SocialMediaDNA richt zich op kennisdeling rondom social media, politie en maatschappelijke veiligheid. Onderwerpen vari?ren van de online aspecten van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak tot crisisbeheersing en communicatie.
Stinson the Pedohunter of Letzo Hunting kenden wel uit Engeland al. Stinson kreeg onlangs online veel steun doordat bijna 2000 mensen hem gezamenlijk 30.00 pond schonken via het het crowdfunding platform kickstarter om zijn werk te doen. Hij claimt dat zijn werk tot nu toe al 15 veroordelingen heeft opgeleverd.
Ook het Online Predator Investigation Team (OPIT) is al enige tijd online actief op zoek naar pedofielen. Dit familie initiatief is opgericht door Brendan Collis?uit Derby die gezamenlijk online op zoek gaan naar pedofielen die zich schuldig maken aan grooming en andere zedendelicten. Ze maken profielen aan van kinderen om in gesprek te komen met deze mensen.
De slachtoffertjes Laura en Roxy van 14 in de zaak van Peter Mitchell konden daarom ook niet als getuige aanwezig zijn bij de rechtszitting afgelopen week. Ze bestonden namelijk niet. In plaats daarvan was het een getrouwd stel dat zich meldde. Zij hadden profielen aangemaakt op Facebook van deze fictieve meisjes.
Mitchell werkte als tuinier op diverse scholen en werd betrapt op bezit van belastend fotomateriaal. Ook stuurde hij de meisjes foto’s van zijn eigen geslachtsdeel terwijl hij op zijn?grasmaaier zat. Hij vroeg de meisjes of hij met ze kon afspreken en gaf aan dat hij ze dronken wilde voeren.
Deze online burgerinitiatieven geven aan dat ze een belangrijk gat invullen dat de politie onvoldoende oppakt. Er zijn al vele succesvolle veroordelingen geweest door deze initiatieven. Het?motief van OPIT is vergelijkbaar met de?vele andere burgeropsporingsintiatieven die te maken hebben met online kindermisbruik. Ze zijn gefrustreerd dat de politie te weinig doet en nemen zelf politietaken op zich?om daders te vinden en te ontmaskeren.?Collis zegt dat hij dit werk is gaan doen omdat hij zelf ook ervaringen heeft met pedofielen, ook in zijn eigen familie leidde dergelijk misbruik tot een zelfmoord. ?”Dit gebeurt niet alleen in Facebook en chatrooms; het gebeurt overal op het internet”.
Maar kritiek is er ook: ze zouden bewijs onbruikbaar maken en het leven van deze verdachten in gevaar brengen. De politie worstelt enorm met deze initiatieven, terwijl experts aangeven dat het fenomeen niet zal verdwijnen. Je kunt het beter in goede banen leiden en daar waar mogelijk samenwerken. Jim Gamble, voormalig directeur van het Britse?Child Exploitation and Online Protection agentschap riep juist op tot meer online burgerwachten en wil ze ondersteunen en tot een online leger vormen van vrijwilligers met 1000 digitale rechercheurs onder leiding van de politie. Hij hekelde de houding en kennis van de overheid en zou het liefst zien dat elk korps 20 vrijwilligers zou trainen en op politiecomputers zou kunnen laten werken om bewijs te verzamelen. Een dergelijke regeling zou landelijk voor 1.5 miljoen pond te doen zijn, gaf hij aan. “De burgerinitiatieven laten zien dat je geen politieagent nodig hebt om de daders te pakken”.
Toby Fawcett-Greaves van de Derby politie zegt erover: “Wij zullen burgers altijd stimuleren om met informatie te komen dat de veiligheid van kinderen ten goede komt. En er bestaat altijd het risico dat het in de rechtzaal niet geaccepteerd wordt. Maar alle informatie?zal eerlijk, onpartijdig en volgens de wet worden behandeld.”
The Guardian kreeg van Collis inzage in honderden berichten die Mitchell verstuurde aan de twee virtuele tienermeisjes. Ze konden uiteindelijk video-opnames maken van Mitchel en met 3500 berichten onder de arm leverden ze het materiaal in bij de politie. Die reageerde met gemengde gevoelens: “Wij adviseren elke vorm van opsporing door de politie te laten uitvoeren. Elke informatie wordt in dank ontvangen, maar hierna gaat de politie het onderzoek verder afhandelen.” Het hof kwam erachter dat Mitchell zijn baantjes zorgvuldig uitkoos om verdenkingen van contact met kinderen te mijden.
Brendan Collis legt uit hoe hij met zijn familie te werk gaat
Wat doe je als sociale media een gerucht verspreiden dat niet klopt maar waardoor wel een woedende massa wordt gemobiliseerd, zoals bij de Deventer pedo-protesten? Dat is ??n van de de vragen die voorliggen in Lessen uit crises en mini-crises 2013.
Menno van Duin, lector crisisbeheersing aan de Politieacademie en het Instituut Fysieke Veiligheid, had samen met collega-onderzoeker Vina Wijkhuijs de redactie over?het boek dat onlangsuitkwam. De auteurs sommen samen met anderen voorbeelden op van gebeurtenissen waarbij sociale media als Twitter en Facebook een rol hebben gespeeld zoals bij de ‘kopschoppers van Eindhoven‘, de vermissing van de broertjes Ruben en Julian en de scholen in Leiden die sloten vanwege een bericht op 4Chan. De Deventer pedo-protesten passen in dit rijtje:
Deventer dilemma?s: vermeende aanwezigheid van?pedofielen leidt tot hetze
Van 28 augustus tot en met 4 september 2013 was er in en rond?Deventer veel maatschappelijke onrust, omdat het verhaal de ronde?deed dat Marthijn Uittenboogaard, de voormalige spreekbuis van Pedofielenvereniging Martijn, zich zou gaan vestigen in deze stad; iets wat hij helemaal niet van plan was. Wel was hij op verschillende plaatsen in de stad gezien. Ondanks tegenwerpingen vanuit de gemeente en politie bleef zijn vermeende voornemen zich in Deventer te vestigen een hardnekkig gerucht, dat via de sociale media leidde tot een lokale hetze die in de media werd omschreven als ?een heksenjacht op pedo?s?. De onrust die ontstond was natuurlijk een op zich begrijpelijke menselijke reactie. Een van de grootst denkbare nachtmerries van iedere ouder is dat je kind slachtoffer wordt van een pedoseksueel. Geruchtmakende zedenzaken als Marc Dutroux, Robert M. en Benno L. zijn zo enkele voorbeelden die de stoppen in de samenleving deden doorslaan. Nuance en verdraagzaamheid zijn dan ver te zoeken. Vanwege de steeds verder aanzwellende onrust in Deventer, werd vanaf?donderdag 29 augustus de hulp van het Crisiscommunicatieteam (CCT) van de nationale politie ingeroepen. Aan de hand van omgevingsanalyses en mediascans is toen de buitenwereld ?naar binnen? gehaald en werd een basis gelegd voor communicatieadviezen. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe ?niets uitgroeide tot iets?. We beginnen met het feitenrelaas, waarna we een aantal dilemma?s benoemen en beschrijven. In de afronding doen we, mede op basis van een gesprek met recherchekundige Van Lier, werkzaam als operationeel specialist Zeden, en met Van Kleef, projectleider Zeden bij de nationale politie, enkele aanbevelingen voor de toekomst.
2 Feitenrelaas
Zelfverklaard pedofiel Ricardo Hunefeld is eind augustus 2013 samen met Marthijn Uittenbogaard, oud-bestuurslid van de pedofielenvereniging Martijn, in Deventer. Het argument om daar te zijn is ?om een verslaafde vriend die al dagen op straat zwierf, te helpen.? Wanneer Hunefeld in het bijzijn van Uittenbogaard door het publiek wordt herkend, worden zij ? tot twee keer toe ? belaagd en bedreigd. De eerste keer is woensdagavond 28 augustus. Nadat zij worden gezien in een supermarkt aan de Beestenmarkt, worden ze door een groep jongeren bedreigd en achtervolgd. Vooral Uittenbogaard is het mikpunt van verwensingen. Van woensdag op donderdag overnachten de twee mannen in Deventer. De volgende dag worden ze opnieuw in de stad gezien, nu in een ijssalon aan de Brink. Via sociale media wordt de locatie bekendgemaakt en dat zorgt voor een razendsnelle toeloop. Het tweetal vlucht de ijssalon in en de politie moet erbij komen om het tweetal van hun belagers te ontzetten.
?Geen bal op tv?
Nadien gaat het gerucht dat de twee zich bevinden in de flat Parkzicht?in de doorgaans rustige Oranjewijk. Een woedende menigte verzamelt?zich die donderdag voor de flat die door sommigen de ?Pedofielenflat??of het ?PedofielenHotel? wordt genoemd (bron: ?Bijnaam pedofielenflat. Dat wil je toch niet?, De Stentor, 2 september 2013). De realiteit is echter dat het?tweetal met een taxi Deventer is ontvlucht. Desondanks vindt er, mede?door mobilisering via sociale media, een anti-pedodemonstratie bij?de flat plaats. Vooral twintigers en dertigers zien het als een verzetje, meldt dagblad de Stentor: ?Er is geen bal op TV en ?t is mooi weer? (?Woedende Deventenaren twee avonden voor flat op Wezenland?, De Stentor, 31 augustus 2013).?Agenten maken de betogers duidelijk dat het tweetal zich niet in de flat bevindt en de rest van de avond verloopt rustig. De volgende avond, vrijdag 30 augustus, vindt er wederom een demonstratie plaats. Rond de 100 tot 200 mensen, voor een deel ?reltoeristen?, komen op de protestactie af (bron: ?Reltoeristen?, De Stentor, 2 september 2013). Hoewel de politie, net als donderdagavond, herhaaldelijk duidelijk maakt dat de mannen niet in de flat zijn, weigert een deel van de betogers te vertrekken. Ze geloven niet dat het tweetal daar niet is en geven geen gehoor aan het verzoek van de agenten om het gebied te verlaten. Er wordt zwaar vuurwerk afgestoken en naar agenten gegooid die de sfeer als bedreigend en grimmig ervaren. Nadat er bovendien ruzie ontstaat tussen betogers en bewoners van de flat die overlast ondervinden, grijpt de Mobiele Eenheid (ME) in en veegt het plein en de straten rond de flat schoon. Er wordt een arrestatie verricht. Er raakt niemand gewond. Rond half twee ?s nachts keert de rust in de wijk terug.
?Doodstraf voor pedo?s?
Zaterdagmiddag 31 augustus bezoekt burgemeester Heidema de flat?Parkzicht en spreekt met verontruste bewoners, zo meldt de NOS op Radio 1. Op de regionale omroep RTV Oost uit Heidema zich als volgt: ?Het gedonderjaag moet afgelopen zijn. We houden met alles rekening.?Als er toch mensen zijn die het idee hebben om vanavond weer?gezellig naar de flat te komen, zullen ze ontdekken dat het echt niet?gezellig is.?
De zaterdagavond en -nacht verlopen rustig, constateert politiewoordvoerder?Nijman in de loop van de zondag. Op woensdagmiddag?4 september?lopen echter toch nog ruim 150 mensen mee in een?anti-pedodemonstratie. Op Facebook was een oproep gedaan om te?demonstreren. De demonstranten (waarvan velen hun (klein)kinderen?hebben meegenomen) lopen rustig naar het Stadhuis en dragen?spandoeken met de tekst: ?Wij trekken een grens, een pedo is geen?mens!? Burgemeester Heidema spreekt de demonstranten toe en?noemt pedofilie?een ?open zenuw? in de samenleving. ?Ik deel jullie?weerzin tegen pedofilie; ik ben ook vader en opa.? Maar hij pleit er ook?voor onderscheid te maken tussen pedofielen en pedoseksuelen. De?oproep tot nuance en verdraagzaamheid wordt door de demonstranten?niet gewaardeerd. Zij zijn fel in hun bewoordingen en ?willen niet dat?er eerst een kind misbruikt wordt, voor er actie wordt ondernomen.? De?demonstratie verloopt verder zonder problemen.?Die avond zit een aantal demonstranten, merendeels vrouwen, in?de studio bij Pauw en Witteman, waar het ?Pedoprotest in Deventer??aan de orde komt. Ze zijn woedend en eisen onder meer de doodstraf?voor pedo?s, ?ook als ze zich niet aan een kind hebben vergrepen.?
3 Dilemma?s
In deze casus kunnen we een aantal dilemma?s ontwaren:
1. Ten eerste vindt via sociale media snelle en real-time verspreiding?van (onjuiste) informatie plaats, die ertoe leidt dat mensen in actie?komen en demonstreren bij een flat waar de twee pedofielen zich?niet bevinden. Het zelfreinigend vermogen van sociale media werkt?niet altijd optimaal; geruchten worden ?feiten? die maar moeilijk te?weerleggen zijn.
2. De (sociale) media bereiken ook ?buitenstaanders? en mobiliseren?niet alleen direct betrokkenen, zoals flatbewoners of inwoners van?Deventer, maar een brede groep van anti-pedodemonstranten. Dit?leidt er toe dat op vrijdagavond een andere groep betogers dan op de?eerste demonstratieavond actie voert.
3. Overheden en reguliere media worden niet geloofd. Terwijl de politie?en de media aangeven dat het tweetal niet meer in Deventer is,?vinden er toch demonstraties plaats. De sociale media vergroten het?wantrouwen jegens overheden en media.
4. Ten vierde speelt een privacydilemma. Door meer informatie?te geven over bijvoorbeeld de daadwerkelijke verblijfplaats van?Hunefeld en Uittenbogaard zou de rust in de gemeente Deventer
kunnen terugkeren, maar dit is niet mogelijk, omdat dit de privacy?van het duo schaadt, en niet handig, omdat het kan leiden tot?demonstraties op andere plaatsen.
5. Ook ligt een dilemma besloten in het vinden van een balans tussen?enerzijds het beschermen van de bevolking tegen pedofielen en?anderzijds de bescherming van personen (inclusief het duo) tegen
de betogers.
6. Ten slotte speelt de subjectieve risicoperceptie van de maatschappij?een rol in deze casus. De maatschappelijke inschatting van?het risico op misbruik van kinderen, wijkt af van het wetenschappelijk?ingeschatte risico. Daarbij is de maatschappij zich minder?bewust van het risico op andere vormen van kindermisbruik, zoals?grooming.
Hieronder volgt een verdere toelichting bij de dilemma?s.
4 Analyse
Dat Uittenbogaard en Hunefeld op woensdagavond 28 augustus in een?supermarkt in Deventer werden gespot, kwam door berichten op de?sociale media. Hierdoor kwamen veel mensen naar de Beestenmarkt?toe. De volgende dag herhaalde dit zich, nadat het tweetal bij een ijssalon?werd gezien. Dit keer werd via sociale media bekend dat zij zich?in de buurt van de Brink bevonden. Daar werden ze vervolgens beledigd?en bespuugd. Ze vluchtten de ijssalon in, in afwachting van de?politie die hen een veilige aftocht bood. Volgens De Stentor kregen zij?van de lokale overheid het advies om niet meer naar Deventer toe te?komen om herhaling te voorkomen (bron: ?Agenten bieden aangeslagen tweetal veilige aftocht?, De Stentor, 30 augustus 2013). Enerzijds een begrijpelijk advies.
De gemoederen waren inmiddels flink opgelopen en de kans dat het?tweetal opnieuw zou worden belaagd was groot. Anderzijds hadden?Uittenbogaard en Hunefeld niets misdaan; ze hebben geen strafblad?en zijn nooit veroordeeld. Ze zouden wat dat betreft vrij moeten zijn om?te gaan en staan waar ze willen.
In strafwetgeving wordt onderscheid gemaakt tussen pedofilie (het??verlangen naar seksueel contact? met kinderen) en pedoseksualiteit (het??daadwerkelijk hebben van seks? met kinderen). Slechts seksueel contact?met kinderen, het produceren en in bezit hebben van kinderporno?zijn strafbaar; het verlangen en fantaseren niet. Dit onderscheid wordt echter in maatschappelijke discussies niet gemaakt. Pedoseksualiteit en pedofilie worden veelal over een kam geschoren, omdat het ?verlangen naar? de eerste aanzet kan zijn tot het daadwerkelijk hebben van seks met kinderen. Dit zorgt ervoor dat emoties hoog op kunnen lopen.
Omgevingsanalyses
Naar aanleiding van de onrust in Deventer heeft het Crisiscommunicatieteam?van de politie omgevingsanalyses (ook wel?media-analyses genoemd), verzorgd. Het team werkt volgens het proces
van ? Analyse ? Advies ? Aanpak ? Effectmeting.
Door berichten in zowel de traditionele media als op sociale media?te analyseren, is in kaart gebracht wat het sentiment en de informatiebehoefte??in de buitenwereld? was: wat zijn de meest prangende?vragen, wie zijn de belangrijkste actoren en welke duiding wordt er?aan het incident gegeven? De berichten van dagbladen en omroepen?zijn voor de analyse vaak minder van belang dan de reacties van lezers?daarop. Zo kun je door het scannen van reacties op bijvoorbeeld een?bericht van RTV Oost snel ontdekken welke sentimenten er leven.?Zijn mensen bang, boos of vinden ze het vermakelijk. Deze reacties?worden aangevuld met reacties op Facebook, Twitter of andere?sociale?media-platforms waarop mensen actief over het incident hun?mening geven en discussi?ren. Analyses worden gecompleteerd met?bijvoorbeeld vragen die binnenkomen bij het algemene politienummer?0900-8844 of bij de wijkagent, zo ontstaat een redelijk beeld van het?heersende sentiment en dit vormt de basis voor de communicatiestrategie.?De uitvoering van de communicatiestrategie wordt vervolgens in?een nieuwe analyse gemeten: de zogeheten effectmeting. En zo start?het proces van meet af aan. Dit proces kan desgewenst ieder uur doorlopen?worden, waardoor de afdeling communicatie snel kan inspelen?op nieuwe ontwikkelingen.
Ook in deze casus vormden de analyses de basis voor de communicatiestrategie.?Uit de analyses kwam naar voren op welke doelgroep en?prangende vragen de communicatie zich moest richten; welke geruchten?moesten worden ontkracht; hoeveel mensen er mogelijk op een?demonstratie afkwamen en hoe groot de onrust daadwerkelijk was. De?analyses en adviezen werden via de communicatieadviseur van de politie-eenheid Oost in het gemeentelijk beleidsteam ingebracht.
Ruimte voor tegengeluid
Er werden in deze zaak twee Facebookpagina?s opgericht die een grote?rol speelden in de mobilisatie van demonstranten: de Facebookpagina??Weg met Martijn uit Deventer? en een pedo-protestpagina. De?Facebookpagina?s bleken populair, want het aantal ?likes? groeide snel.?Vlak na de oprichting van de pagina ?Weg met Martijn uit Deventer???liken? duizenden mensen de pagina en gaven daarbij aan met de?demonstratie op woensdagmiddag 4 september mee te willen lopen.?Deze middag was bewust gekozen, zodat ook veel kinderen konden?meelopen. Vermoedelijk is niet alleen Facebook gebruikt om mensen?te mobiliseren, maar ook WhatsApp en sms. De politie en de gemeente?stonden voor een dilemma. De boodschap dat het duo Hunefeld en?Uittenbogaard niet in de flat Parkzicht verbleef, werd nog steeds niet?geloofd. Enerzijds wenste de gemeente de bewoners van de flat te?beschermen die zich onveilig voelden omdat er kennelijk een pedofiel?zou wonen, maar ook last ondervonden van de demonstraties en?de relschoppers. Aan de andere kant was het begrijpelijk dat ouders?met kinderen zich minder veilig voelden en wilde de gemeente ruimte
geven voor tegengeluid.
Alleen donderjagen
Op de demonstratie vrijdagavond bij het flatgebouw Parkzicht kwam?een groot aantal demonstranten en relschoppers af. Dit keer niet alleen?uit Deventer, maar ook uit omringende steden. Er werd zwaar vuurwerk?afgestoken en naar agenten gegooid. Uiteindelijk was die avond?inzet van de ME nodig nadat betogers ruzie hadden gekregen met?bewoners. Jongelui zouden onrust hebben veroorzaakt toen ze over de?galerijen van de flat zwierven op zoek naar Uittenbogaard en Hunefeld.?Dit terwijl het duo vanaf donderdag al niet meer in Deventer was en?dit ook regelmatig was gecommuniceerd. Deze boodschap landde niet.?Burgemeester Heidema reageerde hier in de media als volgt op: ?Dan?ben je doof of stom, of ben je er alleen om te donderjagen. Het heeft
niets meer te maken met bezorgdheid over pedofilie, maar met rotzooischoppen.? (bron: ?Geweld bij betoging tegen ex-Martijnlid?, NRC Handelsblad, 2 september 2013). De demonstranten waren dan veelal ook geen ongeruste?inwoners van de flat, zo gaf een journalist van De Stentor aan:
?Wat opviel was dat er van heinde en verre vooral veel nieuwsgierige??reltoeristen? op de schermutselingen afkwamen. Snel ge?nformeerd?via vooral de sociale media kwamen ze in auto?s en op scooters en?fietsen naar de flat Parkzicht.? (bron: ?Reltoerisme?, De Stentor, 2 september 2013).
Om er voor te zorgen dat er zaterdagavond niet opnieuw onrust zou?ontstaan, ondernam de gemeente na vrijdagavond actie en legde contact?met de oprichters van de Facebookpagina?s. Nadat de gemeente?hen had verteld dat eventuele schade die door volgende demonstraties?zou ontstaan, op hen zou worden verhaald, werden de pagina?s offline?gehaald (bron: ?Tweede Facebookpagina die was gewijd aan anti-pedodemonstratie in Deventer ook verwijderd?,?De Stentor, 3 september 2013).
Het recht op vrije meningsuiting werd op deze manier niet?geschaad, maar de keuze werd bij de initiatiefnemers van de pagina?s?neergelegd: stoppen of instaan voor de (financi?le) gevolgen. De Facebookpagina?voor de demonstratie op woensdagmiddag 4 september?werd na het weekend weer online gezet, nadat de initiatiefneemster?zich bij de gemeente had gemeld als aanspreekpunt voor de protestactie.?Op de protestactie kwamen ongeveer 150 mensen af (bron: ?Protest tegen pedofielen ? ?open zenuw??, De Stentor, 5 september 2013).
De demonstratieverliep rustig.
Geruchten worden feiten
Sociale media hebben een grote rol gespeeld bij het verspreiden van?onjuiste berichten. Terwijl sociale media ook een groot zelfreinigend?vermogen kunnen hebben ? omdat mensen elkaar verbeteren of een?discussie aangaan ? was dat in deze casus niet het geval. Onder andere?de politie en de media hebben vanaf donderdag steeds benadrukt dat?Uittenbogaard en Hunefeld niet in de flat woonden. Ook op Facebook?en via Twitter was dit door de gemeente en politie gemeld. Het bericht?werd echter niet geloofd. Donderdagavond lieten betogers zich bij de?flat nog overtuigen door agenten en gingen ze naar huis. Vrijdagavond?was dat niet meer het geval en moest de ME worden ingezet. Een van?de betogers op vrijdagavond, zo schrijft de Stentor, is een ?opgewonden?knaap?. In discussie met een agent zegt hij: ?We willen zelf beoordelen?of die lui in die flat aanwezig zijn. Bovendien, waarom is hier dan nog zoveel politie aanwezig als die pedofielen er volgens jullie niet zijn??
Het wantrouwen naar de politie en media werd versterkt door een foto?die online werd gedeeld. Op deze foto is een man te zien op een balkon?van de flat Parkzicht. De man lijkt van een afstand op Uittenbogaard,?maar hij is het niet. Mensen waren er echter van overtuigd dat hij?nog steeds in Deventer was. Voor de boodschap ?hij is hier niet? die?ook online (Facebook en Twitter) door de politie (@PolitieIJS) en de?gemeente (?GemeenteDeventer? op Facebook) werd gemeld, stond men?niet open. Mogelijk had het beter gewerkt als men dit meer expliciet en?vaker via sociale media had aangegeven. De vraag of herhaling in deze?meer effect heeft, zou het waard zijn te onderzoeken.
Manhunting
Foutieve informatie die niet wordt ontkracht of kan worden ontkracht,?kan schadelijke gevolgen hebben. De laatste jaren hebben we tal van?voorbeelden gezien waarbij mensen zelf voor rechter dreigden te gaan?spelen. Na de aanslag op de Koningin in Apeldoorn in 2009 plaatste?het Algemeen Dagblad op de voorpagina een foto van de vermoedelijke?dader. Dit bleek echter niet de dader te zijn, maar iemand met dezelfde?achternaam. Deze man werd vervolgens bedreigd en lastig gevallen.?Hetzelfde gebeurde bij de identificatie van de ?kopschoppers? in de?zaak van de ernstige mishandeling in Eindhoven. De?namen van de verdachten werden op de website van GeenStijl gepubliceerd?waarmee de ?reaguurders? een man hunt organiseerden. Een?van de verdachten had een naamgenoot (dezelfde voor- en achternaam)?die werd lastiggevallen, bedreigd en beledigd. Ook zijn er voorbeelden?van zogenaamde ?pedojagers? die de mist in zijn gegaan. Begin november
2013 drongen in Harderwijk vier ?pedojagers? al schreeuwend een?woning binnen. Ze dachten dat daar een man woonde die via Facebook?een jong meisje een oneerbaar voorstel zou hebben gedaan. Toen ze?ontdekten dat ze op het verkeerde adres waren, gingen ze ervandoor.?Het gemak waarmee informatie op sociale media als waarheid wordt?beschouwd, is dan ook zeker een dilemma. Zeker wanneer het tegengeluid?van overheden niet wordt geloofd.
