SocialMediaDNA richt zich op kennisdeling rondom social media, politie en maatschappelijke veiligheid. Onderwerpen vari?ren van de online aspecten van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak tot crisisbeheersing en communicatie.
Categoriearchief: Misdaad ABC
Delicttypen van A t/m Z; Hoe zijn deze delicten en de opsporing ervan be?nvloed door sociale media?
De locatiedienst Foursquare is populair maar niet ongevaarlijk. Je checkt in waar je bent en kan zo punten verdienen en jezelf uiteindelijk kronen tot burgemeester van een bepaalde plek. Wat de meeste gebruikers zich misschien niet realiseren: als je net bent ingecheckt in die hippe sushibar, dan ben je dus niet thuis. Vroeger moest een inbreker nog willekeurige nummers bellen om te kijken of de mensen thuis waren, nu kijkt hij op pleaserobme.com wie waar publiekelijk is ingecheckt.
NOS uitzending over www.pleaserobme.com:
Toch wijst een onderzoek van?Linda Nagelhout?(afgestudeerde criminologe van de Vrije Universiteit)?in haar afstudeerscriptie duidelijk dat sociale media zoals Twitter en Facebook niet rendabel zijn voor woninginbrekers die op zoek zijn naar doelwitten. Lees het artikel en haar onderzoek.
In een groeiend aantal gemeenten worden oud-politieagenten en -rechercheurs ingezet om via social media bijstandsfraudeurs op te sporen. Oud-politieagent Wilfred van Roij werkt bij een onderzoeksbureau dat in opdracht van gemeenten uitkeringsfraude opspoort:??Iemand die te boek staat als bijstandsontvanger en vorderingen heeft openstaan, maar wel foto?s op Facebook uploadt van zijn vakantie in Turkije, moet je als gemeente in de gaten houden,? zegt hij tegen Binnenlands Bestuur. De recherchebureaus gaan gemeenten informeren over de nieuwe aanpak. Gezamenlijk hebben gemeenten in Nederland 1,3 miljard euro aan vorderingen openstaan bij mensen die bijstand ontvangen Minstens tien gemeenten waaronder Amsterdam, Den Haag en Utrecht zetten voormalige politieagenten en rechercheurs in om via sociale media te speuren naar bijstandsfraude. Dat meldde het Algemeen Dagblad in september 2011. In zeventig van de honderd tot nu toe onderzochte dossiers stuitten de onderzoekers op verdachte zaken. En in meer dan de helft van de gevallen is de verdenking zelfs zo sterk dat gemeenten direct in actie kunnen komen om het onterecht uitgekeerde bedrag terug te vorderen.
Speciale software scant Twitter, Facebook, Hyves en LinkedIn op zoektermen, zoals ‘vakantie’ en ‘auto’, die moeten leiden naar fraudeurs. Ook mensen in hun directe omgeving worden gecontroleerd en dat levert bruikbare informatie op.
Zo zocht een van de onderzoekers naar een beeldend kunstenaar met een schuld aan de gemeente. De gemeente kende zijn verblijfplaats niet, totdat zijn dochter op Twitter schreef dat ze naar haar vader in Frankrijk ging. De website van de man leverde de gemeente de resterende informatie op. De schilderijen in zijn Franse huis waren genoeg waard om zijn schuld aan de gemeente af te lossen.
Bekijk hierover een interessant filmpje van de NOS:
Als de Mexicaanse drugsbaronnen ergens een hekel aan hebben dan is het aan publiciteit. Het aantal nieuwsberichten over slachtoffers van drugsgerelateerd geweld is dan ook miniem, terwijl de dodencijfers door het dak gaan. De meeste journalisten blijven liever leven. De Spaanstalige blog Wikinarco brengt het geweld echter precies in kaart en dat kon de drugsbaronnen op termijn wel eens de das omdoen. Want het Amerikaanse ministerie van Justitie kijkt natuurlijk ook mee. Wikinarco is namelijk betrouwbaarder dan welke offici?le statistiek van de Mexicaanse regering ook. Het probleem van de drugshandel in Mexico is op het internet terecht gekomen dankzij een reeks initiatieven die informatie van misdaden op het internet plaatsen.
Achtergronduitzending CNN:
Op www.wikinarco.com kunnen burgers illegale activiteiten melden in verband met drugshandel. Het is “een interactieve kaart die feeds krijgt van Twitter, Google Nieuws, blogs, alsook realtime bijdragen door de gebruikers. Doelstelling van dit initiatief is om het publiek te informeren over de criminele activiteiten in verband met drugshandel, maar ook om te controleren of de bronnen van alle gepubliceerde nieuws bronnen betrouwbaar geacht kan worden. Het project maakt gebruik van het platform Crowdmap om verschillende soorten misdrijven, zoals gewapende conflicten, corruptie, overvallen, arrestaties toe te wijzen aan 8 drugskartels met behulp van geolocatie.
De Groningse politie heeft Twitter ingezet om razendsnel berichtjes te versturen naar en te ontvangen van burgers over een reeks branden die Veendam in 2010 hebben geteistert. Ze hoopt dat de gouden tip over de pyromaan er snel bij zal zitten. De politie hoopt zo informatie binnen te halen die ze anders via de klassieke manieren niet had gekregen. Vooral de jeugd zit veel achter het computerscherm en is een interessante doelgroep.
Tevens wordt het drukbezochte YouTube ook ingezet. De politie draait er een bewakingsfilmpje op, dat gemaakt werd toen een brand in een winkel het leven kostte van een brandweerman. De opnamen van de bewakingscamera in het centrum van Veendam worden verwerkt in een opsporingsfilmpje op het YouTube-kanaal politiegrn. De politie Groningen vermoedt dat de verdachte betrokken is bij brandstichting. Hoewel de bewakingsbeelden weinig onthullen, komen er toch tips binnen van mensen die de persoon menen te herkennen. In mei 2010, nadat het filmpje 48.000 keer is bekeken, werd een verdachte aangehouden.
Bezemen is een vorm van cyberpesten. Bezem is straattaal voor hoer. Bezemen is een meisje online afschilderen als een hoer. Meestal minderjarige jongeren halen foto?s van meisjes van social media, monteren die achter elkaar en zetten er vervolgens beledigende of bedreigende seksistische teksten bij in een filmpje. Soms staan naam en toenaam van het meisje in kwestie er ook bij. Een muziekje eronder, uploaden naar YouTube en klaar. De jongeren die dit doen zien er zelf meestal weinig kwaad in, maar voor het slachtoffer begint de ellende dan pas, want dergelijke filmpjes gaan een eigen leven leiden. Ze zijn ook moeilijk van het web te verwijderen. Uit onderzoek onder tieners en jong volwassenen blijkt dat jongeren het slechts zien als digitaal flirten, 39 procent geeft aan dat ze het wel eens gedaan hebben. Maar bezemen kan tot juridische stappen leiden, omdat er sprake kan zijn van smaad en/of laster, belediging en soms zelfs discriminatie of bedreiging. Met het programma Ghostbuster kunnen ouders een account koppelen aan de Twitter- en Facebookprofielen van hun kinderen en krijgen ze een waarschuwing als hun kind foto’s op het web zet of contact heeft met een verdacht profiel.
Ronduit briljant was de oproep op de website van Craigslist, de Amerikaanse Marktplaats:
?Wegwerkers gezocht voor $28,50 per uur. Verzamelen om 11 uur. Zorg dat je een blauw shirt, geel veiligheidsvest, een veiligheidsbril en een stofmasker draagt.? Er kwamen tientallen mensen op af, gekleed volgens de specificaties in de advertentie. Wat ze niet wisten: ze waren ongewild onderdeel van een overval. Toen kwam er een gepantserde geldwagen de hoek om. Een van de wegwerkers ? net zo gekleed als al die sollicitanten ? stopte de auto, bespoot de chauffeur met pepperspray en ging er vandoor met een zak geld. De chauffeur kon dus ook slechts een summier signalement geven: blauw shirt, geel veiligheidsvest, een stofmasker en een veiligheidsbril.
Filmpje over gebruik Facebook bij oplossing van een overval:
De aanpak van overvallen is een steeds terugkerend thema in Nederland. Enige tijd terug stond een mooi achtergrondartikel over dit onderwerp van Gerlof Leistra in de Elsevier. Deze blog is een weergave van dit artikel waarbij er veel materiaal is toegevoegd.
Wet- en regelgeving overval en straatroof
Van het begrip overval bestaat geen sluitende en eenduidige definitie, mede omdat de strafwetgeving hierin niet expliciet voorziet. De delicten die met de term overval worden aangeduid, zijn met name in art. 312 Sr?en art. 317 Sr terug te vinden. In eerstgenoemd artikel is sprake van diefstal voorafgegaan, vergezeld, of gevolgd van geweld of bedreiging met geweld jegens personen. In art. 317 Sr gaat het om door geweld of?bedreiging met geweld iemand dwingen tot afgifte van een goed. Ter onderscheiding van beroving op straat (straatroof) en diefstal gevolgd door geweld wordt een overval veelal gedefinieerd als: het met geweld of
bedreiging met geweld wegnemen of afpersen van enig goed, gepleegd tegen personen in een afgeschermde ruimte of op een gepland danwel georganiseerd waardetransport of de poging daartoe. Deze definitie ligt?ook ten grondslag aan het centrale registratiesysteem LORS (Landelijk Overvallen en Ramkraken Systeem).
Een gewelddadige overval op uw huis is een nachtmerrie. Grote kans dat er gewonden vallen. Vorig jaar lieten vijftien Nederlanders er zelfs het leven bij. Ook het aantal ‘gewone’ inbraken nam toe, tot 80.000. De oplossingspercentages? Dramatisch laag: een kwart van de overvallen en 11 procent van de inbraken.
Donkere dagen
De Donkere Dagen vormen de perfecte dekmantel voor overvallers. In het duister slaan zij hun slag en verdwijnen doorgaans spoorloos met hun buit. Oktober tot en met maart laten steevast een piek in het aantal overvallen zien. Rovers zijn nog net geen seizoenarbeiders. Overvallen zijn een nachtmerrie voor de slachtoffers en veroorzaken grote maatschappelijke onrust, zeker in het geval van dodelijk geweld.
In de nacht van 11 op 12 januari werd in Ede de 59-jarige veilingmeester Cees Lieftink het slachtoffer van een roofmoord. In zijn villa is hij doodgeschoten toen hij het masker van een van de overvallers afrukte. De daders wisten weg te komen. De dodelijke overval past in een trend. In 2010 werden volgens eigen onderzoek door Elsevier zeventien roofmoorden gepleegd, waarvan vijftien in huizen. Dat zijn er bijna twee keer zoveel als in voorgaande jaren.
Onderzoek overval van Cees Lieftink in Opsporing Verzocht
Tussen 2000 en 2009 steeg het aantal woningovervallen met 80 procent, vooral als gevolg van betere beveiliging van banken, tankstations, supermarkten en winkels. In 2010 daalde dat cijfer met 9 procent, maar het zijn er toch nog 767, gemiddeld ruim twee per dag.
De impact voor de slachtoffers is groot: in hun eigen huis zijn ze bedreigd en soms ernstig mishandeld. De omgeving reageert angstig: straks komen ze bij ons! Het lijkt kinderlijk eenvoudig: ruim 55 procent van de overvallers komt via de voordeur. Ze bellen aan met een smoes, soms verkleed als agent of postbezorger. Of ze forceren de deur en overrompelen de bewoners.
Overvallen op woningen zijn de meest gewelddadige categorie. De kans op gewonden is 35 procent. Dat is ruim drie keer zoveel als bij overvallen op winkels (11 procent). Overvallen op pizzakoeriers (8 procent) en tankstations (5 procent) leiden het minst vaak tot gewonden.
Nederland is de afgelopen decennia onveiliger geworden. Het aantal overvallen groeide vanaf midden jaren zeventig tot 1994 vrij constant. Daarna schommelde het jaarlijks rond de 2.500. Vanaf 2007 steeg het tot het absolute record van 2.898 in 2009, in 2010 daalde het met 11 procent naar 2.572. Woningovervallen vormen ruim een kwart van het totaal. In een reactie op de stijging heeft de minister van Justitie in oktober 2009 een Taskforce Overvallen ingesteld, onder voorzitterschap van burgemeester Ahmed Aboutaleb (PvdA) van Rotterdam. Die moet ‘knelpunten signaleren bij de aanpak van overvallen en maatregelen formuleren om deze knelpunten op te lossen’.
Lancering publiekscampagne door burgemeester Ahmed Aboutaleb
Op verzoek van de Taskforce bracht de Tilburgse criminoloog Cyrille Fijnaut met collega-onderzoekers aard, omvang en aanpak van het probleem in kaart. In hun onlangs verschenen rapport Overvallen in Nederland leveren Fijnaut en zijn collega’s harde kritiek op justitie en politie. Met circa 25 procent van alle overvallen worden veel te weinig zaken opgelost en een samenhangend beleid ontbreekt. Alsof de opsporingsinstanties door de ernst van het probleem zijn verrast en vooral op incidenten reageren.
Rapport Fijnaut
Hoe ziet de doorsnee-overvaller eruit? Wie lopen het meeste risico te worden vervallen? Omdat de meeste overvallen niet worden opgelost, is het lastig algemene uitspraken te doen. Toch valt er op basis van informatie van politie en justitie wel een profiel te schetsen van daders en slachtoffers.?Bij woningovervallen springen er vier risicogroepen uit. Allereerst ouderen, de groep 55-plus. In 2010 werden zij 184 keer thuis overvallen, een stijging van 16 procent ten opzichte van 2009. Juist bij overvallen op ouderen is sprake van een bovengemiddelde kans op gewonden: zij hebben de neiging zich in paniek te verzetten. Intussen bedraagt de buit soms maar een paar tientjes.
Een tweede risicogroep vormen ondernemers die bij de zaak wonen of van wie overvallers vermoeden dat ze de dagopbrengst thuis bewaren. Van marktkooplieden en vertegenwoordigers tot garagehouders en winkeliers. In 2010 waren er 157 overvallen op deze groep, 8 procent meer dan in 2009.
Een derde groep vormen criminelen. Hierbij gaat het vooral om ripdeals: onder bedreiging worden handelaren en thuiskwekers beroofd van drugs en geld. Een deel van de slachtoffers meldt de beroving niet bij de politie, maar gaat zelf op jacht. Schietpartijen en liquidaties hebben vaak met ruzie over drugs(geld) te maken.
De laatste risicogroep bestaat uit mensen die thuis een escortdame of -heer bestellen en dan worden beroofd. Uit schaamte melden ook zij zich lang niet allemaal bij de politie, zeker niet als de buit gering was.
Een zeldzame variant is homejacking . Daarbij is het de rovers te doen om de sleutels van de dure auto voor de deur. Alleen als die onder bedreiging zijn afgestaan, is er sprake van een overval. Als de sleutels na een inbraak van de vensterbank of uit een jaszak aan de kapstok zijn weggenomen zonder confrontatie met de bewoner(s), is het een inbraak gevolgd door autodiefstal.
Stedelingen lopen meer risico dan bewoners van het platteland. De regio’s Amsterdam (20 procent) en Rotterdam (17 procent) voeren de ranglijst aan, gevolgd door Den Haag (7 procent), Utrecht (6 procent) en de verstedelijkte gebieden in Brabant (4 tot 7 procent) en Limburg-Zuid (4 procent).
Mobiele bendes
Overvallers blijven het liefst dicht bij huis: ruim 70 procent wordt gepleegd in de eigen regio, bij voorkeur in een straal van 3 kilometer. Dat geldt nog sterker voor minderjarige overvallers: 86 procent. Doorgewinterde overvallers zijn actief door het hele land. Ook Surinaamse en Antilliaanse daders zoeken hun doelwitten vaker dan gemiddeld buiten de eigen regio: circa eenderde van de gevallen.
De politie heeft weinig zicht op zogenoemde (buitenlandse) mobiele bendes. Af en toe duiken die op in onderzoeken van Bovenregionale Rechercheteams, maar die kunnen door gebrek aan capaciteit maar een fractie van alle zaken oppakken. Iets meer dan de helft van de overvallers is tussen de 20 en 35 jaar en eenderde is 20 jaar of jonger. Het gaat voornamelijk om mannen. Onder hen bevinden zich relatief veel ‘negro?de’ en ‘getinte’ daders: in tweederde van de gevallen. Voor de trouwe kijkers van Opsporing Verzocht geen verrassing.
Impuls
Tweederde van de zaken is het werk van impulsovervallers. Vaak zijn het ‘beginners’ die een sigarenzaak of tankstation binnenrennen en de inhoud van de kassa eisen. Ervaren overvallers willen de inhoud van de kluis: zo’n overval vergt meer voorbereiding en tijd. Overvallers zijn meestal bekenden van de politie. In 2009 had 87 procent van de verdachten antecedenten voor onder meer diefstal en inbraken. Het is dus geen ‘instapdelict’, maar een volgende fase in een criminele loopbaan.
Bij woningovervallen gaat het vaak om ervaren criminelen. Ze houden rekening met camera’s en alarm, beschikken over informatie over wat er is te halen, hebben tape bij zich om slachtoffers vast te binden en de mond te snoeren, saboteren eventuele beveiliging, maken de telefoon onklaar en barricaderen vluchtwegen. Bij bejaarden slaan vaak minder ervaren daders toe, onder wie veel verslaafden en relatief vaak vrouwen.
Achtergrondinformatie woningovervallen in 1 Vandaag
Ongeveer 80 procent van de overvallers werkt alleen of met ??n handlanger. Tussen 2000 en 2009 nam het aantal overvallen door drie of meer daders toe van 500 naar 736, een groei van 47 procent. Bij woningovervallen zijn vaak meerdere daders betrokken.
Bij gemiddeld ??n op de vijf overvallen wordt niets buitgemaakt. Een enkele ‘klapper’ uitgezonderd – juwelen, contant geld, een dure auto – is de opbrengst niet spectaculair. In 2009 ging het in tweederde van de gevallen om minder dan 1.000 euro. De meeste buit wordt gemaakt bij ondernemers, de minste bij ouderen. Dat laatste verklaart het vaak buitensporige geweld.
In de helft van alle gevallen zwaaien overvallers met een vuurwapen. Na 2006 nam het gebruik van vuurwapens toe met 77 procent. Bij overvallen op bejaarden is doorgaans alleen sprake van fysiek geweld: schoppen en slaan. De laatste jaren vallen er in ongeveer 20 procent van de gevallen gewonden en doden. Dat is een verdubbeling ten opzichte van tien jaar geleden. In het geval van woningovervallen ligt het percentage nog hoger (35 procent).
Het is niet verstandig je te verzetten, zeggen experts. Werknemers in de horeca leren te handelen volgens de methode RAAK: Rustig Accepteren, Afgeven, Kijken. Wie zichzelf verdedigt, hoeft volgens minister Ivo Opstelten (VVD) van Veiligheid en Justitie en diens staatssecretaris Fred Teeven (VVD) geen arrestatie te vrezen. Een ongelukkig advies van de bewindslieden: tegenover zenuwachtige of doorgewinterde overvallers is dat spelen met je leven.
Natuurlijk gaat het overvallers in eerste instantie om de buit, maar daarnaast spelen motieven als wraak, de kick, groepsdruk en status mee. Het slachtoffer is dikwijls minder willekeurig dan het lijkt. In veel zaken is de dader familie, vriend, bekende, seksrelatie, (ex-)klant, (ex-)werknemer, buurtgenoot, klasgenoot of een bekende uit het criminele milieu.
Slechts een fractie van alle overvallen wordt opgelost. In driekwart van de gevallen wordt er niemand gepakt. De percentages verschillen per regio. In Friesland worden ruim twee keer zoveel overvallen opgelost als in Amsterdam (51 versus 20 procent). Van woningovervallen wordt 39 procent opgelost.
Het oplossingspercentage moet fors omhoog, zegt Landelijk Overvalco?rdinator Jos van der Stap (50). ‘Dat kan onder meer door verhogen van de “heterdaad”, preventie en een persoonsgerichte aanpak’. Op het plegen van een overval staan stevige straffen – maximaal vijftien jaar, in het geval van moord zelfs levenslang – maar de gemiddelde straf is ruim twee jaar. Daders die niet in Nederland zijn geboren, krijgen hogere straffen dan autochtonen. Antillianen gemiddeld zelfs een jaar langer.
Sinds kort eist het Openbaar Ministerie zwaardere straffen voor woningovervallen. Maar zodra de veroordeelde vrij komt, begint de ellende vaak van voren af aan: de recidive is hoog. Zeker de helft loopt binnen twee jaar opnieuw tegen de lamp. Korpschef Frans Heeres van Midden- en West-Brabant en portefeuillehouder Overvallen, pleit in het politievakblad Blauw voor een kortere gevangenisstraf en lang toezicht door middel van een elektronische enkelband. ‘De maatschappij is er alleen maar bij gebaat als de overvallen daardoor afnemen.’
Toch ontspringt het merendeel van de daders de dans. Geregeld zijn er wel aanwijzingen, maar is er geen bewijs. Rovers hebben nog net geen vrij spel en richten zich op makkelijke doelwitten. De stijging van het aantal woningovervallen hangt ook samen met vergrijzing en de populariteit van wietteelt. Andere criminelen ruiken feilloos wanneer er is geoogst of er veel geld in huis moet zijn.
Enkele politiekorpsen hebben aparte overvalteams, maar de meeste reageren op incidenten. Ondanks nieuwe technieken als automatische nummerbordherkenning, sms-alert en DNA-spray lukt het maar niet om meer verdachten te pakken.
Preventie is daarom net zo hard nodig als repressie. Naast het verstrekken van adviezen aan burgers, probeert de politie potenti?le overvallers goed in de gaten te houden. Uit de duizenden namen in de bestanden selecteren de korpsen een top-10, een top-20 of zelfs een top-100, en de personen daaruit worden thuis bezocht. Een bekende overvaller die werk en een gezin heeft, krijgt minder aandacht dan wie werkloos is en volop criminele contacten onderhoudt.
Bij het aantreden zei de Taskforce Overvallen te streven naar een reductie van het aantal overvallen in 2010 met minimaal 20 procent. De daling bedroeg vorig jaar 11 procent, maar het aantal woningovervallen op bejaarden en ondernemers steeg. Om overvallers het werk onmogelijk te maken, voeren veel korpsen een Donkere Dagen Offensief door het ‘blauw verven’ van de omgeving van ‘hot spots’. Maar er zijn steeds andere prioriteiten.
De politie kan moeilijk bij elke voordeur een agent zetten. Door alle aandacht voor overvallen op bedrijven dreigen individuele burgers het kind van de rekening te worden. Bijna achthonderd woningovervallen en 80.000 inbraken per jaar zijn er veel te veel.
Hoofdinspecteur Jos van der Stap (50) is sinds eind 2009 Landelijk Overvalco?rdinator.?Driekwart van de overvallers gaat vrijuit. hem werd gevraagd: faalt de politie??Jos van der Stap: ‘De politie reageert nog te veel op incidenten en werkt fragmentarisch. Door voortdurend nieuwe prioriteiten te stellen, ontstaat discontinu?teit en verdwijnt expertise. Wij zijn een informatiebedrijf dat snel moet kunnen inspelen op ontwikkelingen. Binnenkort hebben we alle overvalgegevens uit het hele land permanent online. Bij een melding kun je meteen de signalementen en adressen oproepen van overvallers die in de buurt wonen. Ook kan het systeem ontmoetingsplekken weergeven waar overvallers bijvoorbeeld van scooter wisselen.’
De doelgroep is bekend. Hoe wordt die informatie gebruikt??Van der Stap: ‘We streven naar een persoonsgerichte aanpak. Criminelen met een verhoogd risico kun je permanent in de gaten houden en thuis bezoeken. Doorgewinterde overvallers laten zich daar niet door weerhouden, maar het werkt wel bij jongeren. We moeten voorkomen dat die doorgroeien. Verder bepleiten wij langdurig elektronisch toezicht als overvallers hun straf hebben uitgezeten. Nu is de recidive veel te hoog.’
Wat kunnen burgers zelf doen om een overval te voorkomen??Van der Stap: ‘Niet voor iedereen de deur opendoen. Mochten overvallers toch binnenkomen, probeer dan rustig te blijven en kijk goed. Die informatie kan vitaal zijn voor de opsporing. Verder moeten burgers sneller 112 bellen als ze iets verdachts zien. Niet pas als het bloed er al uit loopt. Met een aanhouding op heterdaad heb je direct een ronde zaak.’
In 2008 gijzelde een Turkse restauranthouder een wethouder in Almelo en vier ambtenaren. Hij was boos omdat zijn horecavergunning maar niet afkwam. Daarom stak hij zijn grand caf? en zijn auto in brand en liep hij met twee doorgeladen pistolen het gemeentehuis in. Op blogs als endandit.nl en andere social media was het drama live te volgen, met livestream beelden. Alles liep uiteindelijk met een sisser af, maar dat was pas toen een Turkssprekende onderhandelaar werd ingeschakeld. De dader kreeg een jarenlange celstraf.
Hieronder nog een ander voorbeeld van een vermeende gijzeling op Schiphol en de rol van de (social) media. Verschillende bronnen maakten melding van een gijzeling aan boord van een vliegtuig dat was geland op Schiphol. De website van nrc.nl hield de laatste ontwikkelingen bij in een liveblog.
Op Twitter melden diverse mensen:
Inmiddels meldt het NCTB (Nationaal Co?rdinator Terrorismebestrijding dat er geen radiocontact was,reden om rekening te houden met gijzeling
Kortom: miscommunicatie zou gezorgd hebben voor de geruchten dat er een gijzeling aan de gang was aan boord van het toestel uit Spanje dat rond 14.00 uur op Schiphol landde. Er was even spanning, met hulpdiensten die klaar stonden om actie te ondernemen, maar al snel bleek dat er niets aan de hand was. De politie is voor de zekerheid aan boord van het toestel gegaan en heeft inmiddels officieel verklaard dat er geen sprake was van een gijzeling.
Enige tijd terug verscheen een interessant artikel in het Dagblad van het Noorden met als titel ‘Misdaadspel’ spelen bij echte moordzaak. Journalisten Bram Hulzebos en Mick van Wely schrijven over de inzet van het internet bij het moordonderzoek naar de dood van Nico Leeuwe. Deze blog is een weergave van dat artikel aangevuld met achtergrondmateriaal en reacties uit de media.
Het doet een beetje denken aan het ooit zo populaire bordspel Cluedo. De spelers moeten uitvogelen wie een moord heeft gepleegd. Gedurende het spel krijgen ze steeds meer aanwijzingen gepresenteerd. Op de website www.onderzoekzuiderdiep.nl laat de politie burgers meedenken over de moord op de Groninger Nico Leeuwe. Hij werd op 16 september dood in zijn appartementencomplex gevonden.
Dat de politie de hulp van burgers inroept is niet nieuw. Ook niet dat dit gebeurt met speciale webpagina’s. Een regelrechte primeur in Nederland is wel dat de politie al zo snel na een moord het publiek inschakelt. Voordat het slachtoffer was gecremeerd, zette de politie de site al online. In overleg met de nabestaanden.
Recherchechef Frans Greve: “Voor de duidelijkheid: het lijkt misschien op een spel. Maar het gaat wel om keiharde realiteit. Vroeger was het inschakelen van het publiek een laatste redmiddel. Nu doen we dat veel sneller. Met YouTube en Twitter en nu met zo’n site. Ik wil af van de geslotenheid bij de politie. De meest cruciale informatie deel je niet, maar de rest geven we weg. Laat mensen maar meedenken. Laat maar zien wat we doen en weten.” Wisdom of the crowd oftewel ‘kennis van de massa’, heet het principe waar Greve heilig in gelooft. “Door informatie in een groep te gooien kom je tot hogere inzichten. Je komt altijd dichter bij de waarheid. Vraag duizend mensen hoeveel knikkers er in een pot zitten. Het getal dat het meest wordt genoemd zal het dichtst bij de exacte hoeveelheid liggen.”
De politie past ‘kennis van de massa’ toe door het publiek informatie te geven over het onderzoek. “Vervolgens laten we het publiek nadenken en scenario’s schetsen. Wat kan er gebeurd zijn met Nico Leeuwe? De scenario’s plaatsen we net als de tips op de website. We doen dit zo snel omdat mensen nu nog weten wat ze op de dag van de moord hoorden of opmerkten.”
Leverde aandacht voor de zaak Leeuwe in Opsporing Verzocht 14 tips op, op de website Onderzoekzuiderdiep stroomden 38 tips en 76 scenario’s binnen. Greve: “Daar zaten scenario’s bij waar wij nog niet aan hadden gedacht en zeer bruikbare tips. Je ziet dat ook mensen reageren die de man of zijn omgeving goed kennen.”
Uitzending bij TV Noord
De recherche gaat nu alle scenario’s analyseren en vergelijken met gegevens uit het eigen politieonderzoek. “Iedere burger die gereageerd heeft, krijgt bericht terug. Neem de mensen serieus en ze nemen ons serieus. De praktijk laat zien dat het echt zo werkt.”
Geen succes
De politie IJsselland had aanmerkelijk minder succes met dezelfde formule. Het korps was het eerste dat een moordwebsite opstelde. Het betrof de nog steeds onopgeloste moord op Halil Erol uit Steenwijk. De site leverde niet ??n echt bruikbare tip op. De site werd pas een jaar na diens verdwijning opgezet.
Uitzending NOS op 3
Onderzoek Zuiderdiep bij Opsporing Verzocht
Reactie op de site van professor van Koppen
Politie zet Twitter en YouTube in voor onderzoek naar moord op Ida
Het rechercheteam dat de moord op de Arnhemse straatprostituee Ida onderzoekt, gaat Twitter en YouTube gebruiken om informatie te verspreiden en tips binnen te krijgen. De 51-jarige vrouw werd maandagochtend 22 oktober 2010 vermoord gevonden naast een afvalcontainer van een slachthuis aan de Arnhemse Badhuisstraat.?@tgobadhuis
Voor zover na te gaan is het voor het eerst dat Twitter wordt gebruikt door een rechercheteam in een specifiek moordonderzoek.?Daarnaast staat vanaf vandaag informatie over het onderzoek op YouTube. Op het kanaal youtube.com/politiegelderland is onder meer de uitzending van het tv-programma Opsporing Verzocht te bekijken waarin in februari aandacht werd besteed aan de Arnhemse moordzaak.
De tijd dat terroristen volgelingen ronselden en ons bedreigden via cassettebandjes en videotapes ligt al lang achter ons. Tegenwoordig zitten ze op Twitter. Bijvoorbeeld om hun kant van de zaak te bepleiten, zoals in het geval van de Syrische burgeroorlog, of om jonge moslims in het Westen ertoe te bewegen de wapens op te nemen. Murad Batal al-Shishani, een onderzoeker van jihadbewegingen uit Londen, volgde enkele maanden lang hun Twitterfeeds: ?Op Twitter hebben ze meer mogelijkheden om hun propaganda te verspreiden. Ze kunnen zo ook de twijfelaars bereiken en proberen meer sympathisanten aan te trekken. (…) Ze gebruiken het voor operationele doeleinden of om onderling te communiceren.? In de VS heeft men wel degelijk geprobeerd het Twitteraccount van Al-Shahaab, de Somalische variant van Al-Qaida, lam te leggen. Pas in januari 2013 werd het account door Twitter opgeschort, toen de extremisten niet alleen hadden gedreigd met de dood van de gijzelaar en daar ook de aankondiging van diens dood plaatsten. Maar vermoedelijk zitten ze al lang weer op Twitter onder een andere naam.
Ronduit briljant was de oproep op de website van Craigslist, de Amerikaanse Marktplaats:
