SocialMediaDNA richt zich op kennisdeling rondom social media, politie en maatschappelijke veiligheid. Onderwerpen vari?ren van de online aspecten van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak tot crisisbeheersing en communicatie.
Waarborgen commerci?le organisaties de grenzen van de rechtsstaat?
Op 20 december vond een debatavond plaats over deze vraag in De Balie te Amsterdam met o.a. strafrechtexperts, beveiligers, burgerrechercheurs en politie over samenwerkingen tussen de publieke en private sector.
Priv?detectives, particuliere beveiligers, burgerrechercheurs; organisaties kiezen er steeds vaker voor zelf een oplossing te vinden voor bijvoorbeeld fraude of cybercrime buiten het OM en de politie om. Ook zorgt een capaciteitsprobleem bij de politie ervoor dat OM en politie steeds vaker naar samenwerking zoeken met beveiligingsbedrijven. Dit vergroot de slagkracht van OM en politie.?Hoe ziet deze samenwerking eruit? Hoe gaan commerci?le organisaties om met bijvoorbeeld waarheidsvinding? Houden deze bedrijven zich aan de grenzen van de rechtsstaat?
Wat bovendien vragen oproept: uitsmijters bij caf?s, voetbalstadion-stewards en beveiligers van de luchthaven hebben gemeen dat zij in dienst zijn van een particuliere organisatie, maar zij worden vaak gezien als onderdeel van de politie. Wat zijn hiervan de gevolgen? Aan de hand van voorbeelden uit de praktijk verkennen we de toekomst van publiek-private samenwerking en wat het betekent voor de samenleving.
Opsporing en vervolging in de toekomst
Deze avond over beveiliging was de tweede in de programmareeks ?Opsporing & Vervolging in de toekomst?. In samenwerking met de politie en het OM maakt De Balie een serie over de herpositionering van politie en burger in het digitale tijdperk. Hoe kunnen alle partijen het best gezamenlijk anticiperen op technologische en maatschappelijke ontwikkelingen in relatie tot politiewerk en criminaliteit? Hoe kan daarbij de rechtstaat worden gewaarborgd? Brengen technologische ontwikkelingen ons het ultieme veiligheidsklimaat, of zullen we kennismaken met de donkere kanten van nieuwe technologie ? la hitserie Black Mirror? De eerste aflevering in deze serie ging over toenemende burgeropsporing, kijk het programma hier terug.
Bekijk het debat hier terug:
Peter van der Geer is een ervaren gespreksleider. Hij is auteur van Prachtige bijeenkomsten en oprichter van Debat.nl. Hij werkt veel op het snijvlak van overheid en maatschappij.
Met oa:
Martijn van de Beek?is directeur van Hoffmann Bedrijfsrecherche, een toonaangevend bedrijf in de particuliere onderzoeksector dat werkzaam is op de domeinen bedrijfsrecherche, riskmanagement en cybersecurity. Voorheen bekleedde van de Beek jarenlang diverse leidinggevende functies bij de Landelijke Eenheid van de politie.
Pauline Buurma?is straatmanager voor onder andere de Kalverstraat, Heiligeweg en het Rokin. Ze is het directe aanspreekpunt voor de besturen van de lokale ondernemersverenigingen en werkt veel samen met de gemeente. Ook heeft ze nauw contact met de wijkagenten omtrent de veiligheid in het winkelgebied.
Jeroen Goudsmit?is manager Forensic Services bij accountants- en belastingadviseurbedrijf PwC. Goudsmit behaalde een PhD in Mathematical Logic en is gespecialiseerd in digitale onderzoeksmethodieken. Hij houdt zich bezig met data-analyse in het kader van complexe technische vraagstukken.
Tom Heijm?is particulier rechercheur en eigenaar van recherchebureau Heijm voor zowel bedrijfs- als particuliere recherche. Voorheen was Heijm jarenlang werkzaam bij de politie. Recherchebureau Heijm is door politie en justitie erkend met het BPOB keurmerk, Branchevereniging voor Particuliere Onderzoeksbureaus.
Kevin Heller?is werkzaam in de particuliere beveiligingsbranche, onder andere als uitsmijter bij Amsterdamse clubs en persoonsbeveiliger. Ook is hij zelfverdedigingsinstructeur en had hij jarenlang een eigen vechtsportschool.
Bob Hoogenboom?is professor Forensic Business Studies aan de Nyenrode Business University en is betrokken bij de leergang ?Publiek Privaat Security Management?. Ook geeft hij les aan de politie academie en schreef hij een boek over de functie, cultuur en waarden van de Nationale Politie.
Erik de Jong?is Chief Research Officer bij computer- en netwerkbeveiligingsbedrijf Fox-IT. Hij houdt zich bezig met onderzoek naar trends in dreigingen, incidenten en kwetsbaarheden op het gebied van cybersecurity. Fox-IT werkt onder andere voor overheden en financi?le instellingen. De Jong is tevens bestuurssecretaris van Cyberveilig Nederland.
Erwin Schoemaker?is directeur van VEBON-NOVB, en manager van de afdeling beveiliging. VEBON-NOVB behartigt als vereniging de belangen van haar leden op het gebied van brandbeveiliging en criminaleitspreventie, en draagt tevens zorg voor opleiding, certificering en beleidsvorming in de veiligheidssector.
Ronald van Steden?is Universitair Hoofddocent Bestuurswetenschappen en Politicologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Daarnaast is van Steden verbonden aan de Stichting Maatschappij en Veiligheid en schreef hij een proefschrift over de privatisering van politiewerk.
White Collar Crime Risk Zones gebruikt voorspellende algoritmen om financi?le misdaden in (nu nog alleen) de VS op de kaart te zetten.
Financi?le criminaliteit is een vaak verborgen vorm van (witteboorden)criminaliteit. De huidige predictive policing systemen richten zich dan ook vooral op ‘street crime’, de zichtbare misdaad op straat zoals woninginbraken of zakkenrollen. Als research project is de White Collar Crime Risk Zones?kaart openbaar gemaakt en gelanceerd vanuit een onderzoek naar een White Collar Crime Early Warning System (WCCEWS) dat vroegtijdig kan?waarschuwen voor financi?le misdaden en dus preventief benut kan worden.
De NYPD, ofwel de New York Police Department, gebruikt al een een tijd predictive policing systemen, zoals nu die van ?Compstat 2.0, en als je daarin de kaarten bekijkt zou je denken dat er in Wall Street alleen maak keurige burgers zijn. Tuurlijk, er zijn een paar kleine misdaadvormen te vinden op de hoeken waar winkels staan. Maar geen fraude, geen belastingontduiking, geen marktmanipulatie, onderhandse handel, namaak of discriminatie. Zo lijkt. Want je moet door een andere bril kijken met een ander systeem. Dat systeem wordt nu ontwikkelt door onderzoekers die er meteen een app en website van maakten waarin precies te zien is in welke wijken financi?le criminelen te vinden zouden moeten zijn, hoeveel schade die veroorzaken en zelfs hoe ze eruit kunnen zien (zie onderstaand scherm). De kaart gebruikt data van de?Regulerende Autoriteit Financi?le Industrie (FIRA) en samen met techneuten van het?tijdschrift New Inquiry?werd er?een open source tool gemaakt die iedereen kan raadplegen voor zijn eigen woonomgeving.
De app bevat talrijke gegevens over financi?le misdrijven en waar ze zich voordoen, welke?bedrijven dat zijn, het criminaliteitssoort en de ernst van de schade. Bron: WCCRZ
De app is de zoveelste in een rij van toepassingen op het gebied van?”predictive policing” apps – tools die door de politie gebruikt worden om uit te zoeken waar misdaad waarschijnlijk zal optreden, zodat politiehoofden weten welke wijken meer aandacht nodig hebben. Kritiek is er ook, omdat deze systemen gebruik maken van historische gegevens waarmee eventuele vooroordelen in het politiegedrag, waaronder raciale vooroordelen, bevestigt en versterkt kunnen worden door deze misdaadvoorspellende algoritmen.
“Het is waar?dat al die systemen gebruik maken van datasets die?vooroordelen alleen maar kunnen versterken.” zegt Sam Lavigne, technoloog en speciale projectredacteur van New Quest, die bijdroeg aan de ontwikkeling van?WCCRZ, “En de politie-korpsen die er gebruik van maken werken veinzen?objectiviteit.”
Daarom heeft het WCCRZ team een?”Most Likely Suspect” -functie ingebouwd?waarbij de LinkedIn-profielen van topmanagers in dat gebied worden doorzocht om een ??gezichtsgemiddelde te maken. De app plakt op elke misdaadvorm een nieuw gezicht: duizenden door algoritmes gegenereerde, meestal blanke fraudeurs. Deze app probeert dus ook een politiek standpunt te maken, namelijk dat?criminaliteit meer kleuren kent dan alleen het typische beeld van zwarte, arme en onopgeleide daders. Er zijn veel apps volgens hen, zoals?SketchFactordie onlangs nog onder vuur lag, die rassendiscriminatie en ‘ racial profiling’ alleen maar in de hand werken.
New York City’s financi?le district is een epicentrum van witteboordencriminaliteit in de Verenigde Staten, maar aanklagers worden vaak zwaar onder druk gezet en er zijn volgens WCCRZ daarom weinig bankiers in de gevangenis. Bron foto: Getty
We krijgen nu een heel ander beeld van wat ‘slechte buurten’ zijn volgens Lavigne. De WCCRZ wil mensen een melding geven en het equivalent?zoeken voor de ‘broken windows theorie’ die in veel wijken gehanteerd wordt om te bepalen hoe criminaliteit voedingsbodem krijgt.
Het aantal erkende detectivebureaus vertienvoudigde tussen 2000 en 2012, tot ruim 400. Ze worden ingezet bij bedrijfsfraude en diefstal, maar ook bij overspel gaan priv?detectives op pad. Hoe leer je zo’n?vak? Martin Kuiper van het?Parool ging op?pad met cursisten die de felbegeerde ‘gele pas’ willen bemachtigen, en deed verslag.
Gespannen volgt priv?detective Hans de Zeeuw (48) de grijze Peugeot 206 die voor hem rijdt. De Peugeot heeft haast en is onderweg naar een ‘deal’ waar De Zeeuw graag bij wil zijn, maar dan mag hij hem niet uit het oog verliezen. Via de portofoon houdt de detective contact met zijn collega die achter hem rijdt. “De verdachte neemt de rotonde rechtdoor, ik sla hier af. Neem jij het over?”
Het is zaterdagmiddag, iets na twaalven; in Zuid-Limburg valt de regen met bakken uit de hemel. Boomtoppen zwiepen heen en weer, afgebroken takken liggen op de gladde wegen. Op ??n van die wegen rijdt Hans de Zeeuw, gevolgd door collega Ymke Bos (26), achter een man aan die verdacht wordt van diefstal van decoupeerzagen, boormachines en hogedrukspuiten. De detectives werken in opdracht van de bouwmarkt Hubo, de werkgever van de verdachte, die meer inzicht wil krijgen in het duistere handeltje van zijn werknemer.
Nou ja, in opdracht van: ze doen eigenlijk alsof. Want De Zeeuw en Bos zijn (nog) geen echte detectives. En ook de achtervolging is in sc?ne gezet, die is onderdeel van de ‘waarnemingsoefening’. De twee cursisten volgen een achtdaagse cursus die opleidt tot priv?detective. Normaal wordt de cursus gegeven in Amsterdam, maar voor de praktijkopdracht is de groep uitgeweken naar Limburg.
Cursisten leren waarnemen en schaduwen, het wetboek interpreteren, sporen onderzoeken, verdachten interviewen. Doel: de felbegeerde ‘gele pas’. Die pas geeft het recht aan de slag te gaan als particulier onderzoeker en werd in 2014 aan 200 Nederlanders uitgereikt, blijkt uit cijfers van de Stichting Vakexamens voor de Particuliere Beveiligingsorganisaties (SVPB).
Dat verrast niet. De branche van Nederlandse recherchebureaus zit sinds jaren in de lift. Tussen 2000 en 2012 vertienvoudigde het aantal erkende detectivebureaus van ongeveer 40 tot ruim 400. De meeste bureaus houden zich bezig met bedrijfsfraude en diefstal, maar ook bij overspel gaat de detective op pad. In 2015 staat de teller op 442, volgens cijfers van het ministerie voor Veiligheid en Justitie. Of de toename een positieve goede ontwikkeling is? Een woordvoerder van Veiligheid en Justitie: “Het is niet aan de overheid om daarover te oordelen. Het voorziet blijkbaar in een behoefte.”
De groei komt volgens strafrechtjurist Sven Brinkhoff ‘doordat de Nederlandse politie steeds vaker recherchewerk laat liggen’. Brinkhoff: “Wat je ziet is dat burgers daardoor steeds vaker bij detectivebureaus aankloppen. En door alle media-aandacht neemt ook de interesse voor de opleiding toe.”
Sherlock Holmes
In Amsterdam worden de lessen gegeven door een lange man met een Limburgs accent: Bert (50), hij wil om privacy redenen niet met zijn echte naam in de krant). Zijn benadering is informeel. Enthousiast. Grappig ook. Een kruising tussen de ouderwetse leraar die mensen aanspreekt bij hun achternaam en Sherlock Holmes. Geen gortdroge stof, maar het Wetboek van Strafrecht in vogelvlucht met sappige anekdotes: “Als leerlingen plezier hebben, gaat het leren vanzelf.”
De lessen hebben een vaste opzet. Eerst de ‘minder leuke tak van sport’: het theoretische gedeelte. In rap tempo raast hij met behulp van dia’s door de Nederlandse Grondwet heen. Met controlerende vragen als: wanneer mag je camera’s ophangen voor een onderzoek? Hoe ver mag je gaan met een observatie? probeert hij de wetsartikelen tot leven te brengen. “Zo onthouden de cursisten ze beter.”
Daarna steekt hij door naar het ‘spannende’ praktijkgedeelte: waarnemen en rapportage. Zoals schaduwen (‘Mannen moeten geen roze polo dragen, dat is een dominante kleur’), sporenonderzoek (‘hoe stel je die veilig?’). En het verhoor dus, waarbij je de verdachte op de plaats van het delict moet zien te krijgen met een dichtgetimmerd verhaal.
Dat ‘dichtgetimmerde verhaal’ wordt vanmiddag geoefend in het NOB-hoofdkwartier in Wessem. De verdachte, een lange man in een Adidas-sportjasje en een spijkerbroek, wordt ge?nterviewd door detectives in spe Ruben Brand (24) en Ymke Bos. De andere cursisten volgen het gesprek in een andere kamer op een groot beeldscherm.
“Leent u uw Peugeot 206 wel eens uit?” gaat Brand voortvarend van start.
“Heel af en toe aan mijn broer,” reageert de verdachte laconiek.
Brand: “En bent u vanochtend ook nog met de auto weggeweest?”
“Neuh, ik heb uitgeslapen.”
“Oh?” reageert Bos verbaasd. “Wij hebben namelijk een foto van u op een carpoolstrook. En een vrouw die zegt dat u haar spullen heeft verkocht. Hoe verklaart u dat?”
De man kijkt bedenkelijk, schuttert even, en duikt dan in elkaar. Lang verhaal kort: de man bekent de diefstal.
Open vragen
De docent is tevreden over het interview. De verdachte heeft bekend en ook de vragen waren prima. Maar er zijn ook ‘leermomenten’, vindt Bert. “Pas op met opmerkingen die voor weerstand zorgen bij de verdachte. Het is heel belangrijk dat je een band opbouwt met degene die je verhoort.” En: “Denk er om: stel open vragen, dan moet het antwoord uit de geest van de verdachte komen.” Ook op de achtervolging heeft hij hij nog wat aan te merken. “Houd afstand als je iemand volgt, des te meer tijd heb je om zelf na te denken. En vergeet niet je lichten uit te doen als je vanuit de auto iemand in de gaten houdt. En denk erom dat samenwerken heel belangrijk is tijdens een onderzoek.”
Ymke Bos vond het een leerzame middag. Het lijkt haar leuk in de toekomst naast haar huidige werk ook als priv?detective aan de slag te gaan. De Zeeuw – jaren werkzaam bij de GGZ, maar tegenwoordig sporthaluitbater en klusjesman – is daar nog niet zo zeker van: “Ik vind het heel leuk, maar of ik hier echt in verder ga? Ik weet het nog niet.”
Bos vindt de kleinschaligheid (maximaal acht cursisten per klas) fijn. “Je wordt echt gehoord. Als ik een vraag heb, wordt die binnen een minuut beantwoord.”
Of de tien lessen genoeg handvatten bieden om in de toekomst zelfstandig aan de slag te gaan als particulier onderzoeker? Een kleine civiele zaak afhandelen is ??n ding; het oplossen van een grote strafrechtelijke zaak, zoals die van het zestienjarige meisje in Valkenburg (zie kader), is een heel ander verhaal.
Strafrechtjurist Brinkhoff is sceptisch. “Veel pas geschoolde priv?detectives doen onderzoek op een onwetmatige manier. Ze zetten de verdachte te zwaar onder druk, tappen telefoongesprekken af en leveren schimmig bewijsmateriaal in rechtszaken. Ze begeven zich te veel op het terrein van de politie en de overheid. Maar waar die twee aan regeltjes en wetten gebonden zijn, worden particuliere onderzoekers door niemand gecontroleerd.” Daar is de woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie het niet mee eens: “Via een groot onderzoek screenen we tegenwoordig de recherchebureaus.”
Brinkhoff: “Oud-politiemensen die als priv?detective werken, hebben kaas gegeten van het vak; die weten hoe ze onderzoek moeten doen. Bij andere groepen speelt vaak het belang van de klant een te grote rol. De klant is koning, daarom gaan detectives zo ver als nodig is om hun klus te klaren.”
Bert hoort het commentaar gelaten aan. Zijn cursisten en pas opgeleide detectives gedragen zich altijd ‘binnen de kaders van de wet’, zegt hij. “Het is als autorijden: als je net je rijbewijs hebt, gaat het nog wat moeizaam, maar na een poosje gaat het vanzelf. Als je net je gele pas hebt gehaald, heb je een goede basis voor kleinere zaken zoals een diefstalletje. Grotere zaken zijn voor later. Daar komt bij dat we na de cursus contact houden met onze cursisten. Er zijn ’terugkomdagen’ waarop we de lesstof herhalen en oud-cursisten ondersteunen bij hun eerste opdrachten. We gooien ze heus niet in het diepe.”
Opleidingsinstituut
Opleidingsinstituut NOB is opgericht door Nederlands bekendste priv?detective: Ben Zuidema. Hij is gespecialiseerd in het opsporen van gestolen kunst en maakte eind jaren tachtig faam met de Noortman-zaak. Het leek een grote kunstroof, maar de Maastrichtse galeriehouder Noortman bleek negen vermiste schilderijen, met een totale waarde van vijf miljoen euro, zelf verduisterd te hebben. Een aantal van Zuidema’s zaken zijn gepubliceerd in boekvorm; een tv-serie is in de planning.
Zedenzaak valkenburg
Ook de ouders van het vermiste meisje uit Heerlen maakten voor de opsporing van hun dochter gebruik van de diensten van een priv?detective van het NOB. Ze werd gevonden nadat de detective haar telefoonsignaal had laten uitlezen. Het meisje – in de media Kimberley genoemd – werd aangetroffen in een hotelkamer in Valkenburg, waar ze onder druk van een loverboy seks had met mogelijk tachtig mannen. Een deel van hen is inmiddels veroordeeld tot werkstraffen en korte celstraffen. De loverboy kreeg een celstraf van twee jaar.
Afluisteren – mag dat?
Een priv?detective mag, in tegenstelling tot de politie, geen gesprek aftappen. Gesprekken heimelijk opnemen mag wel, maar alleen als de detective zelf deel-neemt aan het gesprek. Ook mag de priv?detective een gesprek opnemen in opdracht van een opdrachtgever, maar dan moet het belang van het onderzoek zwaarder wegen dan de privacy.
Je bent net te laat om kaartjes te kopen voor dat ene festival of concert. Je baalt eigenlijk enorm, want je had zo ontzettend graag willen gaan. Wat doe je dan, je probeert toch nog op de een of ander manier aan een kaartje te komen.
Vroeger was de website Marktplaats de aangewezen plek om nog een kaartje te bemachtigen. Maar door de opmars van de sociale media is Marktplaats niet meer alleen de plek waar kaartjes worden verhandeld.?Steeds vaker zijn kaartjes te koop via sociale media. Instagram, SnapChat, LinkedIn, Google +, Facebook, Twitter. Een greep uit diverse sociale media die voorhanden zijn. Lief en leed wordt gedeeld op het internet. Voor foto’s moet je bij Instagram zijn, voor korte berichten van 140 karakters is Twitter ideaal, je werkleven wordt via LinkedIn aan de wereld verspreid en via Facebook kan je eigen beslommeringen en die van je vrienden van over de hele wereld volgen. Het aantal mensen dat gebruik maakt van sociale media stijgt ieder jaar nog. Zo maken er in 2014 bijna 9 miljoen Nederlanders gebruik van Facebook. Niet zo vreemd dat die plek ook steeds meer fraudeurs aantrekt.
Tickets
Ook voor je concert- of festivaltickets kan je tegenwoordig op sociale media terecht. Op Facebook is er bijvoorbeeld een pagina die “kaartjes gezocht/aangeboden” heet. Vaak gaat het goed, maar het kan ook heel erg mis gaan en daar kunnen de dames Lisa en Petra helaas over meepraten. Lisa probeerde lastminute kaartjes te bemachtigen voor een concert. Via Marktplaats kreeg ze contact met een verkoper die nog wel over kaartjes zou beschikken. Lisa zou het bedrag voor de kaartjes via internetbankieren overmaken. Om vertrouwen te wekken stuurde de verkoper een foto van zijn paspoort op. De verkoper vraagt aan Lisa om hetzelfde te doen. Helaas heeft dit voor Lisa verstrekkende gevolgen. Allereerst komt ze erachter dat ze haar geld dat ze heeft overgemaakt, kwijt is. Want de verkoper bleek een oplichter. Maar het ergste moest nog komen.
Kopie paspoort
Petra wilde via facebook kaarten kopen voor een dansfeest, want ze was te laat voor het kopen van tickets. Ze zag dat “Lisa” nog kaartjes in de aanbieding had voor 180 euro. “Lisa” gaf aan dat ze wel gegevens wilde uitwisselen en stuurde aan Petra een kopie van haar paspoort op. Ze verzocht Petra hetzelfde te doen en helaas heeft Petra daar aan gehoor gegeven. “Lisa” wilde nog aanvullende gegevens van Petra en dat heeft ze ook allemaal gegeven. Petra heeft uiteindelijk het geld overgemaakt. Opeens kreeg Petra een schokkend bericht. “Lisa” bleek “Lisa” helemaal niet te zijn. De oplichters hebben uit naam van de echte Lisa verschillende accounts op Marktplaats en Facebook geopend. Petra was dus, net zoals Lisa, ook opgelicht. Een paar minuten nadat Petra het geld had overgemaakt, krijgt een dreigbrief van de oplichters. Ze willen 500 euro anders gaan ze, net zoals bij Lisa, ook van haar foto van haar paspoort misbruiken. Voor Petra er erg in had, hadden de oplichters al nep-accounts gemaakt op onder meer Facebook en Partyflock, met alle gevolgen van dien.
Identiteitsfraude
Een identiteit is snel gestolen, met name op het internet. Identiteitsfraude heeft vele verschijningsvormen. Soms kan je niet voorkomen dat je gegevens misbruikt worden door internetcriminelen. En als je er achter komt is het al te laat. Met andere woorden, je hebt dan geen idee dat je eigenlijk met iemand anders te maken hebt.
Marianne werd bijna slachtoffer van ID-fraude. Maar bij haar zijn niet haar eigen gegevens misbruikt, maar doet een persoon zich voor als iemand anders. Als een Afrikaanse kardinaal nog wel. Marianne is actief op Facebook en ze krijgt een vriendschapsverzoek van Kardinaal Peter Turkson, president van de raad van vrede en veiligheid bij het Vaticaan. Marianne heeft een paar jaar geleden, naar aanleiding van de dood van haar man, een boek geschreven. Het boek ‘Doorheen het leven, doorheen de dood’ heeft ze ook in 2013 aan de Paus aangeboden. Dus de link tussen Paus en Kardinaal is voor haar snel gelegd. Marianne krijgt het verzoek om naar een congres in Rome te komen om daar voor een internationale delegatie een speech te houden. Ze vind het een hele eer, vooral tegenover haar overleden man en al snel besluit ze ervoor te gaan. Ze hebben via Facebook over en weer contact. Niet alleen over het congres en dat schept vertrouwen bij Marianne. Kardinaal Turkson is van plan alles voor haar te betalen. Ze moet alleen wel zelf een bijdrage van 400 euro betalen voor de deelname aan het congres. De Kardinaal vraagt of ze via een grenswisselkantoor 400 euro wil over maken op de rekening van Ovie Turkson in Nigeria. Marianne vindt dit wel vreemd, want Kardinaal Turkson komt niet uit Nigeria maar uit Ghana. Als Marianne bij het grenswisselkantoor arriveert is deze gesloten. Een geluk bij een ongeluk, want haar vriend vertrouwt het toch allemaal niet. Voor de zekerheid stuurt ze haar correspondentie met Turkson naar een Nederlandse bisschop. Deze stelt vast dat het om fraude gaat. Een kardinaal zal namelijk nooit vragen om een bedrag aan hem zelf over te maken.