Kans op recidive door isolement
Eigenrichting is in feite een negatieve vorm van burgerparticipatie.?Bij het grote publiek bestaat veel begrip voor dergelijke particuliere?initiatieven richting pedo?s, vooral van ouders van misbruikte kinderen.?Toch zien we dikwijls ook positieve vormen van burgerparticipatie,?zelfs bij de terugkeer van pedoseksuelen in de samenleving. Uit?onderzoek is gebleken dat een sociaal isolement van een pedoseksueel?de kans op recidive vergroot (Boone, Van de Bunt & Siegel, 2014, zie onderaan dit blog).?Reclassering Nederland heeft daarom het project COSA (Cirkels voor?Ondersteuning, Samenwerking en Aanspreekbaarheid) omarmd, waarbij?veroordeelde pedoseksuelen na het uitzitten van hun straf in hun?woonomgeving worden bijgestaan door getrainde vrijwilligers en professionals.?In het buitenland is bewezen dat COSA het recidivegevaar?met 80 procent terugdringt. Tijdens de terugkeer van pedoseksueel?Benno L., de oud-zwemleraar uit Den Bosch die vast heeft gezeten voor
kindermisbruik, was er vanuit de bevolking veel weerstand tegen zijn?komst naar de gemeente Leiden. Toch was hier ook een ander geluid?te horen. COSA-vrijwilligers lieten weten Benno L. te gaan begeleiden?en dit zorgde voor relatieve rust. De casus Benno L. dient inmiddels als?voorbeeld hoe maatschappelijke onrust rond dit thema door maatwerk?valt te beteugelen.
Naming and shaming
Op sociale media werd niet alleen verkeerde informatie gedeeld, maar?ook privacy gevoelige gegevens. Naming and shaming (alles met naam?en toenaam noemen en personen aan de schandpaal nagelen) is tegenwoordig?op sociale media volledig ingeburgerd. De volledige namen?van Uittenbogaard en Hunefeld, hun vermoedelijke verblijfplaatsen,?foto?s en video?s werden gedeeld. Mensen laten zich kennelijk niet?weerhouden van het delen van privacygevoelige informatie, terwijl dit?niet zomaar is toegestaan. De overheid heeft zich uiteraard aan deze?regels te houden. Het geven van meer informatie over bijvoorbeeld de?verblijfplaats van Hunefeld en Uittenbogaard had wellicht kunnen leiden?tot meer rust, maar uit privacyoverwegingen konden zowel politie?als gemeente deze informatie niet zomaar vrijgeven. Het geven van?extra informatie over de feitelijke verblijfplaats garandeert bovendien?niet dat het probleem dan is opgelost; de kans dat de onrust zich verplaatst
of juist aanzwelt is aanwezig.
In een recent onderzoek van Boone, Van de Bunt en Siegel (2014, zie onderaan dit blog)?wordt dit privacy-dilemma ook opgemerkt. De onderzoekers bestudeerden?negen zaken waarin maatschappelijk onrust ontstond rond?een zedendelinquent. Daaruit blijkt dat burgemeesters al snel te veel?priv?-informatie over delinquenten delen. In eerste instantie vertellen
bestuurders het liefst zo weinig mogelijk om onrust te voorkomen,?maar als eenmaal bekend is dat er een zedendelinquent in de gemeente?komt wonen / woont, dan willen zij ter geruststelling en in het kader?van openheid en transparantie zoveel mogelijk vertellen, bijvoorbeeld?over de kans op recidive of de psychische toestand. Maar dit is wettelijk
niet toegestaan. Dit betekent volgens de onderzoekers dat ?de burgemeester?soms met gebonden handen op de barricaden staat? (Boone,?Van de Bunt & Siegel, 2014, zie onderaan dit blog).
Risicoperceptie
Burgers hebben niet altijd een re?le risicoperceptie. Uit angst voor?herhaling, reageren burgers soms fel op de komst van een pedofiel in?hun woonomgeving, maar het risico dat een pedofiel via het wereldwijde?web kinderen verleidt is feitelijk veel groter. Men is zich daar?over het algemeen weinig van bewust. Tegenwoordig zijn pedofielen?en pedoseksuelen steeds vaker actief op het internet. Dit digitale kinderlokken?noemen we grooming (inkapselen). Een groomer doet zich?voor als iemand anders en neemt bij het eerste contact ? bijvoorbeeld?via een chatforum ? de leeftijd van het potenti?le slachtoffer aan en?maakt daarbij gebruik van fictieve profielfoto?s. De groomer probeert?het vertrouwen van de minderjarige te winnen door aan te sluiten op de?belevingswereld en een luisterend oor te bieden. Dat gaat heel subtiel.?Vervolgens gaat de groomer over op meer dwingende methoden die?ertoe kunnen leiden dat het slachtoffer zich bijvoorbeeld uitkleedt voor
de webcam. Deze beelden of chatberichten worden vaak gebruikt als?chantagemiddel richting klasgenoten of ouders. In sommige gevallen?leidt het contact tot een daadwerkelijke ontmoeting met de groomer.?Een groomer richt zich niet op een of enkele slachtoffers, maar vaak op?tientallen of honderden tegelijk. Uit onderzoek blijkt dat 15 procent van?de Nederlandse middelbare scholieren (13-16 jaar) via internet weleens?het verzoek heeft gehad tot het hebben van seksueel contact. Volgens?Van Kleef, projectleider Zeden bij de nationale politie, zullen we ook of?juist grooming moeten voorkomen, en ligt daar een taak voor iedereen:??We moeten meer investeren in de bewustwording van de risico?s van?grooming bij ouders, opvoeders, leerkrachten en uiteraard de jongeren?zelf.?
5 Afronding
De terugkeer van een (veroordeelde) zedendelinquent lijkt vaak voor?maatschappelijke onrust te zorgen. Volgens recherchekundige Van?Lier, operationeel specialist Zeden, is echter het tegendeel waar. Er?keren per jaar honderden zedendelinquenten terug in de maatschappij?en meestal ontstaat er helemaal geen onrust. Dat betekent volgens?Van Lier niet dat we niets moeten doen.
?Het allerbelangrijkste is dat zoveel mogelijk wordt gedaan om te?voorkomen dat de zedenpleger opnieuw in de fout gaat, zoals behandeling?en adequaat toezicht door de reclassering in samenwerking
met de gemeente en de politie.??Een proactieve, integrale aanpak en gebruikmaken van de ervaringen?die inmiddels met zedenzaken zijn opgedaan (zie bijvoorbeeld Vollenbroek,?2003), lijken de sleutel tot succes. En als er toch onrust ontstaat,?is maatwerk noodzakelijk, aldus Van Lier:
?Het kan gaan om diverse aanjagers van onrust: slachtoffers, buurtbewoners,?pedojagers of relschoppers. Naast huisvesting en hulpverlening?is daarom het communicatietraject belangrijk. De aanpak
is afhankelijk van het type aanjager en van de mate en de aard van de?onrust. Waar bij ongeruste buurtbewoners persoonlijke aandacht en?betekenisgeving goed werken, heeft dit bij pedojagers en relschoppers?een averechts effect.?
Ook Van Kleef meent dat het een kwestie is van communicatief maatwerk.
?Beleg niet direct bij het eerste bericht of gerucht een voorlichtingsavond,?terwijl je weet dat je dan voor een zaal staat zonder antwoord?te kunnen geven op de meest prangende vragen. Dat vergroot alleen?maar de onrust. Het vergt een afweging tussen openheid, snelheid?en zorgvuldigheid.?
Om maatwerk te kunnen leveren, is het van belang om goed op de?hoogte te zijn van wat er in de maatschappij leeft. Omgevingsanalyses?zijn daarvoor een goed instrument en tegenwoordig vrijwel onmisbaar.
Een woordvoerder van de gemeente Leiden bevestigt op zaterdagochtend?15 februari 2014 de vraag van NRC Handelsblad of Leiden sinds kort de nieuwe?woonplaats is van de veroordeelde pedoseksueel Benno L. NRC.nl vult het artikel?later aan met de quote van de burgemeester van Leiden, Henri Lenferink dat ?we?een woonplek voor hem hebben uitgezocht waar hij tot rust kan komen.?. Kort na?het verschijnen van het artikel op NRC.nl volgen andere landelijke, regionale en?lokale media met nieuwsartikelen. De voormalig zwemleraar Benno L. kreeg zes?jaar cel voor misbruik van tientallen gehandicapte meisjes en kwam in juni 2013?voor het eerst voorwaardelijk vrij, maar werd vier maanden daarna weer opgepakt?omdat hij diverse afspraken schond. Eerder probeerde Benno L. woonruimte te?krijgen in Kerkrade. In Leiden kreeg Benno L. een woning in een seniorenflat. Hij is?verplicht een elektronische enkelband te dragen en moet zich regelmatig melden?bij de reclassering. In de dagen na de bekendmaking volgen in Leiden meerdere?demonstraties tegen de huisvesting van de ex-gedetineerde pedoseksueel.
Actievoerders vinden de woonlocatie van Benno L. een gevaar voor de veiligheid van?kinderen en eisen het vertrek van burgemeester Lenferink en Benno L.
Veelgebruikte woorden op sociale media over Benno L. tussen 15 februari en 2 maart 2014
1 Feitenrelaas en analyse
Gemeente Leiden en burgemeester Lenferink?De gemeente Leiden en burgemeester Henri Lenferink zijn vanaf het begin van de?media-aandacht op zaterdagochtend 15 februari onderdeel van het gesprek over de?huisvesting van Benno L. Volgens NRC Handelsblad heeft de gemeente het nieuws?vrijdagavond 14 februari aan hen bevestigd. Burgemeester Lenferink zegt dat de?woonlocatie van Benno L. uit ?angst voor rompslomp? is stilgehouden. Hij voegt?daaraan toe dat iedere gemeente verantwoordelijkheid moet nemen bij de opvang van?zedendelinquenten na hun straf, maar zegt wel dat hij heeft geworsteld met zijn besluit.
Hij zegt dat in overleg een ruimte is gevonden in een seniorenflat waar Benno L. tot?rust kan komen en hij laat weten blij te zijn met de acceptatie van de flatbewoners?voor het besluit. Die conclusies trekt hij nadat hij de flatbewoners tijdens een speciaal?georganiseerde bijeenkomst heeft gesproken. Op de website van de gemeente Leiden?verschijnt later op de dag ook een verklaring van de burgemeester waarin hij zegt dat?hij de heftige emoties begrijpt, dat hij zijn beslissing zorgvuldig heeft afgewogen, maar?dat hij ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid voelt. Op het Twitteraccount?van de gemeente Leiden verschijnt ??n tweet met daarin een link naar de verklaring.
De gemeente Leiden gebruikt haar Twitteraccount actiever vanaf zondag 16 februari?wanneer actievoerders demonstreren tegen de huisvesting. De gemeente gebruikt?Twitter als zendkanaal en kiest voor de woorden als ?huisvesten ontuchtpleger? en??de heer L.? wanneer ze over Benno L. bericht. De politie Leiden retweet ??nmaal een?bericht van de gemeente met de boodschap dat demonstraties in overleg met de?burgemeester georganiseerd moeten worden, maar laat verdere communicatie over?aan de gemeente. De GGD en het Openbaar Ministerie communiceren niet via sociale?media over de huisvesting van Benno L. Han Moraal, landelijk hoofdadvocaat-generaal?van het Openbaar Ministerie, legt wel de herplaatsingsprocedure uit in een interview?in De Telegraaf en zegt daarin de emoties te begrijpen, maar vraagt ook begrip voor?ex-gedetineerden. Op de vraag of huisvesting van ex-gedetineerden altijd tot?problemen leidt, zegt Moraal: ?Meestal gaat het redelijk goed. Alleen bij pedoseksuelen?- zeker die zaken die in de publiciteit zijn geweest en dus een high profile hebben – komt?het regelmatig voor. Ik moet dan leuren bij gemeenten om huisvesting te regelen.?
Burgemeester Lenferink voert namens de gemeente het woord en herhaalt op straat?en in de media geregeld zijn standpunt: ?Benno L. heeft ook recht op een woning en?gemeenten moeten verantwoordelijkheid nemen bij de opvang van zedendelinquenten.?.?Hij communiceert via brieven met omwonenden en gaat in alle openheid op straat?met actievoerders in gesprek. Demonstreren mag, maar liever wel uit de buurt van de?betreffende woning, is de boodschap van de gemeente. Op zondag 17 februari doet?Lenferink een uitspraak die voor vrijwel alle nieuwspartijen aanleiding is voor nieuwe?berichtgeving: ?Als het fout gaat met Benno L., stap ik op?. Op het ultimatum dat Benno?L. zaterdagochtend voor negen uur weg moet zijn, dat actievoerders op maandag?18 februari in de uitzending van Pauw&Witteman stellen, reageert hij in eerste?instantie niet. Maar enkele dagen later (nadat de gemeenteraad op 21 februari heeft
ingestemd dat Benno L. mag blijven) zegt hij tegen Omroep West niet bang te zijn voor?dat ultimatum.
