SocialMediaDNA richt zich op kennisdeling rondom social media, politie en maatschappelijke veiligheid. Onderwerpen vari?ren van de online aspecten van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak tot crisisbeheersing en communicatie.
Zie je iets vreemds in je buurt en wil je dat anderen in de omgeving dat weten? In Las Vegas is er nu een app gelanceerd met de slogan:
“AlertNest: Know Your Nest And Alert The Rest”
“Er zijn veel buurtleden die bereid zijn om te helpen als ze die berichten zien”, zegt Kep Sweeney, de CEO van het in Las Vegas gevestigde bedrijf. Volgens Weeney is de app tot aan de social website AlertNest gericht op het verbeteren van de veiligheid in uw buurt voor u en uw gezin. “Mensen vinden dit belangrijk omdat het drie of vier verschillende applicaties combineert die ze gewend zijn om hun informatie te krijgen en dit is een alles in ??n oplossing,” zei Sweeney. Van actieve misdaden tot verkeersincidenten, het register van zedendelinquenten en zelfs community-evenementen; via de interactieve kaart helpt AlertNest bij een verscheidenheid aan dingen rond uw huis, werkplek of school.
De berichten op de site worden niet alleen gemaakt door de politie, maar ook door inwoners, die ‘chirps’ (tsjilps) worden genoemd. “Mijn favoriete onderdeel is het tonen van de tsjilps,” vertelt Randy Klenosky, een specialist in misdaadpreventie bij de Metropolitan Police Department in Las Vegas. Klenosky werkte met Sweeney aan de ontwikkeling van AlertNest. Als vertegenwoordiger van het grootste dekkingsgebied van LVMPD, zegt Klenosky dat het Northwest Area Command een directe invloed heeft gehad op de buurtwachten die nu gebruik kunnen maken van AlertNest.
Hij zegt dat alleen al vorig jaar 88 procent van de misdaden waar politie op moest reageren plaatsvond in gebieden waar burgers weinig communiceerden of melden. “Er is aangetoond dat criminelen buurten vermijden als buren daar actief en betrokken zijn”, zei Klenosky. “Betrek je buren, we missen de sociale cohesie en connecties die buren met elkaar hebben.?Die vertrouwdheid met je buren en wat er in je buurt gebeurd kan het veiliger maken, omdat bewustzijn de beste vorm van misdaadpreventie is.”
Vanuit je huis tot vanuit het politiebureau, of zelfs je lokale media, waaronder News 3, iedereen kan helpen volgens Sweeney. Het uiteindelijke doel van AlertNest is om ons samen te brengen, en onze veiligheid te verbeteren. “Als u deelneemt aan uw gemeenschap, zult u een sterkere gemeenschap hebben”, zei Sweeney.
Las Vegas is de eerste stad in het land die AlertNest gebruikt, maar het zal binnenkort worden uitgerold in andere staten. De Las Vegas-site en de app zijn nu beschikbaar om je aan te melden.
Buurtwhatsappgroepen werken alleen als wat spelregels worden afgesproken, ook tav samenwerking met gemeente, politie of huisartsenpost #SocialMediaDNApic.twitter.com/z5ma5PRFOu
Burgers die de politie helpen via appgroepen en buurtpreventieteams gaan daarin soms te ver, blijkt uit onderzoek. Zo zouden burgers zelf tot opsporing overgaan en is er sprake van discriminatie tegenover jongeren en mensen met een migratieachtergrond.
Onderzoekers van het onafhankelijke programma Politie en Wetenschap concluderen dat de hulp van burgers in bepaalde vormen effectief kan zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor diefstal en inbraakpreventie. Maar ze zien ook gebreken in de groeiende sociale controle van actieve bewoners, die concurreert met het toezicht van de politie.
Zelf opsporen
Aan de hand van interviews en buurtapp-communicatie blijkt dat burgers soms onrechtmatig handelen. Onrechtmatigheden, zoals beschreven in het onderzoek, als ‘actieve burgers die zelf tot opsporing overgaan, die jongeren of personen met een migratieachtergrond discrimineren of verdachte personen staande houden.’
Volgens Vasco Lub van Politie en Wetenschap zou de politie meer betrokken moeten zijn om burgerhulp soepeler te laten verlopen. “De verhouding tussen de politie en de burger is niet goed ingekaderd. Er is een risico dat burgers zich miskend voelen en zelf ingrijpen en een opsporing opzetten. Dat is niet de bedoeling. Je mag als burger niet voor politieagent spelen.”
Beter begeleiden
De politie zou burgers die hen proberen te helpen beter moeten begeleiden, zegt Vasco Lub. “Het is makkelijk gezegd om burgers in te zetten, maar burgergroepen beginnen steeds meer zelf te doen: opsporing, patrouilleren zonder dat de politie het weet en voertuigcontrole.” Hij vraagt zich af of dit wenselijk is.
In een reactie laat de politie weten dat zij burgerparticipatie in veiligheidsvraagstukken zien ‘als een belangrijke en positieve ontwikkeling in de samenleving.’ De politie zegt te willen voorkomen dat ‘burgers andere burgers daarbij in hun vrijheden beperken of schade berokkenen’.
Volgens de politie zijn veel burgerinitiatieven relatief nieuw, waardoor de spelregels duidelijk opgesteld moeten worden. Dit gaat om kwesties als de privacyregels die burgers moeten respecteren en ervoor zorgen dat bewijs dat burgers verkrijgen bruikbaar is. “We zijn als politie een landelijk project gestart om via lokale experimenten adviezen en spelregels op te stellen om de samenwerking tussen burgers en de politie in de opsporing te versterken.”
De Penticton-groep, bekend als The Regulators, doet het wat rustiger aan met hun buurtschouw na de aankondiging van de stad dat het een beleid gaat voeren van zero tolerance ten aanzien van misdadig gedrag in de stad, toen een meth-feest in een Okanagan Lake Park compleet uit de hand liep.
