Volgens onderzoek van juridisch dienstverlener DAS speelt ??n op de tien ontslagen het gedrag op sociale media een belangrijke rol. Er zijn veel conflicten bekend, maar een jongeman uit Australi? maakte het heel bond. Hij moest uiteindelijk een docente meer dan een ton betalen toen zij er uiteindelijk toe gedwongen werd de school te verlaten en?ze door zijn toedoen veel?reputatieschade?leed.
Korter geleden was de tweet van ambtenaar van Justitie en Veiligheid?Yasmina Haifi. Zij?werd geschorst nadat ze op Twitter de islamitische terreurorganisatie ISIS in verband bracht met een ?vooropgezet plan van zionisten?. Deze blog gaat over social media en ontslagrecht.
Enkele PVV-Kamerleden en Kamerlid Pieter Omzigt (CDA) uitten op twitter kritiek op haar tweet en de Telegraaf publiceerde dat online, waarna ze haar tweet wiste. Die was geplaatst naar aanleiding van de onrust in de Schilderswijk door recente betogingen van voor- en tegenstanders van IS, en de tweet luidde:
?ISIS heeft niets met Islam te maken. Is vooropgezet plan van zionisten om islam zwart te maken?
Haifi werd ingehuurd door Justitie bij het Nationaal Cyber Security Center?(NCSC), dat valt onder de Nationaal Co?rdinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV). Dat orgaan is er om terrorisme te voorkomen, signaleren en bestrijden en om radicalisering van jongeren in Nederland te voorkomen. In een reactie zegt de woordvoerder van Justitie dat: ?Veiligheid en Justitie en de NCTV afstand nemen van haar uitlatingen. En aangezien die betrekking hebben op het werk van de NCTV en het Nationaal Cyber Security Center wordt haar detachering onmiddellijk be?indigd.? Verder zal met haar worden gesproken en bekeken worden ?of er nadere maatregelen nodig zijn? tegen de ambtenaar.
Haifi probeerde haar uitlatingen nog te nuanceren met nieuwe tweets, waarin ze stelde dat het geweld van ISIS niets te maken heeft met de islam.
Op Radio 1 zei Haifi dat er ?kennelijk alleen vrijheid van meningsuiting is voor bepaalde groepen?. En dat er ?genoeg? aanwijzingen zijn voor links tussen ISIS en het bewind in Isra?l. Overigens is Yasmina Haifi ook lid van het Haagse Comit? ?Herstel van Vertrouwen?, een burgerinitiatief dat zich keert tegen ?etnisch profileren?door politie-agenten. Politie-agenten zouden, op grond van de criminaliteitsstatistiek, eerder burgers met een huiskleur als verdachte aanhouden dan autochtone burgers. Volgens critici doen ze dit op basis van vooroordelen. Het comit? ?Herstel van vertrouwen? stelt ook dat de politie bij aanhoudingen soms excessief geweld gebruikt.
De ambtenaar van het ministerie van Veiligheid en Justitie die geschorst werd om een controversi?le tweet over de terreurorganisatie Islamitische Staat (IS, voorheen ISIS) was korte tijd na het incident?definitief haar functie kwijt. Er wordt nog gekeken naar eventuele maatregelen en daarbij wordt ontslag niet uitgesloten. “Zij komt niet meer terug in deze functie. Nooit”, aldus Opstelten. Opstelten zei geschrokken te zijn van de inhoud van de tweet. De uitspraak paste volgens Opstelten op geen enkele manier bij haar functie. ”Daarom is ze direct geschorst. Zij is niet de goede vrouw op de goede plek”, zei Opstelten. Hij zei dat ze op Personeelszaken niet betrokken was bij beleidsmatige of inhoudelijke zaken, maar wel mensen moest aannemen. Voor ambtenaren gelden regels voor het twitteren, zei Opstelten. ”Wat iemand zelf vindt, daar heb ik het niet over, het gaat erom wat je naar buiten brengt als ambtenaar.” Daarbij is het zaak je te gedragen zoals bij je functie past. ”En dit paste op geen enkele manier. Als we wisten dat ze dit zou doen, hadden we haar niet aangenomen.”
Toch is er ook steun
Duizenden mensen spreken via een speciale pagina op Facebook hun steun uit voor de omstreden justitieambtenaar Yasmina Haifi. Ze komen vooral voor de Haagse op omdat ze het met haar theorie eens zijn dat de gruweldaden van terreurorganisatie ISIS een zionistisch complot vormen.
Dat het niet alleen gaat om steun voor Haifi bleek nadat een Facebookgebruiker een bericht plaatste met de oproep aan het voormalige Haagse PvdA kandidaat-Kamerlid om haar complottheorie terug te nemen. ?Deze pagina is bedoeld voor mensen die Haifi steunen, dus ook dat het zionisme en ISIS verband hebben?, reageert de initiatiefnemer van de actie die daarop de oproep direct verwijderde.
Nu.nl kopte met de tekst “Impact van sociale media onderschatten kan ?cht niet meer“. De onwetendheid over de gevolgen van tweets en andere berichten op sociale media lijken?niet langer een excuus voor werknemers in het bedrijfsleven en bij de overheid. Wie nu bij de rechter nog aanvoert dat hij de impact van een boodschap via Twitter, Facebook of Linkedin heeft onderschat, wordt meewarig aangekeken. ”Rechters zijn nuchter genoeg om eventuele foutjes bij ontslagzaken eruit te zeven”, zegt de Utrechtse arbeidsjurist Maarten van Gelderen, die twee jaar geleden een top-10 van blunders van werknemers, ambtenaren en politici op sociale media publiceerde. ”Twitter en Facebook zijn heel impulsieve media, waarmee snel iets mis kan gaan. Maar politieke gevoeligheid is bij de overheid natuurlijk een open zenuw, zeker wanneer dat leidt tot een golf van protest en verontwaardiging.”
Het is volgens arbeidsjurist Van Gelderen het zoveelste voorbeeld van een carri?re die is geknakt door te denken dat vrijheid van meningsuiting boven fatsoenlijke onlinecommunicatie staat.?Van Gelderen ziet een aanhoudende groei van ontslagzaken waarin op sociale media geplaatste berichten de aanleiding zijn. Was dat een paar jaar geleden nog 2 tot 3 procent van zijn geschillen, dat is nu zeker 5 procent. ”We zien een structurele groei in zaken rond social media.”
Facebook
Ook Facebook activiteit is een belangrijke reden voor ontslag, want social media ontwikkelen zich tot een begraafplaats voor carri?res..
Franko Berk werkte als beveiliger op de Rotterdamse tram, totdat hij zich eind november op Facebook mengde in een discussie over ebola. ‘Laten we die zwarte apen daar lekker creperen en het geld eerst besteden aan armoede in Nederland’, schreef hij onder meer. Een andere Facebook-gebruiker stuurde een screenshot met de uitlating aan Securitas, waarvoor Berk op uitzendbasis werkte. Het beveiligingsbedrijf besloot de arbeidsrelatie nog dezelfde dag te be?indigen.
Werkgevers krijgen de uitlatingen vaak pas onder ogen doordat andere Facebook-gebruikers hen er via screenshots op attenderen, met de aansporing om de werknemer te ontslaan. Dat gebeurde begin dit jaar toen een moslim op Facebook zijn enthousiasme uitte over de brand die op nieuwjaarsdag een kerk in het Zeeuwse Hoek in de as legde. Op zijn profiel gaf hij zich uit voor steward van ADO Den Haag, maar de voetbalclub hoefde geen gehoor te geven aan de oproep hem te ontslaan – hij was er al sinds vorig jaar niet meer werkzaam, aldus ADO.
Een andere beveiliger zou vorige week volgens verschillende bronnen zijn baan zijn kwijtgeraakt nadat hij op Facebook steun betuigde aan de aanslagen op Zweedse moskee?n. De man riep op tot een ‘brandbommendag tegen moskee?n’. Trigion, zijn werkgever, distantieert zich van de ‘kwetsende uitspraken’, maar wil bevestigen noch ontkennen of de aangekondigde ‘passende maatregelen’ betekenen dat de beveiliger is ontslagen.
Juridisch dienstverlener DAS zegt in 2014 driehonderd ontslagzaken te hebben gehad waarbij uitlatingen op sociale media een van de redenen vormden om een werknemer te ontslaan. In zeventig van deze gevallen waren de uitlatingen zo ernstig dat ze op zichzelf al voldoende waren om ontslag aan te zeggen.
Ook Achmea Rechtsbijstand ziet een toename van het aantal arbeidsconflicten met sociale media als aanleiding: in 2010 nog maar vijf, sindsdien elk jaar gestegen tot 38 in 2014. Tegelijkertijd vormen deze 38 zaken slechts 0,1 procent van alle arbeidsrechtzaken bij de juridisch dienstverlener.
Niet altijd zijn grievende uitlatingen de reden voor ontslag. Een verpleegster op de intensivecare-afdeling van het Bredase ziekenhuis Amphia werd na 35 jaar op staande voet ontslagen omdat ze tijdens haar nachtdienst foto’s had laten maken van haar dochter, die haar portfolio wilde uitbreiden als ‘Miss International Netherlands’. Op Facebook-foto’s was ze te zien in een wit Amphia-uniform en en de sjerp van de missverkiezing. Haar moeder werd onder meer ontslagen omdat de foto’s de privacy van pati?nten hadden geschonden en omdat de verpleegster tegen collega’s had gelogen dat ze toestemming had voor de foto’s. De vrouw had geen recht op een vergoeding, oordeelde de kantonrechter in september.
Relatiebeding
Volgens onderzoek van juridisch dienstverlener DAS speelt ??n op de tien ontslagen het gedrag op sociale media een belangrijke rol. Dat?varieert?van mensen die zich ziek melden en vervolgens foto?s plaatsen van een spetterend avondje uit, tot mensen die al te loslippig zijn en bijvoorbeeld hun werkgever of leidinggevende bekritiseren op Facebook of Twitter. Volgens DAS is de tweet of posting niet altijd de enige reden voor ontslag maar wel vaak de bekende druppel die de emmer deed overlopen.
”Gezien het aantal zaken dat wij bij DAS behandelen, zal dit percentage ongeveer gelden voor alle arbeidsconflicten in Nederland”, zegt jurist Olav Wagenaar.
Hij plaatst er wel de kanttekening bij dat de arbeidsverhouding meestal al verstoord is en dat de inhoud van een tweet of een post op bijvoorbeeld Facebook voor de werkgever de aanleiding is ontslag aan te zeggen. Jaarlijks handelt DAS zo’n 300 zaken rond sociale media af.?Lang niet altijd gaat het in die zaken om belediging of andere publieke uitglijders. Van de juridische conflicten staat bij Van Gelderen Linkedin met stip op 1. Vaak nemen werknemers bij het accepteren van een nieuwe baan hun zakelijke netwerk op Linkedin mee, maar vergeten ze hun relatiebeding. Dat betekent dat ze hun bestaande relaties niet zo maar kunnen meenemen.
Wat mag wel en niet?
Wat nu precies wel mag en wat niet, is een zich langzaam ontwikkelende jurisprudentie waarin de rechters de kracht van sociale media in elk geval ernstig nemen. Belediging van mensen of organisaties, het toebrengen van reputatieschade aan werkgevers door werknemers, het zijn zaken die door de rechter niet worden getolereerd.
Een beetje kritisch zijn mag, klagen dat je alweer moet overwerken ook, maar veel verder moet een werknemer niet gaan.
”Je uitlatingen op internet zijn erg verweven met de functie die je vervult”, zegt Van Gelderen. Hij verwijst naar de functie en uitlatingen van ambtenaar Yasmina Haifa. ”In het geval van deze mevrouw denk ik dat ze een groot arbeidsrechtelijk probleem heeft.”
@GroteDame
Zie ook een politievrouw die in december 2010 uitgleed over een voorbarig bericht. Zonder de feiten te kennen veronderstelde de districtschef Zuid-Oost Drenthe in een tweet dat een jong stel in Meppel zou zijn overleden door huiselijk geweld. Later bleek het duo door koolmonoxidevergiftiging te zijn omgekomen.
@GroteDame kreeg voorwaardelijk strafontslag en werd overgeplaatst naar Friesland. Het Twitteraccount is sinds 25 december 2010 niet meer actief.?Ambtenaren worden blijkens de ‘Uitgangspunten onlinecommunicatie Rijksoverheid’ sinds 2010 aangemoedigd zich te uiten.
”Het is goed dat steeds meer rijksambtenaren het internet gebruiken om hun professionele taak te vervullen”, aldus de richtlijn. ”Wel is de ambtenaar zich ervan bewust dat hij optreedt als ambassadeur van de rijksoverheid en dat zijn uitspraken vallen onder ministeri?le verantwoordelijkheid.”
Ambtenaren moeten zich bovendien houden aan ‘kernwaarden’: onpartijdigheid, betrouwbaarheid, zorgvuldigheid, dienstbaarheid, respectvolle bejegening, professionaliteit en morele verantwoordelijkheid. Juridisch dienstverlener DAS ziet dat in het bedrijfsleven werknemers zich vaker bewust zijn van de impact van sociale media.
Zij worden voorzichtiger met het plaatsen van negatieve posts over de werkgever, directe collega’s of een leidinggevende. Wagenaar: ”Ook zien we dat steeds meer werkgevers een socialmediaprotocol opstellen. Daardoor zijn werknemers zich meer bewust van wat wel en niet gepost kan worden.”
Een Gelderse verwarmingsmonteur werd in 2012 ontslagen nadat hij op Facebook een bericht had geplaatst waarin hij schreef dat hij ervan baalde dat hij met een bepaalde collega op pad moest ? die hij aanduidde als ‘die zwarte’. Ook kwalificeerde hij zijn collega als ‘een mongool’ en ‘een gek’. De berichten stonden niet op zichzelf, want de monteur was al eerder op de vingers getikt nadat hij zich bij een klant negatief had uitgelaten over zijn collega. Na de Facebook-berichten stapte het vloerverwarmingsbedrijf naar de kantonrechter om de arbeidsovereenkomst op te zeggen. De rechter vond dat de werknemer een laatste waarschuwing had moeten krijgen, maar meende wel dat de arbeidsovereenkomst kon worden ontbonden.
Een magazijnmedewerker van Blokker werd ook ontslagen na negatieve berichten op Facebook. Nadat Blokker had geweigerd een voorschot op het loon van de man te verstrekken, had hij een scheldkanonnade op zijn account geplaatst. De werknemer kreeg een waarschuwingsbrief, waarin hem werd verzocht zich op internet niet meer negatief over zijn werkgever uit te laten.?Dat weerhield hem er niet van om het nog eens te doen. Een ‘vriend’ speelde de berichten door aan Blokker, die de man op staande voet ontsloeg. Zelf meende de man dat het ging om berichten in een afgesloten priv?-omgeving, die vallen onder vrijheid van meningsuiting. Maar de rechter veegde dit meteen van tafel en vond het gedrag van de werknemer niet getuigen van goed werknemerschap.
Monitoren
Veel ontslagzaken worden volgens DAS buiten de rechter om geregeld. Wagenaar: ”In de zaken waar de rechter wel om een oordeel wordt gevraagd, blijkt dat in de meeste gevallen de inhoud van de uiting op zich niet voldoende is om tot ontslag over te gaan.”?Bedrijven mijden doorgaans het ontslag op staande voet, de meest vergaande vorm in het arbeidsrecht. De rechter kijkt daar heel kritisch naar.?Wagenaar: ”Er is een uitspraak bekend waar het uitschelden van de een vrouwelijke leidinggevende op sociale media onvoldoende reden was om tot ontslag op staande voet over te gaan.”?DAS zegt niet de indruk te hebben dat werkgevers actief het gedrag van hun werknemers op social media in de gaten houden. Volgens Wagenaar is men wel geneigd een werknemer die zich een keer publiekelijk negatief heeft uitgelaten, actiever te volgen.?”Veel meestal grotere bedrijven beschikken daarnaast over een webcareteam. Het webcareteam monitort alle uitingen die over het bedrijf op internet worden gedaan. Zo wordt ook kennis genomen van negatieve berichten geplaatst door werknemers.”
Volgens juridisch dienstverlener Agar controleert ??n op de drie werkgevers zijn personeelsleden op sociale media, ??n op de tien werkgevers doet dat zelfs zeer intensief. En wie al een verleden heeft met onhandige berichten op het web, wordt volgens Schouten extra in de gaten gehouden.
‘Als zo’n bericht eenmaal de wereld in is geslingerd, kan de werkgever het direct gebruiken als bewijslast. Je kunt het achteraf niet meer corrigeren of intrekken. Zelfs al denk je dat je het in de priv?sfeer deelt, jouw vrienden kunnen het ook met anderen delen. Of er zijn collega’s die het kunnen lezen, en die het vervolgens doorsturen naar de werkgever. Veel zaken die vroeger in huiselijke kring bleven, komen nu door sociale media bij de werkgever terecht.’
Tenslotte nog een praktische juridische gids die ook ingaat op de rechten en plichten die je hebt als je een contract sluit met een?social media platform.?Wanneer je er immers lid van wordt sluit je een overeenkomst af en kunnen je acties op het betrokken platform juridische gevolgen hebben.
Bronnen: DailyTelegraph,?NRC,?Nu.nl, Nu.nl?en?Telegraaf, Elsevier.Volkskrant