Op dinsdag 19 februari kondigt de gemeente Leiden een samenscholingsverbod aan?voor de wijk waar Benno L. woont. Dit is ?ter bescherming van de buurtbewoners?, aldus?de gemeente op haar website. Via Twitter doet de gemeente actief aan verslaggeving?over het resultaat van de maatregelen: ?De maatregel in de Apollolaan en omgeving?heeft resultaat. De betogers zijn vertrokken en het is weer rustig in de buurt.? Ook is de?raadsvergadering live te volgen via een livestream op de website. Lenferink heeft wel?een Twitteraccount, maar ?de burgemeester heeft ervoor gekozen om vooralsnog niet?te twitteren?, zoals in zijn Twitterbio is te lezen. De communicatie over de huisvesting?van Benno L. door de gemeente en burgemeester neemt af vanaf het raadsbesluit op
21 februari. Op 27 februari verwijst gemeente Leiden op Twitter nog tweemaal naar de?livestream van de extra raadsvergadering over de huisvesting van Benno L.
Traditionele media
Vlak nadat het NRC Handelsblad de woonplaats van Benno L. publiceert, brengen?ook andere lokale, regionale en landelijke nieuwspartijen het nieuws. Op 15 februari?om 07:50 uur is ook op Telegraaf.nl te lezen dat Benno L. in Leiden woont, en dat een?woordvoerder van de gemeente Leiden dat bevestigd heeft aan NRC Handelsblad. Het?artikel bevat onder andere een filmpje uit oktober 2013 waaruit blijkt dat Benno L. na?zijn vrijlating in juni 2013 weer is opgepakt, omdat hij gemaakte afspraken schond.?De meeste mensen delen niet het artikel van NRC.nl (98 keer gedeeld op Facebook?en 31 op Twitter), maar het artikel op Telegraaf.nl: meer dan 3.500 keer op Facebook?en ongeveer 70 keer op Twitter. Vrijwel alle andere nieuwspartijen verwijzen naar
NRC Handelsblad als bron voor de woonplaats van de veroordeelde pedoseksueel?en voegen ook het nieuwsfeit over eerder geschonden afspraken toe aan hun eerste?nieuwsartikel. Vanaf zaterdag 16 februari besteden zij ook aandacht aan de protesten?in de wijk en de maatschappelijke discussie over het huisvesten van pedoseksuelen.?Ook in tv- en radio-uitzendingen neemt de huisvesting van Benno L. en de protesten?daartegen een prominente rol in. Niet alleen in nieuwsprogramma?s, maar ook in?praatprogramma?s als RTL Late Night en Pauw & Witteman is het onderwerp van
gesprek. Met name lokale nieuwssites (bijvoorbeeld Leidsch Dagblad en Leiden?Dichtbij) en Omroep West twitteren en publiceren veel over de kwestie.
Het aantal berichten op Twitter van De Telegraaf en haar journalisten groeit,?vooral vanaf het moment dat demonstraties worden aangekondigd. In totaal?verschijnen vanaf vrijdag 15 februari 2014, 37 nieuwsberichten en 36 tweets over?de demonstraties; de landelijke discussie over huisvesting van pedo?s; een poll op?19 februari waaruit, volgens De Telegraaf, blijkt dat ?de helft van de Leidenaren?bezorgd is?; het raadsbesluit van 21 februari dat Benno L. in Leiden mag blijven; en?de raadsvergadering op 27 februari waarin de burgemeester volledige steun van de
gemeenteraad krijgt voor zijn keuzes.
De berichten zijn op de eerste dag (15 februari) alleen opgebouwd met quotes van?burgemeester Lenferink. De dagen daarna komen ook de advocaat van Benno L., Han?Moraal van het Openbaar Ministerie, Sjef van Gennip van Reclassering Nederland en?andere experts aan het woord, alsook enkele demonstranten. Demonstranten spreken?hun klachten uit in een filmpje dat tijdens ??n van de demonstraties is opgenomen.?Voor de rest bevatten de berichten geen filmpjes, alleen quotes op schrift, veelal?afkomstig van andere media (NRC, ANP, Omroep Brabant en Radio 1). Met uitzondering?van enkele demonstranten, wordt niemand door De Telegraaf zelf ge?nterviewd.?De regionale zender Omroep West interviewt wel betrokkenen en bekijkt het nieuws?vanuit meerdere invalshoeken. Op 15 februari interviewt de omroep burgemeester?Lenferink. Hierin zegt hij dat hij het als zijn verantwoordelijkheid ziet om Benno L. te?huisvesten. Hij zegt rekening te houden met een heksenjacht: ?Dit is in Leiden al eens?eerder gebeurd, maar toen zijn er goede afspraken gemaakt met de politie en dat is?redelijk goed verlopen.? Ook verwacht hij dat justitie niet meer snel bij hem aanklopt?om nog een keer onderdak te verlenen. Verder bestaat het nieuws op Omroep West?ook uit de zorgen van Leidse politieke partijen. Op zaterdag 16 februari interviewt
Omroep West de advocaat van Benno L, Pieter van der Kruijs, die vertelt dat Benno L.??een bang vogeltje? is na de demonstraties van actievoerders. Ook geeft hij aan dat?deze situatie te gek voor woorden is en dat hij het liefst Benno L. naar zijn familie in?Duitsland ziet vertrekken. Van 16 tot en met maandag 18 februari domineren berichten?over demonstraties en onrust. Dit leidt op 18 februari tot een interview met de moeder?van een slachtoffertje van Benno L., die zich zorgen maakt over de enorme media aandacht.??Door de berichtgeving in de media wordt alles voor de getroffen kinderen?weer opgerakeld, en dat is schadelijk voor ze.? Op dinsdag 19 februari reageert een?omwonende actievoerster Monique van Hout in een interview dat slachtoffers van
seksueel misbruik levenslang hebben en daarom pedofielen niet zomaar mogen?terugkeren in de samenleving. Op de vraag van de verslaggever wat zij vindt van de?oproep van de moeder van het slachtoffer om Benno L. minder media-aandacht te?geven, zegt ze dat ?ze het begrijpt maar ook hoopt dat die moeder begrijpt dat dit echt?niet kan?. Op de vraag waar mensen als Benno L. dan wel moeten wonen, antwoordt?ze dat ?zulke mensen? opgenomen moeten worden in een instelling waar ze bewaakt?samen kunnen wonen: ?Dat doen we ook met andere mensen die een gevaar vormen?voor de samenleving, zoals verstandelijk gehandicapten?, aldus de actievoerster.
In de dagen voorafgaand aan 21 februari, de dag van de raadsvergadering waarin?burgemeester Lenferink zegt dat Benno L. definitief in Leiden blijft en de raad de?ingediende motie van wantrouwen door Leefbaar Leiden bespreekt, geeft Omroep?West geregeld een overzicht van wat er de dagen daarvoor allemaal is gebeurd. Op?20 februari publiceren zij net als De Telegraaf een artikel over de poll onder Leidenaren,?maar interpreteren de uitkomst anders: ?Benno L. bij helft van Leidenaren welkom?.?Na de bekendmaking op donderdag 21 februari dat Benno L. in Leiden mag blijven,?interviewt Omroep West burgemeester Lenferink, Han Moraal van het Openbaar?Ministerie en Sjef van Gennip van Reclassering Nederland. Allen geven aan blij te
zijn met dit besluit. Na 21 februari neemt de berichtgeving af. Wel meldt Omroep?West op 25 februari, vooruitlopend op de raadsvergadering op 27 februari, dat een?meerderheid van de Leidse Raad de burgemeester steunt. Het laatste verslag gaat over?de raadsvergadering van 27 februari, die burgemeester Lenferink volgens de omroep??glansrijk overleeft?.
2 Tijdblokken
Het gesprek op sociale media over de huisvesting van Benno L. is in te delen in vier?tijdblokken met elk een dominant thema:
>> 15 februari: de dag dat de nieuwe woonplaats van Benno L. bekend wordt
>> 16 t/m 19 februari: protest domineert; discussie met begripvollen komt op gang
>> 20 t/m 22 februari: begrip en onbegrip komen meer in balans
>> 23 februari t/m 2 maart: de fase waarin emotie afneemt en de aandacht verdampt.
15 februari – Benno L. woont in Leiden: ?Houd je kinderen binnen!?
Op zaterdagmorgen 15 februari bericht NRC Handelsblad rond 08.00 uur dat de?gemeente Leiden Benno L. voortaan huisvest. De eerste twee uur nadien volgen op?Twitter voornamelijk berichten die het nieuws verspreiden; emoties klinken nog weinig?door. Vanaf 10.00 uur neemt het aantal klachten toe. Deze zijn vaak geadresseerd?aan de gemeente Leiden en burgemeester Lenferink in het bijzonder. Meerdere?mensen vullen hun klacht aan met de oproep om kinderen binnen te houden. Rond?14.00 uur richten twee Leidenaren de openbare Facebookpagina ?BENNO L. moet weg
uit Leiden? op. Binnen een kwartier plaatst een persoon daar, in een reactie op een?bericht, het vermoedelijke huisadres van Benno L.: ?Hij woont op de Apollolaan op 4?hoog zeggen ze. […] Hoog genoeg om hem naar beneden te gooien.? Tientallen andere?doodsverwensingen volgen. Ook diskwalificeren velen burgemeester Lenferink, die het?belang van Benno L. boven dat van Leidse kinderen zou stellen. De Facebookpagina?ontvangt meer dan vijfduizend likes en er ontstaat een community van gelijkgestemden?met het statement van de pagina als bindende factor. Op Twitter klinken ook enkele?begripvolle reacties als ?hij moet toch ergens wonen?, maar klachten en onbegrip?domineren.
> Na bekendmaking van de woonplaats volgen waarschuwingen als: ?houd je?kinderen binnen?.
> Klachten over de huisvesting van Benno L. in Leiden en gebrek aan informatie voor?buurtbewoners.
> Oprichting Facebookpagina ?Benno L. moet weg uit Leiden?.
> Negen uur na bekendmaking van woonplaats volgt een eerste bericht over exacte?huisadres van Benno L.
> Meeste klachten en bedreigingen zijn zichtbaar op Facebookpagina en vooral gericht aan?Benno L. en burgemeester Lenferink.
> Op Twitter volgen meer berichten met begrip voor het besluit van burgemeester Lenferink:??hij moet toch ergens wonen? en ?goed dat we nu weten waar hij woont, dan kunnen we hem in de gaten houden?.
> Eerste berichten over een demonstratie volgen een dag later (16 februari rond 20.00 uur).
> Daarna oproepen via Facebook en Twitter om aan te sluiten bij de demonstratie.
Wanneer landelijke en regionale media aan het begin van zaterdagmiddag (15 februari)?de quote van burgemeester Lenferink overnemen (?de opvang van pedoseksuelen is?een plicht voor burgemeesters?), zorgt dit voor een nieuwe stroom aan berichten. Het?nieuws verspreidt zich daardoor snel. Een andere ex-gedetineerde pedoseksueel,?Sytze van der V., reageert via zijn eigen Twitteraccount cynisch door te stellen dat?het statement van de burgemeester ?niet geldt als je Sytze heet?.?Vlak daarna volgen zowel op Facebook als Twitter klachten over het enkel informeren?van bewoners van de seniorenflat en niet van de buurtbewoners. Vanaf 21.00 uur?verschijnen op de opgerichte Facebookpagina en op Twitter berichten over een
demonstratie in Leiden. Aanleiding daarvoor is een artikel van Hart van Nederland?waarin wordt gemeld dat buurtbewoners een demonstratie voorbereiden. Vlak voor?middernacht plaatst iemand een reactie op de Facebookpagina ?Benno L. moet weg uit?Leiden? dat de protestactie de volgende dag (16 februari) om 14.00 uur begint.
16 t/m 19 februari – Discussie tussen actievoerders en begripvollen
De klachten over het niet of onvolledig informeren van de buurt en het onverantwoord?handelen van de gemeente Leiden herhalen zich de dagen na bekendmaking van?het nieuws. Een nieuwe klacht is dat veel mensen jarenlang moeten wachten op een?woning, ?terwijl Benno L. er zo ??n krijgt toegewezen?. Burgemeester Lenferink is?vaak het mikpunt van kritiek. Op 17 februari wordt zelfs een nieuwe Facebookpagina?opgericht met wederom een heldere titel: ?Lenferink moet opstappen?. Ook verschijnen?enkele andere Facebookpagina?s met vergelijkbare statements. De pagina ?BENNO L.?moet weg uit Leiden? is veruit de grootste. De meer dan vijfduizend likes komen vooral?uit de leeftijdsgroep 25 tot 35 jaar.3 Actievoerders gebruiken de pagina om protesten,
zoals demonstraties en petities, te organiseren. Wel heerst er onduidelijkheid over wie?de organisatoren van de demonstraties zijn. De oprichters van de pagina zeggen dat?zij dat in ieder geval niet zijn en vragen juist om begrip voor de oudere bewoners aan?de Apollolaan, die behoefte hebben aan rust. Overige details over aanvangstijden en?aantal aanwezigen bij het protest, zijn wel op de voet te volgen door de vele reacties?op Facebook en apart aangemaakte Facebookevents voor demonstraties, en door?verslaglegging door journalisten via Twitter. Dat actievoerders het vizier steeds meer?richten op burgemeester Lenferink blijkt onder andere uit reacties waarin zij stellen?dat Benno L. eigenlijk niet in Leiden wil wonen, maar bij zijn familie in Duitsland: ?Pak de kern van het probleem aan want de grootste viespeuk in dit hele verhaal is onze?burgemeester Achter de rug?. Het beoogde resultaat van de protesten is het opstappen?van Lenferink en het wegsturen van Benno L.
> Groei aantal Facebookpagina?s dat statement afgeeft; pagina ?Benno L. moet weg uit?Leiden? wordt platform voor demonstraties en bedreigingen.
> Kritiek op handelen en communicatie door burgemeester Lenferink.
> Details van demonstraties en protesten in Leiden zijn te volgen via sociale media.
> Nieuw thema doet intrede: Duitsland als alternatief voor Benno L.
> Nieuwe groepen klinken door op sociale media: slachtoffers van seksueel misbruik,?landelijke politiek, reclassering en andere professionals.
> Discussie breidt zich uit – eerst in nieuwsartikelen, daarna op sociale media – naar wat te?doen bij huisvesting van pedoseksuelen in het algemeen.
> Groeiend begrip voor handelen van burgemeester en huisvesting Benno L. als reactie op?vele klachten.
> Groei aantal berichten over ?hersenloze figuren? en ?tokkies? na televisie-uitzendingen?(o.a. Pauw & Witteman) waarin actievoerders een podium krijgen.
Onder invloed van nieuwsartikelen en tv-reportages waarin experts en slachtoffers?van seksueel misbruik begrip tonen voor de keuze van burgemeester Lenferink,?groeit het aantal berichten met een tegengeluid. Dit verbreedt ook de discussie over?de re-integratie van veroordeelde pedofielen in de maatschappij. Wel domineren?de actievoerders tot 19 februari nog steeds het gesprek, maar de discussie tussen?zij die begrip tonen en de actievoerders komt op gang, ook al is het in de vorm van?wederzijdse kritiek. Actievoerders bekritiseren begripvollen met reacties als ?jij?hebt zeker geen kinderen? of ?laat hem aan jouw kind zitten dan?. In tegengestelde?richting klinken ook verwijten: ?niet willen huisvesten Benno L. is intolerant?gedrag? en ?niet willen nadenken over een nationaal probleem is een gebrek aan?verantwoordelijkheidsgevoel?. Bij Pauw & Witteman is advocaat Vlug te gast die in het?verleden meerdere pedoseksuelen juridisch heeft bijgestaan. Zijn uitspraak, dat er?voor Benno L. ook een onmenselijke situatie is ontstaan, wordt door actievoerders met?onbegrip ontvangen, onder andere op Facebook. Foto?s van de brieven die de gemeente
aan omwonenden heeft gestuurd, verschijnen eveneens als screenshot op Facebook?en Twitter.
Door de inmenging van meer begripvollen in het online gesprek ontstaat een?tegengeluid op de reacties van actievoerders. Het tegengeluid klinkt eerst alleen op?Twitter. Op de Facebookpagina?s zijn nog vooral reacties te lezen van mensen die zich?vereenzelvigen met het statement van de pagina, hoewel een enkeling een reactie?plaatst met een afwijzing van geuite bedreigingen. Doordat op Twitter meer begripvolle?reacties op het standpunt van de burgemeester Lenferink verschijnen, verbreedt het?online gesprek zich met de vraag wat de beste oplossing is voor de huisvesting van
vrijgekomen pedoseksuelen. Veel concrete oplossingen worden er niet aangedragen.??Hij moet toch ergens wonen? en ?Kinderarme buurten bestaan bijna niet? zijn de meest?genoemde argumenten.
Parallel aan de uitzendingen van Hart van Nederland, Nieuwsuur en Pauw & Witteman,?waarin de actievoerders aan het woord komen, vormt zich een derde groep mensen die?het denkvermogen en de beschaving van de actievoerders in twijfel trekt. Deze groep?lijkt zich daarna ook in de gesprekken op de Facebookpagina?s van actievoerders te?mengen.
20 t/m 22 februari: Onbegrip en begrip meer in balans
In de ochtend van 20 februari richt dominee Voorberg uit Amsterdam als reactie op?de vele bedreigingen en protesten een nieuwe Facebookpagina op; ?Benno L welkom?in onze straat?. Hij vraagt om likes van mensen die ondanks angstgevoelens na willen?denken over het huisvesten van pedoseksuelen in de eigen woonomgeving. De pagina?ontvangt binnen een dag meer dan duizend likes. Ook verspreidt het initiatief zich?via Twitter. Op de Facebookpagina?s van actievoerders verschijnen eveneens meer?berichten waarin de woede en wraakgevoelens van actievoerders worden afgewezen.?Benno L. is niet meer het dominante onderwerp van gesprek, maar aanleiding voor?een maatschappelijk debat. Velen diskwalificeren de protesten van actievoerders als??volkswoede?.
> Oprichting Facebookpagina ?Benno L. welkom in onze straat?.
> Meer tegengeluid op Facebookpagina?s actievoerende communities.
> Acties op sociale media tegen geweld en volkswoede bereiken ook Facebookpagina?s?actievoerders.
> Nog steeds woede met dezelfde voorgestelde oplossing van probleem: ?Lenferink en?Benno L. moeten weg!?.
> Klachten van actievoerders krijgen abstractere vorm: ?burgemeester luistert niet naar?de burger? en ?autoritaire overheid?.
> Complimenten voor moed van burgemeester Lenferink na beslissing dat Benno L. definitief?mag blijven.
Hoewel het aantal bedreigingen en klachten afneemt, blijven deze onderdeel van het?online gesprek. Ook dominee Voorberg ontvangt bedreigingen, waarbij zijn achtergrond?als dominee gelinkt wordt aan het kindermisbruik binnen de katholieke kerk. Zo?reageert iemand op zijn Facebookpagina: ?Valt wel weer op dat het een geloovig?mensch is die dit soort gelul in de wereld slingert, misschien omdat het misbruiken van?kinderen in de kerk een normaal iets is?? Ook wordt Voorberg zelf van pedofilie beticht.?Hoewel het aantal negatieve berichten nog steeds overheerst, raakt het sentiment voor?en tegen de huisvesting van Benno L. meer in balans.
Het raadsbesluit van vrijdag 21 februari dat Benno L. mag blijven, levert nieuwe klachten?en woede op. Vooral op Facebook reageren mensen geschokt en kondigen actievoerders?nieuwe demonstraties aan. Burgemeester Lenferink is nog steeds het mikpunt van?kritiek en bedreigingen. Zijn vertrek is de enige oplossing, aldus de actievoerders.?Wanneer op zaterdagochtend 22 februari het nieuws volgt dat kerkleden Benno L. gaan?begeleiden, ontstaat nieuw cynisme onder actievoerders: ?Soort zoekt soort?. Ook?kondigen zij aan dat ze blijven demonstreren totdat Benno L. weg is uit Leiden.
23 februari t/m 2 maart – Begripvollen nemen dominante positie op sociale?media over
Het online gesprek wordt na 23 februari vooral gevormd door het delen van?nieuwsartikelen. Vooral de uitspraak van staatssecretaris Teeven dat vijf gemeenten?het verzoek tot huisvesting van Benno L. afwezen, wordt breed verspreid. De?beslissing van burgemeester Lenferink om dat wel te doen, levert hem vooral op?Twitter complimenten op voor zijn moed. Ook wijden enkele mensen een blogpost?aan het handelen van Lenferink, waaruit waardering voor de burgemeester blijkt.
De emotie in de berichten op sociale media neemt af en ook op de Facebookpagina?s?van actievoerders neemt het aantal reacties per dag snel af. Hetzelfde geldt voor de?discussie tussen begripvollen en actievoerders. Het intrekken van de ingediende motie?van wantrouwen door Leefbaar Leiden levert een nieuwe piek in de Twitteractiviteit op.?Het nieuws luidt het einde in van de aandacht op sociale media voor de huisvesting van?Benno L. De kritiek neemt af, maar berichten waarin actievoerders zeggen overtuigd te?zijn, blijven uit.?De activiteit op opgerichte Facebookpagina?s neemt af. De discussie tussen?begripvollen en actievoerders neemt ook af. Vooral verspreiding van nieuwsberichten?zorgt voor activiteit op Twitter. De emotie in berichten minimaliseert.
3 Conclusies
1. Standpunt van personen bepaalde grotendeels wat gedeeld werd en wat niet
Toen de woonplaats van Benno L. openbaar werd, stelden meerdere mensen direct?de vraag wat dan het exacte adres was. Hoewel het zoekproces online niet zichtbaar?is, verscheen op Facebook na enkele uren het adres. Ook screenden veel mensen de?woonlocatie en uitten actievoerders klachten dat Benno L. te dicht in de buurt van?scholen en een zwembad zou wonen. Dezelfde informatiehonger is zichtbaar in de?vele retweets van nieuwsberichten waarin nieuwe nieuwsfeiten werden gedeeld.?Daarbij bleken mensen selectief in wat ze deelden. Nieuws en quotes die bij het eigen?standpunt aansloten, werden gedeeld, tegengeluiden niet.
2. Onbegrip lijkt te zijn gebaseerd op negatieve associaties in plaats van feiten
De reacties van mensen lijken te worden bepaald door associaties. Voor enkelen was?het feit dat een dominee om begrip voor Benno L. vroeg logisch, aangezien hij ?van de?kerk? is. Hiermee werd een associatie gelegd met het seksueel misbruik door leden?van de katholieke kerk, terwijl het in dit geval een protestantse dominee betrof die de?Facebookpagina oprichtte. Zo ook vinden anderen het logisch dat kerkleden Benno L.?wilden begeleiden, want ?soort zoekt soort?. Ook het feit dat de voormalig zwemleraar?in de buurt van een zwembad woont, werd gezien als een bedreiging. De associatie met?het zwembad, vergrootte de risicobeleving. Onder de ?cynische elitairen? was eenzelfde?associatieve reactie te zien. Zij verklaarden de woede van mensen uit hun eigen?beleving van een volkswijk; daar wonen mensen met een geringe intelligentie.
3. Facebookpagina?s vervulden rol als community-platform
Nog voordat het exacte woonadres van Benno L. online stond, ontving de?Facebookpagina ?Benno L. moet weg uit Leiden? vele likes. De pagina vervulde een?duidelijke functie in het afgeven van een statement; een like wordt door media?en Facebookgebruikers ge?nterpreteerd als een stem voor dat statement. De?Facebookpagina was tevens een adres voor het uiten van bedreigingen en er ging?een groot community-gevoel vanuit. Dat gevoel lijkt soms ook een sneeuwbaleffect?te hebben gehad. Door de openbaarheid van de pagina waren de sentimenten en?argumenten van actievoerders goed te volgen; hetzelfde geldt voor de organisatie van?demonstraties. Tegengeluiden waren niet welkom. Om een tegengeluid te laten klinken,?werden aparte pagina?s met een eigen statement in het leven geroepen. Terwijl de?kampen op Twitter met elkaar in discussie gingen, hadden ze op Facebook ieder hun?eigen platform. Berichten die tegen het statement van de Facebookpagina ingingen,?waren slechts sporadisch op de pagina zelf te lezen.
4. Dynamiek van sociale media erg afhankelijk van traditionele media
Omdat in traditionele media vaak als eerste de nieuwe nieuwsfeiten over Benno L.?verschenen, bepaalden deze grotendeels de dynamiek in gespreksthema?s op sociale?media. De mate van emotie die het nieuwe nieuws opriep, bepaalde het aantal?berichten. Voorbeelden zijn de bekendmaking van de nieuwe woonplaats van Benno?L., de diskwalificaties van actievoerders als ?tokkies? na de uitzending van Pauw &?Witteman en het raadsbesluit dat Benno L. in Leiden mocht blijven wonen. Aangezien?experts pas na een aantal dagen in nieuwsartikelen en nieuwsuitzendingen een
podium kregen, bleef hun invloed op sociale media ook lang uit.
5. Begrip en afkeuring van woede als reactie op klachten en bedreigingen
Op de dag van de bekendmaking van de woonlocatie waren klachten en onbegrip?dominant, maar de dagen daarna maakten deze plaats voor protest en bedreigingen.?De protesten en woede-uitingen waren vervolgens voor veel mensen aanleiding voor?een tegengeluid. Dit tegengeluid was enerzijds afkomstig van een groep die begrip en?complimenten uitte voor de handelswijze van de gemeente Leiden, en anderzijds een?groep die de actievoerders diskwalificeerde op basis van intelligentie en uitstraling. De?periode waarin het aantal berichten met begrip en complimenten toenam, volgde op?een periode waarin aan het adres van burgemeester Lenferink, Benno L. en dominee?Voorberg bedreigingen werden geuit. De woordkeuze en het tijdspad wijzen op een
correlatie tussen het moment dat experts in traditionele media aan het woord kwamen?en de toename van begrip. Veel argumenten van experts echoden na op sociale media.
6. Het vertrek van mensen werd als oplossing van probleem gezien
Actievoerders uitten kritiek en bedreigen richting Benno L., burgemeester Lenferink?en later ook dominee Voorberg. De kritiek had een duidelijk patroon, namelijk een?vertrek werd als (deel van) de oplossing gezien: Benno L. moest weg uit Leiden,?burgemeester Lenferink moest opstappen en dominee Voorberg moest wegblijven uit?de discussie. Tegenstanders weerlegden dat als een ?schijnoplossing? en verweten?de actievoerders hersenloosheid en interpreteren de oplossing als een gebrek aan?verantwoordelijkheidsgevoel.