Een groep lokale burgers maakte zich druk over het gebruik van illegale drugs in Penticton. Peter Docherty en andere Regulators zeggen dat ze drie dagen onafgebroken rondes hebben geleid, maar nu hebben besloten daarmee te stoppen. “Met de veronderstelling dat we vigilanten zijn, hebben we besloten uit de schijnwerpers te stappen en te kijken wat de stad en de politie gaan doen,” zegt Docherty. De groep gebruikte tactieken zoals het sproeien van water om de oppervlakken te bevochtigen op plaatsen waar drugs gebruikt zijn, zoals bij de kerk Penticton United op Main Street en een nabijgelegen school. “Het leek er niet op dat de stad er iets aan wilde doen,” zegt hij. “Mensen noemen ons burgerwachten, maar we hebben hier dagelijks last van. Het lijkt erop dat de boodschap nu op meerdere niveaus van de overheid is neergedaald. ”
Eind vorige week zei dominee Laura Turnbull van de United kerk dat ze geen verbodsborden op hun kerkeigendom zouden plaatsen waarmee de politie de bevoegdheid zou kunnen krijgen om mensen mee te nemen.
Commandant Supt. Ted De Jager van de Penticton politie zegt dat hij The Regulators-groep kent. Hij zegt in een verklaring per e-mail dat de tactiek van de groep niet effectief was in het aanpakken van de diepere oorzaken waarmee daklozen en verslaafden kampen en dat dit het probleem van overlast niet zou oplossen. Hij zegt dat vigilante groepen zoals The Regulators op gespannen voet staan ??met de inspanningen om sociale problemen in de gemeenschap op te lossen. “We verwelkomen extra ogen en oren op straat in programma’s als Block Watch en Citizens on Patrol. Ik zou deze groep willen aanmoedigen om met ons samen te werken om een ??deel van de oplossing te worden in plaats van muren te bouwen tegen de mensen die we proberen te helpen”, zegt De Jager.
Docherty zegt dat ze ‘gewoon bezorgde ouders zijn’. Hij zegt dat de naam The Regulators een grap was, net als sommige T-shirts die de groep heeft. “Het is moeilijk voor ons om te doen wat we doen met alle aandacht op social media. Mensen denken dat ze ons kennen, maar dat doen ze niet, “zegt Docherty. Hij hoopt dat de stad voldoet aan de beloften die het heeft gemaakt over het zero tolerance beleid ten aanzien van illegale activiteiten in de stad.
BuurtApp (iOS, Android) is een buurt app waarbij je ook z?lf je buurt tekent?om te kunnen zien wie er in je buurt wonen,?en om berichten met je buurt?uit te wisselen. Om een handje te helpen als het nodig is, voor buurtpreventie,?en om over activiteiten in de buurt te lezen. De buurt app is heel eenvoudig te gebruiken.
De laatste tijd is er veel behoefte aan buurtpreventie-apps, die helpen om de buurt veiliger te maken.?Je kunt de BuurtApp installeren, een buurtgroep aanmaken op WhatsApp, of een gespecialiseerde preventie-app gebruiken, zoals ‘NL-Alert app’. De laatstgenoemde app is puur gericht op veiligheid in de buurt en heeft allerlei gespecialiseerde functies om ongelukken en criminaliteit in de buurt in kaart te brengen.
Wat maakt BuurtApp anders?
?1) Geen vaststaande buurten: teken z?lf je eigen buurt
?2) Kijk om je heen op 5 niveaus: je huis, straat, buurt, wijk en gemeente
?3) Het enige wat mensen van je te zien krijgen is je voornaam en straatnaam
4) Nederlandse app, de data staan op een Nederlandse beveiligde server
5) BuurtApp is geen Nextdoor. BuurtApp onderscheidt zich van Nextdoor doordat het er wil zijn voor mensen die betrokken zijn bij de buurt, en niet voor mensen die de buurt zien als marktplaats. Daarnaast willen we ruimte bieden aan instellingen en voorzieningen in de wijk en gemeentelijke diensten om informatie aan te bieden op wijkniveau.
Verschil tussen BuurtApp en WhatsApp buurtgroep
BuurtApp
WhatsApp buurtgroep
Meld je bij de BuurtApp aan en kijk wie er al op zit, of meld je samen met met de buren uit je straat aan
Sluit je aan bij een bestaande buurtgroep aan, of richt er z?lf een op, en houd hem up to date
Je hoeft geen mobiele nummers uit te wisselen. Individuele berichten versturen is (nog) niet mogelijk
Uitwisseling van mobiele nummers met de buurtgroep is noodzakelijk. Je kunt wel individuele berichten versturen
Teken bij registratie je buurt op de app; iedere gebruiker binnen het gebied hoort bij?jouw?buurt
Diegene die de Whatsatgroep aanmaakt bepaalt wie er bij de buurtgroep komt
Maak een nieuw onderwerp, of klik op een bestaand onderwerp, en discussieer met je buren over dat onderwerp
Alle berichten over verschillende onderwerpen lopen door elkaar
Klik de notificatie uit van onderwerpen die je niet interesseren
Het uitzetten van specifieke onderwerpen is niet mogelijk
Kijk op 5 niveau’s om je heen: je huis, straat, buurt, wijk of de hele gemeente
Op WhatsApp is dat niet mogelijk
De BuurtApp is van BuurtContact.nl, een Nederlands bedrijf. De database staat op een Nederlandse server
WhatsApp is van Facebook, een Amerikaans bedrijf. De database staat op een buitenlandse server
In Nederland kennen we WAAKS, maar in Thailand loopt een proef met zwerfhonden als buurtwacht. De honden dragen een hesje met verborgen camera, blafdetector en 4G/wifi-verbinding,
Zwerfhonden zorgen voor veel overlast in Bangkok, de hoofdstad van Thailand. Maar daar hebben ze nu wat op bedacht; de zwerfhonden gaan helpen om criminaliteit op straat aan te pakken. Als de waakhond iets niet vertrouwt en begint te blaffen, gaat de camera automatisch aan en begint met filmen. Een bewaker in de buurt kan dan meteen live meekijken en de politie bellen als dat nodig is. Voorlopig gaat het nog om een proef. De bedenkers hopen dat mensen in Bangkok de dieren straks niet meer als overlast zien, maar als echte helden. Er zijn ook veel mensne die dieren mishandelen, en er zijn mensen in Thailand die honden als voedsel zien. Ook daar kan nu beter tegen opgetreden worden.
