Tilburger Ton Evers over het succes van de buurt-whatsapp waar men een bijna stadsbrede dekking heeft met buurtgroepen:

Eersel
Op de site van de gemeente Eersel staan wat voorbeeldsituaties waarin de WhatsApp groep handig kan uitkomen. ‘Vorige week liet ik rond de lunch de hond uit en zag in de verte drie jongens door de heg uit een tuin komen. Dankzij mijn melding werden zij op afstand in de buurt in de gaten gehouden. Als zulke jongens ergens een hekel aan hebben, dan is dat het.? Ook werd direct de politie gebeld.’ en??Twee mannen kwamen in mijn winkel en ??n van hen maakte met mij een praatje over energiezuinigheid. De ander maakte met zijn tablet beelden van mijn hele winkel. Nadat hij zijn verkenningsrondje gemaakt had was het gesprek snel afgekapt. Ik had er geen goed gevoel bij en heb via de whatsapp groep van mijn collega winkeliers gewaarschuwd.? of ‘?Bij de supermarkt zag ik wat rare types bij de winkelwagentjes. Ze hadden een doos met boodschappen laten vallen, spraken me aan en vroegen mijn hulp bij het oprapen. Na het rapen van wat sinasappelen zag ik dat er ??n van de drie bij mijn karretje met daarin mijn handtas stond. Ik vertrouwde het eigenlijk niet en heb een WhatsApp berichtje gemaakt. E?n van de groesapp-leden reageerde dat dit wel een melding voor de politie is. Dat hielp me over de drempel om de politie te bellen.’

Bennekom
Een hausse aan woninginbraken was voor inwoners van Bennekom aanleiding om een speciale whatsapp-groep aan te maken. Inmiddels krijgen 160 mensen een melding als iemand gespuis in de buurt signaleert.?Sinds oktober is dat drie keer gebeurd, zegt Dave van den Berg, een van de initiatiefnemers. ,,Vorige week nog kwamen er drie jongens uit een tuin gelopen. Dankzij de melding werden zij op afstand in de gaten gehouden. Als zulke jongens ergens een hekel aan hebben, dan is dat het.” Ook werd direct de politie gebeld. Zo lang dat gebeurt, prijst wijkagent Renzo Scholte het initiatief van de bewoners in zijn werkgebied. ,,Hoe meer mensen uitkijken naar een verdachte, hoe beter.” Whasapp is een welkome aanvulling op Burgernet?vindt Scholte. ,,Als bewoners elkaar onderling informeren, is dat veel sneller.”

Frank Smilda, expert social media bij de politie begrijpt wel dat mensen naar Whatsapp grijpen om hun buren te waarschuwen tegen onraad. ?De politie?kan nu eenmaal niet op elke straathoek staan. En Whatsapp is een veel krachtiger middel dan de buurtpreventie ‘oude stijl’, waarbij mensen op straat surveilleerden. ,,Iemand kan heel snel een heel grote groep mensen inseinen, en eventueel ook foto’s meesturen.”?Smilda waarschuwt wel dat over de buurt waken met de smartphone vanuit de luie stoel niet zonder gevaar is. ,,Bewoners kunnen onschuldige mensen aanzien voor inbrekers. Daar zit niemand op te wachten.”?Daarom is het volgens Smilda goed dat wijkagenten zich aansluiten bij de whatsapp-groepen. Zo weten ze meteen wat er speelt in een buurt. ,,En kunnen ze in de gaten houden dat burgers niet aan eigenrichting doen.”

Santpoort
Zo’n dertig bewoners in Santpoort-Zuid proberen gezamenlijk een vuist te maken tegen woninginbraken. Ze hebben een speciale buurt Whatsapp opgezet, omdat er in Santpoort-Zuid de afgelopen tijd opvallend veel woninginbraken gepleegd.

Putten
Puttenaar Luc Bakker is een nieuw initiatief begonnen om de Puttense woonwijken een beetje veiliger te maken in de donkere dagen.

Epe
Winkeliers Epe pakken dieven op moderne manier aan.?In de troonrede ging het dinsdag over de ?articipatiesamenleving. In Epe zijn winkeliers daar bijna een jaar geleden al mee begonnen, voor meer veiligheid in de buurt. De politie is er vaak te laat om dieven te pakken, dus doen ze het nu zelf. En dat doen ze niet met honkbalknuppels of ander geweld, maar met een WhatsApp-groep.

Enspijk
Enspijk was???n van de eerste dorpen?in Nederland met een groeps-chat?om buren te waarschuwen voor verdachte situaties. De chat werd ingesteld nadat er in korte tijd?veel inbraken waren gepleegd in het dorp. Volgens de dorpsbewoners heeft de app?al geholpen bij het voorkomen van inbraken.?”Er wonen zo’n 500 mensen in ons dorp en binnen no time hadden we 100 mensen in de groeps-chat,” zegt Richard den Hartog, initiatiefnemer van de Whatsapp-groep. “Dan schiet het al snel op. Zo zag ik op een gegeven moment drie jongens die echt niet in het dorp hoorden. Ik volgde ze en die jongens bedreigden mij. Toen gebruikte ik de whatsapp-groep: ik kreeg direct versterking om me heen. Die jongens hebben dan wel door dat ze niet in ons dorp moeten zijn.”

“Het is een enorm goede toevoeging aan de opsporing. Het is de participatiemaatschappij in werking,”?zegt sociale veiligheidsexpert Arnout de Vries. “De politie wil sowieso meer oren en ogen op straat, dit zorgt daarvoor.” ?Maar hij waarschuwt ook: “Er zitten wel flinke haken en ogen aan. Je loopt het risico dat mensen eigen rechter gaan spelen doordat er ‘groupthink’ ontstaat. Dat houdt in dat de hele groep hetzelfde gaat denken, terwijl dat niet per se klopt.”?”Je bent als burger in zo’n netwerk vooral een meedenker, dienend aan de politie,” zegt De Vries. En het is volgens hem aan de politie om daar op in te spelen. “De politie moet nu echt gebruik gaan maken van de mogelijkheden. Als ze hier niet op inspringen, is dat een gemiste kans.”

Zwaag
Zwaag heeft er genoeg van; er moet iets gebeuren tegen de golf van inbraken in het dorp. Het initiatief Veilig Zwaag dat vanuit de bevolking is ontstaan, moet zorgen voor een grotere alertheid op verdachte situaties. ,,Het is niet de bedoeling het recht in eigen hand te nemen.???Ren? Kramer en Armando Blokker zijn inwoner van Zwaag en maken zich net als veel anderen ongerust over het grote aantal inbraken in het dorp. Donderdagavond kwamen ze op het idee via Whatsapp – een berichtendienst op smartphones – een groep aan te maken met daarin andere betrokken inwoners van Zwaag. ,,Er kunnen maximaal vijftig mensen deelnemen aan zo?n groep, maar binnen 24 uur had ik al dik zeventig aanmeldingen binnen??, zegt Kramer. ,,De deelnemers wonen verspreid over de verschillende wijken, zodat er overal ??n of meer mensen alert zijn.??

Roosendaal
In Roosendaal heeft dit enige tijd geleden geleid tot de aanhouding van vier vuurgevaarlijke mannen.?De WhatsApp-groep is een begrip voor Buurtpreventieteam Susannadonk in Roosendaal. Via WhatsApp houden de leden elkaar op de hoogte van alles wat er in de wijk speelt, waarbij tevens wordt samengewerkt met de gemeente en politie.
In de WhatsApp-groep werd een verdachte auto in de wijk besproken, waarna besloten werd de politie in te schakelen. Uiteindelijk konden, mede dankzij de inzet van Unit Luchtvaartpolitie, vier gewapende Franse mannen worden aangehouden en werd zo een mogelijk misdrijf voorkomen. En dat begon allemaal met ??n WhatsApp-bericht.

Almere
Burgemeester van Almere en voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten Annemarie Jorritsma juicht het gebruik van WhatsApp bij buurtpreventie toe. Zelf geeft Jorritsma het goede voorbeeld: ?Samen met de buurvrouwen hebben wij een WhatsApp-groep ge?nitieerd nadat we verdachte auto?s in de buurt zagen en nog steeds waarschuwen wij elkaar?. Een bijkomend voordeel is volgens Jorritsma dat het tegelijkertijd leidt tot zeer intensieve sociale contacten. De burgemeester van Almere is dusdanig positief over WhatsApp dat ze nadenkt om ??n en ander lokaal verder uit te breiden.

Bergen op Zoom
Een 25-jarige winkeldief is maandag in Bergen op Zoom aangehouden nadat een winkelier een bericht rondstuurde naar collega-ondernemers via Whatsapp. Wijkagent Frank Nolten ontving het bericht en ging in de binnenstad op zoek naar de man. De Whatsapp-groep is een initiatief van de politie om winkeldiefstal in Bergen op Zoom te bestrijden. Verschillende ondernemers hebben zich al aangemeld bij de groep.

Utrecht
Whatsapp als waarschuwingsdienst. Zo gebruiken Utrechtse studenten de berichtenservice nadat er meerdere vrouwen in de stad zijn aangerand. Via whatsapp roepen meiden elkaar op om ’s nachts goed uit te kijken en het liefst niet alleen de straat op de gaan.?In Utrecht is een?groep vandalen opgespoord, mede doordat ongeruste wijkbewoners een whatsapp-groep hadden?opgericht.

In Hoograven zijn acht auto’s uitgebrand sinds Oud en Nieuw in de Utrechtse wijk.?Drie dagen geleden werden extra maatregelen onder buurtbewoners getroffen middels de Hoograven Alert, een Whatsapp-groep ter bestrijding van de woning- en auto inbraken die de buurt teisteren. Oprichter van de ?digitale buurtwacht? Martijn Traas zegt hierover: ?De autobranden zijn misschien iets tijdelijks, maar hebben zeer veel onrust veroorzaakt. Mensen worden er angstig van.??

Haren
Op initiatief van Gert Bruns, eigenaar van o.a. Intermezzo in Haren, gaan winkeliers in Haren zich wapenen tegen inbrekers en andere lieden met foute bedoelingen. Inmiddels hebben zich al zo’n veertig ondernemers gemeld in een ‘waarschuwingsgroepje’ op?What’s App, waarin zij permanent met elkaar in contact staan om verdachte personen direct aan elkaar te melden.?De politie is positief over de groepen. Buurtagenten sluiten zich graag aan bij de groep in Haren.

Den Haag (Transvaal)
Een oplettende buurman verijdelde dik twee weken geleden een inbraak in de Jacob Schorerlaan. ?Hierdoor besefte ik ?wat kunnen we zelf doen? om dit te voorkomen??, vertelt buurtbewoner en PvdA-gemeenteraadslid Rajesh Ramnewash. Zijn idee voor een WhatsApp-groep waarin buurtbewoners elkaar waarschuwen bij verdachte zaken in de buurt is direct omarmd door de Buurtmoeders en het Buurt Interventie Team.
Wijkagent Henny Visser moedigt de bewoners aan. ?Een geslaagde inbraak motiveert inbrekers alleen maar. Het is beter om te voorkomen dat het gebeurt.? Voor de wijkagenten is de nieuwbouw met hofjes best lastig om in te surveilleren. ?Dat kan alleen op de fiets op te voet.? Zowel het Buurt Interventie Team Transvaal (BIT) als de Buurtmoeders en de wijkagent benadrukken dat er geen sprake is van een inbraakgolf, zoals dik 12 jaar geleden toen de wijk net was opgeleverd. ?Dit was toen echt het Wassenaar van de Schilderswijk?, vertelt Noory Ahmed van het BIT, die elke dinsdagavond met ruim dertig personen een ronde maakt door de wijk.
Met de digitale buurtwacht willen ze elkaar de rest van de week ook informeren over bijvoorbeeld verdachte personen in de wijk. ?We hopen dat zoveel mogelijk mensen gaan meedoen met de WhatsApp-groep?, vertelt Ramnewash. ?De app bevordert de veiligheid van deze buurt en vergroot de sociale cohesie. Ik hoop dit initiatief zo snel mogelijk uit te breiden naar andere wijken.? ?Wel zijn er spelregels. ?We gaan er nooit alleen erop af. Als we slapen, maken we elkaar wakker en we volgen op veilige afstand.? Het Buurt Interventie Team en de Buurtmoeders hebben al drie jaar ervaring opgedaan met het surveilleren in de buurt. ?Eerst was iedereen een potenti?le verdachte voor mij?, lacht Ahmed. ?Inmiddels hebben de deelnemers van het team al een aantal ?mooie vangsten? gedaan. ?Ik heb wel eens twee/drie kilometer een vermoedelijke inbreker achtervolgd. Heel spannend.? ?Iedereen kan een inbreker zijn?, weet de wijkagent. ?Vroeger waren het de junken, nu is dat niet altijd meer zo. Nu zie je vaak groepjes 15/16 jarigen.?

En er zijn nog veel meer gemeenten met een WhatsApp groep, zoals Dalfsen, Oldebroek, Haarlemmermeer, Castricum, Voorst, Heerde, Zeeland, Roerdalen, Harlingen, Alkmaar, Sittard/Geleen, Breda, Drachten, Oosterhout?of?Dordrecht. Sommige groepen kiezen voor alternatieven zoals Telegram, bijvoorbeeld omdat het iets meer leden toestaat dan de maximale 50 in een WhatsApp groep.?Ook in?Belgi? gaan de?Buurt Informatie Netwerken over op social media om de wijk veiliger te maken.

Bekijk onderstaand voorbeeld van een WhatsApp groep uit?Oisterwijk:

Spelregels voor de buurt

De What’s App groep van Ede West heeft de spelregels voor de buurt online gezet. In een groep uit Haren worden de volgende spelregels gebruikt:

Spelregels Whatsapp

1. Deelnemers hebben minimaal de leeftijd van 18 jaar;
2. Deelnemers zijn woonachtig in de buurt XXX; Contact met andere WhatsApp buurtgroepen gaat via een zgn. WhatsApp beheerdersgroep.
3. WhatsApp is een burgerinitiatief. Hulpdiensten komen?alleen direct in actie wanneer een melding via 112 gedaan wordt. Bij 0900-8844 is er geen spoed en kan het langer (soms dagen) duren.
4. Gebruik WhatsApp volgens de SAAR afkorting en alleen bij (urgente) situaties die verdacht zijn:
   S = Signaleer
   A = Alarmeer 112 (geen spoed bel 0900-8844)
   A = App?om je waarneming bekend te maken aan anderen, hou het kort en duidelijk!
   R = Reageer, door op de uitkijk te blijven of bijvoorbeeld (samen) naar buiten te gaan en?contact te maken met de persoon. De bedoeling is dat we op deze manier van de verdachte persoon zijn?plannen verstoren (?zaak stuk te maken?). Doe dit alleen als je dit veilig kan doen zonder?risico?s!
5. Laat door middel van een WhatsApp bericht aan elkaar?weten dat 112 al gebeld is! Voorkom een regen van 112 meldingen;
6. Let op het taalgebruik. Niet vloeken, schelden,?discrimineren en dergelijke;
7. Speel geen eigen rechter en overtreedt geen regels/wetten.?Dus niet appen tijdens het besturen van een voertuig;
8. Het versturen van foto?s van een verdachte is alleen?toegestaan t.b.v. het verstrekken van een signalement, wanneer dit voor de?melding noodzakelijk/van meerwaarde is. Daderkenmerken zoals geslacht,?kleding, lengte en gezicht kunnen ook goed beschreven worden. Denk bij?voertuigen aan de kleur, het merk, het type en het kenteken;
9. Gebruik deze WhatsApp groep alleen waar het voor?bedoeld is en niet voor onderling contact/priv?berichten.
10. Het niet houden aan de afspraken (kan) leiden tot?verwijdering uit de groep. In alle gevallen waarin deze voorwaarden niet voorzien beslissen de leden van de beheerdersgroep in samenspraak met de politie en gemeente.

Bij wijziging van uw telefoonnummer dit doorgeven aan de beheerders van de groep, want alleen zij kunnen mensen toevoegen aan de WhatsApp-groep. U heeft altijd de controle over uw deelname; u kunt in een groep blijven of een groep verlaten wanneer u maar wenst.

Bronnen:?Omroep Gelderland, AD, RTV Noord Holland, De Stentor, Hart van Nederland, Vandaag.nl, Whatsappen.nl, BN De Stem, Tubantia, Dagblad van het Noorden, RTLNieuws, RTV Oost, DeWeekkrant.nl, DUIC, WeblogZwolle, Vuurvreter.

Onderstaand een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van de politie en wetenschap: ” De Buurtwacht.?Naar een balans tussen instrumentalisering en autonomie van?burgers in veiligheid”. Een aantal passages uit de conclusies:

In de huidige praktijken van buurtwachten in Nederland troffen wij zowel zelf-redzame groepjes patrouillerende bewoners aan als volgzame en nauwgezet aangestuurde. De meeste buurtwachten echter combineren beide stijlen en functioneren naar tevredenheid van zowel deelnemers als politie en gemeente. Omdat het lang niet altijd gaat om buurten waarvan de politie ze zou aanduiden als ?onveilig? of ?crimineel? valt er tevens wat voor te zeggen om het fenomeen buurtwachten te zien als ??n van de vele manieren waarop de securisering van de samenleving zich voltrekt (Zedner, 2003).

“De meeste buurtwachten functioneren naar tevredenheid van zowel deelnemers als politie en gemeente”

“De drijfveer is plichtsbesef en de ervaren onveiligheid is de ’trigger’. De anti-staat houding onder buurtwachten is niet wijdverbreid”

“De politie heeft anno 2014 de morele plicht bij te dragen aan die zelfredzaamheid”

“Burgerparticipatie is geen doel op zich, maar een middel om gedragsverandering te bewerkstelligen”

“Lokale bestuur heeft er belang bij dat burgers mede verantwoordelijk worden voor beleid en niet handelen uit eigen verantwoordelijkheid”

“In veel gevallen vragen bewoners dus juist om een actieve en co?rdinerende opstelling van de gemeente of de wijkagent.?Maar een te instrumentele benadering (zoals beproefde politiemethoden) zet klem op de creativiteit en capaciteit van burgers”

“Problemen kunnen in collectief verband opgelost worden. Dat betekent dat de politie efficiencywinst kan boeken”