Bovenstaande verhalen geven wederom aan dat het altijd oppassen is op het internet. En het principe blijft gelden: lijkt iets te mooi om waar te zijn, dan is dat het ook.?Deze verhalen staan niet op zichzelf. Ook bij de Fraudehelpdesk?merken ze dat de verschuiving naar de sociale media heeft plaatsgevonden. Politie kent ook de problematiek en geven er ook zeker prioriteit aan. Echter, ze kunnen er niet voor zorgen dat de foto’s die in omloop zijn, van het internet afgehaald worden.
Om identiteitsdiefstal te voorkomen wordt door afgeraden nooit zomaar een kopie van uw paspoort aan iemand te geven.
Voorkom fraude
Mocht je toch op de een of andere reden een kopie aan iemand willen geven, volg dan deze richtlijn:
– schrijf op de kopie het woord “kopie”
– noteer de datum
– noteer het doel waarvoor de kopie wordt afgestaan
– streep het burgerservicenummer door
Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken?heeft?de KopieID appgelanceerd, waarmee je gemakkelijk met je smartphone een veilige kopie van je identiteitsbewijs kunt maken.
Gewetenloze oplichters proberen een slaatje te slaan uit de vliegtuigramp. Niet alleen sloegen?mensen die op de fysieke rampplek hun slag. Ook online wordt bij vrijwel elke ramp grof gebruik van gemaakt. We hebben het al eerder beschreven tijdens rampen als de Boston Marathon of de orkanen Irene en Sandy. Dit keer werd er al snel?gewaarschuwd?voor mogelijke misleidende mails waarin het verongelukte vliegtuig van?Malaysia Airlines?aan de orde komt.
De?video die op Facebook circuleert en waarin te zien is hoe vlucht MH17 wordt neergehaald door een raket, is een hoax. Sterker nog, de video?bestaat niet. Wie er op klikt, moet eerst iets doorsturen of installeren maar feitelijk wordt dan een virus binnengehaald. Het bericht, getiteld ?Missile Fired From Pro-Russian Militants to Malaysian Airliner MH-17? bevat weliswaar een afbeelding van het neergeschoten vliegtuig maar ook een foto van een rakettank die van enkele maanden terug dateert. Ook de link naar de video player van iLivid is nep. De Hoaxwijzer geeft?ook tips?om zo?n ?bogus video post? te ontdekken: het gaat altijd om iets sensationeels, je wordt uitgedaagd langer dan tien seconden te kijken (het virus moet immers ge?nstalleerd worden?) , je moet eerst de link delen voordat je de video te zien krijgt. Het spul verwijderen kan via je prikbord en je activiteitenlogboek.
‘Journalist Amin Harris’
De internetfraudeurs benaderen?potenti?le?slachtoffers via een handelssite. Mensen die een advertentie hadden geplaatst, kregen een van de mails die zogenaamd zijn verstuurd door ‘Amin Harris’. In de ene mail beweert hij een journalist te zijn die op de rampplek aanwezig was. Daar trof hij een voorwerp van miljoenen euro’s aan. “Het waardevolle voorwerp was van een van de Nederlandse slachtoffers van vlucht MH17.” Hij wil de opbrengst van het voorwerp delen.
Het fenomeen staat bekend als?voorschotfraude, ook wel bekend als advance fee fraude. Oplichters hebben ‘Amin Harris’ verzonnen om geld af te troggelen. Voorschotfraude wordt ook wel Nigeriaanse fraude genoemd, omdat deze vorm van fraude meestal het werk is van Nigerianen. Het staat ook bekend als 419-fraude, naar artikel 4.19 van het Nigeriaanse strafrecht. De Nigeriaanse zakelijke voorstellen duiken al meer dan 10 jaar op via de fax, e-mail of een brief.
‘Dokter Amin Harris’
In een ander bericht schrijft ‘Harris’ dat hij een 85-jarige gepensioneerde dokter is uit Kuala Lumpur. Hij heeft zijn Nederlandse vrouw verloren in de vliegtuigramp. In de mail staat daadwerkelijk de naam van een Nederlands slachtoffer. De dokter stelt dat hij samen met zijn vrouw geld wilde doneren aan een goed doel. Het gaat om miljoenen euro’s.
Nu hij zijn geliefde vrouw heeft verloren bij de verschrikkelijk ramp, wil hij haar laatste wens alsnog uitvoeren. Zij zou namelijk naar Londen gaan om de geldzaken te regelen. Door zijn slechte gezondheid kan ‘Harris’ dat niet. Daarom heeft hij hulp nodig. Als de ontvanger van de emotionele mail hem helpt, staat daar een geldbedrag en een huis in Duitsland tegenover.
Facebookfraude
Het AD?meldde?eerder ook al?dat oplichters ook op Facebook proberen geld te verdienen.?Ze hebben pagina’s gemaakt op naam van slachtoffers om zo via advertenties geld op te strijken. Op de pagina’s staat een filmpje dat wordt aangeduid als een opname van de vliegtuigcrash in het oosten van Oekra?ne. In werkelijkheid wordt de internetter bij het klikken doorgestuurd naar advertenties van gok- en sekssites. Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie spreekt in de krant zijn afschuw uit. “Als dit waar is, is het schandalig.”
Corporate Communications Manager Tina Kulow van Facebook laat weten dat de bewuste pagina’s zo snel mogelijk uit de lucht worden gehaald.
Klikfraude bij donaties
Behalve de vele neppagina?s op Facebook zijn er veel herdenkingspagina?s die eigenlijk als enige doel?hebben?om geld te verdienen aan het leed van nabestaanden en slachtoffers. Op de pagina?s staan vaak links naar blogs of andere updates. Soms wordt er gevraagd geld te doneren aan de familie van de slachtoffers. In Australi? heeft de consumentenorganisatie ACCC al gewaarschuwd voor deze klikfraude. ?Elke cent die je overmaakt gaat rechtstreeks naar de oplichters?,?alduseen persbericht.
Facebook heeft actie ondernomen tegen de tientallen pagina?s en groepen die de afgelopen dagen werden aangemaakt op naam van de slachtoffers van vlucht MH17. Op veel van die pagina?s staat een filmpje waarin te zien zou zijn hoe de raket in het vliegtuig sloeg. Maar het filmpje is een hoax: wie het aanklikt, wordt ofwel doorgestuurd naar gok- en sekssites, ofwel naar een website die malware op jouw computer installeert. Volgens minister Ivo Opstelten (VenJ) is dit schandalig. Corporate Communications Manager Tina Kulow van Facebook?zegt?dat de bewuste pagina?s snel uit de lucht worden gehaald.
Vorig jaar werden 450.000 mensen slachtoffer van internetfraude, een flinke stijging. Het aantal slachtoffers van skimming (bankpasfraude in de fysieke wereld) nam echter wel af. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS. Mensen werden vooral vaker slachtoffer bij het aankopen van spullen; goederen die werden besteld en betaald maar nooit werden geleverd. De toegenomen fraude hangt mogelijk samen met de groei van het aantal aankopen via internet. Slechts bij 1 op de 5 gevallen van koop- of verkoopfraude via internet is volgens het statistiekbureau vorig jaar aangifte gedaan bij de politie. Bij identiteitsfraude was dat aandeel met 13 procent nog lager.
In 2013 gaf 3,3 procent van de Nederlanders van 15 jaar of ouders aan dat ze wel eens opgelicht zijn van het kopen of verkopen via internet. Dat komt neer op bijna 450.000 mensen. Ook het aantal slachtoffers van identiteitsfraude steeg echter naar zo’n 1,5 procent.
Wel wordt in bijna 90 procent van de fraude op internet melding gemaakt bij bijvoorbeeld de bank. Bij de politie wordt hiervoor in mindere mate aangeklopt.
Het aantal meldingen van internetfraude was in 1 jaar al verdrievoudigd. In 2013 hebben 28.000 Nederlanders bij de Fraudehelpdesk melding gemaakt van (een poging tot) internetoplichting. Het jaar ervoor (2012) waren dat 9.000 mensen.
Apple-toeleverancier Pegatron zet sinds dit jaar gezichtsherkenning in tegen minderjarige werknemers, een groeiend probleem bij veel Chinese fabrieken. Het is de eerste keer dat de fabrikant informatie geeft over concrete maatregelen om minderjarige werknemers tegen te houden. Dat?meldt?Wall Street Journal. Pegatron controleert naar eigen zeggen aan de hand van identiteitspapieren met behulp van gezichtsherkenning of de foto overeenkomt met het gezicht van de werknemer. Ook wordt gekeken of iemand voorkomt in de database van de politie.
Minderjarige werknemers zijn een groot probleem waar veel Chinese fabrieken mee te maken hebben, niet alleen de fabrieken waar Apple-producten gemaakt worden. Vaak worden jongens en meisjes vanuit arme gebieden naar de grote steden gestuurd om geld voor de familie te verdienen. De legale leeftijd om te mogen werken is 16 jaar, maar door fraude met identiteitspapieren komt het vaak voor dat minderjarigen werk verrichten waarvoor ze eigenlijk niet geschikt zijn.