Vol trots presenteert Melvin Bakker de nieuwe Buurtwacht app. ?ik heb jaren gewerkt aan Buurtwacht Nunspeet, en ik ben erg blij om nu?ook een app te lanceren?, aldus Melvin.
Melvin Bakker (22) hoeft niet lang na te denken als wijkagent Benjamin de Vries hem vraagt te surveilleren in een buurt in Nunspeet waar de bewoners de begrafenis van hun buurman willen bijwonen. Natuurlijk wil hij een oogje in het zeil houden.
De buurt vreest voor inbraken tijdens de uitvaartplechtigheid. Vooral de weduwe is bang en roept de hulp van de politie in. Die heeft de mankracht niet en dus trommelt ‘buurtwacht’ Melvin een aantal mensen op en samen houden ze urenlang de wacht in de wijk. Opvallend met portofoons en camera’s en onopvallend, net om het hoekje. Dat hielp. ,,Nog niet zo heel lang geleden is in deze straat in een aantal huizen ingebroken tijdens een begrafenis. De schrik zit er goed in. Dat begrijp ik. Vooral de weduwe vreest voor een inbraak. En dat terwijl ze al zoveel aan haar hoofd heeft. Dus ik hoefde niet lang na te denken om te helpen”, licht Melvin toe.
De jonge Nunspeter richtte Buurtwacht Nunspeet op om buurtbewoners samen te brengen en elkaar alert te maken op verdachte situaties binnen Nunspeet. Hij werkt veel samen met de wijkagenten. Op die manier hoopt Melvin zijn omgeving ietsje veiliger te maken. Vanwaar die betrokkenheid? ,,De politie heeft steeds minder tijd. En ik wil graag iets voor de mensen betekenen. Ik denk dat we met Buurtwacht het verschil kunnen maken. Hoe eerder mensen op de hoogte zijn, hoe groter de pakkans is.”
Hij heeft sinds kort ook een eigen app: de Buurtwacht-app (Google Play?store?en Appstore van Apple). ,,De app is een aanvulling op Buurtwacht Nunspeet. Ik plaatste vooral berichten op Facebook en Twitter maar vanaf nu dus ook via de app. Gebruikers ontvangen push-berichten van bijvoorbeeld vermissingen of verdachte situaties.”
Hij verdient er geen cent mee, doet het allemaal op vrijwillige basis en met veel liefde. Naast zijn fulltime baan in drukkerij Wedding in Harderwijk.
,Ik heb op dit moment ruim vijfduizend volgers op Facebook, die mijn berichten op hun beurt weer delen. En de berichten bereiken dertigduizend mensen. De politie maakt daar graag gebruik van. Dat is ook prima. Ik help graag. Maar soms wordt het mij ook wel iets te veel.”
Dus wil hij binnenkort eens met de gemeente en de politie praten wat de mogelijkheden zijn en of er niet ergens nog een potje is om in ieder geval de kosten te dekken. ,,Dat zou mooi zijn.”
Verdachte situaties:
Nadat de politie is ingelicht bij een verdachte situatie, is het ook mogelijk om de verdachte situatie te melden via de app van de buurtwacht.?Nadat melding is gemaakt, kunnen de beheerders een bestaande Whatsapp?groep inlichten om mee te kijken naar verdachte situaties en/of personen.?Afgelopen woensdag en donderdag heeft de Buurtwacht op verzoek van de politie en buurtbewoners vrijwillig gesurveilleerd in een wijk in Nunspeet. Voorgaande jaren is er ingebroken onder een?uitvaartplechtigheid in deze wijk, waarop nu besloten werd om vrijwillig te gaan?surveilleren. Buurtbewoners spraken vol lof over deze vrijwillige actie.
Nieuwe ontwikkelingen:
De eerste?offici?le?versie is uitgebracht maar deze staat nu alweer in de steigers.?Er zijn al plannen voor de toekomst: ?Bij bijvoorbeeld een woninginbraak kan de Buurtwacht app binnen een straal van een aantal kilometer mensen een push?bericht sturen, waardoor getuigen zich sneller kunnen melden bij de politie.?
De buurtbewoners zijn in elk geval heel blij met Melvin en zijn opgetrommelde buurtwachten. ,,Er was koffie, duimen werden naar ons opgestoken en waren er veel bedankjes na afloop op de goede afloop. Dat is heel fijn.”
Crimineel gespuis kan het Veluwse dorp Kootwijkerbroek maar beter links laten liggen. Een 50 man sterke burgerwacht jaagt met honden en helikopters op inbrekers.
Criminelen die het hazenpad kiezen, komen niet ver. Al snel voelen ze de hete adem van de burgerwacht in hun nek, die de achtervolging heeft ingezet per helikopter. Foto’s van de burgerwacht uit Kootwijkerbroek tonen hoe een ronkende heli enkele meters boven twee sidderende verdachten hangt. Ook is te zien hoe groepsleden de verdachten stevig tegen de grond drukken. Ze kunnen geen kant meer op.
Deze burgerwacht is professioneel uitgerust. Volgens een anonieme ingewijde staan er drie helikopters klaar die direct kunnen opstijgen zodra er een melding komt. Die zijn eigendom van bedrijven uit de omgeving. Tijdens acties dragen leden van de groep kogelvrije vesten, portofoons en zaklampen die ook te gebruiken zijn als slagwapen. De motieven van deze groep zijn meerledig. Zo was er?een tijd lang sprake van diefstallen van grote bedragen bij een aantal ondernemers uit de buurt en men had veel inbraken op zondag tijdens de kerkdienst waar veel bewoners uit dit gebied heen gaan wat een groot onveiligheidsgevoel gaf. De relatief lange aanrijtijden van de politie (een burgergroep kan binnen 2-3 minuten op bestemming zijn) en het negatieve beeld dat ontstond van het effect van de politie leidde tot de oprichting van deze groep. Inmiddels bestaat de groep uit zo’n 50 personen.
