Veelgestelde vragen

Over dit archief

Wat is Social Media DNA?

Social Media DNA is een archief van artikelen over social media en maatschappelijke veiligheid: de online kant van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak, crisisbeheersing en communicatie. Het begon als blog voor en door professionals, als voortzetting van het blog Van web 2.0 naar opsporing 2.0 dat Frank Smilda in 2008 startte. Zie Wat is SocialMediaDNA? en het overzicht van onderwerpen.

Wie schreven de artikelen?

De site is een initiatief van Frank Smilda, sectorhoofd bij de Nationale Politie Eenheid Noord-Nederland, en Arnout de Vries, onderzoeker en adviseur bij TNO. Een deel van de artikelen is geschreven door gastauteurs, studenten en collega’s. Meer op de pagina Over ons.

Wordt de site nog bijgewerkt?

Nee. Het meest recente artikel is van november 2022. De site blijft online als archief; oudere artikelen beschrijven de situatie op het moment van schrijven. Er is ook een Engelstalige zustersite: socialmediadna.org.

Waar gaat het boek “Social media: het nieuwe DNA” over?

Het boek van Arnout de Vries en Frank Smilda (Sdu, ISBN 9789035247024) stelt dat social media een nieuwe revolutie in de opsporing veroorzaken, zoals DNA dat dertig jaar eerder deed. Social media zijn daarin zowel een belangrijke informatiebron als een platform waarop rechercheurs en burgers samen opsporen. Zie Het boek.

Hoe vind ik artikelen over een onderwerp?

Gebruik de zoekpagina, blader per onderwerp of per jaar (bijvoorbeeld 2014, het jaar met de meeste artikelen), of gebruik de overzichten van A tot Z: Misdaad ABC (delicttypen) en Media ABC (apps en platforms).

Burgeropsporing

Wat is burgeropsporing?

Burgers die zelf onderzoek doen naar misdrijven of vermissingen, bijvoorbeeld door oproepen op Facebook of Twitter, eigen camerabeelden of online speurwerk. Het archief bespreekt voorbeelden en bezwaren, zoals in Burgeropsporing en Opsporen? Doe het zelf!. Omdat ‘opsporing’ juridisch voorbehouden is aan politie en justitie, spreken onderzoekers ook wel van ‘burgeronderzoek’.

Wat is het verschil tussen burgerparticipatie en politieparticipatie?

Bij burgerparticipatie neemt de politie het initiatief en doen burgers op verzoek mee. Bij politieparticipatie doet de politie mee aan onderzoek dat burgers zelf zijn begonnen, en moet zij hen afhankelijk van de situatie bekrachtigen, beschermen of begrenzen. Zie Heel Holland spoort op, met een afwegingsmodel in acht stappen.

Wat zijn de risico’s als burgers zelf gaan speuren?

Genoemde risico’s zijn onder meer het aantasten van bewijs, eigenrichting, online ‘firestorms’ tegen onschuldigen en tunnelvisie. Scenariodenken en tegenspraak helpen tunnelvisie te voorkomen (Tunnelvisie bij burgers in opsporing). In 2013 leidde een online klopjacht er al toe dat een man die er niets mee te maken had werd bedreigd (Burgeropsporing).

Wat was de app Mijn Onderzoek?

Een app van politie en Openbaar Ministerie, gelanceerd op 1 juni 2019, waarmee slachtoffers van eenvoudige diefstal na hun aangifte zelf onderzoek konden doen, zoals beeldmateriaal uploaden en online buurtonderzoek doen. In een proeftuin werkten 46 burgers en 20 agenten ermee (Heel Holland spoort op).

Wat is het handboek “Eerste Hulp bij Opsporing”?

Een handboek van TNO uit 2022 voor burgerdetectives en de organisaties die hen begeleiden. Het bevat 24 onderzoeksmethoden uit de politiepraktijk, vertaald naar de burgerrechercheur (Handboek voor hulp bij opsporing).

Wat is Bellingcat?

Een collectief van onderzoekers dat met openbare bronnen werkt, zoals satellietbeelden en foto’s en video’s op sociale media. Oprichter Eliot Higgins vertelt onder meer over het onderzoek naar de Buk-raket bij MH17 (interview met Eliot Higgins, Nederlandse speurders van Bellingcat).

Buurtpreventie en vermissingen

Hoe werken WhatsApp-buurtpreventiegroepen?

Buurtbewoners houden via een WhatsAppgroep samen hun wijk in de gaten. Veel groepen volgen de SAAR-methode: Signaleren, Alarmeren via 112, Appen met de buurt en Reageren als dat veilig kan (Duizenden digitale buurtwachten, WhatsApp buurtwacht).

