Tagarchief: OM

De kopschoppers van Eindhoven

1 reactie

In het vandaag gepresenteerde boek ?Lessen uit crises en mini-crises 2013? blikken professionals uit verschillende geledingen terug op achttien bijzondere gebeurtenissen van het afgelopen jaar. Daaronder zijn bekende casus als de vermissing van Ruben en Julian, de brand in Leeuwarden, de dreiging van een school shooting in Leiden en de examenfraude op de Ibn Ghaldoun. Maar ook een aantal ?gekke? casus, zoals de duizend bommen en granaten in Den Helder en de huisarts uit Tuitjenhorn passeert de revue.

Crisisbeheersing anno 2013: sociale media en burgerhulp vergen improvisatievermogen
Groot was de spontane hulp na de vermissing van de broertjes Ruben en Julian; vergelijkbaar was de respons van ?058helpt? na de brand in Leeuwarden. In 2013 werden zoektochten georganiseerd om de vermiste broertjes te vinden en werd huisraad ingezameld?voor diegenen van wie de woning bij de brand verloren was gegaan. Hulp ten tijde van rampen en crises is van alle tijden; sociale media blijken daarbij een hulpmiddel, maar zijn soms ook stoorzender. ?Gedoe? rond de eigenlijke crisis, mede door de impact van sociale media en burgerhulp, vraagt vooral groot vermogen tot improviseren van de betrokken professionals.

Bij vrijwel elk van deze gebeurtenissen speelden sociale media ? soms ten positieve, maar soms ook in negatieve zin ? een rol. Vanwege berichten op sociale media ontstond een heksenjacht op ?de kopschoppers? van Eindhoven, werden bestuursleden van de pedoseksuelenvereniging Martijn belaagd, en werd in Leiden rekening gehouden met een schietincident. Tegelijkertijd zou de chaos bij de najaarsstorm zonder sociale media groter zijn geweest.

De auteurs concluderen dat bij veel casus zich ontwikkelingen voordoen, onder andere onder invloed van sociale media, waardoor bestuurlijke en operationele zaken anders verlopen dan verwacht. Dit maakt, hoewel een zekere voorbereiding natuurlijk ook nodig is, vooral het vermogen tot improvisatie cruciaal voor crisisbeheersing. Auteur en lector Crisisbeheersing Menno van Duin: ?Het gedoe rondom de gebeurtenissen neemt almaar toe. Zeker ook door de impact van sociale media. Vroeger deed je als hulpdienst gewoon je stinkende best, en dat doen ze nog steeds. Maar tegelijkertijd voltrekken zich allerlei processen waar men geen invloed op heeft. De noodzaak tot flexibiliteit en nuchterheid is daarom misschien wel de belangrijkste les om te trekken. Geen calamiteit of mini-crisis verloopt conform een vooraf uitgewerkt scenario.?

De terugblik op crises uit 2013 biedt inzicht in de bestuurlijke en operationele dilemma?s van de situaties afzonderlijk en daarmee lessen voor de crisisbeheersing. Het geeft ook aan wat verschillende gemeenschappen in 2013 zoal bezighield en hoe bestuurders en hulpdiensten hiermee omgingen. De publicatie, een vervolg op de editie van 2012, is een initiatief van het lectoraat Crisisbeheersing van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) en de Politieacademie. Het eerste exemplaar wordt op 7 oktober aangeboden aan Henri Lenferink, burgemeester van Leiden.

Iedere dag wordt een nieuwe casus online geplaatst, en hieronder kun je de eerste lezen:

De kopschoppers van Eindhoven

kopschoppers2

Door:?Vina Wijkhuijs, Arnout de Vries, verschenen in “Lessen uit crises en mini-crises 2013” van het IFV

In de publicatie Lessen uit crises en mini-crises 2013 (publicatie oktober 2014), wordt van elk van?18 kleine?en grotere crises die speelden in 2013?een korte beschrijving?gegeven, waarna een of meerdere dilemma?s aan de orde komen. Het gaat dan?bijvoorbeeld om de rol van procedures, het omgaan met maatschappelijke onrust, de beeldvorming in de media en ook de rol van de sociale media. ?Het gaat er hierin vooral om?cruciale dilemma?s in kaart te brengen en antwoord te geven op de vraag waarom?zaken gaan zoals ze gaan. Niet oordelen, maar verklaren en inzichtelijk maken, is de leidraad.?

1. Inleiding?

Op 4 januari 2013 wordt in Eindhoven een 22-jarige student door een aantal jongens in elkaar geslagen. Hij wordt daarbij meerdere malen tegen zijn hoofd geschopt en vervolgens bewusteloos achtergelaten. Het incident blijkt op bewakingscamera?s te zijn vastgelegd. De beelden worden door het Openbaar Ministerie (OM) vrijgegeven aan de regionale televisiezender Omroep Brabant, die ze op maandagavond 21 januari vertoont in een opsporingsprogramma. De beelden zijn schokkend en de reacties erop vinden hun weg via sociale media. Binnen enkele dagen melden de jongens zich bij de politie.

Burgerhulp bij opsporingszaken is een al langer bestaand fenomeen. Met de opkomst van sociale media zijn de mogelijkheden alleen maar toegenomen. Burgers kunnen een belangrijke rol spelen bij het oplossen van zaken, maar aan het inschakelen van burgers bij de opsporing van strafbare feiten kleven ook nadelen. In dit geval ontstond door de uitgebreide verspreiding van de beelden via sociale media een heuse klopjacht op de jongens die bij het incident betrokken waren. Daardoor nam voor hen de druk toe om zich bij de politie te melden, maar uiteindelijk kende de rechter, zowel in eerste instantie als later in hoger beroep, aan de daders een strafvermindering toe, omdat door het integraal uitzenden van de beelden hun privacy ernstig was geschaad. Daarmee staan politie en het OM voor een dilemma: Hoe in het huidige media-tijdperk burgers bij de opsporing te (blijven) betrekken en te voorkomen dat daardoor sociale onrust ontstaat en/of de strafvervolging wordt geschaad? Eerst volgt het feitenrelaas. Aansluitend gaan we in op het dilemma. Het hoofdstuk is gebaseerd op wetenschappelijke literatuur, een gesprek met hoofdofficier Greive en berichten uit diverse media met daarin ook duiding door experts.

2. Feitenrelaas

Acht jongens (15 tot 19 jaar oud) gaan op 4 januari 2013 een nachtje stappen in Eindhoven. Op een gegeven moment ontstaat er enige irritatie, waarbij een van hen zich op enkele fietsen botviert. Een voorbijganger, een 22-jarige student uit Oirschot, zegt daar wat van. Dat schiet de jongens in het verkeerde keelgat. Ze slaan en schoppen de voorbijganger en laten hem bewusteloos achter. Het slachtoffer is er, met een zware hersenschudding en verwondingen aan kaak en mond, nog relatief goed vanaf gekomen. Van de daders ontbreekt nadien elk spoor. Het incident blijkt echter door bewakingscamera?s te zijn vastgelegd.

Op maandagavond 21 januari laat het OM de beelden van de mishandeling tonen in het opsporingsprogramma Bureau Brabant. Te zien is hoe een groepje jongens van het Stratumseind richting de Vestdijk lopen. ?Ze zijn op oorlogspad lijkt het wel?, luidt het commentaar van Omroep Brabant. Wanneer twee andere jongens die op weg zijn naar huis hun pad kruisen, wordt een van de twee omver geduwd. Hij probeert weer overeind te komen, maar krijgt rake klappen op zijn hoofd. Hij wordt vervolgens herhaaldelijk geschopt en geslagen en wordt, al bewusteloos, tegen zijn hoofd geschopt. Dan rennen de jongens weg en laten het slachtoffer alleen achter.[1]

Het filmpje wordt veelvuldig verspreid via sociale media. GeenStijl plaatst het filmpje nog diezelfde avond online. Op Facebook, Twitter en andere sociale media wordt opgeroepen om de beelden zoveel mogelijk te delen. Ook het zangduo Nick en Simon, Peter R. de Vries en enkele andere publieke figuren roepen via Twitter op om de video te verspreiden.[2] Er volgt een golf van afkeer en ongeloof. Daarnaast is er ook veel medeleven voor het slachtoffer.


De volgende dag, dinsdag 22 januari, melden twee jongens zich bij de politie in Eindhoven; zij worden direct aangehouden en vastgezet. Op woensdag 23 januari meldt een derde jongen zich. Diezelfde dag doet de persofficier van het OM via Omroep Brabant de oproep niet langer gegevens van mogelijke verdachten via internet te verspreiden, omdat dit averechts kan werken voor de uitkomst van het strafproces.[3] Donderdag 24 januari melden de vijf andere jongens zich bij de politie in hun woonplaats Turnhout.

Burgemeester Brentjens van de Belgische gemeente Turnhout brengt op vrijdag 25 januari een bezoek aan burgemeester Van Gijzel van Eindhoven om mede namens de Turnhoutse bevolking zijn medeleven te betuigen over het hetgeen gebeurd is. Hij laat weten dat zijn stad (met 41.000 inwoners) erg geschokt is door het geweld, maar maakt zich ook zorgen over de heksenjacht naar de verdachten op sociale media. Daar verschijnen foto’s en adressen van de verdachten en oproepen om ze aan te pakken. ?Het leeft enorm in Turnhout. Ik word zelf veel aangeklampt, gemaild, gebeld, maar zie ook allerlei reacties via de sociale media?, aldus Brentjens.[4] Op het online magazine GeenStijl zijn bij een groepsfoto de namen van zes van de acht jongens gepubliceerd.[5]

Van de drie jongens die zich bij de politie in Eindhoven hadden gemeld, wordt er ??n op 28 januari vrijgelaten, omdat hij volgens het OM niet actief aan het geweld had deelgenomen. Voor de vijf jongens die nog in Belgi? zijn, dient het OM bij de Belgische autoriteiten een uitleveringsverzoek in. Voor drie van hen wordt dat verzoek later weer ingetrokken.[6] Over het uitleveringsverzoek van de andere twee dient eerst een Belgische rechter te beslissen. In het voorjaar van 2013 bepaalt het Hof van Cassatie in Brussel dat de twee verdachten, ondanks dat zij ten tijde van de mishandeling minderjarig waren, aan Nederland mogen worden uitgeleverd.[7]

De uiteindelijk vier verdachten van de mishandeling verschijnen op 14 augustus voor de strafrechter; door het OM is hen poging tot doodslag ten laste gelegd. De rechtszaak heeft echter een iets andere uitkomst dan het OM had gedacht. De rechtbank veroordeelt weliswaar drie van de vier verdachten, maar gunt hen in hun veroordeling een strafkorting van twee maanden, omdat volgens de rechtbank het OM bij het vrijgeven van de beelden niet de juiste afweging heeft gemaakt. Door het vrijgeven van de beelden is volgens de rechtbank de privacy van de jongens ernstig geschaad.[8]

Tegen de uitspraak in de zaken van twee daders (de hoofdverdachten) stelt het OM hoger beroep in bij het Gerechtshof Den Bosch. Op 11 december 2013 doet het gerechtshof uitspraak: aan ??n dader wordt een iets hogere straf opgelegd, maar het gerechtshof is het eens met het oordeel van de rechtbank dat voor beide daders een strafkorting van twee maanden passend is. Volgens het gerechtshof had het OM minder zware middelen (dan het volledig tonen van bewakingsbeelden) kunnen inzetten om de daders op te sporen.
Door het OM is na deze uitspraak cassatie ingesteld bij de Hoge Raad. Daarin staat niet meer de veroordeling van de daders centraal,[9] maar de vraag of het gerechtshof, met het toekennen van een strafvermindering van twee maanden, aan de schending van de privacy van verdachten de juiste consequenties verbonden heeft. Op het moment van schrijven, moest de uitspraak in cassatie nog volgen.

3. Dilemma

De politie en het OM doen al jaren bij de opsporing van strafbare feiten een beroep op burgers. Aangezien dit voornamelijk via de media gebeurt, biedt de opkomst van sociale media nieuwe mogelijkheden. Een bericht op Twitter of YouTube waarin de politie om tips vraagt over bijvoorbeeld een overval of inbraak, is allang geen unicum meer, maar eerder dagelijkse praktijk. Ook het aantal burgers dat via Amber Alert, NL-Alert of Burgernet van een vermissings- op opsporingszaak op de hoogte gebracht wil worden, is groeiende. Aan sociale media zijn voor de opsporingspraktijk echter ook nadelen verbonden. Niet alleen verschijnen op sociale media allerlei berichten waaruit een re?le dreiging zou kunnen spreken en die daarom door de politie wel moeten worden gemonitord (alleen al op Twitter worden per dag 35.000 meer of minder ernstige bedreigingen geuit).[10]

Daarnaast kan een officieel opsporingsbericht door de uitgebreide mogelijkheden van sociale media ongewenste effecten tot gevolg hebben, bijvoorbeeld een inbreuk op de privacy of bedreiging van personen of zelfs eigenrichting. Na de uitzending van de beelden van het incident in Eindhoven werd door de actieve verspreiding van informatie over de verdachten de privacy van personen zodanig geschaad dat dit voor de rechter reden was aan de daders een strafvermindering toe te kennen. De vraag is hoe met dit soort mogelijke effecten van opsporingsberichtgeving om te gaan? Het dilemma dat hier centraal staat is: Hoe kunnen het OM en de politie in het huidige media-tijdperk burgers bij de opsporing blijven betrekken en tegelijkertijd voorkomen dat dit tot maatschappelijke onrust leidt die de strafvervolging schaadt?In het nu volgende wordt hier op ingegaan.

4. Analyse

Opsporingsberichtgeving en strafvervolging

Het tonen van beelden van verdachten of het verspreiden van andere informatie over delicten met als primair doel de hulp van het publiek in te schakelen bij het oplossen van deze zaken, wordt opsporingsberichtgeving genoemd (Van Erp, 2012). Een klassieke vorm van opsporingsberichtgeving zijn de korte, urgente politieberichten, waarin aan de hand van een signalement van een vermist persoon of slachtoffer van een geweldsdelict het publiek om nadere informatie wordt gevraagd. Ook het AVRO-programma Opsporing Verzocht is een bekend voorbeeld. Het programma dat inmiddels al zo?n dertig jaar bestaat, trekt nog steeds ruim een miljoen kijkers per uitzending. Door Van Erp et al. (2012) is de bijdrage van dit programma aan de oplossing van opsporingszaken onderzocht. Uit hun onderzoek bleek dat het uitzenden van een opsporingsbericht Opsporing Verzocht de kans op het oplossen van een zaak verhoogt van ongeveer 25 naar 40 procent.[11] Een goed bekeken uitzending van het programma Opsporing Verzocht kan dus een wezenlijke bijdrage leveren aan de oplossing van een zaak. Wat de bijdrage van regionale opsporingsprogramma?s in deze is, is vooralsnog niet onderzocht.

Zonder de uitzending van de beelden van het incident in Eindhoven in het opsporingsprogramma van Omroep Brabant waren de daarbij betrokken jongensnaar alle waarschijnlijkheid niet aangehouden. De verdachten waren bij de politie niet bekend en daarom werd de hulp van het publiek ingeschakeld. Voor de mishandeling zijn uiteindelijk drie jongens veroordeeld. Zij kregen jeugddetentie opgelegd vari?rend van zes tot tien maanden. De rechter kende echter, ook in hoger beroep, aan de jongens een strafvermindering toe. In eerste aanleg oordeelde de rechtbank dat een strafvermindering van toepassing was, mede vanwege de buitengewoon grote media-aandacht voor de uitgezonden beelden en de gevolgen die dit voor de verdachten en hun familie heeft gehad.

?De verdachten zijn door bekende en onbekende personen benaderd. Hun namen, telefoonnummers en adressen stonden op internet. Ze zijn op straat herkend en tot in hun woning achtervolgt. Ze zijn hun opleiding of hun werk kwijtgeraakt. Ze zijn bedreigd?, aldus de rechtbankvoorzitter. [12]

De rechtbank achtte de privacy-schending verwijtbaar aan het OM, omdat toestemming was gegeven de beelden integraal uit te zenden en op internet te plaatsen, terwijl te voorzien was dat de beelden ook door andere omroepen zouden worden gebruikt en (onder andere) op YouTube en Facebook zouden worden geplaatst. Het Gerechtshof Den Bosch bevestigde het oordeel van de rechtbank en stelde dat met het integraal uitzenden van de camerabeelden de privacy van de verdachten onnodig vergaand was geschonden. Er had (conform de eis van subsidiariteit) door het OM gezocht moeten worden naar ?voor de verdachten minst ingrijpende opsporingsmiddelen.? Volgens het gerechtshof had in deze zaak voor een minder zwaar opsporingsmiddel gekozen kunnen worden, zoals het tonen van ?stills? (stilstaande beelden uit de opname).[13]

Proportionaliteit en subsidiariteit

Volgens de Aanwijzing Opsporingsberichtgeving van het College van Procureurs-Generaal dient het OM bij de beslissing om al dan niet van opsporingsberichtgeving gebruik te maken altijd een afweging te maken tussen enerzijds de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en anderzijds de persoonlijke levenssfeer van verdachten, slachtoffers en getuigen. Bescherming van de persoonlijke levenssfeer is zowel een grondrecht (art. 10 Grondwet) als een mensenrecht, omschreven in artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Bij het gebruik van opsporingsberichtgeving hoort het OM daarom nadrukkelijk rekening te houden met ?het grote (en steeds grotere) bereik van verschillende mediavormen zoals het internet en de omstandigheid dat eenmaal gepubliceerde berichtgeving zich niet zonder meer laat verwijderen of herroepen? (zie par. 4.4 Aanwijzing Opsporingsberichtgeving). De zwaarte van het in te zetten middel moet in verhouding staan tot het beoogde doel (proportionaliteit); hierbij speelt ook de ernst van het delict een rol. Voor opsporingsonderzoek naar verdachten die niet bij de politie bekend zijn, is bijvoorbeeld opsporingsberichtgeving pas toegestaan als het een delict betreft waarvoor een gevangenisstraf van vier jaar of meer kan worden opgelegd. Voor de mishandeling in Eindhoven was dit het geval. Daarnaast hoort het middel pas te worden ingezet als een eventueel lichter middel niet tot voldoende resultaat heeft geleid of zal kunnen leiden (subsidiariteit). Naar het oordeel van de rechter was aan dit vereiste niet voldaan en had met een andere, lichtere, vorm van opsporingsberichtgeving kunnen worden volstaan.[14]

In deze zaak heeft het OM de rechter er dus niet van weten te overtuigen waarom de beelden van de bewakingscamera?s integraal zijn uitgezonden. De motivatie van het OM was, dat daar bewust voor was gekozen vanwege de ernst van de zaak, aldus de hoofdadvocaat-generaal van het Ressortparket Den Bosch, dat namens het OM de strafzaak in hoger beroep behandelde.[15] Eerder, na de uitspraak van de rechtbank in augustus 2013, lichtte de landelijk persofficier het standpunt van het OM als volgt toe:

?We hebben ons afgevraagd of we hetzelfde resultaat zouden krijgen met minder ingrijpende opsporingsmethoden en kwamen tot de conclusie dat dat niet kon (? ). Onze ervaring is dat naarmate de beelden intenser en ingrijpender zijn de bereidheid bij het publiek groter is om ons te helpen. Het is alleen nu moeilijker om in te schatten wat het effect van het vrijgeven van de beelden is.’ [16]

Behalve dat het OM naar het oordeel van de rechter een lichter vorm van opsporingsberichtgeving had kunnen inzetten, had het OM in deze zaak ook een vormfout gemaakt, die door de rechter werd meegewogen in het oordeel over de strafmaat. De beslissing tot het uitzenden van de beelden was niet door de hoofdofficier van justitie genomen, zoals in de Aanwijzing opsporingsberichtgeving is voorgeschreven, maar feitelijk door een officier van justitie in opleiding.

Reacties van het publiek

De vraag waar ook het OM voor staat, is in hoeverre de reacties van burgers op opsporingsberichten zijn te voorzien en hoe met onvoorziene reacties om te gaan. In deze casus volgde na de uitzending van de beelden een golf aan verontwaardigde reacties en oproepen om de daders op te sporen. Al na een dag verscheen op internet een groepsfoto van de verdachten; op het online magazine GeenStijl werden daarbij de namen van zes van de acht jongens vermeld. Het naming and shaming was begonnen. De jongens die op het filmpje te zien waren, ondervonden daarvan de gevolgen. Werd eerst gesproken over de ?acht van Eindhoven?, na hun aanhouding raakte de term ?kopschoppers? in zwang. Dat woord werd zelfs door Van Dale genomineerd om als woord van het jaar 2013 te worden verkozen. Het woord ?kopschopper? legde het uiteindelijk af tegen ?selfie?, maar is desalniettemin in het woordenboek opgenomen als ?een geweldpleger die zijn slachtoffer (zwaar) lichamelijk letsel toebrengt door deze tegen het hoofd te schoppen, ook als hij of zij al (gewond en/of hulpeloos) op de grond ligt.?

Met de term ?kopschoppers? werd niet alleen uitdrukking gegeven aan de ernst van het incident, maar ook de situatie zogezegd ?geframed?. De aangehouden jongens werden in de media als ?kopschoppers? aangesproken en daarmee bij voorbaat schuldig bevonden. Of alle acht jongens die op de beelden te zien waren ook daadwerkelijk geweld hadden gepleegd, stond op dat moment echter nog niet vast. Een ander gevolg van het naming and shaming was dat ook een naamgenoot die niets met het incident te maken had, werd bedreigd.[17]

In NRC Handelsblad stelde universitair docent strafrecht Kwakman dat het OM, door burgers bij de opsporing te betrekken, tot op zekere hoogte verantwoordelijk is voor de ?dynamiek? die daarna onder burgers ontstaat. ?Als je burgers betrekt, bestaat het risico dat sommigen van hen te ver gaan?, aldus Kwakman,[18]?en hij gaf daarbij als voorbeeld de casus van Winschoten, waar de politie in 2012 op zoek was naar een pyromaan:

?De politie betrok de burgers. ?Wees oplettend?, zei ze. Daar is op zich niets mis mee. Maar burgers kunnen zo?n instructie ook verkeerd opvatten. Zo van: als we de dader vinden, dan zullen we die eens een lesje leren.?[19]

Hoofdofficier van justitie Greive, die binnen het OM verantwoordelijk is voor de manier waarop de media worden ingezet, stelde zich in hetzelfde artikel op het standpunt dat het OM niet verantwoordelijk is voor de klopjacht die na de uitzending van het opsporingsprogramma ontstond. Het OM houdt in de opsporingsberichtgeving rekening met een mogelijke inbreuk op de privacy van personen. Beelden van omstanders en ook slachtoffers worden daarom veelal onherkenbaar gemaakt. Als een opsporingsbericht echter niet door het publiek wordt opgepakt, mist het zijn doel. Een opsporingsbericht zal daarom altijd voldoende aandachttrekkend alsook aandachtrichtend moeten zijn. Wat het uiteindelijke ?media-effect? van een opsporingsbericht is, blijft evenwel moeilijk te voorspellen, aldus Greive.

