I – Identiteitsfraude
Een beetje slimme crimineel neemt op het web zo een andere identiteit aan. Strafrechtadvocaat Bénédicte Ficq maakte het mee toen iemand uit haar naam valse berichten verstuurde via Twitter.
Ziet dat er nog betrekkelijk onschuldig uit, criminelen kunnen veel meer dan dat. Neem e-mailspoofing, het vervalsen van e-mailadressen van burgers, bedrijven en overheidsinstanties. Iedereen heeft wel eens zo’n in slecht Nederlands mailtje gekregen met daarin het bericht van zogenaamd je eigen bank en vervolgens de vraag even op een link te klikken om je bankgegevens te controleren. Dat is phishing. Het leeghengelen van je bankrekening vanuit het buitenland.
Rijbewijs gehaald en dat met de wereld delen?
Het AD beschrijft een voorbeeld van identiteitsfraude door social media waarbij gemaakte foto’s van identiteitsbewijzen een rol spelen. Één van de slachtoffers van dergelijke fraude is Bianca van Dieren (18). Dolblij is ze als ze op 7 juli haar rijbewijs ophaalt bij de gemeente Schoonrewoerd. Ze is geslaagd en dat mag de hele wereld weten. Ze maakt een foto van haar ‘roze trofee’ en zet die op Facebook. De felicitaties stromen binnen, maar nog geen week later wordt ze gebeld door de organisatie van het festival Pukkelpop. Bij de poort staan feestvierders met nepkaartjes die ze van ene ‘Bianca van der Dieren’ hebben gekocht. Ze tonen een e-mail met een foto van haar rijbewijs waarmee ze het vertrouwen van de kopers zou hebben gewonnen. ‘Ik schrok me rot. Ik had helemaal geen kaartjes verkocht. Kende dat festival niet eens.’
In de weken die volgen krijgt ze via Facebook het ene na het andere bericht van boze kopers die vragen waar hun kaarten blijven. ‘Ik geef je nog één kans om het geld terug te storten’, stuurt ene ‘Popie Jopie’ haar die 220 euro voor twee kaarten heeft betaald. ‘Ja leuk, maar ik wist nergens van’, zegt Van Dieren. De schrik slaat haar om het hart als ze bij de gedupeerden doorvraagt wat er gaande is. Iemand blijkt met haar identiteit valse kaartjes aan de man te brengen. Om kopers te overtuigen stuurt hij een kopie van haar rijbewijs rond.
‘Heel frustrerend. Ik kan er niets tegen doen. Ik heb het in m’n naïviteit online gezet.’ De politie adviseert haar om op internet te laten weten dat zij geen valse kaarten verkoopt. Het lijkt te werken.
Het is nu rustig. Maar Van Dieren is er niet gerust op. ‘Wie weet wat die persoon nog meer met mijn rijbewijs doet.’
Van Dieren is lang niet de enige die trots haar rijbewijs online deelt. Een zoektocht op internet levert een flinke verzameling op. Zelfs een rijschool uit Almere zet rijbewijzen van leerlingen op de website, om te laten zien ‘hoe blij ze zijn’. ‘Ik ben niet strafbaar en heb toestemming’, laat een rijschoolhouder weten als hij hiermee wordt geconfronteerd. Slim is het volgens de politie in elk geval niet.
Strafrechtadvocaat Bénédicte Ficq in de wereld draait door:
Deze video is niet meer beschikbaar.
Hieronder een een 3-tal stappen om het tegen te gaan:
Stap 1
Maak melding van het onrechtmatig gebruik van uw identiteit bij Twitter. Dit kan via een e-mail of een webformulier op de Twitter-site. Vaal zal Twitter het nepaccount – al dan niet uit voorzorg – spoedig blokkeren.
Stap 2
Het is ook mogelijk om bij Twitter een verzoek in te dienen om u de identiteitsgegevens van de fraudeur te verstrekken. Hiertoe is Twitter verplicht op grond van het arrest Lycos/Pessers. In dat arrest besliste de Hoge Raad dat internetprovider Lycos de privé-gegevens van een klant moest onthullen die op internet – anoniem – een postzegelhandelaar had beschuldigd. Het belang van de postzegelhandelaar behoorde zwaarder te wegen dan het belang van vrije meningsuiting van de anonieme klant en de bescherming van zijn persoonsgegevens (art. 8 onder f Wpb). Met dit arrest heeft de Hoge Raad de vrijheid van een internetgebruiker om anoniem zijn mening te uiten vergaand opgeheven.
Stap 3
Als de identiteitsgegevens van de fraudeur zijn achterhaald, is het mogelijk hem of haar aansprakelijk te stellen. Te denken aan imago en/of reputatieschade als gevolg van het onrechtmatig handelen.
Hier een rechtstreekse verwijzing naar het wetsvoorstel.
Filmpjes over identiteitsfraude:
Mijn Kind Online from Wefilm on Vimeo.
En als je wat meer tijd hebt kun je de film bekijken (gebaseerd op een echt verhaal) van Michelle Brown:
Deze video is niet meer beschikbaar. Origineel op YouTube
Vragen over dit artikel
Wat is het verschil tussen e-mailspoofing en phishing?
Bij e-mailspoofing worden e-mailadressen van burgers, bedrijven of overheidsinstanties vervalst. Phishing is een mail die zogenaamd van je bank komt en je vraagt via een link je bankgegevens te controleren, waarna je rekening kan worden leeggehaald.
Waarom is het riskant om een foto van je rijbewijs online te zetten?
In het voorbeeld uit het AD gebruikte een oplichter de Facebookfoto van iemands rijbewijs om kopers van valse festivalkaartjes te overtuigen. Het slachtoffer kreeg daarna boze berichten van gedupeerden; de politie noemt het delen van zulke foto’s niet slim.
Wat kun je doen als iemand op Twitter je identiteit misbruikt?
Meld het misbruik bij Twitter, dat het nepaccount vaak snel blokkeert. Daarna kun je Twitter vragen om de identiteitsgegevens van de fraudeur en kun je hem of haar aansprakelijk stellen, bijvoorbeeld voor reputatieschade.
Wat is het arrest Lycos/Pessers?
Een uitspraak van de Hoge Raad waarin internetprovider Lycos de gegevens moest onthullen van een klant die anoniem een postzegelhandelaar had beschuldigd. Het belang van de handelaar woog zwaarder dan de anonimiteit van de klant.
Vragen en antwoorden toegevoegd in 2026, op basis van het artikel hierboven.