Demonstranten protesteren tegen de erbarmelijke omstandigheden in iPhone fabrieken.
De methode van Pegatron zou dit soort gevallen in theorie aan het licht moeten brengen, maar door de?recente dood van een minderjarige werknemer?ontstaat toch twijfel of het systeem wel zo waterdicht is als wordt beweerd. Nadat de 15-jarige Shi Zhaokun een maand in een van de Pegatron-fabrieken had gewerkt, belandde hij vanwege een longontsteking in het ziekenhuis en stierf. Hij slaagde er met valse identiteitspapieren toch in om te worden aangesteld. Uit onderzoek van Apple en Pegatron bleek dat zijn dood?niet werk-gerelateerd?was.
Werknemers in Chinese fabrieken werken vaak meer uren dan wettelijk is toegestaan, een ander probleem dat regelmatig het nieuws haalt. In een afzonderlijk rapport?concludeerdebelangenorganisatie Fair Labor Association vorige week al dat Foxconn ? een andere fabrikant van Apple-producten ? deze regels nog steeds aan zijn laars lapt. Wel stelde men dat er desondanks wel sprake is van verbetering in de werkomstandigheden, het merendeel van de fabrieken houdt zich nu aan de regel van een 60-urige werkweek. Maar er is nog werk te doen, zo concludeert FLA: de Chinese wet schrijft voor dat fabrieksmedewerkers maximaal 49 uur mogen werken.
Pegatron?maakt notebooks, netbooks, desktopcomputers, gameconsoles, mobiele apparaten, videokaarten, lcd-tv?s, settopboxes, kabelmodems en ook smartphones en tablets. Het ontstond als dochterbedrijf van ASUS. Pegatron werkt voor Apple, Dell, HP en andere grote consumentenmerken.
Een beetje slimme crimineel neemt op het web zo een andere identiteit aan. Strafrechtadvocaat B?n?dicte Ficq maakte het mee toen iemand uit haar naam valse berichten verstuurde via Twitter.
Ziet dat er nog betrekkelijk onschuldig uit, criminelen kunnen veel meer dan dat. Neem e-mailspoofing, het vervalsen van e-mailadressen van burgers, bedrijven en overheidsinstanties. Iedereen heeft wel eens zo?n in slecht Nederlands mailtje gekregen met daarin het bericht van zogenaamd je eigen bank en vervolgens de vraag even op een link te klikken om je bankgegevens te controleren. Dat is phishing. Het leeghengelen van je bankrekening vanuit het buitenland.
Rijbewijs gehaald en dat met de wereld delen?
Het AD beschrijft een voorbeeld van identiteitsfraude door social media waarbij gemaakte foto’s van identiteitsbewijzen een rol spelen. ??n van de slachtoffers van dergelijke fraude is Bianca van Dieren (18). Dolblij is ze als ze op 7 juli haar rijbewijs ophaalt bij de gemeente Schoonrewoerd. Ze is geslaagd en dat mag de hele wereld weten. Ze maakt een foto van haar ‘roze trofee’ en zet die op Facebook. De felicitaties stromen binnen, maar nog geen week later wordt ze gebeld door de organisatie van het festival Pukkelpop. Bij de poort staan feestvierders met nepkaartjes die ze van ene ‘Bianca van der Dieren’ hebben gekocht. Ze tonen een e-mail met een foto van haar rijbewijs waarmee ze het vertrouwen van de kopers zou hebben gewonnen. ‘Ik schrok me rot. Ik had helemaal geen kaartjes verkocht. Kende dat festival niet eens.’
In de weken die volgen krijgt ze via Facebook het ene na het andere bericht van boze kopers die vragen waar hun kaarten blijven. ‘Ik geef je nog ??n kans om het geld terug te storten’, stuurt ene ‘Popie Jopie’ haar die 220 euro voor twee kaarten heeft betaald. ‘Ja leuk, maar ik wist nergens van’, zegt Van Dieren. De schrik slaat haar om het hart als ze bij de gedupeerden doorvraagt wat er gaande is. Iemand blijkt met haar identiteit valse kaartjes aan de man te brengen. Om kopers te overtuigen stuurt hij een kopie van haar rijbewijs rond.
‘Heel frustrerend. Ik kan er niets tegen doen. Ik heb het in m’n na?viteit online gezet.’ De politie adviseert haar om op internet te laten weten dat zij geen valse kaarten verkoopt. Het lijkt te werken.
Het is nu rustig. Maar Van Dieren is er niet gerust op. ‘Wie weet wat die persoon nog meer met mijn rijbewijs doet.’
Van Dieren is lang niet de enige die trots haar rijbewijs online deelt. Een zoektocht op internet levert een flinke verzameling op. Zelfs een rijschool uit Almere zet rijbewijzen van leerlingen op de website, om te laten zien ‘hoe blij ze zijn’. ‘Ik ben niet strafbaar en heb toestemming’, laat een rijschoolhouder weten als hij hiermee wordt geconfronteerd. Slim is het volgens de politie in elk geval niet.
Strafrechtadvocaat B?n?dicte Ficq in de wereld draait door:
Hieronder een een 3-tal stappen om het tegen te gaan: Stap 1
Maak melding van het onrechtmatig gebruik van uw identiteit bij Twitter. Dit kan via een e-mail of een webformulier op de Twitter-site. Vaal zal Twitter het nepaccount ? al dan niet uit voorzorg ? spoedig blokkeren. Stap 2
Het is ook mogelijk om bij Twitter een verzoek in te dienen om u de identiteitsgegevens van de fraudeur te verstrekken. Hiertoe is Twitter verplicht op grond van het arrest Lycos/Pessers. In dat arrest besliste de Hoge Raad dat internetprovider Lycos de priv?-gegevens van een klant moest onthullen die op internet ? anoniem ? een postzegelhandelaar had beschuldigd. Het belang van de postzegelhandelaar behoorde zwaarder te wegen dan het belang van vrije meningsuiting van de anonieme klant en de bescherming van zijn persoonsgegevens (art. 8 onder f Wpb). Met dit arrest heeft de Hoge Raad de vrijheid van een internetgebruiker om anoniem zijn mening te uiten vergaand opgeheven. Stap 3
Als de identiteitsgegevens van de fraudeur zijn achterhaald, is het mogelijk hem of haar aansprakelijk te stellen. Te denken aan imago en/of reputatieschade als gevolg van het onrechtmatig handelen.
Hier een rechtstreekse verwijzing naar het wetsvoorstel.
Elke maand verhandelen miljoenen mensen hun spullen (iPod, telefoons, spelcomputers) met andere particulieren. Meestal gebeurt dit naar volle tevredenheid van beide partijen. Helaas is er ook een kleine groep mensen die – net als in de echte wereld – misbruik maakt van het vertrouwen van anderen. Daarom hebben de Politie en het Openbaar Ministerie in samenwerking met Marktplaats het Landelijk Meldpunt Internetoplichting opgericht. Deze partijen vinden het belangrijk dat het vertrouwen in de handel via internet wordt beschermd, zodat mensen op een plezierige manier en in goed vertrouwen zaken met elkaar kunnen blijven doen.
Het Meldpunt Internetoplichting is?op 1 oktober 2010 van start gegaan. In eerste instantie richt het meldpunt zich met name op oplichting via Marktplaats, waarbij het in de regel gaat om vooruitbetaalde, niet-geleverde goederen. Voor slachtoffers van dit soort oplichting is op www.mijnpolitie.nl de mogelijkheid gecre?erd om hiervan online melding/aangifte te doen. Op basis van bepaalde criteria start het Meldpunt Internetoplichting voorbereidende opsporingsonderzoeken naar clusters van meldingen, die uiteindelijk voorzien van alle benodigde informatie en aangiftes overgedragen worden aan het korps waarin de verdachte woonachtig is.
Het Meldpunt Internetoplichting werkt samen met publiek private partijen met het oog op het ontwikkelen en nemen van preventieve maatregelen. Na drie maanden ?live? zijn al 10.000 meldingen binnengekomen. En het aantal meldingen van online fraude neemt sindsdien bepaald niet af.
