Gossup: vrijbrief om anoniem te pesten?

In Haarlem willen scholen af van de pest-app Gossup. Leerlingen worden anoniem gepest en zelfs docenten zijn de klos. En GossUp is niet de enige. Ook apps als Secret, Whisper, Wut, Jodel en YikYak zijn erom bekend. Wel kwam bijvoorbeeld Whisper in opspraak omdat ze de locaties zouden volgen en doorzoekbaar maken. Onlangs waren er nog veel meldingen van misbruik onder jongeren in Zweden met de app Secret en arrestaties in de VS voor dreigingen die gedeeld werden op YikYak, zoals in Indiana en Iowa. Maar nieuw is anoniem pesten niet. Op de nog altijd enorm populaire site 4Chan worden elke dag meer dan 1 miljard grappen geplaatst die soms heel hard aan kunnen komen. En verbieden is natuurlijk geen oplossing. De kans dat scholieren dan naar een andere app overstappen is aanwezig, want er zijn veel soortgelijke apps. Maar wat helpt dan wel?

Secret

Als plaats stel je pas echt iets voor wanneer de app Secret als een plaag onder de plaatselijke tieners woedt. In dat opzicht is Veenendaal met vlag en wimpel geslaagd. De scholen CLV, CSV en Rembrandt College stuurden brieven naar de ouders van hun leerlingen waarin werd gewaarschuwd voor de inhoud van deze app. Secret is een onlinechatroom waarin tieners samenkomen om elkaar volledig anoniem uit te schelden, meisjes tot sletten te benoemen en naaktfoto’s te delen. Een paar jongeren vonden de met ziektes doorlopen bedreigingen en verwensingen niet zo tof en besloten hun ouders in te lichten. Kort daarna werden de brieven verstuurd. Rector Bart de Grunt van het Rembrandt College vindt dat de app niet op een mobiel thuishoort, omdat deze alleen maar voor rottigheid zorgt.

Maar zijn het geweren die mensen neerschieten? Nee, het zijn mensen die mensen neerschieten. Net zoals het niet apps zijn die voor rottigheid zorgen, ook hier zijn dat de mensjes zelf. De app biedt een podium voor doodsbedreigingen en ander grappigs, maar een podium hoeft niet per se betreden te worden. Is de fatsoenskloof anno 2015 zo groot dat de doorsnee-puber zijn leeftijdsgenoot keihard en als het moet racistisch zonder duidelijke reden de grond in wil stampen? De maker ontwikkelde de app, naar eigen zeggen, zodat de gebruiker zijn of haar gevoelens en geheimen op een nieuwe manier zou kunnen delen. Liep dat even anders. Wat een nieuwe manier van veilig praten had moeten worden, werd zoals misschien wel te verwachten was, een innovatieve manier om te pesten.

De enige reden waarom deze app niet op een mobiele telefoon thuis zou horen, is dat stelselmatig kwetsen hip is onder de pubers. En dus niet omdat de app zelf kwaad in de zin zou hebben. Geef pubers geen podium, want ze breken het af is het advies (bron: Gelderlander, 28 feb 2015).

GossUp

Gossup werkt heel simpel: je downloadt de app gratis uit de App-store en kunt binnen no time berichten en foto’s in het open forum plaatsen. Er verschijnt alleen een locatie bij het bericht, meestal een middelbare school. Andere ‘gossupers’ kunnen met een ‘up’ aangeven of ze jouw bericht leuk vinden. Hoe meer ups een bericht krijgt, hoe verder boven aan het forum het verschijnt en hoe meer jongeren het dus zullen zien.Iedereen kan van alles over iemand anders schrijven zonder dat bekend wordt wie er achter zit. ‘Up als je de moeder van Mike ook een hoer vindt’, ‘Up als je een foto wil zien van de tieten van Charissa’ en ‘Up als je ook denkt dat Sander een vuile flikker is’. Het is zomaar een willekeurige greep uit de honderden, misschien wel duizenden anonieme berichten die dagelijks verschijnen.