Worden buurten veiliger van WhatsAppgroepen?

Volgens onderzoek van Tilburg University in 35 Tilburgse buurten daalde het aantal inbraken van 60 naar 30 per maand, zonder dat inbrekers uitweken naar buurten zonder groep. De politie schrijft de landelijke daling van inbraken niet alleen aan WhatsAppgroepen toe. Deskundigen waarschuwen ook voor groupthink en eigenrichting (Duizenden digitale buurtwachten).

Welke rol spelen sociale media bij vermissingen?

Volgens onderzoek van Wieke de Zwart helpen sociale media bij het vinden van vermiste personen en bieden ze steun aan achterblijvers, maar er zijn ook nadelen, zoals schending van privacy en berichten die online blijven. De politie gaat alleen met toestemming van de familie naar buiten; het zwaarste middel is het AMBER Alert (Vermissing, AMBER Alert-app).

Politie en social media

Hoe gebruikt de politie Twitter bij evenementen?

De politie Rotterdam-Rijnmond zette in 2010 als een van de eerste korpsen Twitter in voor crowd control bij het Zomercarnaval, en ontkrachtte in 2012 via Twitter een gerucht over een schietincident (Zomercarnaval en crowd control).

Wat is predictive policing?

Het voorspellen van misdaadrisico’s met software op basis van gekoppelde gegevens. De Amsterdamse politie gebruikte hiervoor het Criminaliteits Anticipatie Systeem (CAS). Risico’s zijn onder meer tunnelvisie en etnisch profileren (Criminelen vangen met software).

Wat deed de Nederlandse politie met de darkwebmarkt Hansa?

Na de arrestatie van de beheerders nam de politie in juni 2017 de marktplaats Hansa over en hield die ongeveer een maand ongemerkt in de lucht, ook toen gebruikers na het sluiten van AlphaBay overstapten. Juristen vroegen zich af of dat proportioneel was (Politie runde darkmarket Hansa).

Welke apps bracht de politie uit om burgers te betrekken?

Voorbeelden zijn de app van De politiezoekt.nl, met foto’s en video’s van gezochte verdachten (De politiezoekt.nl), de app van de Nationale Politie (Nationale Politie-app) en de AMBER Alert-app voor vermiste kinderen (AMBER Alert). Honderden andere apps staan in de Media ABC.

Online risico’s

Wat is sexting en waarom is het riskant?

Sexting is het delen van seksueel getinte foto’s of berichten via de telefoon. Zolang beelden binnen een gelijkwaardige relatie blijven is het risico klein, maar als ze zonder toestemming worden verspreid kan dat leiden tot pesten, chantage en ernstig persoonlijk leed (Sexting).

Is wraakporno strafbaar in Nederland?

In 2015 had Nederland nog geen aparte wet; zulke zaken vielen onder belediging, smaad, laster en het portretrecht (Britten krijgen wet tegen wraakporno, wij niet). In het regeerakkoord van 2017 werd afgesproken het verspreiden van wraakporno een zelfstandig delict te maken (Wraakporno wordt strafbaar).

Wat zijn pedojagers?

Burgers die zich online voordoen als minderjarige om vermeende pedoseksuelen te ontmaskeren en hen vervolgens confronteren, vaak gefilmd. Zulke confrontaties lopen regelmatig uit de hand. Na de dood van een 73-jarige man in Arnhem in 2020 riepen politie, OM en minister op ermee te stoppen (Toename pedojagers, Pedojagers van het toneel verdwenen?).

Hoe gebruiken criminelen bitcoin?

Onder meer om via bitcoinmixers geld wit te wassen. Volgens TNO-onderzoeker Rolf van Wegberg is bitcoin eerder pseudoniem dan anoniem, omdat elke transactie op de openbare blockchain staat (Bitcoins is het nieuwe geld van de onderwereld).

Cases

Wat gebeurde er bij Project X Haren?

Op 21 september 2012 kwamen duizenden jongeren naar Haren voor een feest dat niet bestond, nadat een uitnodiging voor een verjaardag op Facebook een eigen leven was gaan leiden. Het liep uit op rellen. De commissie Project X Haren onderzocht de rol van sociale media en massamedia (hoofdrapport Twee werelden, De weg naar Haren).

Wat zag je op sociale media rond Project X Haren?

TNO analyseerde tweets en Facebookberichten rond Project X Haren, onder meer over vroegsignalering, de rol van media, geruchten en ooggetuigen (Project X Haren: een (digitale) analyse). Alle artikelen staan onder het onderwerp Project X Haren ’12.