Dom of niet: opscheppen op sociale media over je misdaad. Het verhoogt in ieder geval w?l je status.

Sta je op internet met je pipa (pistool) of met veel doekoe (geld), dan ben je de shit (de man). Dat de politie je zo ziet? Gewoon negeren. Het respect en het aanzien dat je ermee verkrijgt, is belangrijker dan het risico dat de scotoe (politie) je oppakt.
Criminele jongeren hebben sociale media nodig om hun publiek te bereiken. Ze moeten juist vindbaar zijn op internet om status te behalen. Dat is een van de constateringen van de Rotterdamse criminoloog Jeroen van den Broek. Hij deed onderzoek naar het gebruik van sociale media door jongeren binnen de straatcultuur en won er de Scriptieprijs 2014 mee. De jury van hoogleraren en beleidsmakers sprak over een ‘heel gedegen’ onderzoek dat ‘las als een spannende misdaadroman’.

Van den Broek onderzocht hoe Rotterdamse jongeren uit de wijk Spangen binnen de straatcultuur zich op sociale media presenteren. Ze laten zich graag afbeelden in merkkleding, met dure auto’s en met stapels geld aan hun oor (een zogenaamde stackphone).
Op Youtube is bijvoorbeeld de rapgroep Terrorniggerz te zien met hun video Copkillers waarin jongeren poseren met wapens, gouden sieraden en dure auto’s. “Wat me opviel is dat ze niet eens de moeite namen om zichzelf onherkenbaar te maken of de kentekens van die auto’s af te plakken. Zo is het wel erg eenvoudig om ze op te sporen.”

De getoonde stapels geld in filmpjes en op talloze afbeeldingen op sociale media zijn waarschijnlijk ‘verdiend’ met pinpasfraude en drugsgerelateerde criminaliteit, vermoedt Van den Broek, die daarnaar voor zijn scriptie geen onderzoek deed.

Iedereen wil waardering en erkenning, ook de jongeren die op een andere manier aan hun geld komen. Van den Broek: “Vaak zijn het jongeren die thuis geen vaderfiguur hebben. Erkenning en waardering halen ze bij hun eigen groep. Daar geldt: hoe crimineler je bent, hoe meer straatrespect je krijgt.”
De mogelijkheden om criminele jongeren die hun illegale praktijken openlijk tentoonspreiden op deze manier op te pakken, zijn groot. De politie kan informatie over de herkomst van filmpjes, foto’s of tweets op internet zien. “Ze kunnen op een website achter het slotje kijken en toch wordt er heel weinig gebruik van gemaakt”, merkte Van den Broek tot zijn verbazing na het schrijven van zijn scriptie. “Het risico voor die jongeren om gepakt te worden, is daardoor erg klein.”
Een agent moet daarvoor de mogelijkheid krijgen een uurtje per dag achter een beveiligde computer te kruipen, vindt Van den Broek. “Vaak weten agenten al wel een beetje wie de jongeren zijn, maar het ontbreekt ze aan tijd om verbanden te kunnen leggen. Wie gaat met wie om? Waar hangen ze rond op internet? De werkvloer wil dat graag onderzoeken, maar van hogerhand wordt dat te weinig gefaciliteerd.”

Van den Broek startte na zijn scriptie een bedrijf om justitie, gemeenten en politie te wijzen op de mogelijkheden die sociale media hen bieden. “Het doel is niet de politie te helpen met de opsporing, maar de slagkracht van hen, en van ambtenaren en jongerenwerkers vergroten.”

Van den Broek wordt daarom ook ingehuurd door gemeenten om probleemjongeren in kaart te brengen. “Door te graven in een groep ga je verbanden zien. Als je het profiel van een van die jongeren kent, kun je via zijn vriendenlijst zien wie die groep vormen.”

Albert Meijer, hoogleraar technologie in de publieke sector, constateert dat de politie steeds vaker de daders grijpt naar aanleiding van filmpjes op sociale media. Al kan hij geen cijfers noemen, omdat de politie die niet bijhoudt. Het Openbaar Ministerie wijst de politiekorpsen niet expliciet op de mogelijkheid tot digitaal rechercheren. “Het gebeurt nu alleen waar het onderzoek dat rechtvaardigt”, zegt woordvoerster Judith de Valk. “Bij een beperkte capaciteit zul je afwegingen moeten maken waar je wel en niet op rechercheert. We hebben belangstelling voor het onderwerp, maar er geen beleid op geformuleerd.”
Als de politie sociale media gebruikt in een onderzoek naar een dader, is dat vaak in geval van een mishandeling. “Zware criminele jongeren zetten dit soort filmpjes nooit op internet”, zegt criminoloog Jeroen van den Broek. “Ze weten dat het risico om voor een relatief licht vergrijp als een mishandelingetje gepakt te worden heel groot is.”

Bronnen: BN De Stem (9 okt 2014),?De Stentor/ Deventer Dagblad (9 okt 2014).

Gerelateerde berichten:

  • Geen gerelateerde berichten
Tagged with →  

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *