SocialMediaDNA richt zich op kennisdeling rondom social media, politie en maatschappelijke veiligheid. Onderwerpen vari?ren van de online aspecten van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak tot crisisbeheersing en communicatie.
Een?projectgroep van veiligheidsregio Haaglanden heeft sinds september 2016 tot juli 2017 onderzoek gedaan naar burgerparticipatie, onder de naam Aandacht voor Burgerkracht. Het doel van dit onderzoek was het in kaart brengen van de wensen en kansen op het gebied van burgerparticipatie bij de incidentbestrijding in de regio Haaglanden. Dit heeft geleid tot een gezamenlijke visie en praktische handvaten. Zowel de Brandweer, de GHOR en de Politie als het Bureau Gemeentelijke Crisisbeheersing zijn hierbij betrokken.
De uitkomsten van dit onderzoek zijn op het Symposium op 13 juni gedeeld, waarvan hieronder een klein verslag met filmpje, foto-impressie en conclusies van het onderzoek.
De?documentatie is hieronder te lezen of te downloaden:
Foto112.nl is een digitale dienstverlening die het mogelijk maakt om binnen enkele seconden een foto en GPS-locatie van een incident naar de centralist van de alarmcentrale te zenden. Mede doordat de melder en/of omstander geen applicatie hoeft te downloaden, is Foto112.nl een snel, eenvoudig en uniek hulpmiddel om?een foto en locatie van een incident te versturen naar de desbetreffende centralist.
Nu kan iedereen de centralisten ondersteunen, door met zijn smartphone een foto van een noodsituatie te versturen via:?www.foto112.nl.Ook kan de centralist specifiek naar een melder een link sturen, waarmee hij/zij meteen een foto met locatie kan terugsturen.
Deze informatie kan in veel situaties een grote meerwaarde zijn voor de centralist, aanrijdende voertuigen en incidentenonderzoeken achteraf.
Na het versturen van de foto kan de melder en/of omstander op zijn toestel gebruik maken van ondersteuning bij het toepassen van eerste hulp. In samenwerking met het Nederlandse Rode Kruis worden de belangrijkste noodsituaties met afbeeldingen en (gesproken) tekst weergegeven op de mobiele telefoon.
De brandweer- en ambulancediensten van de regio’s Haaglanden en Hollands-Midden werken nu een maand met het systeem dat Foto112.nl heet. Vanaf maandag gaat ook de politie in beide regio’s ermee testen en werken. Andere veiligheidsregio’s in Nederland hebben inmiddels ook interesse getoond.,,Zelfs vanuit Belgi? worden we gebeld,” zegt Jan Dijkshoorn van Dijcotec, het bedrijf dat het systeem heeft ontwikkeld. Dijkshoorn werkt zelf ook als hulpverlener bij de brandweer.
Gebruiksvriendelijk
Het systeem zit volgens hem heel gebruiksvriendelijk in elkaar. Met een druk op de knop stuurt de centralist een link naar het mobiele nummer van de melder. Daarmee kan de beller meteen een foto maken en verzenden. Dijkshoorn: ,,Je hoeft dus niet eerst een applicatie te downloaden. Dat zou allemaal extra tijd kosten.”
De melder stuurt tegelijkertijd ook zijn precieze locatie mee via de satellietgegevens. ,,Soms weet je niet precies waar je bent. Bijvoorbeeld als je aan het hardlopen bent of ergens in de polder staat.”
Taken verdelen
Hulpverleners die onderweg zijn, kunnen uiteindelijk de foto’s meteen zien in de brandweerwagen, ambulance of politieauto. ,,In de brandweerwagen verdelen we onderweg de taken,” weet Dijkshoorn. ,,Wie knipt de auto open, wie staat het slachtoffer bij, wie gaat de brand blussen. Zo kunnen we ook beter inschatten hoeveel mensen welke taak op zich nemen. En of er extra politie-inzet nodig is als er bijvoorbeeld sprake is van een autobrand op een druk kruispunt.”
In het beste geval is het kenteken zichtbaar in beeld. ,,Dan kunnen we meteen opzoeken of het een benzineauto is of dat het gaat om een lpg-auto of een elektrische.” Omstanders van de noodsituatie kunnen eveneens foto’s uploaden, via de website foto112.nl. Zo krijgt de meldkamer een nog beter beeld van het voorval.
In paniek
Hoewel het systeem zich nog vooral in de testfase bevindt, hebben de veiligheidsregio’s Haaglanden en Hollands-Midden enthousiaste verwachtingen. ,,Soms krijgen we wat onduidelijke meldingen,” zegt Bas de Leeuw, hoofd meldkamer van de brandweer.
,,Mensen kunnen bijvoorbeeld in paniek zijn of niet goed weten waar ze zijn. Centralisten zijn getraind om via de juiste vragen een zo goed mogelijk beeld te krijgen. Maar een foto en vooral de locatie die de telefoon meestuurt, kunnen ons nog beter helpen.”
Vanaf volgend jaar kunnen centralisten de link in veertien verschillende talen versturen, handig als de beller alleen zijn eigen taal spreekt. Melders kunnen ook instructies opvragen om eerste hulp te verlenen. De privacy van slachtoffers is gewaarborgd: gemaakte foto’s komen niet terecht in iemands telefoon.
Een interessante scriptie van Danielle Fictorie over de inzet van Twitter ten behoeve van crowd control, waarin ze vanuit de Universiteit Utrecht onder begeleiding van Albert Meijer bij politieregio Haaglanden onderzoek heeft gedaan naar de inzet van Twitter tijdens het EK2012.
Aanleiding
In Den Haag is het in het verleden vaak ?misgegaan? tijdens voetbalwedstrijden van het Neder-lands Elftal. In het bijzonder op het Jonckbloetplein is het steeds raak. Krantenkoppen als ?Grimmig Oranjefeest op Jonckbloetplein? (AD/Haagsche Courant, 7 juli 2010), ?Laakkwartier: d? plek voor reltoeristen? (NRC, 9 juli 2010), ?Weer arrestaties in Laakkwartier na zege Oran-je? (AD/Haagsche Courant, 29 juni 2010) en ?Het Jonckbloetplein ? traditie van feesten en rel-len? (AD/Haagsche Courant, 19 juni 2008) spreken voor zich. Op YouTube staan tientallen filmpjes van burgers die de ongeregeldheden laten zien op het plein. Bervoets, van Oorschot, Esman en Adang (2010: 48-57, 71-78) laten in een analyse zien dat het al sinds 1988 bij elke eindronde uit de hand loopt op het Jonckbloetplein. De overlast wordt alleen maar erger, met tientallen aanhoudingen, veel schade en gewonde politiemedewerkers tot gevolg. De ervaring leert inmiddels dat hoe verder Nederland in het toernooi komt, hoe groter de ongeregeldheden zijn. De kans op ongeregeldheden is groter na een overwinning dan na verlies. Dit beeld werd bevestigd tijdens het EK 2012: hoewel de ongeregeldheden meevielen ten opzichte van eerdere toernooien, was het steeds onrustiger naarmate er meer wedstrijden waren gespeeld.
Inzet van Twitter?
Twitter is een van de middelen die de politie Haaglanden heeft ingezet ten behoeve van crowd control tijdens het EK 2012. De politie Haaglanden heeft reeds ervaring opgedaan met de inzet van Twitter tijdens andere evenementen. Ten opzichte van deze evenementen wijkt het Europees Kampioenschap op twee punten af: de organisatie en de doelgroep. Ten eerste is er geen specifieke organisatie verantwoordelijk voor het evenement, wat bijvoorbeeld bij een demonstratie wel het geval is. Dat heeft als gevolg dat er lastiger afspraken gemaakt kunnen worden over de communicatie via Twitter. Ten tweede is, in vergelijking met bijvoorbeeld de studentendemonstratie uit januari 2011, de doelgroep relatief weinig actief op sociale media. Dat kan het bereik van de berichten via Twitter beperken. Twitter is daarom ingezet als medium dat ondersteunend is aan andere communicatiemiddelen.