7. Oproep verantwoordelijkheid te nemen werd gemakkelijk weerlegd
Het standpunt van burgemeester Lenferink dat gemeenten verantwoordelijkheid?moeten nemen bij de huisvesting van zedendelinquenten toetsten actievoerders aan?het verantwoordelijkheidsgevoel van Benno L. Tegenstanders verwierpen direct de?moralistische argumenten met het tegenargument dat Benno L. bij zijn daden ook geen?moreel besef of verantwoordelijkheid had getoond. Het legitimeerde het standpunt dat?hij zijn maatschappelijke rechten had verspeeld. Dat Benno L. zijn straf had uitgezeten?deed er niet toe. De veronderstelling dat velen die mening deelden, met de vele likes?van de Facebookpagina?s als bewijs, leek mensen het vertrouwen te geven om die?reactie ook daadwerkelijk op sociale media te uiten.
8. Eerst concrete klachten, daarna abstract protest
In de eerste dagen richtten de klachten van actievoerders zich specifiek op Benno L.?Zo werd zijn aanwezigheid ongewenst gevonden, was de woonlocatie ongeschikt en?handelde de burgemeester niet in het belang van kinderen. Vanaf 21 februari, toen het?besluit was genomen dat Benno L. in Leiden mocht blijven, klonken meer abstracte?klachten over het niet willen luisteren naar de burger zoals: ?Zie je dat ze niet naar het?volk luisteren ze hebben gewoon schijt aan ons? en ?tuurlijk mag die blijven, was of is?al een uitgemaakte zaak, of maak je denk fout dat hun ook maar een sec aan andere?mensen dachten??????? of dat ze serieus luisteren naar stom stemvee?? De kritiek werd?meer een uiting van de algehele malaise die mensen van ?de politiek? ervaren.
Een 40-jarige Amsterdammer wordt verdacht van seksueel misbruik van ongeveer vierhonderd kinderen tussen twaalf en veertien jaar oud via de webcam.
Politie en justitie hebben tot dusver 56 slachtoffers ge?dentificeerd. Het gaat om een omvangrijk onderzoek. Dit meldt?het Openbaar Ministerie (OM) vrijdag tijdens een voorbereidende zitting bij de rechtbank Amsterdam in de zaak tegen verdachte Michel S. De verdachte zit al ruim een half jaar vast. Eerder is geen ruchtbaarheid aan de zaak gegeven. In omvang is de zaak?te vergelijken met de zaak tegen de eveneens vorig jaar aan het licht gekomen zaak tegen Frank R. uit Cuijk (zie zaak hieronder), waarin driehonderd meisjes slachtoffer van grooming zouden zijn geworden. In zijn geval kwam het echter ook tot fysieke contacten, bij Michel S. is het niet zover gekomen.?Volgens S.’ advocaat heeft hij daartoe ook geen initiatieven genomen.? De aanklacht tegen S. omschrijft ??n concrete aangifte, waarbij het gaat om grooming van een 12-jarige jongen. S. deed zich daarbij voor als een meisje. Op een harddisk van S. zijn enkele pornografische filmpjes van deze jongen gevonden. Op internet bediende hij zich van verschillende aliassen waarmee hij zijn slachtoffers om de tuin leidde.
Behandeling
S. heeft in eerdere verhoren bij de politie aangegeven dat hij inziet dat hij ‘grenzen heeft overschreden’. Hij wil graag behandeld worden. Hij heeft onder meer verklaard dat hij ‘het boek wil sluiten’. Hij gaf vrijdag ter zitting aan dat hij zijn huidige situatie, in detentie, ‘heel zwaar’ vindt, ‘omdat ik nergens mijn verhaal kwijt kan.’? S. is medewerker bij een bank. Zijn werkgever is op de hoogte van de aard van de zaak, maar heeft hem niet ontslagen. S. is geschorst. Hij is een zogeheten ‘first offender’: S. kwam niet eerder in aanraking met justitie en heeft een blanco strafblad. Zijn ouders waren vrijdag bij de zitting aanwezig.
Onderzoek in Nederland, Belgi?, Spanje en VS
De slachtoffers van S. zijn voornamelijk jongen, maar ook?meisjes. Ze zijn uit het hele land afkomstig, maar niet uit Amsterdam. S. begaf zich volgens justitie onder diverse aliassen in chatrooms om kinderen aan te zetten tot seksuele handelingen. Hij zou daarbij ook hebben gedreigd beelden op internet te zetten of door te spelen aan bekenden of familie van het slachtoffer. Het onderzoek strekt zich uit tot in de Belgi?, Spanje en de Verenigde Staten. In Nederland is niet alleen de Amsterdamse politie bezig met het onderzoek, maar ook rechercheurs elders in het land. De eerste melding bij de politie dateert uit 2012. Het onderzoek kwam in april vorig jaar op stoom, na doorzoekingen in de?woning van S.?en het doorlichten van zijn computer. De politie heeft vermoedens gehad dat S. na deze?doorzoeking opnieuw op zoek is geweest naar kinderen in chatrooms, maar S. ontkende dit vrijdag.
‘Geen toename’?
“Hoewel er nu twee kort op elkaar volgende gevallen zijn, heb ik niet het idee dat deze vorm van misbruik veel vaker voorkomt”, reageert Remco Pijpers, expert op het gebied van kinderen en media voor Mijn Kind Online. “De politie wordt ook steeds handiger in het vinden van dit soort mensen. Bovendien hielden kinderen eerst vaak hun mond tegen hun ouders als iets dergelijks speelde. Doordat er nu meer aandacht is voor deze vorm van misbruik, vertellen ze het eerder aan hun ouders.”
Volgens Pijpers is het vooral belangrijk dat ouders goed met kinderen praten over de gevaren die bij contact via de webcam komen kijken. “Dat kinderen nieuwsgierig zijn is goed, maar ze moeten op jonge leeftijd hun grenzen nog ontdekken. Wees als ouders niet bang om daarover in gesprek te gaan.” “Ouders moeten hun kinderen ook niet bang maken door te veel te wijzen op zaken die niet online niet goed kunnen gaan. Kinderen vrezen dan dat hun ouders boos worden als ze iets meemaken, waardoor ze het niet durven te vertellen. Geef je kind vertrouwen, waardoor ze het idee hebben dat ze bij hun ouders terecht kunnen.” “Kinderen moeten zelf goed beseffen dat ze nee kunnen zeggen en het aan hun ouders moeten vertellen als ze iets meemaken dat ze te ver vinden gaan”, voegt Pijpers toe. “Ze kunnen bijvoorbeeld ook terecht op Meldknop.nl, als ze iemand willen aangeven.”
‘Ernstige kwestie’
Minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) noemt de omvangrijke Amsterdamse zedenzaak van misbruik via de webcam een ”ernstige kwestie”. Volgens hem hebben politie en Openbaar Ministerie de zaak ”ten volle” aangepakt en zitten ze er bovenop. Hij zei dat vrijdag in reactie op het onderzoek naar Michel S., die verdacht wordt van misbruik van honderden kinderen via de webcam. Opstelten is hard bezig om de politie meer mogelijkheden te geven dergelijk misbruik aan te pakken. Eerder wees de rechter de inzet van een lokpuber af. Opstelten is daarom bezig met een nieuw wetsvoorstel dat inzet van de lokpuber wel mogelijk maakt.
Bovenstaand virtueel meisje, ontwikkeld door kinderrechten organisatie Terre des Hommes, lokt pedofielen in de Philipijnen.
Man misbruikt honderden jonge meisjes
Ongeveer 300 slachtoffers tussen de 10 en 17 jaar uit heel Nederland en Belgi?. De 48-jarige Frank R. wordt onder meer verdacht van grooming, ook wel online kinderlokken, en het bezit van kinderporno. Hij is minimaal 8 jaar actief geweest en er zijn 26.000 filmpjes en 144.000 foto’s van Nederlandse en Belgische kinderen gevonden in zijn woning. Ook stonden op zijn PC een groot aantal seksueel getinte chatgesprekken. In eerste instantie dacht men dat het om 1200 meisjes ging. Het is namelijk lastig te zien wie welk meisje is op de vele filmpjes die in zo?n lange tijdsperiode ook nog veel van uiterlijk veranderen.
Grooming is wanneer een volwassene via social media contact aanknoopt met kinderen onder de 16 jaar, met als doel seks te hebben. Volgens landelijk projectleider Walter van Kleef van de Nationale Politie is grooming een maatschappelijk probleem dat steeds groter wordt. “We maken ons veel zorgen over dit internetfenomeen. Het aantal groomingzaken neemt snel toe.” Alleen al in Noord-Nederland zijn er zo’n zes meldingen per dag.
Een groomer probeert onder meer via chatprogramma’s op het internet op sluwe wijze intieme foto’s, beelden of details van de kinderen te krijgen. Vaak doen groomers zich voor als iemand van dezelfde leeftijd, om zo het vertrouwen van de jongeren te winnen. Die denken lange tijd dat ze een bijzondere band met iemand hebben, waardoor de drempel lager wordt om bijvoorbeeld seksueel beeldmateriaal van zichzelf te sturen. Kinderen die eenmaal zijn overgehaald om voor de webcam naaktfilmpjes en -foto’s te maken zouden daarna makkelijk chanteerbaar zijn. De groomer kan de kinderen dwingen om steeds verder te gaan, waarbij hij dreigt anders alles openbaar te maken. Na het uitwisselen van beelden wordt er aangestuurd op een afspraak; maar bij de seks die volgt, is er niet altijd sprake van dwang.
Strafbaar feit
Grooming is een fenomeen dat pas sinds drie jaar strafbaar is in Nederland, maar het voeren van seksuele gesprekken door volwassenen met minderjarigen op internet is nu nog niet strafbaar. Uit onderzoek van Digibewust blijkt dat bijna de helft van de jongeren tussen de 12 en 16 jaar online benaderd is door een onbekende terwijl men dit niet prettig vond.
Preventie is erg lastig. De methode waarin lokpubers gebruikt worden mag in Nederland niet zomaar. Een politieagent mag zich volgens de wet niet voordoen als een minderjarige. Je kunt alleen iemand groomen die werkelijk jonger is dan 16. Een agent die zich op het internet begeeft en er een valse identiteit aanneemt, is niet een werkelijke minderjarige. Ook uitlokking licht bij deze kwetsbare methode op de loer. De lokpuber methode is gemodelleerd naar Amerikaans voorbeeld. In programma’s als NBC?s Dateline doen vrijwilligers van de controversi?le organisatie Perverted Justice zich op sociale media en chatsites voor als tieners. De organisatie werkt samen met de politie; mensen die in de val zijn gelokt, kunnen worden vervolgd en veroordeeld. In de Verenigde Staten hoeft er geen sprake te zijn van een feitelijk minderjarig persoon.
Naast principi?le bezwaren zijn er ook praktische beperkingen zoals het gebruik van beeldmateriaal van minderjarigen. Wie zich als lokpuber voor wil doen op sociale media of in een chatroom, zal van groomers verzoeken krijgen om seksueel getinte foto’s te sturen. De politie mag wettelijk gezien geen foto’s gebruiken van een bestaand kind, dus wat doe je als zo?n groomer vraagt: “Laat eens iets meer van jezelf zien??.
Het OM verdenkt Frank R. van het plegen van ontucht, verleiding van minderjarige meisjes via internet, het bezit van kinderporno en het onttrekken van een minderjarige aan het ouderlijk gezag.
Meldingen
De zaak – Ellikom genaamd – kwam aan het licht toen op 18 mei van dit jaar een 12-jarig meisje uit een Gronings dorp verdween. Een dag later vond de politie haar samen met Frank R. in Bedum. Eerder al, in 2012, ging het mis nadat twee ouders zich met hun 16-jarige dochter meldden bij de Drentse zedenpolitie. De dochter had een relatie met Frank R. en de politie sprak uitgebreid met het drietal. Na twee weken besloot het gezin geen aangifte te doen. Schaamte speelt hierbij vaak een belangrijke rol. De twee rechercheurs die de zaak behandelden schreven naar aanleiding van de beslissing van de ouders een eindrapport en sloten de zaak af.
Opsporing
Inmiddels zijn 65 van de 300 meisjes ge?dentificeerd. Het is allemaal handwerk. Rechercheurs pluizen de chatgesprekken uit op zoek naar namen, telefoonnummers, woonplaatsen en andere aanwijzingen. Soms kan men een e-mailadres of IP-adres achterhalen. Alle meisjes identificeren is zeer lastig.
De ervaringen met Project X in Haren hielp de politie met het vinden van persoonsgegevens via internet. En dat is niet eenvoudig door onder andere regelgeving en allerlei verschillende internetproviders. De afgelopen maanden werkten 25 agenten aan de zaak. Onder hen zedenrechercheurs, digitaal rechercheurs, rechercheurs die gespecialiseerd zijn in opsporing via social media, rechercheurs van het team bestrijding kinderporno en kindersekstoerisme (TBKK), analisten en gewone rechercheurs.
Het is een spel
Er zijn veel tienermeisjes die via social media worden benaderd door mannen die seks willen. ‘Het is een spel’ zeggen meiden die samen achter internet veel lol hebben. Ze vinden het niet eng en al helemaal geen reden om aangifte te doen bij de politie. Want naakte mannen achter de webcam, dat is juist grappig. Favoriet is chatroulette, eigenlijk een website voor boven de 18, maar daarop controleert niemand, dus ook schoolmeisjes kunnen zich aanmelden. Ook Snapchat – een programma waarbij je een foto maar een paar seconden ziet ? accepteren jonge meisjes uitnodigingen van vreemde mannen. Je ziet van tevoren niet of het een bekende is en er kan toevallig iets leuks achter zitten. Vieze potloodventers zien ze maar twee seconden en klikken ze weg. Je klikt erop en het is weer weg.
RT @RNoordNederland Rechtbank legt Frank R. zes jaar gevangenisstraf op met tbs met dwangverpleging.
Update juli 2014:?De rechtbank in Assen heeft Frank R. (49, uit Cuijk)?veroordeeld tot zes jaar celstraf plus tbs. R. stond uiteindelijk terecht voor 21 zedendelicten, waaronder grooming, verkrachting, ontucht en het maken/bezitten van kinderporno. De verdachte deed zich voor als 18-jarige, en wist zo, ?willens en wetens?, vermoedelijk honderden minderjarige meisjes voor de webcam te verleiden tot het plegen van seksuele handelingen. Deze handelingen waren in de helft van het totale aantal tenlasteleggingen in ?aard en omvang niet passend? bij de leeftijden van de meisjes. In enkele gevallen kwam het ook tot fysieke ontmoetingen, waarbij de seks ?extreem was en steeds extremer werd?. Volgens onderzoekers was de verdachte ?sociaal incompetent? en ontwikkelde hij een steeds sterkere voorkeur voor extreme en dominante seks met jonge meisjes van 12 of 13. Tegen hem was tien jaar ge?ist maar de rechtbank vond niet alle aanklachten bewezen. Waar het OM aanvankelijk sprak over ?mogelijk honderden slachtoffers? ?waren slechts 21 zaken in de dagvaarding vermeld. De rechter heeft veel slachtoffers verder een schadevergoeding toegewezen.
Bronnen:Elsevier, Trouw, Nu.nl, Dagblad van het Noorden (2013, 9 oktober). ‘Grooming’ steeds groter probleem?, Dagblad van het Noorden (2013, 9 oktober). ?Politie had R. eerder kunnen pakken?, Elsevier (2013, 19 oktober), ??Pedofielen betrappen;? Digitaal kinderlokken/ Om grooming via internet tegen te gaan, wil minister Opstelten lokpubers inzetten. Maar wat een ogenschijnlijk kleine aanpassing van de wet lijkt, is zowel principieel als praktisch een discutabel middel?, De Volkskrant (2013, 12 oktober). ?Met ??n klik is de naakte man weg?.
Een Britse detective deed zich voor als veertienjarig meisje op Facebook: ?Binnen vijf minuten had het profiel drie berichten van mannen tussen twintig en veertig die ?asl? vroegen (leeftijd, geslacht en woonplaats). De mannen deden maar weinig moeite zichzelf te verbergen, misschien omdat ze denken dat ze ermee weg komen, zoals velen ook doen. (…) Sommige bouwden het traag op, eerst met een beetje small talk in tienertaal of vragen over mijn hobby?s. Maar al gauw kwamen de vragen: of ik al seks had gehad, met wie en of ik dat leuk vond. Anderen gingen nog verder en vroegen of ik het erg zou vinden iets seksueel te doen voor de webcam. Of ze vroegen of zij iets mochten tonen via de webcam. En ik was maar een uur online geweest!? Het zijn geen vieze oude mannetjes of engerds: ?Ze lijken heel verantwoordelijk en degelijk. Ze hebben zelfvertrouwen en weten precies hoe ze kinderen en tieners moeten benaderen. Ouders moeten zich realiseren dat pedofielen heel normaal lijken, ze vallen niet op. Ze hebben werk, en gebruiken de anonimiteit van het internet om zich uit te leven.? Het Engelse woord ‘grooming’ wordt vaak gebruikt voor dit soort zaken.
Uitleg Grooming
Grooming is het benaderen van en contact leggen met kinderen door een pedofiel met als uiteindelijke doel het mogelijk maken van seksueel contact door de seksuele drempels en remmingen van het kind te verlagen. De Nederlandse uitdrukking ‘kinderlokker’ komt hier dicht bij in de buurt, hoewel het niet hetzelfde is. Ook bij seksueel misbruik binnen een gezin kan sprake zijn van een groomingproces, waarbij de dader de normale familierelatie stap voor stap ‘ombuigt’ tot een seksuele relatie. Niet elke pedofiel die contact legt met kinderen heeft echter tot doel om seksueel contact te hebben met kinderen. Er dient dus een onderscheid gemaakt te worden tussen grooming en andere vriendschappelijke contacten tussen een pedofiel en een kind. Niet alle pedoseksuele contact gebeuren door pedofielen en lang niet alle pedofielen hebben seksueel contact met kinderen.
Habbo?(vroeger Habbo Hotel) is een wereldwijd gespeelde online game. Duur gezegd, een MMOCC?(Massive Multiplayer Online Chatting Community). Er zijn chatrooms, gastenkamers, openbare ruimten zoals de lobby?s, zwembaden en een theater. Gebruikers kunnen ook hun eigen kamer inrichten met meubels die ze kopen met ?credits?, maar die kosten geld. Die meubels kunnen mensen weer op een marktplaats in Habbo verkopen.? Habbo Club- en VIP-lidmaatschappen zijn ook te koop. Zelfs in Habbo heb je last van cyberstalking en digitale diefstal door hackers?en?scammers. Scammers beloven gebruikers allemaal spulltjes in ruil voor hun wachtwoord. Doe je dit, dan kan de scammer inloggen op je account en je meubels overzetten naar zijn eigen account. Weg geld. In november 2007 werd voor het eerst iemand aangehouden voor virtuele diefstal. Deze jongen had voor meer dan 4000 euro aan virtuele meubels gestolen. Habbo is dus net de echte wereld. Met kinderlokkers en pedofielen. Onlangs werd een achtentwintigjarige digitale kinderlokker veroordeeld?tot dertig maanden cel, nadat hij op Habbo een elfjarig meisje had verleid door zich veel jonger voor te doen. Hij belandde met het meisje in een echt hotel.
Journalist Stijn Hustinx schreef in januari 2011 in het Algemeen Dagblad over een internet rechercheur uit de politieregio Limburg Zuid. Een digitale wijkagent surveilleert online op het onder jongeren immens populaire internetcomputerspel Habbo. De politie noemt de digitale wijkagent een groot succes: het levert tientallen meldingen op van onder meer cyberstalking en digitale diefstal. Hieronder staat het artikel aangevuld met achtergrondinformatie.
Regelmatig loopt Boudewijn Mayeur (39) zijn ronde door Habbo, een internethotel waar kinderen zich een digitaal personage aanmeten. Vanuit zijn bureau in Heerlen houdt Boudewijn Mayeur twee keer per maand spreekuur in het Habbo-hotel, een virtueel hotel op internet. ?Zijn digitale alter ego ziet eruit als een klein politiemannetje. In het hotel ontmoeten de kinderen elkaar, bijvoorbeeld in de door henzelf als nachtclubs of woonhuis ingerichte kamers. Maandelijks bezoeken 1,4 miljoen jongeren het Habbo-hotel.
,,En het komt ook nog wel eens voor dat iemand alle gegevens van een kind achterhaalt. Want aan je Habbo-profiel zit bijvoorbeeld ook je Facebook-account gekoppeld. Voor je het weet wordt je enorm lastiggevalen. Stalking dus. Ik adviseer de kinderen wat ze kunnen doen, zoals aangifte. Dat komt geregeld voor.
Ook gaat van de aanwezigheid van de surveillerende agent een waarschuwing uit voor kinderlokkers en pedofielen. Afgelopen november nog werd een digitale kinderlokker door de?rechtbank veroordeeld?tot dertig maanden cel, nadat deze 28-jarige man op Habbo een 11-jarig meisje had verleid door zich veel jonger voor te doen. Hij belandde met het meisje in een echt hotel. Ook had hij toenadering gezocht tot een 9-jarig meisje.
Habbo zelf is zeer te spreken over de aanwezigheid van de politie. ,,We hebben ook onze eigen toezichthouders moderators, vertelt Marion Strumpel van Habbo. ,,Maar zo n agent maakt natuurlijk meer indruk, bovendien kan die ook meer. We juichen het van harte toe.
Mayeur zegt ook succesvol te zijn met een chat-spreekuur via de website van de Zuid-Limburgse politie. Daar kunnen jongeren op gezette tijden chatten met de internetrechercheur of een van zijn medewerkers. ,,De drempel is veel lager dan als je naar een echt politiebureau moet. Het werkt. Kinderen melden zich met schrijnende verhalen, bijvoorbeeld over misbruik. Ik heb al tientallen kinderen aangeraden aangifte te doen. Dat hadden ze zonder ons nooit gedaan. De politie moet dit vaker doen.
De ministeries van Veiligheid & Justitie en Economische Zaken, Landbouw en Industrie voeren momenteel gezamenlijk?campagne?om jongeren te stimuleren goed met hun wachtwoorden om te gaan. Ze richten zich met name op jongeren van 12 t/m 17 jaar. De rijksoverheid heeft ervoor gekozen deze bewustwordingscampagne uit te voeren samen met Habbo, omdat de overheid in de strijd tegen cybercriminaliteit sterk vertrouwt op het nut en de noodzaak van publiek- private samenwerking. Habbo ging graag in op het voorstel, omdat ze een veilige omgeving wil bieden voor jongeren en deze verantwoordelijkheid voor haar jonge doelgroep serieus neemt.
Arrestatie wegens diefstal in Habbo
Toezicht
In elk land wordt toezicht gehouden door betaalde moderators, die aanwezig zijn als het hotel open is. Zij?verbannen?de mensen die tegen de regels opgesteld door Sulake handelen. Dit doen ze met speciale in-game-commando’s. Hiermee kunnen moderators onderling contact hebben en op afstand mensen uit het hotel sturen.
Verder worden alle woorden eerst door het zogenaamde?bobba-filter gehaald. Als er een woord wordt gezegd dat niet door de beugels kan wordt het woord vervangen door?bobba. Gebruikers die ouder zijn dan 13 hebben de mogelijkheid het filter uit te schakelen. In het hotel zijn moderators herkenbaar aan een speciale staff-badge, en het voorvoegsel?MOD-?voor hun Habbonaam.
Misbruik en fraude
Habbo probeert de gebruikers te beschermen tegen de zogenaamde?hackers?en?scammers?op de site. Zodat de gebruiker niet de dupe kan worden van zijn eigen onvoorzichtigheid. Want in de meeste gevallen verlies je dan als gebruiker je spullen.
Scammers beloven gebruikers namelijk grote hoeveelheden items als zij hun wachtwoord geven. Als een gebruiker hier op ingaat, kan de scammer inloggen op het account van het slachtoffer, om vervolgens de meubels van het account naar zijn eigen account over te zetten.
Fake login
Hackers kunnen zogenaamde ‘fake-login’ pagina’s maken. Mensen die Habbo spelen loggen daar dan op in, waardoor de pagina het wachtwoord, gebruikersnaam en het e-mail adres van die gebruiker doorstuurt naar een document zodat de hackers die gegevens kunnen veranderen. Habbo waarschuwt de mensen dus ook, de URL moet beginnen met: https://www.habbo.nl/…
Veiligheidslot
Habbo heeft sinds kort een zogenaamd ‘veiligheidsslot’ waarmee een speler er voor kan zorgen dat zijn meubels niet worden gestolen. Als er op een account wordt ingelogd anders dan waarop je bent geregistreerd blokkeert het account en enkele hotelfuncties. Na het invoeren van twee antwoorden op vragen naar keuze worden die functies weer vrijgegeven
n de media is al veel aandacht aan de fraude in Habbo gegeven. Slachtoffers en bezorgde ouders kwamen aan het woord. In 2005 werd er door het programma?TROS Radar?aandacht besteed aan het onderwerp “stelen in het Habbo Hotel”. Hierin vertelden onder anderen kinderen over hun ervaring. Er werd tijdens de uitzending beloofd dat de problemen werden opgelost. Enkele weken later werd er in?TROS Radar?opnieuw aandacht aan besteed.
Stelen gebeurde regelmatig en bij verschillende gebruikers. Dit wordt zowel door Habbo online aangepakt, met moderators, en in het echt met politie. In november 2007 werd voor het eerst een jongen aangehouden wegens virtuele diefstal. Deze persoon had meer dan 4000 euro aan virtuele meubels gestolen.[2]
In oktober 2011 was onder andere Habbo Hotel het onderwerp in het consumentenprogramma?Kassa, het ging daarbij vooral om het online kopen van zogenaamde Habbo Credits. Door deze uitzending brengt Habbo in overweging de?Online betalingsmethoden?te beperken tot?creditkaarten.
In juni 2012 kwam Habbo onder vuur te liggen nadat een Britse journaliste na aanmelding als 11-jarige seksueel lastig was gevallen. Habbo Hotel heeft naar aanleiding van het nieuws dat de website misbruikt wordt door pedofielen, de chat tijdelijk wereldwijd afgesloten. Dat betekent dat de leden (tijdelijk) niet meer met elkaar kunnen communiceren, en dat is juist het doel van Habbo Hotel.?Ruim een maand later is er een nieuw chatsysteem ingevoerd en kunnen de Habbo’s weer gewoon chatten.
Dief uit Habbo-hotel gearresteerd:
Stel: je loopt je huis binnen, en komt tot de ontdekking dat al je duurbetaalde meubels verdwenen zijn. In de virtuele tienerwereld Habbo Hotel is het meerdere tieners al overkomen. Dat jatten van virtuele goederen klinkt voor iemand die niet thuis is in driedimensionale werelden misschien redelijk onschuldig. De meubels, kleding, huizen, huisdieren en andere spullen zijn tenslotte niet echt. Maar goederen in virtuele werelden kosten wel degelijk echt geld. Er gaan miljoenen euro’s in om.?Habbo Hotel, dat in Nederland zo’n 500.000 deelnemers heeft en wereldwijd 7 miljoen, heeft een eigen valuta, Habbo-credits. Maar die credits moeten wel met echte euro’s worden gekocht.?Wereldwijd gaat er in Habbo Hotel zo’n 4 miljoen euro per maand om. De vergelijkbare 3D-wereld voor volwassenen?Second Life?heeft zelfs een omzet van ongeveer 1 miljoen Amerikaanse dollars per dag.
Diefstal testcase
In Nederland is nu voor het eerst iemand opgepakt wegens virtuele diefstal. Diefstal ter waarde van ongeveer 4000 euro, in de vorm van virtuele meubels. Volgens een woordvoerder van Habbo Hotel gaat het hier om een testcase, “in Nederland, maar ook voor de rest van de wereld, om virtuele diefstal strafbaar te maken.” Want volgens de Nederlandse wet kunnen virtuele spullen helemaal niet gestolen worden. De Amsterdamse digitale recherche beschuldigt de 17-jarige arrestant daarom naast diefstal en heling ook van computervredebreuk en vernieling. ?”Het is namelijk zo dat als je data verandert of weghaalt, je die data vernielt. Die meubels zijn weggehaald, dus in principe?zijn er data vernield.” “Alleen hebben wij ook diefstal en heling ten laste gelegd? omdat die virtuele goederen toch een waarde vertegenwoordigen”, zegt de Amsterdamse digitale recherche. Ze kreeg in het afgelopen jaar acht aangiftes over diefstal van virtuele goederen, allemaal in Habbo Hotel.
Wachtwoord
De diefstal is waarschijnlijk gebeurd doordat de verdachte van zijn slachtoffers de login-gegevens en het wachtwoord heeft weten te ontfutselen. Iets dat bij de vaak nog hele jonge deelnemers aan Habbo Hotel misschien makkelijker is dan in andere 3D-werelden.?Een woordvoerder van?SecondLife.nl?zegt dat hem geen zaak van pure diefstal bekend is. Wel speelt er op dit moment in de VS een zaak over intellectueel eigendom.?Een maker van seksbedden, dat zijn objecten waarop animaties worden uitgevoerd, heeft iemand voor de rechter gedaagd die zijn ontwerp gestolen heeft. De dief verkoopt de seksbedden ver onder de prijs.
Artikel 310 Wetboek van Strafrecht
“Hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort wegneemt, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, wordt, als schuldig aan diefstal, gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of een geldboete van de vierde categorie.” ?Bij formulering van de delictsomschrijving had “de wetgever nooit kunnen bedenken dat ooit een situatie aan de rechter zou worden voorgelegd waarin geoordeeld zou moeten worden [?] over een vermeende diefstal van een virtueel goed in een virtuele wereld? (Moszkowicz, 2009, p.495).
Jurisprudentie:?Werkstraf en voorwaardelijk voor virtuele diefstal
Twee minderjarige jongens zijn door de rechter veroordeeld tot werkstraffen en voorwaardelijke hechtenis wegens diefstal van virtuele goederen in het online spel RuneScape. Het is voor het eerst dat iemand in Nederland voor virtuele diefstal is veroordeeld. (Nu.nl, 2008).?Verdachte met medeverdachte via MSN afgesproken om virtuele goederen uit account van slachtoffer over te brengen naar eigen account. In de middag slachtoffer meegenomen naar huis medeverdachte, waar zij slachtoffer hebben mishandeld. Vervolgens hebben beide verdachten onder doodsbedreiging met mes slachtoffer gedwongen om wachtwoord af te geven.?Nadat verdachte en medeverdachte zich toegang hadden verschaft hebben zij een virtueel amulet en masker naar hun eigen account overgebracht.
Oordeel rechtbank Leeuwarden: de virtuele amulet en het virtueel masker als bedoeld in de onderhavige zaak zijn geen stoffelijke goederen, alhoewel ze wel waarneembaar zijn. Gelet op de bedoelde jurisprudentie is dat geen beletsel om ze als goed als bedoeld in artikel 310 van het Wetboek van Strafrecht aan te merken.
Habbo Report: Date of je leven!
Tienercommunity Habbo Hotel ‘speeltuin voor pedofielen’
Het onder tieners populaire sociale spel Habbo Hotel is volgens onderzoek van de Britse nieuwszender Channel 4 een virtuele speeltuin voor pedofielen. De chats, zowel de publieke als de priv? chats, zijn ‘pornografisch, pervers en gewelddadig’, en vormen soms als lokaas voor verder seksueel misbruik.
Habbo Hotel, het vrolijke online spelletje met kinderlijke graphics, met roze teddyberen, felle kleuren, roze teddyberen en pony’s en knipperende lichtjes, is met 10 miljoen unieke bezoekers per maand ’s werelds grootste online community voor tieners. Maandelijks komen hier 3 miljoen spelers bij. 65 procent van de spelers is tussen de 13 en 16 jaar oud. In een virtueel hotel kunnen kinderen rondlopen en met elkaar chatten, openbaar of priv?. De spelers kunnen ook credits kopen om hun eigen hotelkamer in te richten.
Iedere sessie
Rachel Seifert van?het Britse journaal Channel 4 News?begaf zich in 2 maanden tijd zo’n 50 keer in het virtuele hotel, waarbij ze zich voordeed als een klein meisje, en werd iedere sessie wel een keer seksueel benaderd. ‘Het gemak waarmee dit gebeurde was schokkend’, zegt Seifert. ‘Binnen enkele minuten kreeg ik een verzoek of ik mijn webcam aan wilde zetten en wilde strippen voor de camera tot ik volledig naakt was’, vertelt Seifert.
John Carr, een prominente deskundige op het gebied van veiligheid voor kinderen, speelde ook mee en kreeg tijdens de sessie, om 16.30 uur in de middag, een verzoek van ‘DirtyBoii’ voor een priv?chat. Ook DirtyBoii had niet lang nodig om zijn slag te slaan en vroeg: ‘Hoe ziet jouw lichaam eruit?’. Carr: ‘Op dit moment had een moderator moeten inspringen. Dit is zeer verontrustend. Habbo Hotel is een gevaarlijke plek voor kinderen.’
De site is gericht op kinderen van 13 jaar, maar volgens Channel 4 News wordt het spel zelfs gespeeld door kinderen van 9 jaar. Habbo is in 150 landen actief, waaronder Nederland.
Pedofielen
Channel 4 News vond twee gevallen van veroordeelde pedofielen die tientallen kinderen die ze ontmoet hadden op Habbo Hotel hadden misbruikt. Een van hen, die onlangs is veroordeeld tot zeven jaar celstraf, beloofde de jongeren meubels voor hun hotelkamer – waar normaal geld voor moet worden betaald – in ruil voor vriendschap. Daarna werden de jonge meisjes overgehaald om hun kleren uit te trekken voor de webcam. Vervolgens dreigde de pedofiel de beelden publiek te maken als ze geen seksuele handelingen zou verrichten. de man maakte in ieder geval 80 slachtoffers die allen via Habbo Hotel waren benaderd.
Habbo Hotel laat middels een verklaring weten dat de veiligheid van kinderen hun topprioriteit is. Habbo Hotel heeft meer dan 225 moderators in dienst, die samen alle talen spreken en 24 uur per dag gesprekken controleren. ‘Elke online community die gebruikers in staat stelt om virtuele identiteiten aan te nemen, staat open voor misbruik. Daarom werken wij hard om gebruikers te weren en ongepaste inhoud te blokkeren’, zegt CEO Paul LaFontaine van Sulake, het Finse bedrijf dat eigenaar is van Habbo Hotel. ‘Ook geven we voorlichting en bieden we ondersteuning voor deelnemers die in een ongemakkelijk gesprek zijn beland’, schrijft hij vandaag in een blog over het veiligheidsbeleid van Habbo Hotel. In het blog wordt overigens geen enkele melding gemaakt van de onstane consternatie.
De bevindingen van Channel 4 News zijn overgedragen aan de politie.
Habbo-speler Jasper (16): Habbo gaat echt niet alleen maar over seks
Tienercommunity Habbo is in opspraak geraakt vanwege seksueel getinte gesprekken waar kinderen mee geconfronteerd worden, waarna Habbo de chatfunctie sloot. Jasper (16) speelt al drie jaar Habbo en vindt dat Habbo helemaal niet zo gevaarlijk is als nu wordt beweerd – je kunt seksuele gesprekken makkelijk zelf ontwijken. Maar ouders moeten wel goede voorlichting aan hun kinderen geven, betoogt Jasper.
Sinds een paar dagen is Habbo in het nieuws vanwege een klein onderzoek dat gedaan is door Channel 4. Hierbij kwam uit dat er heel veel seksueel getinte gesprekken in Habbo zijn. Ze kwam hierachter door zich voor te doen als 11-jarig meisje. De Volkskrant heeft hier ook een artikel over geplaats, en noemt hierbij Habbo een ‘speeltuin voor pedofielen’.
Op zoek
Door deze berichten denkt iedereen dat het in Habbo alleen maar over ‘seks’ gaat, wat in ieder geval niet zo is. Habbo is een plaats vol met gezelligheid. Ja, hier en daar zijn ruzies en seksuele gesprekken, maar vooral de laatste vind je niet als je er niet naar op zoek gaat.
Het nieuwsbericht van Channel 4 en die van de Volkskrant zijn ook enorm overdreven. Binnen vier minuten schijn je in een seksueel getint gesprek te zitten. In alle jaren dat ik Habbo actief speel, 3 jaar, heb ik dit nog nooit meegemaakt. Ja, ik ben wel eens in een seksueel getint gesprek beland, maar dan waarschuw ik een moderator, zet de speler op ‘Negeer’ zodat ik hem niet meer hoor en loop de kamer uit.
In het verslag van Channel 4 zeggen ze dat ze in een kamer geweest zijn waar vrouwlijke Habbo’s net doen alsof ze aan het paaldansen zijn. Deze kamers horen er niet te zijn, deze moeten de moderators direct sluiten. Maar als je deze kamers bezoekt, dan zoek je deze gesprekken toch op? Logisch dat je dan een seksueel getint gesprek krijgt.
Kamer uit lopen
Moderators doen soms inderdaad weinig, dat heb ik wel gemerkt. Maar zelf kun je er veel aan doen door direct de kamer uit te lopen, en als je niet met iemand bevriend bent kan hij je ook niet meer volgen.
Ik vind ook dat ouders hier ook wat mee moeten doen, ze moeten hun kinderen goed voorlichten over wat wel en wat niet kan, en wat de gevolgen kunnen zijn van foute beslissingen online.
Zelf word ik keer op keer benadrukt over de gevaren van online chatten door mijn ouders, hierdoor let ik extra goed op en weet ik wat ik moet doen als er iets vervelend gebeurt.
In het nieuwsbericht van Channel 4 staat als voorbeeld dat ze gevraagd werden te skypen met vreemde mensen, of voor de webcam te gaan zitten. Ouders moeten hun kinderen leren dat ze dit nooit moeten doen, en wat de risico’s ervan kunnen zijn.
Niet zo gevaarlijk
Mijn vrienden hebben ook gereageerd op al deze commotie rond Habbo. De meeste komen bijna nooit in een seksueel getint gesprek terecht. Flameowner (een Habbo) zegt: ‘Met vrienden onder elkaar is Habbo hartstikke gezellig.’ En zijn mening is dat Habbo helemaal niet zo gevaarlijk is als het wordt beweerd.
Kortom, Habbo is helemaal niet zo gevaarlijk als het wordt beweerd. Als je seksueel getinte gesprekken niet wilt, ontwijk je ze gewoon, want om ze te ontwijken zijn er genoeg maatregelen.
Zelf hoop ik wel, dat Habbo er nog meer aan gaat doen om deze gesprekken te bannen, ondanks alle mogelijkheden die er nu al zijn om ze te ontwijken. Ouders moeten ook hun kinderen voorlichten over online chatten, wat wel kan en wat niet kan, en hoe ze met vervelende situaties moeten omgaan.
