Hoaxmap: Crowdsourcing en ontkrachting van geruchten over vluchtelingen

Toen ze de vele meldingen van vermeende misdaden door vluchteling op social media viral zagen gaan, zonder enige fact-checking, besloot de Duitse Karolin Schwarz er zelf wat aan te doen. Samen met een vriend Lutz Helm ontwikkelden ze de Hoaxmap. Een online platform dat valse geruchten moet ontkrachten en kaf van het koren moet scheiden tussen de vele waar- en onwaarheden.

Schaarste aan nieuwscontent was niet het probleem. In de week na de lancering op 8 februari verzamelde on ontkrachtten zij volgens de Süddeutsche Zeitung meer dan 240 gerichten, 187 uit Duitsland en de rest uit Oostenrijk en Zwitserland. De vermeende locatie van elk van de geruchten staat geplot op de kaart, en bezoekers kunnen zo meer te weten komen over de vermeende incidenten. Er zijn allerlei soorten geruchten: van zwanenstroperij tot grafschennis. Sommige berichtgeving is door de media uit context gehaald of overdreven, andere berichten zijn regelrechte leugens.

“De ontkrachte incidenten op de kaart variëren van diefstallen tot doodslag – maar een van de meest voorkomende onderwerpen is verkrachting,” laat Schwarz zien. Een van die verkrachtingsincidenten is het vermeende misbruik van een 13-jarig Russisch-sprekend meisje uit Berlijn. Dit bericht werd breed uitgemeten in de Russische media en zelfs gebruikt als oorzaak van de diplomatieke spanningen tussen Duitsland en Rusland. Maar toen de tiener werd ondervraagd door specialisten gaf ze al snel toe dat ze het verhaal had verzonnen.

In andere gevallen zijnde gepleegde ‘misdaden’ van vluchtelingen minder ernstig, zoals lokale klachten van burgers over het ontbreken van gratis kinderopvang voor Duitse kinderen als gevolg van het onderbrengen van vluchtelingen (waarin bleek dat er inderdaad wachtlijsten waren, maar niet vanwege immigranten).

Al deze berichten zorgen gezamenlijk voor een sfeer van verdenking en angst, wat weer kan leiden tot woede en fysiek geweld richting vluchtelingen. De incidenten in Keulen verergerde dit anti-immigratie sentiment alleen maar meer. Facebook en andere sociale media platformen worden veelvuldig gebruikt om valse geruchten te verspreiden en om strengere strafmaatregelen te nemen. Zozeer zelfs dat Facebook Berlijn onlangs een campagne startte:“het Online Civil Courage Initiative, tegen extremistische uitingen op het internet. Facebook trok 1 miljoen uit voor deze campagne. In de tussentijd dragen Schwarz en Helm ook hun steentje bij, en ze zien dat hun eigen acties in snel tempo een groter crowdsource collectief werd. “Elke dag krijgen we tientallen tips via Twitter en e-mail,” zei ze tegen Deutsche Welle, en ze gaf aan dat sommige individuen en groepen hele lijsten sturen van incidenten uit bepaalde regio’s.

Bronnen: Forbes