De burgerwacht is erg succesvol. Dankzij hen heeft Henk van de Kamp, eigenaar van G. van de Kamp Transport in Stroe, geen last meer van brandstofdieven. ,,Twee Poolse dieven hebben twaalf keer brandstof van mijn vrachtwagens afgetapt. De laatste keer waren ze het haasje. De dieven waren nog niet op mijn terrein of ze hadden veertig man achter zich aan rennen. Toen we ze hadden gepakt, stonden ze te beven op hun benen. We hebben ze overgedragen aan de politie. Ik heb nooit meer last van ze gehad.”
De leden van de groep willen zelf onder geen beding vertellen over hun ervaringen. Wel traden ze op in een videoreportage over Kootwijkerbroek. Daarin vertelt ??n van de initiatiefnemers over het succes. ,,Door onze snelheid hebben we al heel wat boeven gevangen. We overmeesteren ze, leggen ze plat op de grond en wachten tot de politie er is.”
Betrokkenen willen niet zeggen of aanhoudingen gepaard gaan met geweld. ,,Daar moet je niet te veel over lullen”, zegt een 19-jarige inwoner van Stroe, die ??n van de brandstofdieven bij Van de Kamp in de kladden greep. ,,Maar een groep boze boeren schrikt meer af dan de politie. Gepakte inbrekers komen hier niet meer terug.”
Bij onraad krijgen leden van de groep meteen een whatsappje. Dan springen ze in hun auto en scheuren met gierende banden en knipperende alarmlichten door het dorp. ,,Bij een melding staan binnen een paar minuten de eerste leden op je erf”, zegt een inwoner van Kootwijkerbroek. ,,Terwijl het een halfuur duurt voor de politie er is.
De gemeente Barneveld en de politie werken samen met de burgerwacht, die nu vier jaar bestaat. ,,Als er tegelijkertijd een incident is aan de andere kant van de gemeente, is de politie niet vaak niet in staat om op tijd te komen”, zegt gemeentewoordvoerder Bertil Rebel.
De ploeg draagt kogelwerende vesten.?
?Agressieve mensen en doetjes? worden uit de groep geweerd en de groep is zeer professioneel opgezet. Ze gebruiken een eigen alarmnummer, beschikken over wagens, helikopters, en hebben al meerdere zelfverdedigingstrainingen gevolgd.
Hij zegt niet bang te zijn voor geweldsexcessen. ,,Natuurlijk kan het staande houden van een inbreker weleens gepaard gaan met geweld. Dat gebeurt soms in het heetst van de strijd.” Socioloog en expert op het gebied van burgerwachten Vasco Lub ziet meer haken en ogen. ,,De politie is er om zijn burgers te beschermen. Ze moet voorkomen dat burgers het heft in eigen handen nemen.”?De afgelopen jaren is het aantal inbraken flink afgenomen, zegt een inwoner van Kootwijkerbroek. ,,Criminelen geven natuurlijk ook aan elkaar door wat hier gebeurt. Ze weten dat ze zich hier beter niet meer kunnen vertonen.”
Ontwikkelpleinbijeenkomst
Burgers organiseren zichzelf via WhatsApp of speciale buurtapps en attenderen elkaar en de politie of gemeente op veiligheidszaken en verdachte situaties in de buurt. In Nederland zijn er naar schatting nu al meer dan 7000 groepen. Er zijn enkele incidenten waarbij geweld is gebruikt door burgers, maar die worden over-gerepresenteerd in de media. Over het algemeen is het een positive ontwikkeling, met vaak een daling van inbraken, daders die eerder gepakt worden, of soms een vermist personen die eerder wordt teruggevonden. De politie is heel blij met deze betrokkenheid, want; met vele ogen zien we meer en dit vergroot de kans op heterdaad aanhoudingen. Maar wat moet de politie of het lokale bestuur doen als een dergelijke groep uitgroeit tot een burgerwacht die 24/7 paraat staat om met eigen middelen de veiligheid in de wijk te bewaken? Andere burgers kunnen zich ge?ntimideerd voelen en in het uiterste geval wordt zelfs geweld niet geschuwd, met als gevolg een strafrechtelijk onderzoek. Het inspiratiepunt Eenheid Oost organiseerde een ontwikkelpleinbijeenkomst op 23 mei waar een aantal wijkagenten hun ervaringen en dilemma?s over dit onderwerp deelden en gaan we samen met collega?s, partners, experts ?n (niet te vergeten) met burgers zelf op zoek naar oplossingen voor vragen als: Hoe verhoudt de politie en het lokaal bestuur zich in relatie tot dergelijke groepen? Wat is het effect op ons imago en het vertrouwen in de politie? Wat zijn de do?s en don?ts? Waar ligt de grens van wat wel en niet mag? Hoe blijf je in verbinding en kom je tot goede afspraken met buurtpreventiegroepen? Het doel is dat we komen tot praktische oplossingen voor een toch wel complex vraagstuk en van dit ?probleem? weer ?de bedoeling? maken.
Naast een aantal hele goede punten, zoals over informatie uitwisseling, waren er ook een aantal leerpunten voor zowel politie, gemeente als de WhatsApp groep.?De communicatie tussen politie en leden whatsappgroep is erg belangrijk en kan verbeterd worden:
Wijkagent zou op periodieke momenten bij de groep aan moeten schuiven
Negatieve beelden van elkaar zouden moeten worden ontkracht door met elkaar te praten
Begrip van de processen en protocollen waar de politie zich aan moet houden zou vergroot moeten worden bij de burgers door deze aan hen uit te leggen
Duidelijke afspraken maken wat burgers strafrechtelijk wel of niet mogen doen (alleen persoon aanhouden op heterdaad)
Initiatief moet hier bij alle drie de partijen liggen (burgerinitiatieven, politie en gemeente)
Overal in Nederland verenigen buurtbewoners zich in Whatsappgroepen om de boel in de gaten te houden. Nederland telt intussen duizenden van zulke digitale buurtwachten. Hoe werkt het en worden wijken er veiliger van?
?De politie kan niet permanent op elke straathoek staan?
Kat verdwenen, fiets gestolen, oppas gevraagd; zulke berichten horen niet thuis in een WhatsAppgroep buurtpreventie. ?Je moet alleen iets melden als je nog iets verdachts ziet, want dan kunnen de buurt en de politie actie ondernemen?, zegt Hielke Bethlehem (53), die in Ede-West betrokken was bij de oprichting van WhatsAppgroepen. Ede West was een van de eerste wijken in Nederland met een digitale buurtwacht. Ede-Rietkampen was de allereerste. In 2012 werd daar zoveel ingebroken, dat het werk van de wijkagenten vrijwel geheel bestond uit het opnemen van aangiftes. Op hun voorstel gingen bewoners elkaar via WhatsApp waarschuwen voor onraad. Het jaar erna nam het aantal inbraken af met bijna 40 procent. Snel daarop vond het initiatief navolging in andere Edese wijken. Bethlehem reageerde op een oproep van de wijkagenten en werd co?rdinator voor Ede-West. Op basis van de ervaringen van de politie in Ede-Rietkampen, bedachten de wijkagenten en Bethlehem samen regels om WhatsAppgroepen te laten functioneren. ?Dus geen berichten over buurtbarbecues of kaartavondjes. Dan verslapt de aandacht en haken mensen op den duur af.? Hun zogenoemde SAAR-methode (zie kadertekst) wordt door veel WhatsAppgroepen overgenomen. SAAR staat voor?Signaleren van de verdachte, Alarmeren van de politie via 112, Appen met de overige buurtbewoners en vervolgens Reageren, door de persoon die zich verdacht gedraagt aan te spreken.
De SAAR-methode:
Signaleer een verdachte situatie: er klimt b? voorbeeld iemand b? de buren over de schutting.
Alarmeer de politie via 112. Maar alleen als er nog een verdachte in beeld is. De politie houdt contact met de melder.
App. Deel observatie, eventueel met een foto of filmpje. Meld dat 112 is gebeld, om te voorkomen dat meer deelnemers bellen.
Reageer, als dat veilig l?kt te kunnen, door de persoon in kwestie aan te spreken.
Natuurlijk loop je dan de kans dat die de benen neemt. ?Misschien?, zegt Bethlehem, ?maar het belangrijkste doel van de groepsapp is inbraken voorkomen.? En misschien houdt de politie hem dan een?paar straten verderop aan. ?Omdat alle deelnemers in de groepsapp hem zullen proberen te volgen.? De beheerders van alle digitale buurtwachten in Ede zitten samen ook in een aparte groepsapp. Zo kunnen berichten met meerdere wijken worden gedeeld. In alle wijken van de stad zijn intussen WhatsAppgroepen actief met in totaal zo?n drieduizend deelnemers. Ook in de meeste omliggende dorpen van de gemeente Ede hebben buurtbewoners zich digitaal verenigd. Het aantal woninginbraken in de gemeente nam in 2014 met 45 procent af in vergelijking met het jaar ervoor. Vorig jaar registreerde de politie wederom een daling van 15 procent. Bethlehem: ?In sommige wijken is het zo rustig dat groepsleden zich opnieuw aanmelden omdat ze denken dat ze eruit zijn gegooid.? Waterbedeffect bl?ft uit Het voorbeeld van Ede vond hier en daar al navolging, maar de landelijke groei zette pas goed in toen de Tilburg universiteit in oktober 2015 met de uitkomst kwam van een onderzoek naar het effect van dergelijke WhatsAppgroepen. De universiteit had het half jaar ervoor het aantal inbraken in 35 buurten in Tilburg geteld, voor en na de invoering van een digitale buurtwacht. Het totaal aantal inbraken daalde van 60 naar 30 per maand. Die daling is volgens onderzoeksleider en ?misdaadeconoom? Ben Vollaard het gevolg van een combinatie van factoren. ?Waarschuwingsstickers en -borden in de wijk die erop wijzen dat er een groep actief is (verkrijgbaar via wabp.nl, Red.), hebben een preventieve werking. En ik denk dat mensen ook echt alerter zijn als ze meedoen aan een WhatsAppgroep.? Daarbij komt, denkt Vollaard, dat bewoners door de aandacht voor inbraken meer gaan letten op inbraakpreventie. Opvallend is dat het zogenoemde waterbede ect in Tilburg uitbleef; inbrekers zochten hun heil niet in buurten zonder WhatsAppgroep. ?Woninginbraken worden meestal gepleegd door gelegenheidsinbrekers die alleen in de eigen wijk toeslaan?, zegt Vollaard. Inbrekers aangehouden In Tilburg zijn dankzij WhatsAppgroepen zo?n tien inbrekers aangehouden. Ton Evers, oprichter van de eerste digitale buurtwacht in Tilburg, was betrokken bij zo?n actie. ?Een jongen gedroeg zich nerveus bij een woning. De politie werd gealarmeerd en informatie over de knul inclusief een foto werd meteen met de groep gedeeld.? De jongen vluchtte, maar de deelnemers van de groepsapp hielden elkaar op de hoogte van de route die hij afl egde. ?Zo kon de 112-melder de politie vertellen wat de?laatste stand van zaken was. Hij gaf de laatste update uit de WhatssAppgroep door.? Daardoor kon de politie de jongen op het station aanhouden. ?Het e ectief inzetten van die honderden extra ogen op straat verklaart volgens Vollaard het succes van de WhatsAppgroepen. ?De politie kan niet permanent op elke straathoek staan. Je moet het van de bewoners hebben.? In heel Tilburg, waar nu 90 groepen actief zijn, daalde het aantal woninginbraken vorig?jaar met bijna 40 procent ten opzichte van 2011.?
Tips voor een WhatsAppgroep:
Maak afspraken over b? voorbeeld de minimumleeft?d van de deelnemers en welke straten deelnemen.
Zorg voor een of meerdere beheerders van de groep. Z? onderhouden contact met de w?kagent en eventueel andere groepen in de buurt.
De WhatsAppgroep is een burgerinitiatief. De politie komt pas in actie na een melding b? 112.
Hanteer de SAAR-methode.
Gebruik een afw?kend meldingsgeluid voor de app.
Gebruik de WhatsAppgroep alleen voor verdachte situaties en niet voor andere buurtberichten. Anders wordt de attentiewaarde minder.
Bent u melder van een 112-bericht? Deel dan de informatie die u van de politie kr?gt met de groep, zodat iedereen betrokken bl?ft.
Op heterdaad Landelijk daalde het aantal geregistreerde inbraken vorig jaar onder de 65 duizend, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. In 2012 was dat nog ruim 91 duizend. De politie schrijft deze daling niet uitsluitend toe aan de opkomst van de WhatsAppgroepen. ?Ook andere burgerinitiatieven (zie kader) en voorlichting door de politie dragen hieraan bij?, zegt Sybren van der Velden, landelijk projectleider Woninginbraak bij de Nationale Politie. ?Wat we van oudsher wel weten, is dat van alle aanhoudingen van inbrekers op heterdaad, 80 procent dankzij meldingen van burgers gebeurt.? Hoeveel digitale buurtwachten Nederland telt, is niet bekend, omdat registratie niet verplicht is. Maar op de site van WhatsApp Buurtpreventie (wabp.nl) hebben zich 3.301 groepen aangemeld, waarvan 21 vlak over de grens in Belgi? een oogje in het zeil houden. Stephanie Nap (37), zelf meerdere malen slachto er van een woninginbraak, begon wabp.nl vorig jaar om beginnende groepen te helpen. Op haar site houdt ze onder meer bij?waar al buurtwachten actief zijn, op een kaart, inclusief contactgegevens. ?Ik vind samenwerking tussen aangrenzende buurten belangrijk?, zegt Nap. Projectleider Woninginbraak Van der Velden adviseert groepen zich vooral ook aan te melden bij de gemeente en de wijkagent. Van der Velden is zelf beheerder van een digitale buurtwacht in zijn woonplaats en heeft geregeld contact met de wijkagent. ?WhatsApp?Buurtpreventie en de gemeente faciliteren de groepen en de politie wil graag ondersteunen.? Verdachte situatie Wordt de politie niet overstelpt met 112-meldingen van enthousiaste whatsappers? ?Nee, dat is niet het geval?, zegt Van der Velden. Dankzij de SAAR-methode, vermoedt hij. ?Mensen weten dat ze alleen een melding mogen doen bij een verdachte situatie waarbij ze nog een persoon zien.? Wat verdacht is, is overigens niet altijd even simpel vast te stellen. Van der Velden: ?Dat is altijd lastig. Iets wat afwijkt van het normale straatbeeld,? Gewoon afgaan op je onderbuikgevoel, adviseert Hielke Bethlehem. Garanties zijn er niet. Zo zag Bethlehem twee jongens meerdere keren door zijn straat lopen en bij huizen naar binnen kijken. Hij vertrouwde het niet, belde de politie en appte zijn groep. De jongens verdwenen uit zijn zicht, maar de politie wist hen toch te vinden en aan te spreken. Bleken het twee onschuldige jongens te zijn die een afspraak hadden met een meisje, maar haar huisnummer niet meer wisten. En dat konden ze met een WhatsAppbericht bewijzen.
Ze kunnen zo handig zijn, die groepsgesprekken met de buurt op WhatsApp. Deelnemers attenderen elkaar bijvoorbeeld op een volgens hen verdacht persoon dat door de straat loopt. Of ze roepen op tot waakzaamheid als in de buurt weer eens een winkel is overvallen.
Maar tegelijkertijd grijpen veel appers de gelegenheid aan om het weer of de laatste buurtroddels te bespreken. Praat de Vlaardingse Josette Hogewoning er niet van. Weinig Vlaardingers krijgen op een dag zoveel appjes als zij.
Waarschuwing
Hogewoning stond aan de wieg van de razend populaire buurtgroep in Vlaardingen, zag het initiatief overgenomen worden in andere steden en beheert nu ook groepen in Maassluis, Rozenburg, Rotterdam, Schiedam, Barendrecht en Groningen.?In totaal kijkt ze in zo’n negentig groepen mee. Alleen in de haringstad zijn al zo’n zesduizend belangstellenden aangesloten.
Hogewoning zegt snel in te grijpen wanneer de gesprekken niet langer over ongure types of diefstallen gaan: ,,Dan zeg ik dat de groep daar niet voor bestemd is. De volgende keer geef ik een waarschuwing. Als het dan n?g eens gebeurt, verwijder ik die persoon uit de groep.”
Want als het in zo’n WhatsApp-groep gesmeerd loopt, kan het een hoop opleveren. Hogewoning: ,,Je werkt samen met buurtbewoners. Dat betekent dat je extra ogen en oren hebt. Sinds ik vier jaar geleden met wijkagent Kor de Jong een groep begon, hebben we verschillende successen gehad. Er zijn inbrekers opgepakt en winkel- en scooterdieven aangehouden. Allemaal dankzij de groepen.”
Professionaliseren
En om successen te blijven boeken, wil Hogewoning – mede op aanraden van de CDA-fractie – professionaliseren. Samen met wijkagent De Jong heeft ze inmiddels appontwikkelaars aangeschreven om naar een nieuw soort applicatie te kijken.?,,Een app waarmee je all??n zaken kunt melden. Chatten is dus niet mogelijk. Er liggen grove ontwerpschetsen bij twee ontwerpers, het project staat nog in de kinderschoenen. Doel van de app is voorkomen dat mensen dingen melden die niet gemeld moeten worden. Zo hopen we dat anderen niet meer afhaken.”
Hoeveel geld de app zal kosten, is nog onduidelijk. Het plan is een stichting op te richten en daarmee geld in te zamelen. Hogewoning hoopt dat de gemeente wil meebetalen. Het college heeft al gezegd positief tegenover het idee te staan en onder andere met de Vlaardingse in gesprek te willen. De raad zal trouwens het laatste woord hebben.
Prima dat er buurtwachten zijn, maar jammer dat het nodig is, zo luidt de conclusie van de deelnemers aan de Stelling van de Dag. ?Dan wordt de boel tenminste in de gaten gehouden?, stelt een respondent, ?want politie zie je niet?.
Het aantal vrijwillige buurtpreventieteams is de afgelopen jaren fors toegenomen. Bijna 40 procent vindt dat geen positieve ontwikkeling. ?Dat er buurtwachten nodig zijn is van de zotte. Dat geeft precies aan hoe ver wij in Nederland zijn afgezakt met politie, aanpak en rechtspraak?, reageert iemand verbolgen.
Mensen voelen zich door de overheid en daardoor ook de politie, niet gehoord en in de steek gelaten, redeneren veel respondenten. Logisch dat steeds meer mensen zich aanmelden als buurtwacht. Een van hen merkt op: ?Probleem is dat de politie niets kan, niets mag en geen gezag meer uitstraalt. Er gebeurt pas iets als de buurt de problemen in het nieuws brengt.?
Zie Maassluis, waar bewoners het afgelopen weekend het heft in eigen hand dreigden te nemen omdat zij vonden dat gemeente en politie niet adequaat ingrepen bij overlastgevende jongeren. Ruim 90 procent kan zich de frustratie van die bewoners heel goed voorstellen. ?De overheid faalt en mensen zien geen andere mogelijkheid.?
De overgrote meerderheid is van mening dat burgerwachten zeker van nut kunnen zijn. Ze hebben een preventieve werking, zorgen voor saamhorigheid in de wijk en kunnen een gevoel van veiligheid cre?ren, worden als voordelen genoemd.
Maar voor sommigen kleven er ook wel wat nadelen aan, zoals het risico op eigen rechter spelen, een tekort aan kennis van wet en regelgeving en beperkte kunde over hoe het best te reageren op bepaalde situaties.
De ervaringen met buurtpreventieteams zijn niet altijd positief. Een respondent vertelt: ?Hier lopen buurtwachten in de wijk, de afvalbakken staan de hele week op straat maar er wordt niets van gezegd. Het zijn gewoon kletsclubjes, die niets aan de veiligheid in de wijk toevoegen, integendeel zelfs.? Een ander: ?Mijn persoonlijke ervaring is dat buurtwachten zichzelf enorm belangrijk vinden en zich willen bewijzen.?
Een buurtwacht kan ook stigmatisering in de hand werken, meent een op de vijf. ?Het grote nadeel is dat zij zelf bepalen wie of wat gevaarlijk of verdacht is. En zeer vaak vindt dit plaats onder hun eigen oordeel, een vooroordeel. Mijn man is al vier keer aangehouden in onze buurt omdat hij de vuilniszakken wegbracht.?
De meeste respondenten vinden het dan ook van groot belang dat de preventieteams samenwerken met politie en gemeenten. ?Stel eisen aan de deelnemers van deze teams; stel een landelijk beleid op (kaders, bevoegdheden en taken); zorg voor een centraal meldpunt.?
Tegenwoordig kunnen buren elkaar ook via een digitale buurtwacht op Whatsapp attenderen op overlastgevend gedrag of verdachte situaties. Niet iedereen ziet daar het voordeel van in. ?Iedereen is verdacht en bij elk geluid wordt een appje gestuurd. Hoe maak je de hele buurt bang voor niets?.
Twee derde is echter van mening dat zo?n app de buurt veiliger maakt. Een gebruiker stelt: ?Sinds wij zelf een whatsapp buurtpreventie hebben, wordt er een stuk minder ingebroken?.
Burgerwacht: zegen of vloek?
De overheid is maar wat blij met de duizenden burgers die via buurtpreventie een oogje in het zeil houden. Maar het gevaar is dat bezorgde buurtwachten voor eigen rechter spelen, zoals afgelopen weekend dreigde in Maassluis. Wat mag je wel verwachten van de burgerwacht?
Boos over de overlast van vernielzuchtige jongeren togen buurtwachten en bewoners in Maassluis zaterdagavond de straat op, waar het tot een handgemeen kwam met een van de jongeren. Burgemeester Haan vond de situatie zo dreigend, dat hij een noodbevel uitvaardigde.
Gemeenten moedigen buurtpreventie aan om criminaliteit in de buurt te signaleren. Burgers geven daar massaal gehoor aan: er bestaan ruim vijfduizend WhatsAppgroepen die veiligheid in de buurt moeten vergroten. Maar wat wordt er eigenlijk verwacht van de onbetaalde vrijwilligers van buurtpreventieteams?
Boze burgers
Juridisch gezien ligt het simpel, legt Jan Brouwer, hoogleraar Algemene Rechtswetenschap uit. ?Burgerwachten mogen niks meer dan jij en ik. Als je iemand op heterdaad betrapt bij het plegen van een strafbaar feit, mag je die staande houden tot de politie er is. Als het nodig is, mag je iemand zelfs vastbinden.?
Toch liggen de mogelijkheden van de burgerwacht in de praktijk ingewikkelder. Bij asociaal gedrag is het voor politieagenten vaak al moeilijk om met normloze hangjongeren om te gaan. Voor boze burgers, die zich in de steek gelaten voelen door de gemeente en politie, is dat niet eenvoudiger.
Voor hetzelfde probleem gebruiken burgerwachten ook heel verschillende oplossingen. Zo verbieden gemeente en politie de mensen van de ?nachtpreventie? in het Haagse Laakkwartier met hangjongeren te praten. ?Als ze overlast veroorzaken, melden we dat meteen aan de wijkagenten?, zegt aanvoerder Jan Zuiderhoek van deze buurtwacht.
In Capelle aan den IJssel maakt Alex Weekhout van buurtpreventieteam De Diepen juist steevast een praatje met de jeugd. ?Als je aardig tegen ze doet, zijn ze ook flex tegen jou?, is de ervaring die hij opdeed in het half jaar dat de buurtwacht nu actief is. ?Maar gaan ze te ver, dan is er van ons ook meteen een waarschuwing?, vervolgt hij. ?Nog ??n keer en dan sturen we de handhavers van de gemeente op je af.? In Capelle moet de buurtwacht nog getraind worden door de gemeente. Wel is er al een zes pagina?s tellend document met regels, waaruit blijkt wat absoluut verboden is. ?Iemand staande houden mag wel, iemand meesleuren niet?, noemt hij als voorbeeld.
Zaterdagnacht had zijn team waakzame burgers voor het eerst ?beet?. Een vermoedelijke inbreker gooide een ruit in, lieten buren weten via de app. Via de portofoons, aangestuurd door Weekhouts vrouw die aan haar keukentafel een provisorische ?meldkamer? beheert, wordt iedereen op straat gewaarschuwd. ?We hebben ons opgesplitst en zijn gaan zoeken. Het was uiteindelijk een hele achtervolging, waarbij de inbreker in de sloot sprong. Toen kon hij niet meer weg, en kwam de politie om hem op te halen.?
Zo spannend werd het tijdens de buurtwacht in Laak nooit, zegt Zuiderwijk. ?En ik doe het al sinds het begin in 2003. Wat we vaak tegenkomen, is dat bedrijven niet goed afsluiten. Of mensen die vergeten zijn de auto op slot te doen.? In zo?n geval laten ze de wijkagent het kenteken natrekken. Woont iemand in de straat dan belt burgerwacht Zuiderwijk even aan. ?Laatst bracht ik nog een motorhelm terug die iemand inderhaast had laten liggen. Je kan je voorstellen hoe blij hij was.?
Zowel in Capelle als in Den Haag worden de vrijwilligers vooraf gescreend. De gemeente en de wijkagent kijken of de deelnemers geen crimineel verleden hebben.
Verschillende gemeenten controleren de burgerwachten via vooraf opgelegde spelregels. Gelokt met subsidie voor bijvoorbeeld kleding, portofoons en zaklampen ondertekenen de buurtwachten een convenant, waarin is vastgelegd wat de burgerwachten wel en niet mogen.
?Het is vooral belangrijk dat het contact met de politie goed is geregeld?, zegt een woordvoerder van de Haagse burgemeester Van Aartsen. Een wijkagent heeft bijvoorbeeld geen zin om de hele dag allerlei berichten uit WhatsApp-groepen in zijn gebied te ontvangen. Belangrijke tips worden daarom via de telefoon aan de politie doorgegeven.
Iedereen mag een buurtwacht oprichten. Ook zonder visie op veiligheidsproblemen. Vasco Lub, socioloog aan de Erasmus Universiteit en onderzoeker naar buurtpreventie, pleit voor meer duidelijkheid over wat buurtwachten precies mogen. ?Zij zijn de ogen en oren van de politie bij verdachte situaties. Maar wat onveilig of verdacht is, is voor iedereen weer anders.?
Gerrit van de Kamp, voorzitter van de politievakbond ACP, waarschuwt al langer voor de burgerwacht. ?Ik vind het wel logisch dat burgers boos zijn. Te vaak wil, kan of durft de gemeente haar bevoegdheden niet in te zetten. Dan blijft de irritatie toenemen.?
Hoe vaak buurtpreventie uit de hand loopt, is niet duidelijk. ?Maar schimmige groepjes zijn er wel degelijk. Ze hebben het gevoel dat ze problemen beter zelf kunnen oplossen, voelen zich in de steek gelaten door politie en gemeente?, zegt Eric Bervoets, die onderzoek deed naar problemen in Ede. ?Zij moeten echt aangesproken worden om niet als The A-team door de buurt te rijden.?
Toch handelen burgerwachten over het algemeen niet gewelddadig, volgens onderzoeker Vasco Lub. ?De problematiek bij buurtpreventie zit over het algemeen meer in passieve agressie: een controlecultuur is de wens voor een veilige wijk.?
Voor Zuiderwijk en Weekhout staat vast dat het hebben van een buurtwacht preventief werkt tegen criminaliteit.
Weekhout: ?Sinds wij zes dagen in de week rondlopen, is er nog maar ??n keer ingebroken. En dat was in een steegje dat pikdonker was omdat een lantaarnpaal het niet deed. Hadden wij al weken eerder aan de gemeente doorgegeven, maar die deed niks met de melding.?
Martin Romijn en Rachid Aityahya Leden buurtwacht Maassluis
“Sinds de onrust heeft de buurt twee buurtwachten”, zegt Martin Romijn. Hij loopt al drie jaar als vrijwilliger mee. De Marokkaanse vaders lopen sinds drie dagen. Als reactie op de ‘raddraaiers’, zegt Rachid Aityahya. “Ik heb zelf vijf kinderen en voel me verantwoordelijk voor deze wijk.” “Jongens van 12 tot 16 veroorzaken ellende”, zegt Romijn. “Gewoon pubers dus. Maar naar mij luisteren de Marokkaanse jongens niet.” “En naar mij de Nederlandse niet”, zegt Aityahya. Samen lopen ze nu rondes door de wijk om ellende te voorkomen. “Ik ben begonnen wegens de inbraken. Nu spreek ik ook jongeren aan. Wijkbewoners reageren positief, een buurtwacht voelt veilig.”
‘Zo lang het nodig is, gaan we door’
Paul R?bbecke Initiatiefnemer burgerwacht Oude Pekela
Sinds twee weken surveilleert een burgerwacht in Oude Pekela. In het dorp is onrust ontstaan door incidenten met asielzoekers. “Mensen uit Oost-Europa zorgen voor overlast”, zegt initiatiefnemer Paul R?bbecke. “Ze drinken bier in het park, plegen winkeldiefstallen en roepen naar dames. We zijn met twaalf tot vijftien man. Zodra we iets signaleren schakelen we de politie in.” De burgerwacht is spontaan opgericht ‘door bezorgde vaders en boze Pekelders omdat de politie weinig doet’. Volgens R?bbecke voelen dorpelingen zich nu veiliger. “Zolang het rumoerig blijft, gaan we hiermee door”, zegt hij. De burgerwacht is inmiddels in gesprek met de gemeente Pekela.
?