Anoniem?

Het enige dat je bekend moet maken is een locatie, het gaat dan niet om een woonplaats maar bijvoorbeeld om je school. Je kan dus heel makkelijk ‘roddels’ per locatie oppikken en dat is wat de app zo ‘gevaarlijk’ maakt. Helemaal anoniem ben je niet, want de de makers van de app weten potentieel wel wat meer van je:

Gossup ziet algemene toestelinformatie (iemand stuurt een bericht vanaf x model iPhone of Samsung), een paar identiteitsaanwijzingen, iemands inchecklocaties en het heeft de beschikking over de multimediabestanden die gedeeld zijn. Toch geeft gebruikers blijkbaar voldoende vrijbrief om zich volledig anoniem uit te leven.

Bart Breij van iPhoneclub schrijft dat Apptracker Annie laat zien dat de app alleen in Nederland, Duitsland en Ierland enigszins populair is. Nederland is het enige land waar de app tot nu toe in de top-100 staat. Het aantal recensies in de App Store van Apple en de Google Play Store is minimaal. Maar het kan natuurlijk zijn dat weinig scholieren recensies schrijven, speculeert iPhoneclub.

Een aantal scholen in Haarlem hebben een brief naar de ouders gestuurd om te waarschuwen voor de Gossup en ze hebben een brief gestuurd naar Apple. Apple verwijdert vooral apps als het om rechtenkwesties gaat, bijvoorbeeld als er apps worden gekopieerd. Ook verwijdert Apple af en toe apps om ‘sociale redenen’, als er dus teveel klachten zijn. Maar wat daar precies het beleid in is, is niet duidelijk.

Populair

Dit soort apps groeien snel en trekken veel investeerders aan. Secret is sinds eind mei ook in Nederland beschikbaar. Dat levert een spannende mix op van ontboezemingen en guilty pleasures: ‘Vannacht heb ik een bak ijs en een pak koekjes opgegeten.’ Maar ook ronduit lasterlijke, oncontroleerbare beschuldigingen die mensen en bedrijven grote reputatieschade kunnen toebrengen. In Nederland was het in de eerste week van Secret wat dat betreft meteen al raak. Iemand plaatste een bericht met de suggestie dat hij of zij een baan had gekregen bij een bekend mediabedrijf dankzij een seksuele tegenprestatie. Het bericht verspreidde zich snel en werd zelfs doorgeplaatst op andere sociale media, zoals Twitter.

Het is een bijwerking van de anonimiteit die niet als een verrassing komt. De mogelijkheid om op websites onder een schuilnaam te reageren, levert ook vaak beledigingen en laster op. Secret waarschuwt gebruikers daarvoor dan ook en heeft sinds maart de mogelijkheid om dergelijke berichten te verwijderen. Maar toon maar eens aan dat zo’n bericht niet op waarheid berust

