Rechercheur of Prechercheur?
Wouter Taal, student veiligheidskunde aan de hogeschool Utrecht, deed onderzoek naar de voor- en nadelen van het gebruik van Big Data bij het voorspellen van (potentiële verdachten van) misdaden. Hieronder de samenvatting van zijn zojuist afgeronde onderzoek en aan het einde de volledige scriptie.
Het voorspellen van (potentiële daders van) misdaden is niet meer louter toekomst muziek. Voorspellingen doen op basis van Big Data wordt al op verschillende manieren toegepast door de overheid, maar beslissingen nemen op basis van computer berekeningen (datamining) roept nog vele vragen op. De aanleiding voor dit onderzoek is dat er een gebrek aan inzicht is wat de voor- en nadelen zijn voor het voorspellen van (potentiële verdachten van) misdaden doormiddel van Big Data.
De volgende hoofd- en deelvragen zijn geformuleerd voor het onderzoek:
Wat zijn de voor- en nadelen van Big Data gebruik bij het voorspellen van (potentiële verdachten van) misdaden?
- Op welke manier kan Big Data gebruikt worden om aan de hand van datamining voorspellingen te doen over (potentiële verdachten van) misdaden?
- In hoeverre bestaan er ethische en juridische bezwaren tegen het gebruik van Big Data bij het voorspellen van (potentiële verdachten van) misdaden?
- Op welke wijze wordt er rekening gehouden met mogelijke valkuilen in relatie tot het gebruik van Big Data bij het voorspellen van (potentiële verdachten van) misdaden?
Het benutten van Big Data voor voorspellingen is een nieuwe stap binnen het intelligencegestuurd politiewerk. Als het lukt om tot goede voorspellingen te komen, kan niet alleen de politie efficiënter en effectiever ingezet worden, maar kunnen ook acties ingezet worden die leiden tot het voorkomen van misdrijven. Dit kan veel persoonlijk leed en maatschappelijke schade voorkomen. Het is uiteraard wel de kunst om te komen tot juiste voorspellingen. Dat is nog geen eenvoudige opgave.
Onderzoeksmodel (Cb = confirmation bias, Spur. Corr = Spurious correlation, Funct. creep = function creep, Corr. ≠ caus. = Correlatie ≠ causaliteit).
Uit het onderzoek is gebleken dat het grootste voordeel van Big Data gebruik is, dat er aan de hand van die data verschillende voorspelmodellen zijn ontwikkeld, of nog in ontwikkeling zijn. De geïnterviewde noemen Criminaliteits Anticipatie Systeem (CAS) als voorbeeld waarbij Big Data wordt gebruikt bij het voorspellen van misdaden. Daarnaast is er nog een verzekeringsmaatschappij bezig met het ontwikkelen van een geografisch voorspelmodel van woninginbraken. Waar het gaat over het voorspellen van potentiële verdachten van misdaden worden Top600 en Prokid-plus genoemd.
Technisch gezien is er met Big Data dus al veel mogelijk, maar de vraag is moeten we dat ook willen? Hierbij gaat het over de balans vrijwillig/verplicht en de rol van de staat in de bescherming van de maatschappij ten opzichte van de vrijheid van het individu. De bezwaren spelen overigens meer waar het gaat over het voorspellen van potentiële verdachten, dan waar het gaat om het voorspellen van mogelijke misdaden als woninginbraak.
Ook ziet men het bezwaar van een overheid die allerlei privégegevens van mensen gebruikt waarmee een beeld ontstaat van een Orwelliaanse samenleving. Dit kan leiden tot een vertrouwensbreuk tussen de overheid en haar burgers (sociaal contract). De burger laat zogenaamd vrijwillig overal sporen achter, maar hoe vrijwillig is dat? De burger is onwetend over wat er met die gegevens mogelijk is en wordt gedaan.
Daarnaast wordt de complexiteit van de materie in relatie tot onvoldoende kennis in de organisatie als risicofactor beschouwd. Mensen met kennis van Big Data zijn schaars en de private sector is bereid om veel te betalen voor deze kennis. Dit zou de overheid op achterstand kunnen plaatsen.
Wettelijke kaders voorkomen dat men doorslaat in het verzamelen van gegevens en het respecteert op deze manier de privacy van betrokkenen. Er worden echter ook belemmeringen ondervonden. Er wordt zoveel gewicht aan de kant van de privacybescherming gelegd (bewaartermijn/bewaarplicht), dat dit ten koste gaat van een efficiënte en effectieve uitvoer van de politietaken. De wetgeving loopt doorgaans achter de maatschappelijke ontwikkelingen aan, dit geldt in het bijzonder bij een terrein als Big Data waar de ontwikkelingen zo snel gaan. Ook noemt men het risico van ‘de glijdende schaal’: een eerste stap kan leiden tot vervolgstappen waarbij grenzen vervagen (proportionaliteit).
Naast de voor- en nadelen zijn er ook mogelijke valkuilen naar voren gekomen die, wanneer er onvoldoende bij stilgestaan wordt, om kunnen slaan in nadelen. Bij confirmation bias en interpretatiefouten lijk de menselijke factor het “keyword” te zijn. Een voorspelmodel moet louter als hulpmiddel dienen voor de mens en niet andersom. Zo kan bijvoorbeeld het onderbuikgevoel van een wijkagent niet vervangen worden door een voorspelsysteem.
Function creep wordt niet als iets negatief beschouwd; het is inherent aan het gebruik van Big Data. Waar nodig wordt toestemming gevraagd om de desbetreffende gegevens te mogen gebruiken. Als toestemming wordt gegeven is er in feite geen sprake meer van function creep.
Op basis van de resultaten zijn volgende aanbevelingen geformuleerd:
- Kennis over het gebruiken van Big Data is schaars. Er zijn nu twee soorten kennisniveaus. Het kennisniveau van het puur bij elkaar zoeken van data en het bij elkaar voegen, en het kennisniveau om er echt informatie uit te halen. En de laatste soort is vele malen schaarser. De schaarse hoeveelheid kennis die er nu is, lekt snel weg naar de private sector, vooral omdat daar beter wordt betaald. Vooral bij de publieke sector moet hoger worden ingezet op het vergaren en verbeteren van kennis omtrent (het gebruik van) Big Data.
- Onderzoeken of voorspellingen op basis van een voorspelmodel effectiever zijn dan voorspellingen op basis van expertise en ervaring, de menselijke interpretatie van gegevens.
- Het geven van voorlichting en het voeren van een maatschappelijke discussie over de voor- en nadelen van Big Data gebruik door de politie om de burgers bewust te maken en draagvlak te creëren en te blijven houden.
- Onderzoek naar de mogelijkheid van een nationale databank, waarbij de burger zelf aangeeft wat er met hun persoonlijke data wel of niet mag gebeuren. Laten we nou eens aan Nederland vragen wij zij vinden wat er met hun data mag gebeuren.
Deze SlideShare-presentatie is niet meer beschikbaar.
Vragen over dit artikel
Wat was de hoofdvraag van het onderzoek?
Wat de voor- en nadelen zijn van het gebruik van Big Data bij het voorspellen van misdaden en van potentiële verdachten van misdaden.
Welke ethische bezwaren noemt het onderzoek?
Het gebruik van allerlei privégegevens kan een beeld van een Orwelliaanse samenleving oproepen en het vertrouwen tussen overheid en burger schaden. Burgers laten zogenaamd vrijwillig sporen achter, maar weten niet wat er met die gegevens mogelijk is. De bezwaren wegen zwaarder bij het voorspellen van verdachten dan van delicten als woninginbraak.
Wat is function creep en hoe wordt erover gedacht?
Function creep is een van de valkuilen die het onderzoek noemt. Volgens het onderzoek wordt het niet als negatief gezien, omdat het inherent is aan Big Data; waar nodig wordt toestemming gevraagd.
Vragen en antwoorden toegevoegd in 2026, op basis van het artikel hierboven.