Onderstaande informatie over het meldpunt is vanuit de politie publiekelijk gedeeld op de website van de NIK themadagen:
Volgens Bas Ketelaars van de Stichting stop internetoplichting wordt vooral de site van Marktplaats gebruikt om bezoekers naar die nepshops te lokken. BCC heeft dan opeens Bcc-winkel en Dixons wordt Dixxons. De?werkwijze?is simpel: particulieren die al jaren op Marktplaats actief zijn, krijgen een mailtje: we zien dat u uw wachtwoord heeft veranderd. Klopt dat, dan hoeft u niets te doen. Klopt dat niet, klik dan op deze link. Uiteraard krijgen de oplichters dan toegang tot het account. Ze plaatsen daarop vervolgens honderden advertenties, met links naar de nepshop. Ketelaars denkt dat ?honderden mensen? erin trappen. ?Criminelen hebben maar een paar dagen nodig om tot 50.000 euro binnen te roven?. Ketelaars ziet vooral veel advertenties op vrijdag. ?Dat geeft hen extra tijd voordat de site wordt geblokkeerd en de banken actie ondernemen?.
Uit het AD een artikel over de forse stijging webshops in 2013:
Consumenten worden massaal opgelicht door malafide internetwinkels. Met gelikte websites verleiden deze bedrijven hun klanten, maar leveren doen ze nooit. Afgelopen jaar gingen al 8600 consumenten het schip in, blijkt uit politiecijfers.
Speciaal voor Sinterklaas. Een iPhone 4S voor slechts 289 euro. De spectaculaire aanbieding staat op de site HollandsGSM.nl. Een koopje, zo lijkt het. Want in de offici?le Apple Store is de telefoon 110 euro duurder en heeft deze ook nog eens de helft minder opslag.
Het bedrijf noemt zichzelf ‘een betrouwbare aanbieder met jarenlange ervaring op het gebied van telecom’. Maar wie geld overmaakt is het hoogstwaarschijnlijk kwijt, voorspelt Bas Ketelaars van de stichting Stop Internetoplichting. Op internetfora regent het klachten over deze webwinkel, of beter gezegd nepwinkel. Wie het adres checkt, komt uit bij een leegstaand pand in Eindhoven. Het rekeningnummer wordt ook gebruikt voor tal van webwinkels die onbetrouwbaar bleken. Wie telefonisch contact zoekt, krijgt een dode lijn.
Firma’s zoals deze schieten juist nu als paddenstoelen uit de grond, merken ze bij het Landelijk Meldpunt Internet Oplichting van de politie. Volgens co?rdinator Harry Jongkind van het meldpunt haken oplichters handig in op wat mensen op hun verlanglijstje hebben staan, vooral telefoons, spelcomputers en tv’s. ,,Die bieden ze dan aan voor een fors lagere prijs,” zegt Jongkind.
De fraudeurs lokken klanten naar hun website met spectaculaire aanbiedingen via online marktplaatsen. De betere nepwinkels zien er soms zo gelikt uit, dat het voor consumenten moeilijk is te ontdekken of er iets mis mee is. Ze zetten logo’s van keurmerken zoals Thuiswinkel.org op hun site zonder dat ze lid zijn en maken soms zelfs gebruik van betalingssysteem iDeal om het vertrouwen van de kopers te winnen. ,,iDeal is een betrouwbare partner. Maar de verkoper hoeft dat niet te zijn,” waarschuwt Jongkind.
Sommigen maken zelfs reclame op tv en radio. Op die manier werd Renate Eichhorn met nog 27.000 anderen misleid door website gratisbox.nl. Eichhorn moest verzendkosten betalen en zou gratis spullen krijgen toegestuurd. ,,Dat had ik al eerder gedaan. Ook dit bedrijf zag er betrouwbaar uit. Niet dus,” zegt ze.
Dat de truc steeds beter werkt, blijkt wel uit politiecijfers. Afgelopen jaar trapten 8637 mensen in de ogenschijnlijk aantrekkelijke koopjes van 77 nepwinkels die de politie traceerde. Ze maakten samen 1,3 miljoen euro over naar verkopers, maar kregen nooit iets geleverd. Dat is ruim twee keer zoveel als het jaar ervoor. Toen gingen 2733 mensen het schip in bij 55 nepwinkels.
De politie staat vaak machteloos. Sommige verkopers zijn bijzonder moeilijk te traceren. Andere verkopers maken gebruik van een maas in de wet. Ze verkopen gewoon onder hun eigen naam, maar leveren vervolgens niets. Dat valt niet onder het strafrecht, maar wordt gezien als een wanprestatie. ,,Het is aan de koper een procedure te beginnen om geld terug te krijgen. Veel mensen doen dat niet, omdat het om een klein bedrag gaat.”
De politie adviseert om altijd eerst te checken of de verkoper te vertrouwen is. ,,Haal de verkoper door een zoekmachine. Dan wordt vaak al veel duidelijk.” Ook bij de site mijn.politie kunnen consumenten controleren of het om een bekende fraudeur gaat. Op fora als opgeletopinternet.nl worden dubieuze verkopers vaak al eerder ontmaskerd.
Habbo?(vroeger Habbo Hotel) is een wereldwijd gespeelde online game. Duur gezegd, een MMOCC?(Massive Multiplayer Online Chatting Community). Er zijn chatrooms, gastenkamers, openbare ruimten zoals de lobby?s, zwembaden en een theater. Gebruikers kunnen ook hun eigen kamer inrichten met meubels die ze kopen met ?credits?, maar die kosten geld. Die meubels kunnen mensen weer op een marktplaats in Habbo verkopen.? Habbo Club- en VIP-lidmaatschappen zijn ook te koop. Zelfs in Habbo heb je last van cyberstalking en digitale diefstal door hackers?en?scammers. Scammers beloven gebruikers allemaal spulltjes in ruil voor hun wachtwoord. Doe je dit, dan kan de scammer inloggen op je account en je meubels overzetten naar zijn eigen account. Weg geld. In november 2007 werd voor het eerst iemand aangehouden voor virtuele diefstal. Deze jongen had voor meer dan 4000 euro aan virtuele meubels gestolen. Habbo is dus net de echte wereld. Met kinderlokkers en pedofielen. Onlangs werd een achtentwintigjarige digitale kinderlokker veroordeeld?tot dertig maanden cel, nadat hij op Habbo een elfjarig meisje had verleid door zich veel jonger voor te doen. Hij belandde met het meisje in een echt hotel.
Journalist Stijn Hustinx schreef in januari 2011 in het Algemeen Dagblad over een internet rechercheur uit de politieregio Limburg Zuid. Een digitale wijkagent surveilleert online op het onder jongeren immens populaire internetcomputerspel Habbo. De politie noemt de digitale wijkagent een groot succes: het levert tientallen meldingen op van onder meer cyberstalking en digitale diefstal. Hieronder staat het artikel aangevuld met achtergrondinformatie.
Regelmatig loopt Boudewijn Mayeur (39) zijn ronde door Habbo, een internethotel waar kinderen zich een digitaal personage aanmeten. Vanuit zijn bureau in Heerlen houdt Boudewijn Mayeur twee keer per maand spreekuur in het Habbo-hotel, een virtueel hotel op internet. ?Zijn digitale alter ego ziet eruit als een klein politiemannetje. In het hotel ontmoeten de kinderen elkaar, bijvoorbeeld in de door henzelf als nachtclubs of woonhuis ingerichte kamers. Maandelijks bezoeken 1,4 miljoen jongeren het Habbo-hotel.
,,En het komt ook nog wel eens voor dat iemand alle gegevens van een kind achterhaalt. Want aan je Habbo-profiel zit bijvoorbeeld ook je Facebook-account gekoppeld. Voor je het weet wordt je enorm lastiggevalen. Stalking dus. Ik adviseer de kinderen wat ze kunnen doen, zoals aangifte. Dat komt geregeld voor.
Ook gaat van de aanwezigheid van de surveillerende agent een waarschuwing uit voor kinderlokkers en pedofielen. Afgelopen november nog werd een digitale kinderlokker door de?rechtbank veroordeeld?tot dertig maanden cel, nadat deze 28-jarige man op Habbo een 11-jarig meisje had verleid door zich veel jonger voor te doen. Hij belandde met het meisje in een echt hotel. Ook had hij toenadering gezocht tot een 9-jarig meisje.
Habbo zelf is zeer te spreken over de aanwezigheid van de politie. ,,We hebben ook onze eigen toezichthouders moderators, vertelt Marion Strumpel van Habbo. ,,Maar zo n agent maakt natuurlijk meer indruk, bovendien kan die ook meer. We juichen het van harte toe.
Mayeur zegt ook succesvol te zijn met een chat-spreekuur via de website van de Zuid-Limburgse politie. Daar kunnen jongeren op gezette tijden chatten met de internetrechercheur of een van zijn medewerkers. ,,De drempel is veel lager dan als je naar een echt politiebureau moet. Het werkt. Kinderen melden zich met schrijnende verhalen, bijvoorbeeld over misbruik. Ik heb al tientallen kinderen aangeraden aangifte te doen. Dat hadden ze zonder ons nooit gedaan. De politie moet dit vaker doen.