Digitaal pesten

We schreven eerder op dit blog over zaken waarin digitaal pesten een hoofdrol speelde en de vormen waarin dat gebeurt nemen toe. Want de beschrijving van de populaire Gossup-app lijkt zo onschuldig, maar het persoonlijke verhaal van een Haarlems gezin bewijst het tegendeel. Het begon anderhalf jaar geleden met een gefotoshopte naaktfoto van mijn dochter. Pesters vonden het grappig om haar hoofd boven het naakte lichaam van iemand anders te plakken en die foto onder schoolgenoten te verspreiden , vertelt de vader, die uit angst voor nog meer pesterijen anoniem wil blijven. Hoewel het in het begin als grap was bedoeld, namen de pesterijen steeds zwaardere vormen aan. De bewuste foto werd verspreid op kanalen als Facebook en Twitter. Mijn dochter werd bedreigd en zelfs onder druk gezet om echte naaktfoto’s van zichzelf te sturen aan de laffe pesters. De pesterijen zetten de verhoudingen in het hele gezin op scherp, de schoolprestaties van onze dochter holden achteruit, wij voelden ons als ouders compleet machteloos. Uiteindelijk gaat de dochter, mede door de ondraaglijke situatie die is ontstaan, over naar een andere school. Maar wat haar daar staat te wachten, is een regelrechte nachtmerrie. Omdat die beelden over sociale media waren verspreid, kenden mensen haar ook op die nieuwe school. Het begon van voor af aan. Dat is wat ons machteloos maakt. Waar je vroeger pesters recht in de ogen kon aankijken, worden kinderen nu ten overstaan van honderden, zelfs duizenden medeleerlingen zwartgemaakt. En door wie? Daar kom je niet achter. Door enig speurwerk kreeg de vader het voor elkaar een Twitteraccount waarop foto’s van zijn dochter werden verspreid, uit de lucht te krijgen. Ook de casus van Amanda Todd die we eerder op deze site beschreven geeft de heftige gevolgen aan van digitaal pesten.

Wat kan je als ouder doen als je kind actief is op een anonieme app?

Volgens Arnout de Vries, onderzoeker bij TNO, is het belangrijk om duidelijk voorlichting te geven aan je kind. Jongeren hun smartphone laten inleveren en de apps laten verwijderen werkt volgens de onderzoeker niet. Het is ook belangrijk om te onderzoeken wat er vooraf ging aan het gebruik van anonieme apps. “Vraag is of ouders wel kunnen helpen, soms moet er iemand anders met wie betere vertrouwensband is bij betrokken worden. Bij hele heftige zaken kan dat de politie zijn, of is er een rol voor de school”, zegt De Vries. Want meldingen bij de dienst zelf leiden niet altijd tot een wenselijke oplossing (als er al iets mee gedaan wordt). Eerder gaven we voorbeelden op dit blog van Google en Facebook over het afhandelen van dit soort klachten van eindgebruikers.

Embedded image permalink

Op Mijn Kind Online staan tips op een rij om te praten over pesten (pdf) en de organisatie stimuleert het om te praten over digitale omgangsvormen. Dat kan thuis, op school, maar ook online. Remco Pijpers van Mijn Kind Online: “Leg uit dat je net als in het dagelijks leven elkaar ook online met respect behandelt: ga met een ander om, zoals je zelf behandeld wilt worden. Vaak zijn het klasgenoten die elkaar digitaal lastigvallen. Een docent kan een sleutelrol vervullen, door cyberpesten bespreekbaar te maken. Praat niet alleen over wat niet mag, maar ook over wat online goed gedrag is.”

Roddelen via een app als Gossup ga je niet tegen door de app te verbieden. Via bijvoorbeeld Twitter kun je immers ook anoniem berichtjes delen. Anonimiteit werkt soms pesten in de hand, maar echt niet altijd. Nu Gossup via onder andere De Telegraaf enorm onder de aandacht komt, schiet meteen ook het aantal gebruikers omhoog. Het is ‘meligheid’ troef, vooral seksuele opmerkingen komen voorbij.

Maak het onderling bespreekbaar te maken met vragen als:
– Is roddelen erg?
– Is roddelen via WhatsApp erger dan roddelen via Gossup, of even erg?
– Stel dat jij docent zou zijn, hoe zou jij over met je leerlingen over digitaal pesten praten?
– Wanneer is iets voor jou digitaal pesten, wanneer niet meer dan een onschuldig grapje?

Op basisscholen kun je de les WhatsHappy inzetten, voor de middelbare school vind je lessuggesties op digitaalpesten.nl. Je treft er allemaal tips om met kinderen in gesprek te gaan over hun gedrag op sociale media. En ook bij Mijn Kind Online vind je meer informatie: http://mijnkindonline.nl/onderwerpen/cyberpesten

Gerelateerde berichten:

Tagged with →  

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *