SocialMediaDNA richt zich op kennisdeling rondom social media, politie en maatschappelijke veiligheid. Onderwerpen vari?ren van de online aspecten van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak tot crisisbeheersing en communicatie.
In de Stentor een bericht over Windesheim-studenten die de politie Oost-Nederland hielp om honderden handelaren in illegaal vuurwerk op te sporen. ?Waar een markt is, ontstaat ook handel.?
Studenten Windesheim hielpen politie bij opsporen illegaal vuurwerk op Instagram https://t.co/7iZzSYaeJL
Het verbaasde politieman Remco Aagtjes niet, dat onderzoek op het sociale netwerk Instagram binnen enkele weken leidde tot?bijna 1000 handelaren?in illegaal vuurwerk:??Je ziet overal om je heen hoe sociale media tegenwoordig vervlochten zijn met onze levens. In die zin sta ik niet te kijken van het aantal handelaren. Je weet dat er veel vraag is naar illegaal vuurwerk. En waar een markt is, ontstaat ook handel.?
Wat Aagtjes wel verbaasde was de openheid waarmee de verkopers te werk gingen. Zo waren veel profielen niet afgeschermd en daardoor voor iedereen zichtbaar. En vaak stond de herkomst van de verkoper in de gebruikersnaam.
In kaart brengen
Om de Instagram-handelaren op te sporen werkte de politie samen met studenten van hogeschool Windesheim. Een van de onderzoekers is Justin Kuiper (22) uit Onna, derdejaars student ict.??Samen met een groep studenten struinden we vier dagen per week Instagram af en brachten we alle accounts in kaart. In veel gevallen niet moeilijk, want op alleen de zoekwoorden ?vuurwerk? en ?handel? kwam al een hele lijst gebruikers naar boven.?
Om geen argwaan te wekken gebruikten de onderzoekers tientallen accounts met fictieve gebruikersnamen. ?Als we maar ??n account zouden hebben gebruikt, zouden we snel zijn opgevallen?, zegt Aagtjes. Gisteren veranderden de profielnamen van alle politie-accounts in ?Vuurwerk Politie?, waardoor de handelaren merkten dat ze erbij waren.
Geen strafbaar gedrag op Instagram
De accounts van de vuurwerkhandelaren worden voor het einde van de week?offline?gehaald, beloofde Instagram aan de politie. Aagtjes: ?In de algemene voorwaarden staat dat Instagram geen strafbaar gedrag tolereert. Daarover hebben we met ze gesproken en ze gewezen op al deze accounts. Die worden weggehaald.?
Verkopers die denken slim te zijn door zelf hun account te verwijderen zijn te laat, zegt de politie: hun gegevens zijn al vastgelegd en een profiel wissen heeft geen zin.?Student Kuiper begrijpt wel dat de politie digitale opsporing inzet in de strijd tegen illegaal vuurwerk. ?Alles tegenhouden aan de grens lukt nooit, daar is geen beginnen aan. Dan kun je natuurlijk gebruikers van illegaal vuurwerk bestraffen, maar de handelaren opsporen is veel effici?nter. En zeker op Instagram, waar het vaak redelijk eenvoudig te vinden was.?
Aagtjes is vooral blij dat het lijkt te zijn gelukt om de verkoop van veel vuurwerk te voorkomen. ?Het spul dat we tegenwoordig aantreffen heeft echt een gigantische kracht. Vier cobra?s (zwaar knalvuurwerk, red.) hebben samen de kracht van een handgranaat. En we zien dozen van twintig stuks gewoon in huizen of schuurtjes liggen. Je moet er niet aan denken wat er gebeurt als dat ontploft.?
Drukste tijd van het jaar
Het onderzoek van de politie is met het openbaar maken niet gestopt, zegt Kuiper. ?We zitten nu natuurlijk in de drukste tijd voor de verkoop van vuurwerk. Daarom gaan we nog door tot en met januari. Want ik verwacht dat handelaren toch zullen proberen om van hun spullen af te komen. Maar niet meer via Instagram, als het aan ons ligt.?
Met een geluiddectieysysteem, het monitoren van Twitter en Facebook en een mobiel vuurwerkteam dat surveilleert door de stad, moet de vuurwerkoverlast dit jaar worden teruggedrongen. De gemeente Utrecht zet alles op alles om vuurwerkhinder een halt toe te roepen. Dat blijkt na een dagje meedraaien in de meldkamer en een avond op de fiets nog lastig genoeg.
Anil, Mandy en Joeri staan te wachten voor een rood stoplicht in de Van Hoornekade, Zuilen. Het is tot nu toe een rustige dienst voor de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) van de gemeente Utrecht. Het trio is samen met een ander team deze avond op pad in Utrecht om te surveilleren en op overlastmeldingen af te gaan.Het licht is nog steeds rood als plots, aan de overkant van de drukke Marnixlaan, een harde knal klinkt. Onmiddellijk spieden de drie met hun ogen de overkant af. Waar is de afsteker heen? Hoe groot is de rookwolk die ervan afkomt? Is dat illegaal vuurwerk? Omdat de boa’s zich aan de verkeersregels moeten houden is dat het enige, dat ze kunnen doen. Als het licht op groen springt, schieten de drie weg, als ware de Tour de France voor heel even terug is in de stad.
De opsporingsambtenaren Anil, Mandy en Joeri overleggen met teamleader Geurts over het plan van aanpak.?
Helaas, een ‘heterdaadje’ zit er niet meer in. De bikers zijn te laat. Wat de drie nog kunnen doen, is een melding maken die zowel bij de gemeente meldkamer als bij de politie voorbijkomt. ,,Het kan zijn dat op basis daarvan de politie hier nog even langs komt en bij een paar woningen aanbelt. Dat maakt hopelijk genoeg indruk op die jochies, zodat ze niet nog een keer met vuurwerk gooien,” zegt Joeri.
De melding die het vuurwerkteam net heeft gemaakt komt binnen in de meldkamer op de dertiende verdieping van het Stadskantoor. Daar zitten drie operators te turen naar een aantal schermen, waarop kaarten van de stad zijn geprojecteerd.
Op de centrale in het Stadskantoor komen alle meldingen binnen en worden de vuurwerkteams aangestuurd.
Aansturen
Op die kaarten is goed te zien waar de vuurwerkoverlast zich concentreert. ,,Op die manier kunnen we onze mensen op straat goed en snel aansturen,” zegt teamleider Alex Geurts.
,,We hebben vooraf een aantal locaties aanegewezen waar op basis van eerdere meldingen de meeste overlast valt te verwachten. Dat zijn de hotspots. Op de kaarten kunnen we zien of de overlast zich verplaatst van die hotspots naar andere plekken in de stad. En als dat gebeurt kunnen we daar ook onze inzet op straat meteen op aanpassen.”
Dagelijks komen de mannen en vrouwen, die de vuurwerkoverlast tegen moeten gaan, bij elkaar voor een korte briefing. Daarin worden ze – iedere dag opnieuw – bijgepraat over de gevaren van vuurwerk en wat te doen als ze op een grote partij illegaal vuurwerk stuiten. Tassen gevuld met legaal vuurwerk tot 25 kilo mogen de boa’s zelf vervoeren, grotere partijen en illegaal vuurwerk zijn voor de politie. ,,We blijven het erin stampen, want de veiligheid van onze mensen is erg belangrijk,” zegt Geurts. ,,Iedere dag opnieuw het zelfde praatje.”
In de briefing komen ook de resultaten en de meldingen van de voorgaande dagen voorbij. Samenmet de mensen die de straat opgaan wordt besproken welke plekken in de stad nog eens extra bezocht kunnen worden.
“Omdat onze mensen via een gps-systeem perfect te volgen zijn, kunnen we in de meldkamer meteen zien welk team het snelst ter plekke kan zijn” -?Teamleider Alex Geurts
Geluiddetectie
Ook maakt de gemeente dit jaar voor het eerst gebruik van een geluiddectiesysteem. Op verschillende plekken in de stad zijn er microfoons geplaatst die harde knallen opnemen. ,,Het systeem meet hoe hard die knal is. En als het echt hard is, duidt dat vaak op illegaal vuurwerk. Omdat onze mensen via een gps-systeem perfect te volgen zijn, kunnen we in de meldkamer meteen zien welk team het snelst ter plekke kan zijn,” zegt teamleider Geurts. Waar die microfoons hangen wil de gemeente om tactische redenen niet kwijt.Daarbij komt dit jaar dat ook social media zoals Facebook, Twitter en Instagram nadrukkelijk worden afgezocht.Abdullah Pehlivan, die daarmee is belast, vertelt dat er via een groot aantal zoektermen gezocht kan worden op welke plekken mensen overlast ervaren. Ook zijn er jongeren die er foto’s en filmpjes plaatsen van ontploffend vuurwerk. ,,Het is een experiment en het kan ondersteunend werken aan alles wat we hier al doen,” aldus Pehlivan.
Terug naar de straat, waar Anil, Mandy en Joeri inmiddels door Overvecht fietsen. Dit is een van de wijken die vooraf als hotspot is aangemerkt en waar veel overlast verwacht wordt. Er is geen steegje of pleintje dat de bikers overslaan. En stuiten ze op een groepje hangjongeren, dan gaan ze een praatje aan.
,,Het is belangrijk dat we ons even laten zien,” verduidelijkt Mandy, terwijl ze stevig doortrapt. ,,Sinds 10 december zijn we iedere middag en avond op straat te vinden. Ze weten dat ze in de gaten gehouden worden.”
?”We kunnen niet op alle plekken tegelijk zijn, maar we doen ons best. Bovendien is het signaal ook belangrijk. We laten zien dat we er bovenop zitten” -?Opsporingsambtenaar Joeri
Nooit op tijd
Is de aanpak succesvol? Dat moet nog blijken, oudejaarsdag is pas over ruim een week. En hoewel de bikers strak worden aangestuurd en snel kunnen reageren, zijn ze vrijwel nooit op tijd en zijn de daders alweer weg.
Bovendien zijn er slechts zes bikers actief, op een stad die ruim 300.000 inwoners kent. ,,Dat is wel eens frustrerend,” zegt Joeri. ,,We kunnen niet op alle plekken tegelijk zijn, maar we doen ons best. Bovendien is het signaal ook belangrijk. We laten zien dat we er bovenop zitten.”
,,En”, zegt hij, ,,het is goed voor de conditie. ,,We fietsen zo’n 45 kilometer per dag.”
Steeds meer jongeren leggen vandalisme vast in filmpjes. De politie in Brabant ontdekte dat en loste al minstens tien zaken op met bewijsmateriaal van sites als YouTube.
Jongeren op YouTube zoeken vaak de grenzen op. In Veenendaal struint een groep tieners een winkelcentrum af, welke is niet te zien door de gebrekkige kwaliteit van het materiaal. Onderweg gooien ze een opblaaskerstman om en maken ze obscene gebaren. In een ander filmpje is te zien hoe in Veenendaal een zelfgemaakte bom, gevuld met drie flessen benzine, tot ontploffing wordt gebracht. Een grote vuurbal verlicht de hele omgeving.
Oorlogszone door zwaar vuurwerk
Ook vuurwerkvandalisme loopt door de steeds zwaardere explosies uit de hand. PostNL is tonnen kwijt aan de beveiliging en reparatie van brievenbussen, terwijl gemeentes ervoor moeten waken dat containers en papierbakken niet in een vlammenzee verdwijnen. ?Het is gewoon niet meer veilig op straat.? Den Haag Opgeblazen bushokjes, brandende papiercontainers, gesneuvelde ruiten en doffe dreunen van explosies in de verte gaan vergezeld van een penetrante kruitlucht.
Ge?nspireerd door Youtube-filmpjes met spectaculaire explosies, bewerken jongeren in Nederland dit illegale vuurwerk met benzine of andere chemische stoffen. De gevolgen laten zich raden. Waar het tien jaar geleden nog een hele prestatie was om met rotjes of strijkers blikjes en flesjes op te blazen gaan nu complete bushokjes, scooters en auto?s de lucht in. Op Youtube is te zien hoe tieners zo?n ge?mproviseerde bom laten exploderen op een basketbalveldje, waarna een groot deel van het veld onbegaanbaar is omdat het door de toegevoegde benzine blijft fikken. Dat illegaal vuurwerk zonder een creatieve toevoeging ook vernietigend kan zijn, blijkt uit een ander filmpje. Vandalen laten een scooter in vlammen exploderen door een lawinevuurpijl onder het zadel te duwen. Scherven worden tientallen meters verderop teruggevonden. ?De schadegevallen worden zwaarder en het letsel ernstiger?, zegt Cees ?Meijer, co?rdinator van de Taskforce Vuurwerkbommenmakers. Volgens Meijer van de Taskforce ligt de doorgeslagen opblaasdrang in Nederland voor een groot deel aan sociale media als YouTube waarop handleidingen voor bommen gemakkelijk kunnen worden uitgewisseld. ?Daarnaast stimuleert het ook haantjesgedrag onder die jongens. Wie kan de zwaarste explosie veroorzaken? Dat is de kern van het probleem.? De ironie wil echter dat de sociale media een ?prachtige kans? bieden om vandalen gemakkelijker op te sporen, aldus Meijer. ?Ze bieden het bewijs zelf aan.? Daarom hebben de politie, het openbaar ministerie en Stichting Consument en Veiligheid (SCV) zich dit jaar voor het eerst verenigd in de Taskforce Vuurwerkbommenmakers. De SCV speurt Youtube af naar opnames met vuurwerkvandalisme, waarna ?politie en Justitie de mensen achter het account proberen te achterhalen. Deze samenwerking lijkt nu al z?n vruchten af te werpen omdat de vandalen relatief snel gevonden worden volgens Meijer. Al tachtig procent van de achterhaalde mensen heeft hun ?instructie- en pronkfilmpjes offline ?gehaald. ?Ze worden kennelijk toch ?nerveus wanneer een brief van Justitie op hun mat valt.?
De Groningse politie gebruikt videokanaal YouTube om vier jongens op te sporen die zondagmorgen een bushokje aan de Groningerweg hebben vernield. Een getuige heeft het incident op camera vastgelegd en verspreid via YouTube. De politie verwijst naar de beelden en vraagtmensen diemeer informatie hebben te bellen.
?Als we bij elk bushokje camera?s zouden plaatsen is het iets anders?, zegt Kirsten Smit van het openbaar ministerie. ?Maar dit is zomaar door iemand gefilmd. Daar mogen wij gewoon gebruik van maken.? Wat ook uitmaakt is dat dit filmpje al door de getuige zelf is verspreid.
Politie zoekt vandalen met foto?s op Hyves
De Gelderse politie plaatst beelden van vier vandalen op Hyves. De jongens worden ervan verdacht op vrijdag 3 juni bij de Zandenplas in het Gelderse Nunspeet prullenbakken in brand te hebben gestoken en bierflessen kapot te hebben gegooid. Dat maakte de politie dinsdag bekend.
Justitie zet het middel in omdat andere middelen, zoals het ondervragen van aanwezige recreanten, niets opleverde. De jongens zijn tussen de 15 en 19 jaar oud.
Lopik juicht op Hyves over platgereden rotondekunst
De provincie Utrecht weet nog niet of het rotondekunstwerk, dat zaterdagnacht door een 22-jarige Schoonhovenaar in Lopik aan flarden is gereden, gerepareerd zal worden. De Schoonhovenaar moet wel rekening houden met een schadeclaim. De kosten van het kunstwerk, 80.000 euro, wil Utrecht op hem verhalen.
De provincie Utrecht houdt met argusogen de speciale hyves-pagina ?anti-goud van Lopik? in de gaten. Daarop spreken jongeren uit de omgeving massaal hun afkeuring uit over de kosten van het kunstwerk en juichen ze initiatieven toe om de kunst te vernietigen. In bedekte termen roepen ze op tot vandalisme om hun afkeuring over ?deze verspilling van gemeenschapsgeld? te uiten.
De provincie, initiatiefnemer en subsidieverstrekker van kunst op rotondes, wil daarom eerst het politierapport afwachten na de jongste vernieling van de grote goudkleurige pijl op de rotonde op de M.A. Reinaldaweg. De pijl verwijst naar in de rotonde ingegraven miniaturen. Totale kosten van het kunstwerk: 80.000 euro.
Meteen na de plaatsing eerder dit jaar ontstond commotie over de prijs en het nut van het kunstwerk. Het werd verschillende keren beklad en in maart al een keer omgetoverd tot een ludieke teletubbie-rotonde.
Na de vernieling van afgelopen weekeinde twijfelde de provincie of ze het kunstwerk wel weer in ere wilde herstellen, zeker omdat niet duidelijk was of de kosten op de dader te verhalen zouden zijn.
Nu een 22-jarige man uit Schoonhoven heeft verklaard dat hij zaterdagnacht na een feest in Montfoort achter het stuur in slaap was gesukkeld en de rotonde met pijl geramd had, acht de provincie de kans wel een stuk groter de schade op hem te kunnen verhalen. In afwachting van de offici?le verklaring in het politierapport ?n vanwege de hyves-pagina waar het vele verzet tegen de kunst zich samenbalt, beslist de provincie later of de gouden pijl nog gerepareerd wordt.
Sloop van bungalows populair op YouTube
Nederlandse vakantieparken hebben de laatste tijd te maken met een nieuw fenomeen: stomdronken jongeren ?verbouwen? er hun vakantiebungalow en plaatsen de beelden van hun vandalisme trots op internet.
Meubilair wordt tot brandhout herleid en verdwijnt in de open haard. Vuurwerk wordt in de woonkamer aangestoken en benzine doet de vlammen van de haard metershoog uit de schoorsteen slaan. Deze en andere beelden staan op de razend populaire filmpjessite YouTube. De rekening die een vernielzuchtige huurder gepresenteerd kreeg, werd ook op internet gezet: 1.400 euro voor een gesneuvelde deur, vernielde vloerbekleding, een beschadigd salon en verlies van geleden verhuurinkomsten.
Bewoner zet beelden vandalisme op YouTube
Met het vrijgeven van beeldmateriaal over vandalisme in de wijk Hooghuis “ruitenwisserboy” , hoopt Eric Nagel dat buurtbewoners de dader herkennen.
Nagel woont aan de Torenvalk en beschikt over een eigen videobewakingssysteem.
?Bij ons waren de ruitenwissers alleen omhooggezet, maar bij andere bewoners waren ze omgebogen en dus beschadigd. Opvallend is dat hij dat alleen doet bij ruitenwissers die op achterruiten van auto?s zijn bevestigd. Vorige week zondag was het raak in onze straat, maar ook in de Zilvermeeuw en Wielewaal?, aldus Nagel.
De Etten-Leurenaar heeft zijn beelden woensdagmorgen aan de politie afgegeven. ?Daarnaast heb ik het bewuste fragment van onze ruitenwisserboy op YouTube gezet. Je weet maar nooit of mensen hem herkennen.?
Afgelopen weekeinde sneuvelde er nog een aantal buitenspiegels. Het is niet bekend of de jongeman van het filmpje in z?n eentje handelt of dat er nog meer personen bij de vernielingen zijn betrokken.
Vandalisme
Schaamte kennen de Rotterdamse YouTube-crimineeltjes niet. Wie op de populaire filmpjeswebsite zoekt op codetermen als 010 (Rotterdam), 5314 (Rotterdam-Zuid) of 3027 (Spangen) krijgt een onthutsend kijkje in de ?straatcultuur?. Ingetrapte ruiten en brandende vuilnisbakken ? zelfs een enkele auto staat in lichterlaaie terwijl buurtjongens lachend toekijken.
Bijvoorbeeld een filmpje van de afzender genaamd ?dezeboyla?. Vier jongens op een pleintje ergens in Rotterdam-Zuid zijn wat aan het rommelen aan een telefooncel. Dan rennen ze weg en volgt een enorme explosie. Op de achtergrond gelach en gejuich. Het filmpje is meer dan zesduizend keer bekeken en in de reacties staan vele steunbetuigingen aan de actie van het viertal.
Dan zijn er de treiterfilmpjes. Afzender ?de wittehekkenboys? laat zien hoe een groep Marokkaanse jongeren met hard gegil een hoogblonde Rotterdamse de schrik op het lijf jaagt. En natuurlijk het fenomeen happyslapping: met z?n alleen een weerloos slachtoffer belagen en de opnames verspreiden. Stoer gedrag, vinden ze ongetwijfeld zelf, maar niet altijd even slim. Veel daders zijn duidelijk herkenbaar in beeld. Steeds vaker worden ze dan ook opgepakt. De afgelopen weken zijn zeventien jongens ingerekend in Arnhem, Deventer en Roermond, nadat ze filmpjes op het internet hadden geplaatst van mishandelingen, overvallen, en pesterijen.
Stadsmarinier Jur Verbeek, verantwoordelijk voor de veiligheid in Spangen, zoekt regelmatig op 3027, de postcode van de wijk, vertelt hij. ,,Het geeft een goed inkijkje in de jongerencultuur,? zegt Verbeek. ,,Het is niet alleen crimineel gedrag, hoor. Buurtjongens plaatsen ook veel muziek. Rapnummers over de wijk, of een ode aan een overleden vriend. Ook leuke dingen dus.?
De vraag is waarom deze jongeren zich pontificaal laten filmen. Criminoloog Henk Ferwerda, gespecialiseerd in groepsgedrag, noemt het een combinatie van ?stoerdoenerij en onbenulligheid?. ,,Vroeger stak je een vuilnisbak in de fik en stonden vijf vrienden te kijken. Je kon later hoogstens opscheppen tegen anderen. Nu kan je het de hele wereld laten zien.? Al, zo zegt Ferwerda, zijn er wel verschillende gradaties. ,,Het wordt vervelender als geweldsmisdrijven of verkrachtingen worden gefilmd. Dat is heel vernederend voor de slachtoffers. Dan wordt zo?n nieuwe technologie moeiteloos gebruikt als dreigement of intimidatiemiddel.?
Maar, zo zegt Ferwerda, de na?viteit zal snel verdwijnen. ,,Sommigen hebben het idee dat ze op internet anoniem zijn. Dat ze toch niet te herkennen zijn. Ze zullen snel beseffen dat de politie nu ook meekijkt op YouTube.? Zo trekt de criminoloog een vergelijking met sites van voetbal-hooligans. Zogenoemde ?trofeesites?, waarop wordt gepronkt met vernielingen en vechtpartijen, zijn niet meer zo makkelijk te vinden als vroeger. ,,Dat is vaak aangedragen als bewijs in rechtszaken. Nu zijn hooligans vaak onherkenbaar in beeld gebracht, of heb je een code nodig om de site te bezoeken.?
Bronnen: De Gelderlander (11 april 2007), Nederlands Dagblad (23 dec 2011), Dagblad van het Noorden (20 juli 2010), Parool (2007), AD/Groene Hart (24 april 2009), ANP (28 Juni 2011), Het Belang van Limburg (19 Mei 2007), BN/DeStem (14 juli 2011), Noordhollands Dagblad (2012)
Veel bommenmakers vinden het leuk om de resultaten van hun werk online met anderen te delen. Die kunnen dan gelijk een brief verwachten van de in 2011 opgerichte Task Force Opsporing Vuurwerk Bommenmakers, een digitale gele kaart dus.
De politie kan meekijken op YouTube. Maar?rechercheurs zullen hun uiterste best moeten doen, aldus Pyrogekkie, 27 jaar, omgeving Amsterdam en groot liefhebber van illegaal zwaar vuurwerk en bijbehorende filmpjes?hij op,??’Het is lastig. Ze moeten je gegevens achterhalen via het IP-adres van je computer. Pyrogekkie heeft zijn voorzorgsmaatregelen genomen. Zijn computer is aangesloten op een beveiligde server en dito netwerk. Zo vinden ze nooit het IP-adres van mijn computer terug. Het is net alsof mijn mailtjes uit het buitenland zijn verstuurd.’
Sinds zijn bestelling van 1000 euro uit Polen vorige maand door de politie werd onderschept, is hij terughoudender. ,,De politie kan meekijken op YouTube.?? Maar, merkt hij op, rechercheurs zullen hun uiterste best moeten doen. ,,Het is lastig. Ze moeten je gegevens achterhalen via het IP-adres van je computer.
Pyrogekkie heeft zijn voorzorgsmaatregelen genomen. Zijn computer is aangesloten op een beveiligde server en dito netwerk. ,,Zo vinden ze nooit het IP-adres van mijn computer terug. Het is net alsof mijn mailtjes uit het buitenland zijn verstuurd.
Van de strenge straffen heeft hij nog niets gemerkt. Voor de lading illegaal vuurwerk uit Polen heeft hij een transactie van het OM aangeboden gekregen. ,,Geen celstraf, want ik had nog geen strafblad. Het was ook niet heel veel,?? zegt hij over de partij van ruim 70 kilo. ,,Ik denk dat het een boete van ongeveer 3000 euro wordt. Ook geen pretje.
Toch zullen de aangekondigde strenge straffen en betere opsporingsmethoden Pyrogekkie moeilijk kunnen weerhouden. ,,Het is mijn hobby, van jongs af aan. Het zal sommige mensen afschrikken. Maar zolang in Nederland alleen licht vuurwerk te krijgen is, blijft vuurwerk uit het buitenland komen.
Een nieuwe? Task Force Opsporing Vuurwerk Bommenmakers? gaat zich speciaal op die filmpjes richten. Cees Meijer van de stichting Consument en Veiligheid: ,,In de praktijk zullen we zo n filmpje downloaden, bewerken en op het kanaal van de Task Force zetten.
,,Iedereen die het filmpje dan ziet, krijgt op de plek van de knal een waarschuwing van ons in beeld dat dit gevaarlijk en strafbaar is. En de persoon die het filmpje op internet zette, krijgt een persoonlijke aan hem of haar gerichte mail met het verzoek het filmpje te verwijderen. Anders riskeert hij of zij een zware straf. Ook zal zijn kanaal voortaan onder toezicht staan van de Task Force. We hebben nu al 130 filmpjes opgespoord en aan iedere afzender een persoonlijke boodschap ingesproken en toegezonden.
De stoere taal van justitie maakt ook weinig indruk op Jeroen (31, Rotterdam). ,,Strenger straffen, beter controleren: ze zeggen het elk jaar. De sluiproutes krijg je mee bij de vuurwerkhandelaren in Belgi?.? ?Zijn vlinderbom aangevuld met een fles kerosine, gekocht bij een tankstation, prijkt nog altijd op YouTube. Bij het afsteken opletten of geen politie in buurt is en je bent nagenoeg ongrijpbaar, zegt de Rotterdammer. ,,En op de dag van oud en nieuw zelf heeft de politie toch wat anders te doen.
Film vuurwerk en aanbieding vuurwerk via Twitter
Oorlogszone door zwaar vuurwerk
Vuurwerkvandalisme loopt door de steeds zwaardere explosies uit de hand. PostNL is tonnen kwijt aan de beveiliging en reparatie van brievenbussen, terwijl gemeentes ervoor moeten waken dat containers en papierbakken niet in een vlammenzee verdwijnen. ‘Het is gewoon niet meer veilig op straat.’ Den Haag Opgeblazen bushokjes, brandende papiercontainers, gesneuvelde ruiten en doffe dreunen van explosies in de verte gaan vergezeld van een penetrante kruitlucht.
Nee, dit is niet revolutionair Ca?ro of opstandig Libi?, het is Nederland tijdens de vaderlandse vuurwerkmanie tussen kerst en oud en nieuw. De onschuldige astronauten en de gillende keukenmeiden zijn vervangen door nitraten, Cobra’s 6 en lawinevuurpijlen die het Nederlandse straatbeeld een oorlogsaanblik geven. Het als leuk knalwerk gepresenteerde vuurwerk bestaat namelijk in werkelijkheid uit zware explosieven die de kracht hebben van militaire granaten.
Ge?nspireerd door Youtube-filmpjes met spectaculaire explosies, bewerken jongeren in Nederland dit illegale vuurwerk met benzine of andere chemische stoffen. De gevolgen laten zich raden. Waar het tien jaar geleden nog een hele prestatie was om met rotjes of strijkers blikjes en flesjes op te blazen gaan nu complete bushokjes, scooters en auto’s de lucht in. Op Youtube is te zien hoe tieners zo’n ge?mproviseerde bom laten exploderen op een basketbalveldje, waarna een groot deel van het veld onbegaanbaar is omdat het door de toegevoegde benzine blijft fikken. Dat illegaal vuurwerk zonder een creatieve toevoeging ook vernietigend kan zijn, blijkt uit een ander filmpje. Vandalen laten een scooter in vlammen exploderen door een lawinevuurpijl onder het zadel te duwen. Scherven worden tientallen meters verderop teruggevonden.
‘De schadegevallen worden zwaarder en het letsel ernstiger’, zegt Cees ?Meijer, co?rdinator van de Taskforce Vuurwerkbommenmakers. Daarom verandert de overheid Nederland noodgedwongen elk jaar in anticipatie op de viering van het nieuwe jaar in een ware vesting. ‘Wij noemen dit altijd operatie oud en nieuw’, zegt een woordvoerder van de gemeente Amsterdam met enig sarcasme. Brievenbussen moeten of afgesloten worden of compleet verwijderd. Hetzelfde geldt voor vuilnisbakken en papiercontainers die vanwege het vuilnis in combinatie met het vuurwerk groot brandgevaar opleveren.
Landelijke cijfers over de kosten zijn er niet. Maar bij de grotere gemeenten kan het om tonnen gaan. Ondanks de voorzorgsmaatregelen sneuvelen elk jaar nog honderden publieke voorzieningen. Zo werden vorig jaar in Utrecht 96 prullenbakken, 70 kliko’s en 14 verkeerspalen met vuurwerk vernield.
Volgens Meijer van de Taskforce ligt de doorgeslagen opblaasdrang in Nederland voor een groot deel aan sociale media als YouTube waarop handleidingen voor bommen gemakkelijk kunnen worden uitgewisseld. ‘Daarnaast stimuleert het ook haantjesgedrag onder die jongens. Wie kan de zwaarste explosie veroorzaken? Dat is de kern van het probleem.’ De ironie wil echter dat de sociale media een ‘prachtige kans’ bieden om vandalen gemakkelijker op te sporen, aldus Meijer. ‘Ze bieden het bewijs zelf aan.’ ?De Task Force Opsporing Vuurwerk Bommenmakers heeft een kaart van Nederland online gezet met daarop meer dan honderd filmpjes van explosies van vuurwerkbommen. De politie vraagt burgers de makers van de bommen te identificeren en te melden. De filmpjes van de vuurwerkexplosies zijn te vinden op taskforceovb.nl.?Al tachtig procent van de achterhaalde mensen heeft hun ?instructie- en pronkfilmpjes offline ?gehaald. ‘Ze worden kennelijk toch ?nerveus wanneer een brief van Justitie op hun mat valt.’
De autoriteiten hameren op het verwijderen van de filmpjes omdat ze vaak als inspiratie dienen voor anderen. Door ze weg te halen kunnen ze andere mensen niet op idee?n brengen.” Daarom staan op de vuurwerkkaart alleen filmpjes waarop de bommen tot ontploffing worden gebracht. We laten de vervaardiging niet zien, omdat we die niet willen promoten.” Als iemand een filmpje van internet heeft gehaald, is daarmee de kous nog niet af. In sommige gevallen wordt ook geprobeerd makers van bommen te vervolgen.Van de 130 te kijk gezette bommenmakers, komen er vijf uit Limburg. Op hun filmpjes op YouTube is bijvoorbeeld te zien hoe ene ‘Dark SpookyNl’ een vuurwerkbom van deodorant en nitraat ergens in Maastricht laat ontploffen. Ook vuurwerkmakers uit Gennep, Ospel, Heerlen en Venray staan op de kaart, zij het vrijwel onherkenbaar. De taskforce roept het publiek op om bij vuurwerkoverlast via Meld Misdaad Anoniem door te geven waar een ontploffing heeft plaatsgevonden. Op die manier hoopt de politie in kaart te brengen rin welke buurten de bommenmakers actief zijn.
Jongere koopt zwaar vuurwerk via social media
Jongeren kopen steeds vaker vuurwerk via sociale media als Marktplaats en Facebook. Het gaat in veel gevallen om zwaar professioneel knalvuurwerk. Tijdens de levering, vaak op een geheime locatie, lopen kopers bovendien het risico beroofd te worden.
,,Het gaat vaak om flinke bedragen, tussen 500 en 3000 euro”, aldus Meijer. Volgens hem gaat het meestal om spaargeld of geld dat in de herfstvakantie met een bijbaantje is verdiend. ,,We roepen ouders daarom op het uitgavenpatroon van hun kinderen in de gaten te houden.” Zij kunnen dan ingrijpen als hun zoon of dochter ineens veel geld opneemt.
De jongeren worden door tussenpersonen benaderd en verzocht met contant geld naar een geheime plaats te komen om de bestelling op te halen en af te rekenen. ,,Het ontbreekt de politie aan capaciteit en menskracht om dit soort locaties in de gaten te houden”, weet Meijer. Hij waarschuwt voor berovingen. ,,Die komen niet vaak voor, maar onlangs werden jongeren in Rotterdam slachtoffer van een ripdeal. Ze dachten op een geheime plaats zwaar knalvuurwerk te gaan kopen, maar werden bij aankomst door criminelen beroofd van circa 2000 euro aan spaargeld.”
Nieuw op de markt is volgens Meijer de Big Boy. ,,Die is zes keer zo sterk als de populaire Cobra, net zo zwaar als een handgranaat. Levensgevaarlijk voor omstanders, objecten en natuurlijk voor de jongeren die ze afsteken.” En volgens de co?rdinator wachten die met het afsteken niet tot de jaarwisseling. ,,Dat doen ze in de hele maand november en in december. Het gaat om de lol, de fun, en dan maken ze er meestal ook nog een filmpje van dat ze op YouTube zetten.”
Enkele jaren geleden kwam er naar schatting 2 miljoen kilo illegaal professioneel vuurwerk Nederland binnen; dit jaar is dat nog maar 1 miljoen kilo. Toch maakt Meijer zich zorgen. ‘De daling komt door Belgi?. Daar mogen niet-professionals geen professioneel vuurwerk meer kopen.’ Inmiddels komt het meeste illegale vuurwerk uit Oost-Europa. Voorheen werd vooral siervuurwerk illegaal gekocht, tegenwoordig is dat zwaar knalvuurwerk. ‘Het zijn in feite bommen en handgranaten’, zegt Meijer.
Volgens hem stimuleren de malafide vuurwerkhandelaren jongeren om op YouTube filmpjes te plaatsen van zelfgemaakte vuurwerkbommen, in de hoop dat ook anderen ge?nspireerd worden om illegaal vuurwerk te kopen en zelf een bom te maken. ‘Er worden prijzen uitgereikt aan de beste filmpjes; soms krijgen de jongeren geld.’
Donderdag is een grote handel in illegaal vuurwerk opgerold. De hoofdverdachte zou aan meer dan honderd mensen geleverd hebben. Nog zes verdachten zijn aangehouden. Ook is ruim 1.500 kilo vuurwerk in beslag genomen, plus zeven voertuigen en 14?duizend euro aan contanten. De verdachten komen uit Zaandam, Nunspeet, Apeldoorn, Capelle aan den IJssel en Veenoord.
Europese regels ontbreken – Big Boy kopen op Facebook
Vuurwerk met de kracht van een handgranaat. Gewild bij jongeren die het simpel bestellen op internet. Levensgevaarlijk voor gebruiker ?n pakketbezorger.
Widowmaker, Cobra en Atomicos. Zwaar vuurwerk dat in Nederland verboden is, maar gemakkelijk via internet te bestellen. Jongeren doen dat steeds vaker via Facebook of Marktplaats, waarschuwt de Task Force Opsporing Vuurwerk Bommenmakers. En het gaat om steeds zwaarder vuurwerk.
Het nieuwste, levensgevaarlijke speelgoed heet Big Boy, vertelt Cees Meijer. Knalvuurwerk met de kracht van een handgranaat. Je kunt er een kleine brug mee opblazen.?Een flinke Big Boy (prijzen zijn afhankelijk van kruitgewicht) doet op het web een euro of 25. Meijer houdt het erop dat in de handel in illegaal vuurwerk jaarlijks tussen de 20 en 30 miljoen euro omgaat. Een ruwe schatting.
Het vuurwerk is te bestellen via bedrijfjes met een internetadres in Belgi?, Polen of andere voormalige Oostbloklanden. Zo komt de populaire Big Boy Delova Rana uit Tsjechi?. Een argeloze pakketbezorger levert het thuis af. “Levensgevaarlijk. Je moet er niet aan denken wat er onderweg mis kan gaan”, verzucht Meijer.
Ook maken criminele netwerken gebruik van contactpersonen in Nederland. Die plaatsen advertentietjes (voor de goede verstaander dan) op het web als ‘Cobra 6 zoekt nieuwe eigenaar’. Jongeren die het vuurwerk bestellen, wordt dan gevraagd met contant geld naar een bepaalde plek te komen. Met het risico daar te worden beroofd. Want het gaat doorgaans om veel geld. Tussen de 500 en 3.000 euro is heel gewoon, weet Meijer.
De handel is voor de politie lastig aan te pakken, omdat het gaat om vuurwerk dat in het buitenland aan particulieren verkocht mag worden. Alleen in Nederland mag het niet worden verkocht. Europese regels ontbreken.
De politie jaagt sinds een paar jaar fanatiek op illegaal vuurwerk zoals ‘Big Boys’. Maar deze klopjacht maakt ze juist populair, zegt de kenner.
Gekketurk twittert: Cobra 6 is leip man [ haha.
Joey twittert: Dit jaar ga ik nick weer opblazen met een cobra 6 (:
Hoe harder de politie zegt dat Cobra’s levensgevaarlijk zijn, hoe sneller het knalvuurwerk rondgaat in de social media. Op YouTube kun je filmpjes vinden van ijskasten die uit elkaar spatten door een Cobra 6. Er is ook een video van een autootje dat uiteengereten wordt door een Cobra, maar die is nep, zeggen kenners. Bangmakerij.
Schrik aanjagen is inderdaad de bedoeling, zegt Ad Nieuwdorp van de Taskforce Opsporing Vuurwerk. De makers van sensatiefilmpjes moeten bang zijn dat ze worden opgepakt, en ouders moeten weten waar hun kinderen mee rondlopen.
De politie-eenheid werd opgericht nadat op 1 januari 2011 in Groningen een 17-jarige jongen overleed bij de ontploffing van een vuurwerkbom. Vorig jaar is bij Oud en Nieuw voor het eerst sinds lang geen dode gevallen en waren er 5 procent minder gewonden – al neemt het aandeel van de zwaar gewonden daarbij toe. ,,Maar je denkt wel: het is meer geluk dan wijsheid”, zegt Nieuwdorp.
De regels zijn verscherpt sinds in Enschede in 2000 de opslag van het bedrijf S.E. Fireworks explodeerde: 23 mensen kwamen om, 200 woningen werden verwoest. Tegenwoordig zijn rakethouders en veiligheidsbrillen met Oud en Nieuw heel normaal. Nieuwdorp komt minder knutselwerk tegen: mensen die kruit uit strijkers halen en in een flesje stoppen. Alles voor de hardste knal.
Maar tegenwoordig hoef je voor hard niet meer te knutselen. Hard is gewoon te koop, alleen niet legaal in Nederland: de Cobra 6 uit Itali?. 28 gram flitskruit, bijna vijftien keer zoveel als toegestaan. ,,De nieuwe hype”, zegt Nieuwdorp. Iets veiliger dan knutselwerk, geeft hij toe.
Vuurwerkliefhebbers vinden dat de politie overdrijft. Het is waar, zegt Toon Gemmink van de site Freakpyromaniacs.com, ,,als je een Cobra 6 in je hand hebt en die ontploft, is de kans groot dat je het niet overleeft. Maar dat de politie op tv zegt dat ‘hele huizenblokken worden weggevaagd’ als bij iemand een voorraadje explodeert, is onzin.” Gemmink zegt wel: blijf er vanaf. Hij onderstreept dat veel vuurwerk dat in Nederland als illegaal in beslag wordt genomen, naar Europese normen veilig is; het is alleen illegaal omdat het zonder vergunning is ingevoerd.
Ook Ruben Koet, de man achter http://xtremerides.nl, met filmpjes over vuurwerk, is sceptisch over het publiciteitsoffensief van de politie. Die maakt volgens hem het hardste knalvuurwerk juist populair. ,,Er was ??n jongen die uit Polen Big Boys haalde: 100 gram explosieve lading. Hij is opgepakt. Maar sinds op tv is geweest dat Big Boys ‘net handgranaten’ zijn, word ik gek gemaild of ik ze kan bestellen.”
Illegaal vuurwerk wordt online besteld. ,,Je sluit de ene postordersites, dan popt meteen de volgende weer op”, zegt Nieuwdorp. Met jongens – het zijn bijna allemaal autochtone jongens, zegt Nieuwdorp – oppakken is wel zo’n beetje de grens bereikt van wat de politie vermag. Belangrijk is nu afspraken te maken met landen die exporteren, zegt Nieuwdorp. ,,In Belgi? kon je tot voor twee jaar geleden met een uittreksel van de Kamer van Koophandel zo vuurwerk kopen. Dat is niet meer zo. Nu zie je dat de illegale handel zich verplaatst richting Itali? en Polen. Wat doe je eraan? Er zijn binnen Europa geen grenzen meer. Het moet op beleidsniveau worden veranderd. Onze minister is een paar jaar geleden met China gaan praten. Sindsdien zie je haast geen lawinepijlen meer in Nederland.”
Klachten over knallen
Op een vuurwerkmeldpunt dat zaterdag op initiatief van 15 afdelingen van GroenLinks is geopend zijn tot nog toe 1.500 klachten binnengekomen. Dat zegt Arno Bonte, fractievoorzitter in Rotterdam. De meeste klachten, vaak over geluid, komen uit de regio’s Den Haag en Rotterdam.
Bronnen: Nederlands Dagblad (dec 23, 2011),?AD/Rivierenland (22 nov 2011) ,?Leeuwarder Courant (22 dec 2011),?Noordelijke Dagblad Combinatie / Leeuwarder Courant (22 dec 2011),?Algemeen Nederlands Persbureau ANP (5 nov 2012),?Dagblad De Limburger (29 sept, 2012),?de Volkskrant (23 dec 2011),?AD/Amersfoortse Courant (29 sept 2012),?Brabants Dagblad (27 dec 2012),?Dagblad van het Noorden (23 dec 2011),?NRC Handelsblad (24 dec 2012),?De Twentsche Courant Tubantia (17 nov 2012),?De Gelderlander (6 nov 2012)