De ministeries van Veiligheid & Justitie en Economische Zaken, Landbouw en Industrie voeren momenteel gezamenlijk?campagne?om jongeren te stimuleren goed met hun wachtwoorden om te gaan. Ze richten zich met name op jongeren van 12 t/m 17 jaar. De rijksoverheid heeft ervoor gekozen deze bewustwordingscampagne uit te voeren samen met Habbo, omdat de overheid in de strijd tegen cybercriminaliteit sterk vertrouwt op het nut en de noodzaak van publiek- private samenwerking. Habbo ging graag in op het voorstel, omdat ze een veilige omgeving wil bieden voor jongeren en deze verantwoordelijkheid voor haar jonge doelgroep serieus neemt.
Arrestatie wegens diefstal in Habbo
Toezicht
In elk land wordt toezicht gehouden door betaalde moderators, die aanwezig zijn als het hotel open is. Zij?verbannen?de mensen die tegen de regels opgesteld door Sulake handelen. Dit doen ze met speciale in-game-commando’s. Hiermee kunnen moderators onderling contact hebben en op afstand mensen uit het hotel sturen.
Verder worden alle woorden eerst door het zogenaamde?bobba-filter gehaald. Als er een woord wordt gezegd dat niet door de beugels kan wordt het woord vervangen door?bobba. Gebruikers die ouder zijn dan 13 hebben de mogelijkheid het filter uit te schakelen. In het hotel zijn moderators herkenbaar aan een speciale staff-badge, en het voorvoegsel?MOD-?voor hun Habbonaam.
Misbruik en fraude
Habbo probeert de gebruikers te beschermen tegen de zogenaamde?hackers?en?scammers?op de site. Zodat de gebruiker niet de dupe kan worden van zijn eigen onvoorzichtigheid. Want in de meeste gevallen verlies je dan als gebruiker je spullen.
Scammers beloven gebruikers namelijk grote hoeveelheden items als zij hun wachtwoord geven. Als een gebruiker hier op ingaat, kan de scammer inloggen op het account van het slachtoffer, om vervolgens de meubels van het account naar zijn eigen account over te zetten.
Fake login
Hackers kunnen zogenaamde ‘fake-login’ pagina’s maken. Mensen die Habbo spelen loggen daar dan op in, waardoor de pagina het wachtwoord, gebruikersnaam en het e-mail adres van die gebruiker doorstuurt naar een document zodat de hackers die gegevens kunnen veranderen. Habbo waarschuwt de mensen dus ook, de URL moet beginnen met: https://www.habbo.nl/…
Veiligheidslot
Habbo heeft sinds kort een zogenaamd ‘veiligheidsslot’ waarmee een speler er voor kan zorgen dat zijn meubels niet worden gestolen. Als er op een account wordt ingelogd anders dan waarop je bent geregistreerd blokkeert het account en enkele hotelfuncties. Na het invoeren van twee antwoorden op vragen naar keuze worden die functies weer vrijgegeven
n de media is al veel aandacht aan de fraude in Habbo gegeven. Slachtoffers en bezorgde ouders kwamen aan het woord. In 2005 werd er door het programma?TROS Radar?aandacht besteed aan het onderwerp “stelen in het Habbo Hotel”. Hierin vertelden onder anderen kinderen over hun ervaring. Er werd tijdens de uitzending beloofd dat de problemen werden opgelost. Enkele weken later werd er in?TROS Radar?opnieuw aandacht aan besteed.
Stelen gebeurde regelmatig en bij verschillende gebruikers. Dit wordt zowel door Habbo online aangepakt, met moderators, en in het echt met politie. In november 2007 werd voor het eerst een jongen aangehouden wegens virtuele diefstal. Deze persoon had meer dan 4000 euro aan virtuele meubels gestolen.[2]
In oktober 2011 was onder andere Habbo Hotel het onderwerp in het consumentenprogramma?Kassa, het ging daarbij vooral om het online kopen van zogenaamde Habbo Credits. Door deze uitzending brengt Habbo in overweging de?Online betalingsmethoden?te beperken tot?creditkaarten.
In juni 2012 kwam Habbo onder vuur te liggen nadat een Britse journaliste na aanmelding als 11-jarige seksueel lastig was gevallen. Habbo Hotel heeft naar aanleiding van het nieuws dat de website misbruikt wordt door pedofielen, de chat tijdelijk wereldwijd afgesloten. Dat betekent dat de leden (tijdelijk) niet meer met elkaar kunnen communiceren, en dat is juist het doel van Habbo Hotel.?Ruim een maand later is er een nieuw chatsysteem ingevoerd en kunnen de Habbo’s weer gewoon chatten.
Dief uit Habbo-hotel gearresteerd:
Stel: je loopt je huis binnen, en komt tot de ontdekking dat al je duurbetaalde meubels verdwenen zijn. In de virtuele tienerwereld Habbo Hotel is het meerdere tieners al overkomen. Dat jatten van virtuele goederen klinkt voor iemand die niet thuis is in driedimensionale werelden misschien redelijk onschuldig. De meubels, kleding, huizen, huisdieren en andere spullen zijn tenslotte niet echt. Maar goederen in virtuele werelden kosten wel degelijk echt geld. Er gaan miljoenen euro’s in om.?Habbo Hotel, dat in Nederland zo’n 500.000 deelnemers heeft en wereldwijd 7 miljoen, heeft een eigen valuta, Habbo-credits. Maar die credits moeten wel met echte euro’s worden gekocht.?Wereldwijd gaat er in Habbo Hotel zo’n 4 miljoen euro per maand om. De vergelijkbare 3D-wereld voor volwassenen?Second Life?heeft zelfs een omzet van ongeveer 1 miljoen Amerikaanse dollars per dag.
Diefstal testcase
In Nederland is nu voor het eerst iemand opgepakt wegens virtuele diefstal. Diefstal ter waarde van ongeveer 4000 euro, in de vorm van virtuele meubels. Volgens een woordvoerder van Habbo Hotel gaat het hier om een testcase, “in Nederland, maar ook voor de rest van de wereld, om virtuele diefstal strafbaar te maken.” Want volgens de Nederlandse wet kunnen virtuele spullen helemaal niet gestolen worden. De Amsterdamse digitale recherche beschuldigt de 17-jarige arrestant daarom naast diefstal en heling ook van computervredebreuk en vernieling. ?”Het is namelijk zo dat als je data verandert of weghaalt, je die data vernielt. Die meubels zijn weggehaald, dus in principe?zijn er data vernield.” “Alleen hebben wij ook diefstal en heling ten laste gelegd? omdat die virtuele goederen toch een waarde vertegenwoordigen”, zegt de Amsterdamse digitale recherche. Ze kreeg in het afgelopen jaar acht aangiftes over diefstal van virtuele goederen, allemaal in Habbo Hotel.
Wachtwoord
De diefstal is waarschijnlijk gebeurd doordat de verdachte van zijn slachtoffers de login-gegevens en het wachtwoord heeft weten te ontfutselen. Iets dat bij de vaak nog hele jonge deelnemers aan Habbo Hotel misschien makkelijker is dan in andere 3D-werelden.?Een woordvoerder van?SecondLife.nl?zegt dat hem geen zaak van pure diefstal bekend is. Wel speelt er op dit moment in de VS een zaak over intellectueel eigendom.?Een maker van seksbedden, dat zijn objecten waarop animaties worden uitgevoerd, heeft iemand voor de rechter gedaagd die zijn ontwerp gestolen heeft. De dief verkoopt de seksbedden ver onder de prijs.
Artikel 310 Wetboek van Strafrecht
“Hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort wegneemt, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, wordt, als schuldig aan diefstal, gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of een geldboete van de vierde categorie.” ?Bij formulering van de delictsomschrijving had “de wetgever nooit kunnen bedenken dat ooit een situatie aan de rechter zou worden voorgelegd waarin geoordeeld zou moeten worden [?] over een vermeende diefstal van een virtueel goed in een virtuele wereld? (Moszkowicz, 2009, p.495).
Jurisprudentie:?Werkstraf en voorwaardelijk voor virtuele diefstal
Twee minderjarige jongens zijn door de rechter veroordeeld tot werkstraffen en voorwaardelijke hechtenis wegens diefstal van virtuele goederen in het online spel RuneScape. Het is voor het eerst dat iemand in Nederland voor virtuele diefstal is veroordeeld. (Nu.nl, 2008).?Verdachte met medeverdachte via MSN afgesproken om virtuele goederen uit account van slachtoffer over te brengen naar eigen account. In de middag slachtoffer meegenomen naar huis medeverdachte, waar zij slachtoffer hebben mishandeld. Vervolgens hebben beide verdachten onder doodsbedreiging met mes slachtoffer gedwongen om wachtwoord af te geven.?Nadat verdachte en medeverdachte zich toegang hadden verschaft hebben zij een virtueel amulet en masker naar hun eigen account overgebracht.
Oordeel rechtbank Leeuwarden: de virtuele amulet en het virtueel masker als bedoeld in de onderhavige zaak zijn geen stoffelijke goederen, alhoewel ze wel waarneembaar zijn. Gelet op de bedoelde jurisprudentie is dat geen beletsel om ze als goed als bedoeld in artikel 310 van het Wetboek van Strafrecht aan te merken.
Habbo Report: Date of je leven!
Tienercommunity Habbo Hotel ‘speeltuin voor pedofielen’
Het onder tieners populaire sociale spel Habbo Hotel is volgens onderzoek van de Britse nieuwszender Channel 4 een virtuele speeltuin voor pedofielen. De chats, zowel de publieke als de priv? chats, zijn ‘pornografisch, pervers en gewelddadig’, en vormen soms als lokaas voor verder seksueel misbruik.
Habbo Hotel, het vrolijke online spelletje met kinderlijke graphics, met roze teddyberen, felle kleuren, roze teddyberen en pony’s en knipperende lichtjes, is met 10 miljoen unieke bezoekers per maand ’s werelds grootste online community voor tieners. Maandelijks komen hier 3 miljoen spelers bij. 65 procent van de spelers is tussen de 13 en 16 jaar oud. In een virtueel hotel kunnen kinderen rondlopen en met elkaar chatten, openbaar of priv?. De spelers kunnen ook credits kopen om hun eigen hotelkamer in te richten.
Iedere sessie
Rachel Seifert van?het Britse journaal Channel 4 News?begaf zich in 2 maanden tijd zo’n 50 keer in het virtuele hotel, waarbij ze zich voordeed als een klein meisje, en werd iedere sessie wel een keer seksueel benaderd. ‘Het gemak waarmee dit gebeurde was schokkend’, zegt Seifert. ‘Binnen enkele minuten kreeg ik een verzoek of ik mijn webcam aan wilde zetten en wilde strippen voor de camera tot ik volledig naakt was’, vertelt Seifert.
John Carr, een prominente deskundige op het gebied van veiligheid voor kinderen, speelde ook mee en kreeg tijdens de sessie, om 16.30 uur in de middag, een verzoek van ‘DirtyBoii’ voor een priv?chat. Ook DirtyBoii had niet lang nodig om zijn slag te slaan en vroeg: ‘Hoe ziet jouw lichaam eruit?’. Carr: ‘Op dit moment had een moderator moeten inspringen. Dit is zeer verontrustend. Habbo Hotel is een gevaarlijke plek voor kinderen.’
De site is gericht op kinderen van 13 jaar, maar volgens Channel 4 News wordt het spel zelfs gespeeld door kinderen van 9 jaar. Habbo is in 150 landen actief, waaronder Nederland.
Pedofielen
Channel 4 News vond twee gevallen van veroordeelde pedofielen die tientallen kinderen die ze ontmoet hadden op Habbo Hotel hadden misbruikt. Een van hen, die onlangs is veroordeeld tot zeven jaar celstraf, beloofde de jongeren meubels voor hun hotelkamer – waar normaal geld voor moet worden betaald – in ruil voor vriendschap. Daarna werden de jonge meisjes overgehaald om hun kleren uit te trekken voor de webcam. Vervolgens dreigde de pedofiel de beelden publiek te maken als ze geen seksuele handelingen zou verrichten. de man maakte in ieder geval 80 slachtoffers die allen via Habbo Hotel waren benaderd.
Habbo Hotel laat middels een verklaring weten dat de veiligheid van kinderen hun topprioriteit is. Habbo Hotel heeft meer dan 225 moderators in dienst, die samen alle talen spreken en 24 uur per dag gesprekken controleren. ‘Elke online community die gebruikers in staat stelt om virtuele identiteiten aan te nemen, staat open voor misbruik. Daarom werken wij hard om gebruikers te weren en ongepaste inhoud te blokkeren’, zegt CEO Paul LaFontaine van Sulake, het Finse bedrijf dat eigenaar is van Habbo Hotel. ‘Ook geven we voorlichting en bieden we ondersteuning voor deelnemers die in een ongemakkelijk gesprek zijn beland’, schrijft hij vandaag in een blog over het veiligheidsbeleid van Habbo Hotel. In het blog wordt overigens geen enkele melding gemaakt van de onstane consternatie.
De bevindingen van Channel 4 News zijn overgedragen aan de politie.
Habbo-speler Jasper (16): Habbo gaat echt niet alleen maar over seks
Tienercommunity Habbo is in opspraak geraakt vanwege seksueel getinte gesprekken waar kinderen mee geconfronteerd worden, waarna Habbo de chatfunctie sloot. Jasper (16) speelt al drie jaar Habbo en vindt dat Habbo helemaal niet zo gevaarlijk is als nu wordt beweerd – je kunt seksuele gesprekken makkelijk zelf ontwijken. Maar ouders moeten wel goede voorlichting aan hun kinderen geven, betoogt Jasper.
Sinds een paar dagen is Habbo in het nieuws vanwege een klein onderzoek dat gedaan is door Channel 4. Hierbij kwam uit dat er heel veel seksueel getinte gesprekken in Habbo zijn. Ze kwam hierachter door zich voor te doen als 11-jarig meisje. De Volkskrant heeft hier ook een artikel over geplaats, en noemt hierbij Habbo een ‘speeltuin voor pedofielen’.
Op zoek
Door deze berichten denkt iedereen dat het in Habbo alleen maar over ‘seks’ gaat, wat in ieder geval niet zo is. Habbo is een plaats vol met gezelligheid. Ja, hier en daar zijn ruzies en seksuele gesprekken, maar vooral de laatste vind je niet als je er niet naar op zoek gaat.
Het nieuwsbericht van Channel 4 en die van de Volkskrant zijn ook enorm overdreven. Binnen vier minuten schijn je in een seksueel getint gesprek te zitten. In alle jaren dat ik Habbo actief speel, 3 jaar, heb ik dit nog nooit meegemaakt. Ja, ik ben wel eens in een seksueel getint gesprek beland, maar dan waarschuw ik een moderator, zet de speler op ‘Negeer’ zodat ik hem niet meer hoor en loop de kamer uit.
In het verslag van Channel 4 zeggen ze dat ze in een kamer geweest zijn waar vrouwlijke Habbo’s net doen alsof ze aan het paaldansen zijn. Deze kamers horen er niet te zijn, deze moeten de moderators direct sluiten. Maar als je deze kamers bezoekt, dan zoek je deze gesprekken toch op? Logisch dat je dan een seksueel getint gesprek krijgt.
Kamer uit lopen
Moderators doen soms inderdaad weinig, dat heb ik wel gemerkt. Maar zelf kun je er veel aan doen door direct de kamer uit te lopen, en als je niet met iemand bevriend bent kan hij je ook niet meer volgen.
Ik vind ook dat ouders hier ook wat mee moeten doen, ze moeten hun kinderen goed voorlichten over wat wel en wat niet kan, en wat de gevolgen kunnen zijn van foute beslissingen online.
Zelf word ik keer op keer benadrukt over de gevaren van online chatten door mijn ouders, hierdoor let ik extra goed op en weet ik wat ik moet doen als er iets vervelend gebeurt.
In het nieuwsbericht van Channel 4 staat als voorbeeld dat ze gevraagd werden te skypen met vreemde mensen, of voor de webcam te gaan zitten. Ouders moeten hun kinderen leren dat ze dit nooit moeten doen, en wat de risico’s ervan kunnen zijn.
Niet zo gevaarlijk
Mijn vrienden hebben ook gereageerd op al deze commotie rond Habbo. De meeste komen bijna nooit in een seksueel getint gesprek terecht. Flameowner (een Habbo) zegt: ‘Met vrienden onder elkaar is Habbo hartstikke gezellig.’ En zijn mening is dat Habbo helemaal niet zo gevaarlijk is als het wordt beweerd.
Kortom, Habbo is helemaal niet zo gevaarlijk als het wordt beweerd. Als je seksueel getinte gesprekken niet wilt, ontwijk je ze gewoon, want om ze te ontwijken zijn er genoeg maatregelen.
Zelf hoop ik wel, dat Habbo er nog meer aan gaat doen om deze gesprekken te bannen, ondanks alle mogelijkheden die er nu al zijn om ze te ontwijken. Ouders moeten ook hun kinderen voorlichten over online chatten, wat wel kan en wat niet kan, en hoe ze met vervelende situaties moeten omgaan.
‘Journalist Amin Harris’
