4Chan

4Chan is een zeer populair Engelstalige internetforum met meer dan 900 miljoen berichten en ongeveer 7 miljoen bezoekers per dag. 4chan werd op 1 oktober 2003 opgericht door de toen 15-jarige Christopher Poole, op de website bekend als “moot”. 4Chan draait vooral om het plaatsen en becommentariëren van afbeeldingen. Gebruikers kunnen volledig anoniem afbeeldingen en reacties plaatsen over alle denkbare onderwerpen. De site is gebaseerd op het Japanse internetforum Futaba Channel en is onderverdeeld in 56 verschillende subfora, ‘boards’ genaamd. De boards zijn onderverdeeld in 6 categorieën: Japanese Culture, Interests, Creative, Adult (18+), Miscellaneous (18+) en Others. Het meest populaire (en beruchte) is het Random board, dat /b/ genoemd wordt.

4Chan-gebruikers zijn verantwoordelijk voor het bedenken of populariseren van vele zogeheten internetmemes. Voorbeelden van memes zijn Lolcats, Rickrolling, ‘uncle dolan’ als parodie op Donald Duck en ‘troll physics’, waarbij uitvindingen worden gepresenteerd die een loopje nemen met natuurwetten (vooral de werking van magneten zijn een bron van humor).

De website is in de loop van de tijd een rol gaan spelen in internetactivisme. 4Chan speelde een belangrijke rol in het ontstaan van het begrip Anonymous als een groep anonieme mensen die gecoördineerde acties uitvoert op internet.

Door de anonimiteit van de deelnemers en het ‘geen regels’-beleid op het/b/-board werd het uitwisselen van kinderporno onder gebruikers een groot probleem. Om dit tegen te gaan gebruikten de leden en andere 4chan-gebruikers een tekening van een beer om aan te duiden dat een gebruiker illegale pornografische inhoud had gepost. Hierdoor ontstond de internetmeme Pedobear. De beer werd oorspronkelijk in Japan gebruikt als een teken voor ‘veiligheid’ tijdens bouwwerken.

Scholen dicht in Leiden?

4Chan speelde onlangs ook een rol door een dreigbericht die alle middelbare scholen in Leiden plat legde. Het internetforum 4Chan noemde de dreigementen aan het adres van de Leidse scholen, maar ook aan scholen in Den Haag en Breda in 2009, een ‘vorm van artistiek werk’. 4Chan stelt dat posts niet serieus te nemen zijn. In de disclaimer op het forum schrijft 4Chan: “De verhalen en informatie die hier worden gepost, zijn een vorm van artistiek werk op basis van fictie en verzinsels. Alleen een gek zou iets dat hier wordt gepubliceerd serieus nemen.” De posts blijven gemiddeld tien minuten op 4Chan staan en worden daarna verwijderd. Desondanks volgen internationale opsporingsautoriteiten het forum op de voet. De anonieme aankondiging van een schietpartij op een niet nader genoemde school in Leiden, werd gisteren door Zwitserse speurders opgevist. De plaatser van deze post verschuilt zich achter een ‘open proxyserver’ en kan daardoor moeilijk worden achterhaald. Internetjurist Wouter Dammers van het Amsterdamse kantoor ICTRecht stelt dat 4Chan louter bedoeld is ‘om te shockeren en beledigen’. “Strafrechtelijk is het de vraag is of de plaatser van het bericht over de Leidse school daadwerkelijk de intentie had tot zijn daad over te gaan?”, zegt Dammers over de ophef in Leiden. “4Chan staat erom bekend dat alles kan en alles mag. Het is een vrijplaats voor internetgebruikers, maar wordt door niemand serieus genomen.”

Veroordeling in Den Haag

Het Openbaar Ministerie, het Gerechtshof in Den Haag en de Hoge Raad denken daar anders over. De posts volgen doorgaans op schietpartijen elders op scholen. Dat deden onder meer een man uit Breda en een student uit Den Haag in 2009 naar aanleiding van schietpartijen op scholen in Duitsland en de VS. In een nog lopende rechtszaak tegen de Hagenaar volgt waarschijnlijk een onherroepelijke veroordeling wegens bedreiging van het Maerlant College in Den Haag, vreest advocate Isabelle Huisman van het Haagse kantoor Salomons Van der Valk. Zij verdedigt een 27-jarige Hagenaar, die in 2009 werd opgepakt wegens een post op 4Chan: “Tomorrow I will go and kill some peeps from my old school, the Maerlantcollege in The Hague.”

De verdachte heeft bij zittingen bij de Haagse rechtbank en het Gerechtshof aangevoerd dat het om een grap ging. De rechtbank was dat met hem eens, maar het Hof veroordeelde hem in hoger beroep tot een taakstraf van 180 uur. Volgens mr. Huisman heeft de Hoge Raad inmiddels geoordeeld over cassatieverzoeken en de zaak terugverwezen naar het Hof. De kans op vrijspraak noemt zij ‘niet heel groot’. Huisman meent dat haar cliënt vrijuit zou moeten gaan, omdat de kans gering is dat een van de leerlingen op het Maerlant College het dreigement ooit heeft kunnen lezen. “Die posts blijven hooguit tien minuten staan en worden daarna verwijderd. Destijds waren slechts 20 mensen uit Nederland midden in de nacht online.”

Een ander voorbeeld van 4Chan in de opsporing uit de USA:

Boston Bombing

De internet Hivemind zette zijn burgerwacht in op de zoektocht naar de personen die de twee bommen plaatsten op de Boston Marathon finish. Gebruikers op 4Chan / b /, een foto prikbord dat publiekelijk bekend staat om verontrustende humor en vreemde porno, heeft talloze fotogalerijen van de aanslag gescand en bijvoorbeeld een man omcirkeld met een zwarte broek, een zwart shirt en een witte hoed . Hij droeg een zwarte rugzak die volgens 4Channers verdacht veel lijkt op de door de explosie aan flarden gescheurde rugzak. Een Al Jazeera achtig verhaal dat erger wordt als een 4Channer opmerkt dat de rugzak van de man lijkt te ontbreken in de daaropvolgende luchtopnamen.

Dit beeld groeide uit tot een groot gespreksonderwerp met 7000 reacties op Tumblr, waarover Based Heisenberg verslag deed van de dan inmiddels gesloten “4chan thread”.

Andere 4Channers linken dezelfde “Al Jazeera foto” met een langere man die een kastanjebruin T-shirt en blauwe jas aanhad. Het grote verschil: De rugzak, zoals weergegeven in de Al Jazeera foto, had een zilveren versiering over beide bandjes.

De community werkt achter de schermen ook nog met een Google Docs spreadsheet om alle gevonden individuen op te sommen en uit te laten zoeken, waarin de verdachten opmerkelijke namen krijgen als “Mr. Cardigan”, “the 4Chan Music Man”, “Bending Over guy”, en de twee eerder genoemde “Backpack Bros.”

Maar 4Chan zou 4Chan niet zijn als er ook satire was. Dus grappen over Where’s Waldo?” zijn snel gemaakt en foto’s met obsessief veel kenmerken nemen de burgeropsporingstaken op de korrel.

Bronnen: Wikipedia, NOS, NU.nl.