Twitter is ingezet om de volgende vijf doelen te bereiken:
1. Burgers informeren over het standpunt/het uitgangspunt van het politieoptreden.
2. Onwaarheden in tweets van anderen ontkrachten.
3. Preventie: mensen waarschuwen, de gevolgen in laten zien van hun daden.
4. Opinievorming over politie optreden positief be?nvloeden.
5. Opsporing: verzenders van opruiende tweets vervolgen.
Tweets van burgers zijn gemonitord met behulp van Twitterfall. Ten dele is er gemonitord tijdens het observeren bij de politie Haaglanden, maar er is ook extra gemonitord buiten deze tijden. Het bereik van de Twittercommunicatie tijdens het EK is hieronder te zien:
Voor de politie Haaglanden is een adviesrapport geschreven waarin is onderzocht in hoeverre deze vijf doelen bereikt zijn tijdens het EK. Ook zijn er aanbevelingen uitgebracht voor de inzet van Twitter tijdens toekomstige evenementen.
Conclusies en aanbevelingen:?
Geconcludeerd wordt, op basis van het (soms ten dele) bereiken van de vijf doelen, dat de inzet van Twitter succesvol is geweest, maar dat er nog wel verbeterpunten zijn. Een belangrijk behaald doel is dat burgers en media via Twitter ge?nformeerd zijn over de inzet van de politie Haaglanden. Dit heeft in positieve zin bijgedragen aan het imago van de politie Haaglanden, een tweede doel. Wat nog beter kan, is het reageren op vragen en opmerkingen van burgers en het preventief inzetten van Twitter.
Het was voor de politie Haaglanden niet mogelijk om twee van de vijf doelen te behalen. Er werden nauwelijks onwaarheden verspreid via Twitter, waardoor het niet mogelijk was voor de politie om deze tegen te spreken. Ook zijn er geen verzenders van opruiende tweets vervolgd, omdat er geen tweets waren die volgens de gehanteerde richtlijnen opruiend genoeg waren. Voor deze twee doelen geldt dat er wel intensieve monitoring van tweets heeft plaatsgevonden. Deze monitoring heeft veel informatie opgeleverd over de situatie op en rondom het Jonckbloetplein en zou daarom een doel op zichzelf kunnen zijn.
De politie Haaglanden blijkt goed op de hoogte te zijn van mogelijke ongewenste effecten van Twitter. Het korps neemt maatregelen om deze effecten tegen te gaan.
Naast een analyse van de inzet van de politie Haaglanden is op verzoek van het korps ook gekeken naar ervaringen van andere korpsen. Drie buitenlandse cases worden in dit rapport beschreven, net als de ervaringen van twee andere Nederlandse korpsen. Over het algemeen bevestigen deze ervaringen dat Haaglanden op de goede weg is met de inzet van Twitter.
Sommige leerpunten die door de andere korpsen genoemd worden, zijn in Den Haag al ge?mplementeerd. Wel kan Haaglanden op diverse kleinere punten nog leren van andere korpsen, zoals een betere samenwerking met partners. Deze lessen zijn opgenomen in de aanbevelingen voor het korps. De ervaringen van andere korpsen bevestigen de indruk dat Twitter een bijdrage levert aan crowd control.
Dit rapport wordt afgesloten met 18 aanbevelingen voor de politie Haaglanden die ingaan op de inhoud van tweets, de doelstellingen voor de inzet en de interne en externe samenwerking. De belangrijkste aanbevelingen, die ervoor kunnen zorgen dat bij een volgend evenement de gestelde doelen nog beter kunnen worden bereikt, zijn:
Besteed meer aandacht aan het reageren op opmerkingen en vragen van burgers. Als besloten wordt om niet te reageren op vragen, communiceer dat dan naar de volgers.
Herhaal bij een meerdaags evenement de uitgangspunten van het politieoptreden na een paar dagen.
Overleg met het Openbaar Ministerie over wat verstaan wordt onder ?opruiing?. Als blijkt dat de nu gehanteerde richtlijn voor een opruiende tweet correct is, neem het vervolgen van verzenders van opruiende tweets dan niet langer op als doelstelling want dit is niet haalbaar. Als de definitie van een opruiende tweet breder is, stem dit dan af en houd hier rekening mee met een volgend evenement.
Neem ?het monitoren van tweets? op als apart doel.
Bedenk met welke partners samengewerkt kan worden tijdens een evenement (zoals HTM of ANWB) en stem met deze partners een Twitterstrategie af.
Politiekorps Haaglanden is in 2008 gestart met het dagelijks online zetten van alle misdrijven in Wassenaar en de wijk Loosduinen op Google Maps. Het korps Haaglanden lanceerde de site Onzewijkveilig.nu waarop actuele informatie staat over misdrijven die in Wassenaar en de Haagse wijk Loosduinen worden gepleegd. De gegevens over de delicten worden getoond op een interactieve Google Maps-kaart. Het is mogelijk te filteren op het soort misdrijf. Aan de kleur van de punaises op Google Maps is te zien of een misdrijf in behandeling is of reeds is opgelost. Om de privacy van slachtoffers te beschermen wordt de locatie volgens Haaglanden alleen op postcodeniveau getoond.
De gegevens worden elke nacht ververst en blijven zes weken lang staan. Op de site kunnen wijkbewoners ook reacties per misdrijf achterlaten. Daarvoor moeten ze eerst een eigen account aanmaken. Politie Haaglanden nodigt via deze site burgers uit om overlast en criminaliteit te melden. Burgers worden uitgenodigd te reageren als zij verdachte dingen zien of horen in de omgeving waar zij wonen, werken of recre?ren. Ook geeft de politie op deze site preventietips, waarmee misdrijven kunnen worden voorkomen. Tenslotte is op deze site te vinden wie de wijkagent is. Onzewijkveilig.nu is volgens de politie de eerste in zijn soort in Nederland.
Stokes, R. (2010). ‘Betrokken burgers: Motieven, verwachtingen en ervaringen van burgers en politie in burgerparticipatieprojecten’. Universiteit Twente, Enschede.?
Burgerparticipatie is een instrument dat steeds meer wordt gebruikt om burgers te betrekken bij de aanpak van problemen in hun eigen omgeving. De politie Haaglanden is hier ook steeds meer mee bezig en heeft al behoorlijk wat projecten lopen op allerlei niveaus. De politie Haaglanden heeft de opdracht gegeven om te onderzoeken of de verwachtingen van participerende burgers en politie afhankelijk zijn van het niveau waarop wordt geparticipeerd in burgerparticipatieprojecten. De onderzoeksvraag in dit onderzoek is de volgende: In hoeverre speelt het niveau van participatie een rol bij de verwachtingen van zowel politie als participerende burgers bij burgerparticipatieprojecten van de politie Haaglanden? Voor het beantwoorden van deze vraag zijn drie verschillende burgerparticipatieprojecten van de politie Haaglanden onderzocht welke zich elk op een ander niveau van burgerparticipatie bevinden. Dit is gedaan door het verzamelen van informatie over de projecten, het houden van interviews met betrokken participanten en politiemensen, en het observeren van de projecten. De projecten die zijn onderzocht zijn: Burgers in Blauw Scheveningen: burgers krijgen de mogelijkheid om een dienst mee te draaien met de politie. Dit project wordt door de politie ingedeeld op het niveau ?informeren?, waarbij de politie vooral de burger informeert, in dit geval door te laten zien wat er allemaal bij het politiewerk komt kijken. Wijk en Agent Samen (WAS) Rokkeveen: bij dit project gaan burgers en politie samen de straat op om te surveilleren in hun wijk. Dit project wordt door de politie Haaglanden ingedeeld op het niveau ?consulteren?, waarbij de politie de burger raadpleegt over problemen en kwesties die spelen in hun directe woonomgeving. Buurtpreventie Wateringen: een aantal malen per week surveilleren participanten van dit project zelfstandig in hun eigen woonomgeving. Dit project wordt door de politie Haaglanden ingedeeld op het niveau ?participeren?, waarbij de burger zelf actief meehelpt om de woonomgeving veiliger te maken. Het antwoord op de onderzoeksvraag luidt dat het niveau van burgerparticipatie zeker van invloed is op de verwachtingen die participanten en politie hebben van de projecten. Het lijkt er op dat niveau een grotere invloed heeft op verwachtingen van de politie dan die van de participanten. Echter niet alleen het niveau is hierop van invloed. Ook zaken als doel en duur van het project en de motieven waarmee geparticipeerd wordt zijn belangrijk bij het opstellen van verwachtingen bij zowel politie als participerende burgers. Naast deze bevindingen zijn ook nog andere opvallende zaken geconstateerd. Allereerst blijkt dat het niveau van participatie in theorie en praktijk wel eens van elkaar verschilt. Een project kan ingedeeld zijn in een bepaald niveau, maar uit de werkzaamheden van participerende burgers blijkt dit op een heel ander niveau plaats te vinden. De treden tussen de verschillende niveaus zijn te groot, waardoor de doorstroming van burgers van het ene naar het andere niveau heel klein is. Vooral de stap tussen informeren en consulteren is erg groot. Uit dit onderzoek blijkt ook dat burgers anders kijken naar resultaten van projecten dan wel eens wordt gedacht. Participanten willen goed ge?nformeerd worden over de dingen die ze doen en vinden het belangrijk dat de zaken waaraan zij werken worden teruggekoppeld, maar echt concrete resultaten blijken niet altijd nodig te zijn om de participanten tevreden te houden. Voor hen is het belangrijker dat de politie aandacht besteed aan het werk dat ze doen en dat ze op de hoogte worden gehouden van allerlei zaken. De politie Haaglanden kan een aantal dingen doen, zodat burgerparticipatie in de toekomst nog belangrijker en beter wordt. Betrokken burgers Motieven, verwachtingen en ervaringen van burgers en politie in burgerparticipatieprojecten 1. Door de niveaus van burgerparticipatie anders vorm te geven kunnen de projecten beter in een bepaald niveau geplaatst worden. Er zou een stap tussen ?informeren? en ?consulteren? geplaatst moeten worden. 2. Betrokken agenten kunnen veel van elkaar leren met betrekking tot de begeleiding van participanten. Het zou een goed idee zijn om de betrokken agenten een soort ?meeloopdag? aan te bieden bij een ander project. Op die manier leren de agenten van elkaar en kunnen projecten nog succesvoller gemaakt worden. 3. De politie zou meer moeten doen met burgers die al actief hebben geparticipeerd in bijvoorbeeld Burgers in Blauw. Deze mensen zijn vaak erg enthousiast geworden door hieraan mee te doen en daarom makkelijk te benaderen voor een vervolgproject. Het zou voor de politie ook heel nuttig kunnen zijn om te horen van burgers in blauw wat zij opvallend vonden en waar zij problemen mee hadden. Zeker omdat dit project lokaal geco?rdineerd wordt, zou hier veel meer mee gedaan kunnen worden. 4. Voor de participanten is het belangrijk om te weten wat er wordt gedaan met de zaken die zij aanleveren bij de politie. Het stimuleert burgers enorm om te weten wat er is gedaan met hun suggesties en op deze manier blijven ze dingen aandragen. 5. Bij het opstarten van projecten is het verstandig om burgers te betrekken bij de opzet hiervan. Vaak hebben zij een bepaald beeld van hoe ze zouden willen meewerken binnen het project en beschikken ze over specifieke kennis.
Politiekorps Haaglanden is in 2008 gestart met het dagelijks online zetten van alle misdrijven in Wassenaar en de wijk Loosduinen op Google Maps. Het korps Haaglanden lanceerde de site 