Aanslagen van deze zomer en de rol van social media

Als al die aanslagen, schietpartijen en massamoorden van de laatste tijd iets gemeen hebben, dan is het wel dat er in social media ongelooflijk veel te vinden was over daders en slachtoffers.

Het blijft fascinerend te zien hoe op Twitter, Facebook en andere netwerken van alles rondgaat: foto’s, filmpjes – niets blijft geheim. Of het allemaal klopt, is iets anders maar feit is wel dat we bij alles kunnen “meekijken”. En dus zien we, bijvoorbeeld via Twitter, zowel de Syrische asielzoeker die in Reutlingen een vrouw neerstak, als de machete waarmee hij dat deed.

Two selfies have been released to French tv from prosecutors in Paris, taken from the same lorry as the Nice attack.

En we lezen op zijn Facebookpagina dat Mohamed Bouhlel, die met een vrachtwagen in Nice meer dan tachtig mensen doodde, IS-aanhanger werd, naar onthoofdingsfilmpjes keek, online zocht naar informatie over andere aanslagen en al sinds een jaar bezig was met zijn terreurdaad.

Door internetdata weten we ook (vrijwel) alles over Ali David Sonboly die in München negen mensen doodde bij een McDonald’s. Dat hij werd gepest op school, zich uitleefde in gewelddadige videospelletjes en in die games veel chatte over eerdere schietpartijen. Dat hij andere school shooters verheerlijkte, online informatie zocht over Breivik én dat hij “op een donkere afdeling van het internet” de Glock-17 wist te kopen waarmee hij zijn actie uitvoerde. En dat hij zijn slachtoffers naar de McDonald’s lokte via Facebook: onder het alias “Selina Akim” plaatste Sonboly het bericht dat daar gratis eten werd uitgedeeld. “Kommt heute um 16 Uhr Meggi am OEZ ich spendiere euch was wenn ihr wollt”.

Maar we weten ook veel over Gavin Long, de ex-marinier die in Baton Rouge, VS drie agenten doodschoot. Op sociale media schreef Long dat “terugvechten de enige manier is om een bullebak te stoppen”, dat hij al maandenlang boos was over de discriminatie van zwarte Amerikanen en dat hij zich online presenteerde als “spiritueel adviseur”. Dat hij onder het alias Cosmo Setepenra allerlei filmpjes online zette waarin hij zich onder meer Arabieren en Indiërs die “geen fuck” zouden geven om het lot van zwarte Amerikanen. En weten we dat een van de door Long gedode agenten, Montrell Jackson, vlak voor zijn dood op Facebook schreef dat hij moe en teleurgesteld was als hij aan het werk was.

Ondertussen waarschuwde de politie van München iedereen toch vooral te stoppen met het online verspreiden van beelden van slachtoffers. “Stop daar mee”, in hoofdletters, in twee talen. De tweet was vooral gericht aan de omstanders die op die bewuste vrijdagavond “gretig en direct” foto’s en video’s verstuurden vanaf de plaats delict. Het korps adviseerde deze beelden te uploaden naar een speciale politiesite.

De actie was voor hoogleraar Henri Beunders (Erasmus Universiteit) aanleiding te pleiten voor een verbod op het direct openbaar uploaden van zulke beelden. “Toen de Charlie Hebdo-schutters uit Parijs en hun medeplichtige in de joodse supermarkt waren omsingeld, konden ze via internet precies zien wat de politie op dat moment aan het doen was”, zegt Beunders die opmerkt dat “we” nog steeds niet goed gewend zijn aan wat we wel en niet online moeten zetten. “Het uploaden van sommige beelden is gewoon veel gevaarlijker dan men denkt”.

Ook privacy speelt hier een rol. Iets langer geleden zagen we ook al hoe een verwarde man van het dak van een brandend pand in Amsterdam afsprong en verscheen er vorige week nog een video waarin iemand vanaf een (ander) dak ruziet met een omwonende. “Het online zetten van die video geeft een beeld van de dader, maar de dader weet dan ook dat de politie weet waar hij is”. Volgens Beunders moet het OM een proefproces gaan voeren. “Dat klinkt misschien hard, maar het zijn ook barre tijden”.

Bronnen: CopsinCyberspace, AD