Voor beide argumenten valt natuurlijk iets te zeggen. Het OM zal (ook gezien de uitspraak van de rechter) in haar opsporingsberichtgeving met de reactie van het publiek rekening moeten houden, maar geheel voorkomen dat anderen de zaak op de spits drijven kan het niet. Daarvoor zijn de krachten van sociale media te onvoorspelbaar. Over de storm aan reacties na de uitzending van de beelden was ook het OM enigszins verbaasd.[20] De beelden werden op sociale media veelvuldig geraadpleegd en gedeeld. Zowel enkele prominente Nederlanders als online forums speelden hierbij een rol.

Dat in dit geval de beelden van de mishandeling zulke heftige emoties opriepen, kwam echter ook door het commentaar van Omroep Brabant bij het filmpje. Met frases als ?Ze zijn op oorlogspad, lijkt het wel? en ?Nog is het niet genoeg? was dat van een geheel andere toon, dan die we van het programma Opsporing Verzocht gewend zijn. Met een ander commentaar bij de beelden (bijvoorbeeld: uiteindelijk is het wel goed afgelopen) en een meer nauwgezette selectie van beeldmateriaal waren de reacties van het publiek mogelijk minder heftig geweest, maar dat valt niet met zekerheid te zeggen. Er zijn nu eenmaal mensen die er een ?sport? of soms hun beroep van maken om daders van strafbare feiten op te sporen. We spreken dan alleen niet meer van burgerparticipatie, maar van burgeropsporing (zie hierna).

Afstemming met burgemeesters

Voor situaties waarin naar aanleiding van een opsporingsbericht maatschappelijke onrust dreigt te ontstaan, is ook de opmerking van burgemeester Brentjens van de Belgische gemeente Turnhout van belang. Naar zijn mening zouden burgemeesters (meer) betrokken moeten worden bij de opsporingsberichtgeving, zodat zij vooraf kunnen inschatten wat een opsporingsbericht in hun gemeente teweeg kan brengen.[21]?In dit geval was echter bij de politie en het OM de identiteit en ook de woonplaats van de jongens niet bekend en was dit juist reden de beelden te vertonen. Vooraf contact opnemen met de burgemeester van de eventuele woonplaats dus was feitelijk onmogelijk.

De situatie waar burgemeester Brentjens evenwel mee te maken kreeg, was een situatie van maatschappelijke onrust. Inwoners uit zijn gemeente waren geschokt over wat er in Eindhoven was gebeurd en ook hoe daarop werd gereageerd. Vanwege de klopjacht op de vijf jongens uit Turnhout werd zelfs door de Belgische politie bij hun woningen gepatrouilleerd.[22] Brentjens bracht daarom een bezoek aan burgemeester Van Gijzel om, mede namens de Turnhoutse bevolking, zijn medeleven met het slachtoffer over te brengen en zijn ontsteltenis over de ontstane situatie te uiten. Na afloop van hun overleg gaven beide burgemeesters een korte persverklaring, waarin zij opriepen de hetze tegen de verdachten te staken en te vertrouwen op de strafrechtelijke afhandeling van de zaak.[23]

Met hun oproep hoopten zij dat de rust in hun gemeenten zou terugkeren.

Burgemeester Van Gijzel werd overigens enkele dagen later wel ge?nformeerd over het voornemen van het OM om opnieuw beelden van een mishandeling (in Oosterhout) vrij te geven. De hoofdofficier van justitie, de politiechef en de burgemeester lieten op 28 januari 2013 een gezamenlijke verklaring uitgaan, waarin zij aankondigden dat er ? ondanks de commotie over het filmpje van de mishandeling aan de Vestdijk in Eindhoven – opnieuw beelden van een mishandeling zouden worden uitgezonden in het opsporingsprogramma Bureau Brabant.[24] Die uitzending leidde nauwelijks tot commotie en leverde een groot aantal tips op. Maar ook in deze zaak werd het OM later door de rechter zogezegd op de vingers getikt en aan de verdachten een strafvermindering toegekend. Omdat de politie in deze zaak al verdachten op het oog had, had de politie eerst de verdachten zelf met de camerabeelden kunnen confronteren, alvorens over te gaan tot uitzending in het opsporingsprogramma, aldus de rechter.[25]

Van burgerparticipatie naar burgeropsporing

Wanneer via opsporingsberichtgeving de hulp van het publiek wordt ingeroepen voor de opsporing van verdachten van misdrijven ligt het initiatief, en daarmee in principe ook de regie, bij het OM en de politie. Deze casus toont hoe lastig het is om in het huidige media-tijdperk die regie te voeren. Na uitzending van de beelden van de mishandeling in Eindhoven namen burgers het initiatief over; eigenrichting lag op de loer.

Bij burgeropsporing gaat het om acties als het observeren en horen van mensen, het opvragen van gegevens, en het gebruik van verborgen camera?s. Het zijn rechercheactiviteiten waaraan voor de politie, wil zij die kunnen uitvoeren, voorwaarden verbonden zijn (voorafgaande toestemming van de rechter-commissaris, verplichting tot nauwkeurige verslagleggen en dergelijke). Voor burgers zijn dergelijke voorwaarden niet opgesteld, wat niet wil zeggen dat ?alles maar mag, zolang het aan de opheldering van misdrijven bijdraagt?.[26] Ook als burgers informatie over (vermeende) verdachten verzamelen en verspreiden, is dat aan privacy-normen gebonden. Lastig in het huidige media-tijdperk is wel dat eenmaal gepubliceerde informatie die onjuist blijkt en/of de privacy van personen schaadt, al binnen korte tijd ? via bijvoorbeeld een retweet of een reactieveld op een site – onder velen kan zijn verspreid. Menigeen verschuilt zich dan achter het excuus niet ?de bron? van de informatie te zijn.

Er bestaan tegenwoordig meerdere particuliere websites waarop informatie over verdachten van misdrijven te vinden is (zie Van Erp, 2011). Boevenvangen.nl biedt bijvoorbeeld naast een overzicht van alle uitstaande opsporingsberichten ook een iphone-app waarmee de gebruiker een attendering krijgt als hij zich op een locatie bevindt waar een delict is gepleegd. Daardoor krijgen delicten die vaak niet meer dan lokale aandacht genieten een landelijk bereik. De website is bovendien recent een samenwerking met SBS6 aangegaan: in april 2014 zond de omroep de eerste aflevering van het misdaadprogramma Boeven Vangen uit.[27]

GeenStijl roept op zijn beurt bezoekers op om zelf op zoek te gaan naar de verdachten en ?namen en rugnummers? te leveren. Met slogans als ?herken ze allemaal? en ?tijd gaat nu in? activeert GeenStijl de bezoeker als het ware tot ?een jacht op de dader? (Van Erp, 2011). Hoewel de toon verschilt, zijn de motieven van de site vergelijkbaar met die van bijvoorbeeld misdaadverslaggever Peter R. de Vries, wiens interventies de afgelopen jaren tot de oplossing van enkele geruchtmakende moordzaken en tot de invrijheidstelling van onschuldig veroordeelde burgers hebben geleid. Bekend is ook zijn televisie-uitzending over Joran van der Sloot, waarin met verborgen camera?s opgenomen gesprekken werden getoond.

Voor het opnemen en uitzenden van beelden is tegenwoordig geen eigen televisieprogramma meer nodig. Vrijwel iedereen kan vrij eenvoudig foto?s of een filmpje op internet plaatsen, zonder een weloverwogen afweging te maken waar het OM aan gehouden is. Die beelden zullen bovendien visueel eerder van een betere kwaliteit zijn dan die van bewakingscamera?s die doorgaans door het OM worden gebruikt. Het is vervolgens voor burgers een kleine stap om via sociale media een netwerk te mobiliseren om een zaak ?op te lossen?.

De politie en het OM hebben dus al lang niet meer het monopolie op het verzamelen en verspreiden van informatie over verdachten van misdrijven. Buurtonderzoek vindt nu ook online door burgers zelf plaats. Inmiddels zijn er op YouTube al tal van beelden te vinden van particuliere bewakingscamera?s waarop verdachten van een diefstal of inbraak te zien zijn, gepubliceerd door winkeliers, tankstationhouders of burgers (Van Erp, 2011). We staan nog maar aan het begin van deze ontwikkelingen en onduidelijk is nog wat de mogelijke gevolgen hiervan kunnen of zullen zijn.

5. Afronding

Bij de zware mishandeling in Eindhoven op 4 januari 2013 waren minderjarige jongens betrokken die, onder invloed van alcohol, kennelijk niet beseften wat zij feitelijk deden. Het was deels toeval dat het incident plaatsvond op een hoek van een straat die binnen het bereik van een bewakingscamera lag. Er waren daardoor beelden met het hele verloop van het incident vastgelegd.

De zaak van de ?kopschoppers? van Eindhoven toont hoeveel moeite het OM en de politie hebben om de krachten van sociale media in te schatten en, waar nodig, in bedwang te houden. Nadat – twee dagen na de uitzending van de beelden – drie verdachten zich bij de politie hadden gemeld (en ook de andere verdachten bekend waren), deed het OM een dringende oproep om niet langer informatie over de verdachten via internet te delen. Een oproep die enkele dagen later door de burgemeesters van Eindhoven en Turnhout werd herhaald, om een einde te maken aan de sociale onrust in hun gemeenten.Het bleek tevergeefs. Met de term ?kopschoppers? was de toon gezet en werd de klopjacht op de verdachten voortgezet.

De opsporingsberichtgeving had in deze casus desondanks een positief effect in de zin dat de verdachten zijn aangehouden en konden worden berecht. De beelden van de mishandeling leidden echter ook tot reacties jegens de verdachten (en derden!), die hun privacy in ernstige mate schaadden. Nog voordat de rechter in eerste aanleg uitspraak had gedaan, mengden zelfs Tweede Kamerleden zich in de discussie hoe de schending van de privacy zich zou verhouden tot het belang om de beelden uit te zenden.[28] Dat is opmerkelijk, aangezien het in onze rechtsstaat niet past dat politici zich mengen in een zaak die nog in handen van de rechter is. Het is aan de rechter om te bepalen welke straf in een concreet geval moet worden opgelegd.

Uiteindelijk zijn drie jongens veroordeeld; de andere vijf gingen vrijuit. Ook van hen zijn echter persoonsgerelateerde gegevens via internet en sociale media verspreid, die er vandaag de dag nog steeds op staan. Hetzelfde geldt voor het slachtoffer, voor naamgenoten van verdachten en voor bijvoorbeeld diegene die door GeenStijl onterecht in het rijtje van verdachten werd genoemd, zonder dit later te rectificeren. Ook voor hen zal het lastig zijn deze (digitale) ?sporen? te wissen.

Opsporingsberichtgeving is van alle tijden. Al in de tijd van het Wilde Westen werden opsporingsplakkaten gebruikt. De opkomst van sociale media, waarmee beelden en informatie gemakkelijker onder een grote groep mensen kunnen worden gedeeld, stelt echter het OM en ook de politie voor een nieuw dilemma waarmee nog maar weinig ervaring is opgedaan. De uitingen op sociale media naar aanleiding van opsporingsberichtgeving doen soms weer denken aan het Wilde Westen. Burgerparticipatie bij de opsporing van strafbare feiten krijgt onder invloed van sociale media een nieuwe dimensie; de grens met burgeropsporing vervaagt en burgervervolging ligt op de loer.

Literatuur

-????? Erp, J. van (2011). ?Boeven vangen? via internet: beelden over criminaliteit in opsporingsberichtgeving, Tijdschrift voor Cultuur en Criminologie, nr. 1, p. 51-69.

-????? Erp, J.G. van, Gastel, F. van & Wemmink, H.D. (2012). Opsporing verzocht. Een quasi-experimentele studie naar de bijdrage van het programma Opsporing Verzocht aan de oplossing van delicten.. Amsterdam: Reed Business.

[1] ???? Omroep Brabant (2013, 21 januari). Nieuws: Afkeer en ongeloof om filmpje zware mishandeling Vestdijk Eindhoven. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.omroepbrabant.nl/?video/79339912/Beelden+Bureau+Brabant+van+de+mishandeling+in+Eindhoven.aspx.

[2] ???? Zie voor de tweets: https://twitter.com/nickensimon/status/293480798122815489; https://twitter.com/PeterRdeV/statuses/372730756801757184; https://twitter.com/dijkhoff/statuses/372685900003942400.

[3] ???? Omroep Brabant (2013, 23 januari). Nieuws: Justitie: stop met verspreiden gegevens ‘daders’ mishandeling Eindhoven. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.omroepbrabant.nl/?news/1874291183/Justitie+stop+met+verspreiden+gegevens+daders+mishandeling+Eindhoven.

[4] ???? Omroep Brabant (2013, 24 januari). Nieuws: Burgemeester Turnhout betuigt medeleven slachtoffer mishandeling Eindhoven. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.omroepbrabant.nl/?news/1874581273/Burgemeester+Turnhout+betuigt+medeleven+slachtoffer+mishandeling+Eindhoven.aspx.

[5] ???? GeenStijl (2013, 24 januari). Archief: GeenStijl levert 8 doodschoppers aan politie. Op 1 juni 2014 ontleend aan www.geenstijl.nl/mt/archieven/2013/01/geenstijl_levert_acht_doodscho.html.

[6] ???? Omdat zij niet actief bij de vechtpartij betrokken zouden zijn geweest.

[7] ???? NOS (2013, 11 juni). Nieuws binnenland: Uitlevering verdachte Eindhoven. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://nos.nl/artikel/516652-uitlevering-verdachte-eindhoven.html.

[8] ???? De vierde verdachte wordt vrijgesproken omdat hij geen aandeel had in de geweldpleging.

[9] ???? Het OM heeft er bewust voor gekozen alleen cassatie in te stellen in de zaak van de dader die zijn straf al had uitgezeten, en niet in de zaak van de andere jongen die nog een deel van zijn straf moest uitzitten. Door in die zaak geen cassatie in te stellen, is de uitspraak van het gerechtshof onherroepelijk geworden. Zie OM (2013, 24 december). Nieuws- en persberichten: OM in cassatie in ??n zaak mishandeling Vestdijk Eindhoven. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.om.nl/@162007/cassatie-zaak/.

[10] ??? Aldus Martine Vis, landelijk portefeuillehouder Sociale Media bij de Nationale Politie, in Pauw & Witteman van 31 oktober 2013.

[11] ??? De onderzoekers merken daarbij op dat bij een substantieel deel van de getoonde opsporingsberichten de politie al een verdachte op het oog had en voldoende recherchecapaciteit inzette voor de opvolging van tips.

[12] ??? Uitspraak Rechtbank Oost-Brabant, 28 augustus 2013 (ECLI:NL:RBOBR:2013:4796). Zie ook Volkskrant (2013, 28 augustus). Archief: Justitie fors in de fout met beelden van schoppartij. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/3500150/2013/08/29/Justitie-fors-in-de-fout-met-beelden-van-schoppartij.dhtml.

[13] ??? Uitspraak Gerechtshof Den Bosch, 11 december 2013 (ECLI:NL:GHSHE:2013:5955).

[14] ??? In een nagenoeg vergelijkbare zaak van een mishandeling in Oosterhout oordeelde de rechtbank in Breda dat het uitzenden van camerabeelden onnodig was, omdat de verdachte reeds bij de politie bekend was (Uitspraak rechtbank Zeeland-West-Brabant, 25 juni 2013 (ECLI:NL:RBZWB:2013:5619). Zie ook: NOS (2013, 25 juni). Nieuws Binnenland: Lagere straf vanwege camerabeeld. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://nos.nl/artikel/522273-lagere-straf-vanwege-camerabeeld.html.

[15] ??? Omroep Brabant (2013, 11 december). Nieuws: Eindhovense kopschopper Tom K. moet ??n maand langer zitten. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.omroepbrabant.nl/?news/203631562/Eindhovense+kopschopper+Tom+K.+moet+%C3%A9%C3%A9n+maand+langer+zitten.aspx.

[16] ??? NOS (2013, 29 augustus). Nieuws binnenland: OM blijft beelden vrijgeven. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://nosc.nl/artikel/545612-om-blijft-beelden-vrijgeven.html.

[17] ??? Omroep Brabant (2013, 23 januari). Nieuws: Tom Kantelberg uit Aalst-Waalre bedreigd na mishandeling op Vestdijk Eindhoven. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.omroepbrabant.nl/?news/1873871323/Tom+Kantelberg+uit+Aalst-Waalre+bedreigd+na+mishandeling+op+Vestdijk+Eindhoven.aspx.

[18] ??? Bron: ?Het loont de burger te betrekken bij opsporing. En het leidt tot heisa?, NRC Handelsblad, 25 januari 2013.

[19] ??? Bron: ?Het loont de burger te betrekken bij opsporing. En het leidt tot heisa?, NRC Handelsblad, 25 januari 2013. Zie ook Johannik & Tromp in Lessen uit crises en mini-crises 2012, p. 79-86.

[20] ??? Omroep Brabant (2013, 26 maart). Nieuws: Bureau Brabant: Beelden mishandeling Eindhoven zijn niet voor niets geweest. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.omroepbrabant.nl/?news/190860812/Bureau+Brabant+%E2%80%98Beelden+mishandeling+Eindhoven+zijn+niet+voor+niets+geweest%E2%80%99.aspx.

[21] ??? Omroep Brabant (2013, 26januari). Nieuws: Ook na mishandeling Eindhoven blijft justitie beelden vrijgeven. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.omroepbrabant.nl/?news/187603802/Ook+na+mishandeling+Eindhoven+blijft+justitie+beelden+vrijgeven+.aspx.

[22] ??? Trouw (2013, 28 januari). Nieuws politiek: OM gaat in tegen eigen opsporingsrichtlijn. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.trouw.nl/tr/nl/4500/Politiek/article/detail/3384170/2013/01/28/OM-gaat-in-tegen-eigen-opsporingsrichtlijn.dhtml.

[23] ??? ?Burgemeesters: Laat omgeving daders met rust?, Volkskrant, 25 januari 2013.

[24] ??? Trouw (2013, 28 januari). Nieuws politiek: OM gaat in tegen eigen opsporingsrichtlijn. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.trouw.nl/tr/nl/4500/Politiek/article/detail/3384170/2013/01/28/OM-gaat-in-tegen-eigen-opsporingsrichtlijn.dhtml.

[25] ??? Uitspraak rechtbank Zeeland-West-Brabant, 25 juni 2013 (ECLI:NL:RBZWB:2013:5621) en uitspraak Gerechtshof Den Bosch, 22 januari 2014 (ECLI:NL:GHSHE:2014:63).

[26] ??? Aldus Harm Brouwer, tot 2011 voorzitter van het College van procureurs-generaal, in ?Baas OM waarschuwt voor ?burgeropsporing??, de Volkskrant, 25 februari 2008.

[27] ??? Zie http://www.sbs6.nl/programmas/boeven-vangen/.

[28] ??? Omroep Brabant (2013, 24 januari). Nieuws: Tweede Kamerleden: beelden verdachten mishandeling Vestdijk Eindhoven belangrijker dan privacy. Op 1 juni 2014 ontleend aan http://www.omroepbrabant.nl/?news/187505882/Tweede+Kamerleden+beelden+verdachten+mishandeling+Vestdijk+Eindhoven+belangrijker+dan+privacy.aspx.

Hier de casus in PDF:

Gerelateerd aan deze casus:

Beeldmateriaal in de opsporing; privacyschending of niet?
Onderzoek naar de grenzen van het gebruik van beeldmateriaal in de opsporing via de social media
Auteur: Wiebe Penterman

Hier het onderzoek ten aanzien van Opsporing Verzocht:

Case: overval in Deurne

Geef een reactie


Bij een overval op juwelier Goldies in de Milhezerweg in Deurne zijn vrijdag 28 maart 2014 aan het einde van de middag?twee doden gevallen. De politie heeft bevestigd dat het om de overvallers gaat. Een van de twee is een 20-jarige man uit Eindhoven?en bekende van de politie voor eerdere geweldsdelicten. Geruchten, die later ontkracht werden, zijn dat de tweede overvaller illegaal in Nederland verbleef.?Zij werden?doodgeschoten?toen zij juwelierszaak Goldies probeerden te overvallen. Het juweliersechtpaar waren ook in de zaak op het moment van de overval. Later blijkt dat de juweliersvrouw schietend is te zien op de bewakingsbeelden. Ook zou hierop te zien zijn dat de juwelier na een worsteling met de overvallers een wapen in handen heeft. Dit wapen zou hij afgepakt hebben van de twee.Volgens hun advocaat schoot de vrouw in blinde paniek zeker drie keer toen haar man in de zaak werd overvallen. Ze vreesde dat de overvallers haar man zouden vermoorden. Lang was?officieel niet bekend of de juweliersvrouw in Deurne de schutter was die twee overvallers doodschoot, zo schreef ook Ombudsvrouw Annieke Kranenberg in haar wekelijkse column. Toch kwam het onder andere in de Volkskrant, zonder bronvermelding.

Op social media?verschillende verhalen de ronde.?Zaterdag aan het begin van de avond liet het OM weten dat het er tot nu toe op lijkt dat het juweliersechtpaar?uit zelfverdediging heeft gehandeld.?Zaterdagmiddag is er ook?een persconferentie. Daaruit blijkt dat het echtpaar vermoedelijk handelde uit?zelfverdediging.?Volgens experts?zou er sprake kunnen zijn van noodweer.?Er wordt op (social) media bovendien gesproken over een mogelijke?derde overvaller?die om de hoek in de Eekstraat op de uitkijk zou hebben gestaan. Daar werd een kauwgom gevonden in het gras. Burgers zijn er wederom als de kippen bij om zelf aan opsporing te doen, getuige onderstaande tweet:

Demonstratie
Hoewel er ook veel steun is voor de juweliersvrouw. Facebook-pagina’s schieten als paddestoelen uit de grond. De pagina ‘Vrijspraak voor vrouw van de juwelier uit Deurne’ heeft inmiddels bijna 50.000 likes. Volgens hoofdofficier van justitie Bart Nieuwenhuizen zal de rechter het beroep op noodweer honoreren. Dat zou betekenen dat het tweetal wellicht geen straf krijgt, tenzij ze worden veroordeeld voor verboden wapenbezit.?Toch werd er op een dag later door zo’n 30 mensen al gedemonstreerd in Eindhoven en op zondagavond in Deurne.?Tijdens de demonstratie roept men met regelmaat ‘moordenaar’.??De demonstranten vinden dat het Openbaar Ministerie?te vlug een conclusie heeft getrokken. Op hetzelfde moment wordt ook een tegendemonstratie gehouden. De deelnemers aan die demonstratie vinden dat het juweliersechtpaar juist heeft gehandeld.

Burgemeester van?Deurne, Hilko Mak,?kondigt een samenscholingverbod en demonstratieverbod af. Confrontaties tussen de groepen demonstranten kunnen volgens Mak leiden tot een ‘ernstige verstoring van de openbare orde’.?In de?noodverordening?verbiedt de?burgemeester?’racistische, beledigende of aanstootgevende uitingen’. Een demonstratieverbod gaat heel ver in de beteugeling van etnische spanningen, stelt Otto Adang, lector openbare orde en gevaarbeheersing aan de Politieacademie in Apeldoorn.?”De dynamiek is aanwezig voor meer problemen, maar dat wil niet zeggen dat je het grondrecht om te demonstreren opzij kunt zetten. Dat is een groot goed”, meent Adang. “Het opleggen van beperkingen is begrijpelijk,?een algemeen verbod vergaand.” ?Volgens Adang, maker van een rapport (‘Zijn wij anders?’) over de vraag waarom Nederland geen grote etnische rellen kent, is het merkwaardig dat er geen andere maatregelen zijn genomen. De gemeente had bijvoorbeeld een speciale plaats voor demonstraties kunnen aanwijzen. “Dit gebeurde tijdens de NSS-top in Den Haag ook.” De politiewetenschapper meent ‘dat je boos mag zijn in Nederland en dat bevolkingsgroepen daar uiting aan mogen geven’. “De behoefte om zich over gebeurtenissen te uiten, druk je nu de kop in. Je kunt voorwaarden aan demonstraties verbinden en daarmee een tussenstap zetten.” ?Michiel van Emmerik, hoofddocent staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, zegt dat de burgemeester een lastige afweging heeft gemaakt: “De burgemeester verwijst in zijn overwegingen naar ProjectX in Haren, waar zijn collega achteraf het verwijt kreeg te weinig te hebben gedaan. Aan de andere kant is het wel de meest vergaande maatregel die hij heeft kunnen treffen.”

Hoofdofficier van justitie Bart Nieuwenhuizen herhaalde maandag dat hij niet voorbarig is geweest tijdens de persconferentie over de fatale overval in Deurne. Nieuwenhuizen benadrukt dat de handelwijze van het juweliersechtpaar lijkt op zelfverdediging. Al kwam die opmerking justitie?op veel kritiek te staan.

Beroepsrisico

Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie heeft kritiek op de jongens die zijn opgekomen voor de twee overvallers die bij de overval op de juwelier in Deurne zijn gedood.?”Ik zie jongens demonstreren die opkomen voor het gebruik van geweld”, zegt hij. “Want als zij zelf geen geweld gebruiken, wordt er ook geen geweld gebruikt tegen inbrekers. Als je er niet mee begint, dan gebeurt dat niet. Zo zit het leven een beetje in elkaar.”?De vraag of die jongens het niet goed hebben begrepen, beantwoordt Teeven met een wedervraag: “Vindt u dat zij het wel goed begrepen hebben dan?”

Teeven neemt zijn woorden van twee jaar geleden, dat inbrekers een?beroepsrisico?lopen, niet terug. Maar hij wil ze niet herhalen. “Het heeft geen zin om dat nog veertien keer te zeggen.”?“Het kabinet staat voor zelfverdediging.”, zegt hij. “Je moet jezelf kunnen verdedigen tegen geweld. En als je dat doet, dan wordt er door de overheid ook zorgvuldig gekeken naar die zelfverdediging. Dat is wat er op dit moment gebeurt.”?Ook minister Opstelten zegt dat hij zo zijn gedachten heeft over de vrienden van de omgekomen overvallers, maar hij wil die niet prijsgeven. “Het gaat erom dat je het Openbaar Ministerie nu zijn werk laat doen.”?Uit een?enqu?te van Omroep Brabant?blijkt dat 85 procent de dood van de overvallers ziet als een ‘bedrijfsrisico’. Toch nemen de meeste juweliers geen extra veiligheidsmaatregelen naar aanleiding van dit incident zoals het aanschaffen van vuurwapens.?”Overvallers zijn nog meer opgefokt als ze vermoeden dat je een wapen hebt,” vertellen meerdere juweliers. Daarnaast zijn ze bang dat de ellende, mocht het fout gaan, helemaal niet meer te overzien is.?De Bond van Wetsovertreders (BWO) wil een procedure starten bij het gerechtshof in Den Bosch als justitie niet overgaat tot vervolging van de juweliersvrouw uit Deurne. Dat terwijl de??extreemrechtse Nederlandse Volks-Unie (NVU) een manifestatie aanvraagt bij de overvallen juwelier Goldies in Deurne, dat volgens?NVU-voorman Constant Kusters zou moeten gaan over rechtvaardigheid. “Het is schandalig wat daar is gebeurd”, Kusters doelt op de demonstraties tegen de juweliersvrouw. “Het gaat hier om multiculturele wantoestanden”, vervolgt hij.?De manifestatie is bewust pas op 24 mei. Kusters: “We snappen dat er nu een noodverordening geldt, dus wachten we tot het wat rustiger is geworden.”?“We nemen hem in behandeling, maar weten nog niet wanneer we een antwoord kunnen geven. We hebben het op dit moment heel druk en onze eerste prioriteit is om ervoor te zorgen dat de rust in Deurne weer terugkeert en dat iedereen zich veilig voelt”, zei een woordvoerder van de gemeente. De?extreemrechtse actiegroep Identitair Verzet?die wilde demonstreren in het?Eindhovense stadsdeel Gestel krijgt wel toestemming, maar?blaast deze af op verzoek van het juweliersechtpaar.

Marrokaanse gemeenschap

Slechts een week voor dit voorval vroeg PVV-leider Geert Wilders zijn publiek tijdens een toespraak in Den Haag gevraagd of ze meer of minder Marokkanen in de stad willen.?De zaal scandeerde daarop “minder, minder”. Daarop zei Wilders: “Dat gaan we regelen”. Omdat bij deze overal de daders van Marrokaanse afkomst waren (Een van hen kwam uit?Eindhoven, de andere had een verblijfsvergunning voor?Itali?), gaat de discussie al snel over de afkomst van deze mannen.?Voorzitter Amar Nejjar van de moskee Al-Fourkaan in Eindhoven heeft geen medelijden met de overvallers die vorige week in Deurne werden doodgeschoten. Dat vertelde hij voor het vrijdagmiddaggebed. ”Eigen schuld, dikke bult. Je mag niet stelen. Daar zijn we binnen de islam heel streng in.” Maar de voorzitter hoopt dat niet de hele Marokkaanse gemeenschap erop wordt aangekeken. ”Door de Wilders-uitspraken was het al onrustig en de overval in Deurne er nog eens bovenop maakt het niet beter.”?Imam en woordvoerder van contactorgaan Moslims en Overheid Yassin el Forkani liet eerder weten dat het?niet goed gaat met de opvoeding van kinderen?binnen de Marokkaans Nederlandse gemeenschap. Hij zei dat imams vrijdag in moskee?n ouders daar op aan moesten spreken.?”Onzin”, zegt voorzitter Nejjar van de Al-Fourkaan-moskee. ”Hier praten wij daar al maanden over tijdens het vrijdagmiddaggebed. Deze man probeert nu alleen maar goedkoop te scoren.”

Eerdere voorvallen uit het Brabantse

Vijf mannen overvielen begin maart 2002 juwelierszaak Pijnenburg in Tilburg. Een van de overvallers was bewapend. De juwelier pakte een pistool en schoot op de gewapende man, die zijn wapen op niemand had gericht. Volgens advocaat mr. Milo was het noodweer, omdat de juwelier instinctief handelde. De overvaller overleefde de schietpartij niet.

Aan de Rijtseweg in Diessen ging het op 24 september 2012 ook mis. Buurtbewoners hoorden ’s nachts geschreeuw en pijnkreten vanuit de tuin van de bewoners van het huis. De politie trof beide bewoners en de inbreker gewond aan. De inbreker was buiten bewustzijn, werd gereanimeerd en samen met de bewoners naar het ziekenhuis gebracht. Hij?overleed aan zijn verwondingen. De bewoners werden niet gearresteerd.

Een 34-jarige inbreker vond in november 2009 de dood toen hij werd betrapt door de bewoners van een boerderij in Nuenen. Bij een worsteling met de man des huizes werd de inbreker met een riek gestoken. Dat?werd de inbreker fataal. De 52-jarige bewoner raakte zwaargewond. Hij werd niet vervolgd voor de dood van de inbreker.

Ook in Steenbergen ging het mis bij een inbraak aan de Kruitweg in Steenbergen. In oktober 2011 werd de inbreker betrapt toen hij op zoek zou zijn naar hennepplanten. Bij een achtervolging sprong de man door een ruit. Later?overleed hij aan zijn verwondingen. De vader en zoon werden niet vervolgd wegens gebrek aan bewijs.

Goldies wil vooral rust

Burgemeester Hilko Mak van de gemeente Deurne trekt op woensdagochtend het demonstratieverbod en het samenscholingsverbod in en plaatst even later camera’s bij de juwelierszaak om ook de politie inzet terug te schroeven. Het juweliersechtpaar is geestelijk zo ontredderd door alle commotie na het doodschieten van twee overvallers in hun zaak, dat ze psychische hulp krijgen.?De juwelier en zijn vrouw vragen de pers via een mededeling achter het raam van Goldies om hen ‘met rust te laten’:

Op de?website van de winkel?schrijven de eigenaren: ‘Wij willen u hierbij hartelijk danken voor de enorme hoeveelheid steunbetuigingen
die wij in de meest uiteenlopende vorm van u hebben mogen ontvangen en nog steeds ontvangen. (..)?Inmiddels is onze juwelierszaak weer open zodat u uw bestellingen of juwelen die u ter reparatie heeft gegeven kunt afhalen.? 3 weken na de overv al gaat de winkel weer open, maar?het echtpaar staat zelf nog niet in?de zaak.

Oordeel van de rechter en de rol van (social) media

De media-optredens van de hoofdofficier van justitie en de advocaten in de zaak Deurne ondermijnen het vertrouwen in de rechtspraak. Een rechter zou bij een eventueel proces bijna niet onpartijdig kunnen oordelen.?Dat stellen twee hoogleraren van de universiteiten in Leiden en Utrecht.?Volgens hoogleraar strafprocesrecht Tineke Cleiren uit Leiden is het moeilijk om een eerlijk proces te voeren door alle media-aandacht voor de zaak. Haar collega Fran?ois Kristen uit Utrecht is ook kritisch. “Wat is het belang voor OM en advocaten om deze zaak via de media uit te vechten?”

Het hele dossier van?de noodlottige overval?ligt inmiddels op straat. Vrijwel direct na de overval zei hoofdofficier Bart Nieuwenhuizen dat er?waarschijnlijk sprake was van noodweer. Ook de advocaten van?de nabestaanden van de overvallers?en?het juweliersechtpaar, klapten flink uit de school.

Cleiren vindt het niet zo handig van het Openbaar Ministerie. “Het past niet in onze strafrechtelijke cultuur en rechtspraak om verwachtingen te wekken. Daarmee krijgt de rechter de vraag op zijn bord hoe hij met de mogelijke gevolgen van de uitspraken van het OM voor verdachten, slachtoffers en nabestaanden moet omgaan.”?Kristen verbaast zich over de openhartigheid en alle details. Die tasten namelijk de privacy van de daders en de slachtoffers aan. “Die rollen lopen sowieso door elkaar in deze zaak. Waarom moeten we weten of de juwelier eerder veroordeeld is voor een geweldsdelict?”?De hoogleraar wijst erop dat advocaten volgens hun beroepscode geen gevoelige informatie over zaken naar buiten mogen brengen. “Maar nu het justitie als eerste bijzonderheden naar buiten bracht, hebben de advocaten vast gedacht: als justitie dat doet, dan wij ook.” De openhartigheid van alle betrokken partijen is kenmerkend voor de tijd. Dat komt volgens Cleiren omdat het publiek steeds meer informatie vraagt. Hierdoor ontstaat een soort ’tegenrechtspraak’. “Er wordt al veel recht gedaan voordat de strafrechter er aan te pas komt.”

Advocaat Peter Plasman die de familie bijstaat stond in?het interview met NU.nl?ook stil bij het ’trial by media’ fenomeen. Zijn de vermeende daders al zijn veroordeeld door de berichtgeving van de media? Wat hem betreft is hier geen sprake van, omdat door de media-optredens van de advocaten de berichtgeving volgens Plasman nu redelijk in balans is.??”Als er standpunten worden ingenomen, dan wordt daar ook op gereageerd. Dat vind ik helemaal niet zo erg, want aan deze zaak zitten ook aspecten die de moeite waard zijn om te bediscussi?ren. Bijvoorbeeld over wat noodweer precies is. Het is heel goed dat daar over wordt gediscussieerd.”?Raadsheer Ybo Buruma bij de Hoge Raad vindt dat het Openbaar Ministerie te snel stelde dat er bij de dodelijke overval op een juwelier in Deurne waarschijnlijk sprake was van zelfverdediging. Maar de strafrechtgeleerde snapte wel dat het OM iets wilde zeggen, omdat de dramatische zaak veel impact had. De vrouw werd uiteindelijk niet vervolgd, omdat ze volgens het OM handelde uit noodweer.

Bronnen: NOS, ?Brabants Dagblad, Omroep Brabant

Achtergrondrapport: Zijn wij anders?

De publieksacademie voor?de rechtspraak gaf een lezing over noodweer:
uitnodiging-publieksacademie_1180

Digitale verstoring van de openbare orde

Geef een reactie

Op woensdagmiddag 16 april 2014 organiseerde TNO samen met het Nederlands Genootschap Burgemeesters (NGB) en het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) een congres met als thema ?Digitale verstoring van de openbare orde?. Aanleiding voor deze bijeenkomst is een nieuw ontwikkeld scenario voor de Burgemeestersgame waarin digitale dilemma?s voor bestuurders centraal staan.

De Burgemeestersgame is een digitale serious game ontwikkeld door TNO, Thales/T-Xchange en de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Het IFV zorgt er sinds 2012 voor dat de game ingezet kan worden in de veiligheidsregio?s en dat trainers worden opgeleid. Inmiddels wordt de Burgemeestersgame in meer dan vijftien veiligheidsregio?s gebruikt.

Tijdens dit congres werd het nieuwe scenario toegelicht met behulp van een panel bestaande uit vertegenwoordigers van de politie en het Openbaar Ministerie, een communicatieadviseur en een veiligheidsambtenaar. Ook werd vanuit hun perspectief dieper op een aantal interessante thema?s ingegaan. Het nieuwe scenario is grotendeels gebaseerd op ervaringen met Project X en de Facebookrellen in Haren en het sluiten van scholen in Leiden na een dreigbericht. Echter, ook dilemma?s die speelden na de aanslagen op de marathon van Boston en online burgeropsporing zoals bij de kopschoppers van Eindhoven kwamen aan bod. Rob Bats, oud-burgemeester van Haren, en experts op dit gebied vanuit de politie, het Openbaar Ministerie en de Nuclear Security Summit (NSS) delen hierover ervaringen met u.

De bijeenkomst was gericht op professionals op het gebied van openbare orde en crisisbeheersing (burgemeesters, communicatieadviseurs en medewerkers crisisbeheersing, evenals aan hoofdofficieren en beleidsmedewerkers van het Openbaar Ministerie, strategische en operationele leidinggevenden en medewerkers vanuit de politiekolom).

1.?Presentatie Rob Bats (wnd. burgemeester Terschelling, voormalig burgemeester Haren)
Drie generaties waar het openbaar bestuur mee te maken heeft in tijden van digitale verstoring.
Inhoud presentatie: Het ontstaan van ?Haren?, de nasleep en de beelden die een gemeente en zijn bestuurders in de greep houden. Hoe social media en traditionele media de dag. (geen PowerPoint van beschikbaar)


2.?Presentatie Diederik Greive (Hoofdofficier van Justitie bij het OM)
Het Wilde Westen van de opsporing?
Inhoud presentatie: Hoe weegt het OM het opsporingsbelang ten opzichte van privacy inbreuken op burgers. Wat betekent burgerparticipatie voor deze afweging? Van burgerparticipatie naar politieparticipatie. Trends en ?1984? revisited.

3.?Presentatie Arnout de Vries (TNO)
Police cases: the good, the bad & the ugly
In deze presentatie wordt duidelijk wat het belang van goed monitoren is om vervolgens goed te kunnen communiceren, goed te kunnen vragen (vanuit handhaving, opsporing of crisisbeheersing) en samen te werken. Want als de antwoorden er al zijn vraag je ze niet, als je wilt samenwerken zoek je op waar dat al gebeurd en als je wilt zenden doe je dat niet zonder omgevingsbewustzijn. Ook komt in de presentatie aan de orde dat het palet van digitale interventiemiddelen nog heel beperkt is. Zowel bij de politie als andere instanties zijn er nog weinig equivalenten die worden ingezet bij handhaving, opsporing of hulpverleningsprocessen. De term digigeren als verzamelnaam wordt hierin toegelicht. Afgesloten wordt met 4 cases waar een rode lijn in zit, want de Vancouver rellen, de Londens rellen, Project X Haren en de Boston Marathon vertonen veel overeenkomsten in digitaal gedrag, zowel vanuit goede bedoelingen, slechte als lelijke: vaak (nog) niet strafbaar gedrag, maar op het randje.

4. Presentatie NCTV Ministerie van Veiligheid en Justitie
Early warning and social media
Inhoud presentatie: Wat doet de NCTV om snel en effectief potentieel maatschappelijke ontwrichting te monitoren via sociale media? Maken sociale media verschil in snellere en betere detectie? In juni 2013 is de NCTV een pilot gestart met het structureel monitoren van sociale media (vooral Twitter), met het oog op een snellere detectie van maatschappij-ontwrichtende incidenten, een betere duiding daarvan en een effectievere opvolging. Deze presentatie is een weergave van de resultaten van die pilot.

5.?Burgemeestersgame en presentatie met stellingen door Arnout de Vries en Wouter Jong
Introductie en real life spelen Burgemeesters game met real life panel (OM Diederik, Communicatie en V&J): Burgemeestersgame ?Digitale verstoring van de openbare orde?.?
Inhoud presentatie: In samenspraak met de zaal werden twee dilemma?s uit de burgemeestersgame besproken.

Filmpjes behorende bij de stellingen – Haren:

Filmpjes behorende bij de stellingen -?Leiden:

Bronnen: infopuntveiligheid, IFV, NGB.

O – Opruiing 2.0

Geef een reactie

Opruien op Facebook blijft tot nu toe onbestraft

Relschoppers worden veroordeeld voor geweld, niet voor het oproepen daartoe – tot verbazing van strafrechtdeskundigen.?Tot nu toe zijn tientallen relschoppers veroordeeld voor de rellen in Haren. Hun oproepen op Facebook lieten politie en justitie buiten beschouwing, blijkt uit onderzoek. Ten onrechte, oordelen strafrechtdeskundigen. ,,Dit moeten we veel harder aanpakken.”

Zijn vriendengroep was met de trein uit Hoogezand-Sappemeer naar Haren gekomen, vertelde Bastiaan de politierechter. Dat was op 21 september, de dag dat de 16-jarige Merthe in haar tuin in het villadorp een verjaardagsfeestje zou geven. Thuis hadden de jongens wodka ingeslagen, er was ook bier en toen Bastiaan in Haren uitstapte ,,gierden de adrenaline en de drank door mijn lijf”.

Hij belandde in een mensenmassa en werd door de mobiele eenheid teruggedreven. Kreeg een tik, raakte even buiten bewustzijn. ,,En toen werd ik kwaad”. Hij wurmde zich naar voren en gooide flessen, stenen en een dranghek richting mobiele eenheid. En later ging hij de opengebroken Albert Heijn binnen en ,,stond ik weer buiten met paar pakjes sigaretten”.?We zochten niet de sensatie, had Bastiaan de rechter kort daarvoor bezworen. De 19-jarige C1000-medewerker en zijn kennissen kwamen ,,gewoon kijken wat er in Haren ging gebeuren”. En daar hebben ,,we ons laten meeslepen”.

Kijken? Zich laten meeslepen?

Bastiaan vertelde de politierechter niet dat hij twee weken voor de rellen, op 8 september, zijn vriendengroep via Facebook had opgeroepen om naar Haren te komen en dat hij dat de dagen erna bleef doen. Hij vertelde de rechter ook niet dat hij op Facebook de waarschuwing van de burgemeester om niet te komen welbewust in de wind had geslagen. En hij zei in de rechtszaal evenmin dat hij een confrontatie met de politie had voorzien.?Dat blijkt uit onderzoek in een database waarin 52.250 berichten van de inmiddels verwijderde Facebook-pagina over Project X Haren zijn opgeslagen door softwarebedrijf Clockwork. Een samenscholingsverbod, meldt Bastiaan op 18 september op de pagina, is geen probleem: ,,Ze hebben zo’n verbod ingeschakeld dat er geen groepen mensen in Haren rond mogen lopen. Hiervoor kun je opgepakt worden. Maar als je met 1 groep van 100 man komt, kunnen ze eerst niks doen, later komt er versterking.”

Honderdenzeven verdachten zijn tot nu toe aangehouden voor de rellen in Haren. De rechter veroordeelde 35 van hen voor openbare geweldpleging. Relschoppers met een strafblad kregen celstraffen, de meeste anderen werkstraffen, vari?rend van 30 tot 210 uur. En bijna allemaal moeten ze geld storten in een speciaal schadefonds – daders van achttien jaar en ouder 500 euro, minderjarigen 400 euro. Twintig relschoppers gingen tegen de uitspraak in hoger beroep.?Het onderzoek bleef beperkt tot strafbare feiten op de avond zelf. Oproepen van verdachten op Facebook en Twitter die eraan voorafgingen, hebben voor de bewijsvoering in de rechtbank geen enkele rol gespeeld. De politie heeft daar geen onderzoek gedaan, laat een woordvoerder van het Openbaar Ministerie desgevraagd weten. ,,Vanwege de omvang van de zaak ligt onze focus op strafbare feiten op de avond zelf. Opruiing vooraf is niet onderzocht en deze verdachten niet ten laste gelegd.”

Strafrechtgeleerden plaatsen daar vraagtekens bij. Henny Sackers, hoogleraar strafrecht: ,,Vanwege de maatschappelijke druk om verdachten snel op zitting te brengen, heeft men dit wellicht over het hoofd gezien. Maar ik vind het bijzonder jammer dat het Openbaar Ministerie onderzoek naar uitlatingen vooraf op sociale media heeft laten zitten. Het wekt de indruk dat we oproepen via Facebook en Twitter zien als Pietje Bell-gedrag.” Terwijl ook die oproepen hebben bijgedragen aan de escalatie, zegt Sackers. Niet voor niets sprak verantwoordelijk korpschef Oscar Dros een dag na de rellen over de ,,ongekende mobiliserende kracht van sociale media” .?Strafrechtdeskundige Peter Tak gaat nog een stapje verder. Het Openbaar Ministerie, zegt de hoogleraar, had wel degelijk de uitlatingen op Facebook moeten betrekken bij het onderzoek naar de verdachten want ,,dit kleurt het strafbare feit”. Oproepen op sociale media zetten het delict in een ander daglicht en maken een hogere straf mogelijk. Ze laten zien dat daders afspreken, tevoren rellen plannen. Dat valt ,,met een beetje goede wil onder opruiing.”

Bastiaan is niet de enige veroordeelde relschopper van wie de politie zijn oproepen op Facebook niet bij het onderzoek betrok. Mbo-student Nathan (19), die met twee vrienden in de auto van zijn moeder uit Amstelveen naar Haren kwam, en die straatklinkers, een hek en grind naar de mobiele eenheid gooide, liet zich vooraf ook op Facebook gelden. ,,Bazen!”, zette hij op 20 september onder de post ‘we zijn er klaar voor, dht hgz’ – een afkorting die staat voor ‘danger hardcore team hoogezand’. ,,Alles voor de wijk!”, reageerde een vriend. ,,Maar dan ook echt alles!”, zet Nathan daaronder.?Of neem de twintigjarige student verpleegkunde Robin, die 60 uur werkstraf kreeg. Hij roert zich vanaf 9 september op Facebook. Een hondengeleider zag hem op 21 september een steen rakelings langs het hoofd van een ME’ er gooien. Diensthond Rico zette daarop zijn kaken in Robins been. Tegenover de rechter ontkent Robin stellig iets te hebben gegooid: ,,Ik was op weg naar huis” – zijn advocaat houdt het op een persoonsverwisseling.

Maar op Facebook zinspeelt Robin op rellen. Als iemand bijvoorbeeld meldt dat de Stationsweg afgesloten zal zijn: ,,Met wat? Een hek? Moet met 25.000 man wel lukken om een hek aan de kant te krijgen haha.” Op de noodverordening reageert hij met ,,1312”, hooligantaal voor ‘all cops are bastards’. En bij een link naar een artikel dat bericht dat er geen feest zal zijn: ,,Nou en. Komen doen we toch wel.” En: ,,Het is toch leuk om te doen wat niet mag?”.

De roep om onderzoek naar opruiing op sociale media bij de rellen in Haren klemt des te meer omdat de politie in andere zaken wel gespitst is op strafwaardige tweets en Facebookberichten, zeggen de strafrechtgeleerden. Denk aan de ‘Facebookmoord’ in Arnhem. Of een twitteraar die tijdens het wereldkampioenschap voetbal in Zuid-Afrika opriep om te gaan rellen na een wedstrijd van het Nederlands elftal – ,,Morge relle op jonckbloetplein #!!!” . Hij werd hard aangepakt. De WK-finale bracht hij in voorlopige hechtenis door en in een snelrechtprocedure legde de rechter hem een werkstraf van 100 uur op wegens opruien in het openbaar.?Beelden van Stuk.tv legden Bastiaans optreden vast. De politierechter in Groningen veroordeelde hem vorige week vrijdag tot 210 uur werkstraf en het storten van vijfhonderd euro boete in het aparte schadefonds. Vanwege ,,uw prominente bijdrage aan het buitensporige geweld”, motiveerde rechter P.H.M. Smeets deze straf die hoger uitviel dan de officier van justitie had ge?ist. ,,U maakte zich niet schuldig aan diefstal maar aan plundering, en u bekogelde de mobiele eenheid.”

Een gemiste kans, vindt strafrechthoogleraar Tak, is dat bij de relschoppers in Haren voorbij wordt gegaan aan opruien. Ook valt hem op dat de rechters in deze zaak ,,uitermate laag” straffen. Hoge boetes juicht hij toe, maar werkstraffen zijn niet de sanctie voor dit soort delicten. Je moet daders, zegt hij, hun spullen afnemen: hun mobiele telefoon, hun iPad, computer, desnoods scooter of auto. Tak: ,,R??k de mannen en vrouwen die hebben staan rellen in Haren. Dit is iets anders dan diefstal en mishandeling. Dit is oeverloze verveling, en het uitlokken van gezag en proberen de politie in het nauw te brengen. Dat is heel gevaarlijk. Dat moeten we veel harder aanpakken.”

Overigens laten Bastiaan, Robin en Nathan de dag na de rellen niets meer van zich horen op de Facebookpagina. De relschoppers blijven oorverdovend stil.

Noodverordening is iets anders dan censuur.?

Preventief fouilleren en Twitter censureren. Door de rellen in Haren staan grondrechten ter discussie. ,,Vind je dat acceptabel? Dat is een politieke keuze.”.?Politiebonden, gemeenten en justitie in het hele land willen na de rellen in Haren koste wat koste voorkomen dat nog ergens een project X-bijeenkomst escaleert.?Toen door jongeren werd opgeroepen ook in Schiedam een Project X-feest te houden, handelde de regiopolitie Rotterdam-Rijnmond snel. Het beoogde feestgebied bij metrostation Vijfsluizen werd tot veiligheidsrisicogebied uitgeroepen, zodat iedereen er gefouilleerd mocht worden. Twee jongeren (14 en 16) werden aangehouden op verdenking van opruiing. Drie anderen voor het niet-kunnen tonen van een identificatiebewijs.?Was dit een juridisch verantwoorde manier om rellen te voorkomen? Volstaat de huidige wetgeving?

Mensen fouilleren die als individu nergens van verdacht worden, is een vergaande inbreuk op de privacy, zegt hoogleraar bestuurskunde Lodewijk Rogier. ,,Het middel is bedoeld om te gebruiken bij vermoedens van wapenbezit. Dat was hier helemaal niet aan de orde. Er zijn ook geen wapens gevonden.” Het instellen van een veiligheidsrisicogebied moet niet worden gebruikt, vindt Rogier, om ongewenste samenscholingen te voorkomen.?Het is zuiverder, zegt Rogier, om een noodverordening uit te vaardigen, zoals de gemeente Haren vrijdag deed. Daarbinnen zijn vergaande maatregelen mogelijk, die Haren n?et lijkt te hebben genomen. Rogier: ,,Denk bijvoorbeeld aan de Eurotop in Amsterdam [in 1997], waarbij iedereen uit het gebied weggestuurd kon worden die daar niet hoefde te zijn.”

Hoogleraar maatschappijgeschiedenis Henri Beunders voorspelde maandag in deze krant dat ‘Haren’ blijvende gevolgen zal hebben in de vorm van disproportionele veiligheidsmaatregelen. Hij verwacht overigens dat daarmee een nieuw incident niet voorkomen zal worden, omdat dat weer een heel andere vorm zal hebben.

Gerrit van de Kamp van politievakbond ACP werpt de vraag op of Twitter gecensureerd zou moeten worden. ,,Als je politieke boodschap is dat je ?lles wilt voorkomen, moet je daar een prijs voor betalen. Dan kunnen zomaar grondrechten in het geding komen. Zoals op Twitter alles doodslaan, internetcensuur toepassen: vind je dat acceptabel? Dat is een politieke keuze.”. Ruud Elderhorst, teamleider digitale expertise uit Den Haag reageert op Twitter:

Ook internetcommentator Alexander Kl?pping reageert hierop: ,,Z? fout, en z? voorspelbaar.” Bij elke uitwas met een relatie tot sociale media proberen mensen die te laten verbieden, zegt hij. ,,Na de plunderingen in Londen riep iedereen dat smartphones verboden zouden moeten worden.”?Technisch kan het misschien wel, zegt Kl?pping. China doet het. ,,Die staan alleen een alternatief voor Twitter toe, dat zij volledig controleren.” Maar dit soort ‘overwinningen’ is altijd tijdelijk, denkt Kl?pping. ,,Even los van de vraag of je je aan dit soort landen wil spiegelen, zullen jongeren altijd nieuwe manieren vinden om te communiceren.”

Oud-rechter en Tweede Kamerlid voor de PvdA Jeroen Recourt vindt censuur het aller-, allerlaatste middel. ,,Of de grenzen van de vrijheid van meningsuiting zijn overschreden, toets je achteraf en dat moet vooral zo blijven.” Dat jongeren die opriepen tot een feest in Schiedam zijn aangehouden voor opruiing, snapt hij wel. ,,In dit soort zaken draait het om de context. En na vrijdag is over de context van project X geen enkele onduidelijkheid meer.” Voor Recourt maakt het niet uit waar de opruiing plaatsvindt, online of niet. ,,De strafrechtelijke grenzen zijn hetzelfde.” Recourt wil niet vooruitlopen op de evaluatie van ‘Haren’ door Job Cohen, maar er lijken hem ,,wat meer voor de hand liggende maatregelen” niet te zijn genomen, zoals het omleiden van treinen.?’Vrijheid van meningsuiting toets je achteraf’ Kamerlid Jeroen Recourt (PvdA)

Opgepakt na kwetsende tweet

De politie heeft een man uit Hellevoetsluis opgepakt wegens opruiing op internet na de zelfmoord van een scholiere (13) uit Pijnacker, woensdagavond. Andrei V. (19) verstuurde tweets waarin hij de eer en reputatie van het meisje schaadde. De hype die hierdoor op Twitter ontstond, leidde tot grote commotie en nog meer verdriet bij nabestaanden en vrienden van het meisje.?Agenten arresteerden Andrei V. gistermiddag in zijn ouderlijke woning in Hellevoetsluis. Op verdenking van opruiing, zegt de politie. ,,We stelden donderdagochtend vast dat er maatschappelijke onrust ontstond door twitterberichten over een zelfmoord in Pijnacker, zegt een woordvoerster.?De arrestant is volgens haar op geen enkele manier gelinkt aan het tienermeisje en evenmin aan haar woonplaats. ,,Hij is in de loop van donderdagavond vrijgelaten en zegt excuses te gaan aanbieden voor zijn misplaatste grappen aan de nabestaanden van het slachtoffer.

Het tienermeisje uit Pijnacker kondigde haar wanhoopsdaad woensdagavond omstreeks acht uur aan in een afscheidstweet aan haar volgers. Die had ze de hele dag al via twitterberichten laten weten dat ze het leven niet meer zag zitten.?Vriendinnen alarmeerden de hulpdiensten. Die vonden het tienermeisje, dat al langere tijd met persoonlijke problemen kampte, zwaargewond in een bos bij haar woonplaats, onder de rook van Delft. Het slachtoffer werd overgebracht naar een ziekenhuis, waar ze later bezweek aan haar verwondingen. In de uren dat het meisje balanceerde tussen leven en dood, verstuurden haar volgers tweets met het verzoek die door te sturen als ze wilden dat het meisje bleef leven. Na het overlijden van het slachtoffer verstuurden ze R.I.P-berichtjes.

Andrei V. heeft dit twitterverkeer zeer waarschijnlijk voorbij zien komen. Even mijn bangalijst bijwerken. Er viel iemand af, twittert hij woensdagnacht onder zijn twitternaam. Bangalijsten zijn lijsten met namen van meisjes over wie de opstellers suggeren dat ze makkelijk zijn over te halen voor seks. Na zijn eerste tweet plaatst V. nog meer kwetsende teksten. De tweets gaan razendsnel het internet over.?De treurende familie van het meisje die de klap van haar zelfmoord probeert te verwerken, wordt vervolgens ook nog eens geconfronteerd met de smadelijke en uit de lucht gegrepen teksten die via sociale media naar alle uithoeken worden verspreid.?Ook op haar school, het Stanislascollege, leidde haar dood ?n de Twitterhype tot nog meer commotie en verdriet. De treurende scholieren konden terecht bij een gedenkhoek in de aula en werden opgevangen door een speciaal zorgteam. Maar de schoolleiding zag zich ook genoodzaakt tekst en uitleg te geven over het gevaar van het speculeren op internet over de dood van de medeleerling. ,,We wezen hen erop dat ze niet zomaar een bericht moeten posten of doorsturen, want dat kan uitgroeien tot iets groots waar mensen heel boos om kunnen worden als het niet klopt, zegt directeur Swen Zuiderwijk.

Justine Pardoen van de site Mijn Kind Online zag de twitterberichten over de zelfmoord ook voorbijkomen. Pardoen noemt het incident het zoveelste voorbeeld van hoe het kan misgaan met internet. ,,In plaats van mee te kijken en te praten over wat kinderen doen op het internet zodat je beseft wat ze doen, denken veel ouders dat ze het buiten de deur moeten houden.?Marjolijn Bonthuis van Digivaardig & Digibewust zag de zelfmoord eveneens aangroeien tot trending topic, populair Twitteritem. Hartstikke heftig, vindt ze. ,,Vooral omdat niemand zeker wist of het klopte. Terwijl internetopvoeding al lang onderdeel had moeten zijn van de opvoeding van kinderen.?Politiekorpsen in het hele land hebben gisteren meisjes opgeroepen aangifte te doen als ze op een bangalijst staan.

Nieuwe hooligan boezemt angst in

Politiekorpsen in het hele land zijn in opperste staat van paraatheid na de rellen in Haren, omdat in diverse gemeenten soortgelijke feesten zijn aangekondigd. Teams van de mobiele eenheid staan klaar om in te grijpen en inlichtingendiensten van de politie draaien overuren.?Via internet, en vooral op Facebook, zijn al in zeker veertien gemeenten door heel Nederland wilde feesten uitgeroepen voor de komende weken: van Amersfoort tot Gouda en van Eindhoven tot Amstelveen.

Gevreesd wordt dat ook deze evenementen op rellen kunnen uitdraaien, zoals in Haren. De inlichtingendiensten van diverse politiekorpsen volgen de aankondigingen nauwlettend en wisselen informatie uit om te voorkomen dat de evenementen van de grond komen.?De Rotterdamse politie boekte zaterdag al resultaat door twee organisatoren van 14 en 16 jaar te arresteren voor opruiing. De twee hadden, net als in Haren, een Project X-feest uitgeroepen in Schiedam. Hier kwamen kleine groepen jongeren op af. De meeste dropen af, maar toen enkele tientallen samenklonterden, leuzen riepen en vuurwerk afstaken, kwam de politie in actie. Vijf jongeren werden opgepakt bij een fouilleeractie. Ook in Uden werd een 15-jarige jongen gearresteerd na een oproep voor een Project X-feest.

Volgens ingewijden bij de politie staan vooral de inlichtingeneenheden bij alle korpsen op scherp . ,,Het is alle hens aan dek.?De afdelingen struinen voortdurend het internet af naar informatie over feesten als in Haren. Ook vragen ze, voor zover mogelijk, informatie op bij de speciale teams die jongerengroepen volgen.

Ultieme test

Voor de politiediensten zijn de komende weken een ultieme test. De inlichtingeneenheden moeten door de komst van de nationale politie intensiever samenwerken en hun werkwijze afstemmen. ,,Ze wisselen nu al intensief informatie uit als iets buiten hun gebied valt en proberen elkaar te voeden met tips over hoe ze jongeren kunnen opsporen en arresteren voor opruiing. Bij de politie wordt gesproken over een nieuw fenomeen . De veldslag in Haren was niet alleen het werk van een groepje notoire relschoppers, wellicht leden van de harde kern van voetbalclub FC Groningen. Opmerkelijker was dat honderden omstanders in het ongekende geweld deelden.

Criminoloog Tom van Ham sluit niet uit dat bij de rellen de nieuwe hooligan heeft toegeslagen. Onderzoeksinstituut COT en ook het Auditteam Voetbal en Veiligheid, waarvoor Van Ham onderzoek deed, waarschuwden dit jaar nog voor dit fenomeen van gelegenheidsordeverstoorders .?,,Groepjes jongeren duiken op bij onder meer dance-evenementen en willen rellen om het rellen. Dat escaleert zodra omstanders zich bij deze groep aansluiten als de rel is begonnen, zegt onderzoeker Van Ham van Bureau Beke.?Waar bijvoorbeeld voetbalhooligans goed georganiseerd en hi?rarchisch zijn, kent de nieuwe hooligan die structuur niet. Sterker nog, de relschoppers communiceren niet via besloten forums op internet en kennen elkaar helemaal niet. ,,Dat maakt het zo moeilijk. De ervaren relschopper is de lont in het kruitvat. Mensen uit de menigte gaan vervolgens impulsief meedoen. Onder meer door alcoholgebruik en de anonimiteit van de groep. We hebben het in Hoek van Holland gezien en nu wellicht weer. Het gedrag van deze mensen is bijna niet te voorspellen, zegt Van Ham.

Opmerkelijk genoeg hebben zulke relschoppers zelden imponerende strafbladen. Ze zijn overwegend jong (21 jaar of jonger), gaan naar school of hebben werk en komen hooguit in aanraking met de politie omdat ze deel uitmaken van lastige jeugdgroepen op straat. ,,Het zijn bijna modelburgers, ongrijpbaar en moeilijk in beeld te krijgen.?Waar voetbaleenheden contact onderhielden met kopstukken, heeft dat bij de nieuwe hooligans geen zin. Er is geen leider. ,,Dat bemoeilijkt de aanpak van dit fenomeen. En die zal er toch moeten komen.?Volgens Van Ham zou Haren kunnen gelden als leergeval voor de overheid. Bijvoorbeeld ook over de rol en mobiliserende kracht van sociale media. ,,Wat drijft deze jongeren mee te doen? Wat is hun achtergrond? Dat moeten we onderzoeken. Want dan kunnen we ook aan oplossingen denken.

Politievakbond ACP zegt dat het voor de politie bijna ondoenlijk is alle berichten via sociale media als Facebook en Twitter in de gaten te houden. ,,We zouden de discussie moeten voeren of het mogelijk is opruiende berichten te verwijderen, hoewel dat raakt aan fundamentele rechten. We moeten tegelijk wel eerlijk zijn: het is ontzettend moeilijk voor de politie dit soorten feesten in de kiem te smoren.

De Duitse minister Ilse Aigner (Consumentenbescherming) gaat zelfs nog verder. Zij noemt Facebook medeschuldig aan de rellen in Haren. Ze vindt dat het sociale netwerk maatregelen moet nemen zodat jongeren niet langer per ongeluk een priv?feestje aan miljoenen gebruikers bekend kunnen maken.?Ook Duitsland maakte rellen als in Haren mee nadat een Facebook-gebruiker per ongeluk een verjaardagsuitnodiging openbaar had gemaakt.

Korpsen in heel Nederlandop scherp na Haren

Een 18-jarige Rotterdammer is opgepakt op verdenking van opruiing. Volgens de politie Rotterdam-Rijnmond heeft de jongeman de afgelopen week via zijn telefoon en op Twitter opgeroepen tot rellen in de havenstad.?De recherche en het team Digitale Opsporing wilden elke kans op ongeregeldheden, zoals recent in Engeland, voorkomen en startten een onderzoek. Dat leidde vrij snel naar deze 18-jarige Rotterdammer. De politie sluit meer aanhoudingen niet uit.

Over de inhoud van de berichten die de verdachte via zijn telefoon verzond en zijn berichten op Twitter (’tweets’) wil de politie niets zeggen. Ook niet of de jongen zich heeft laten inspireren door de rellen aan de andere kant van de Noordzee.?”We hebben de afgelopen week verschillende berichten op Twitter langs zien komen waarin de link met Londen wel is gelegd. De politie vindt dit betreurenswaardig”, zegt een woordvoerder. De berichten hebben overigens niet geleid tot onrust in Rotterdam. Wel gingen afgelopen vrijdag enkele winkels voor de zekerheid iets eerder dicht.

Het versturen van opruiende en bedreigende berichten is strafbaar. Sinds de opkomst van sociale media, zoals Facebook en Twitter, is de politie daar steeds alerter op. Dreigementen vinden hun weg razendsnel over het internet. Vlak na de schietpartij in Alphen aan den Rijn in april dit jaar, waarbij zeven doden vielen, verstuurden enkele mensen berichten waarin ze dreigden het bloedbad te herhalen. Het Openbaar Ministerie eiste forse straffen tegen de daders ‘om een helder signaal af te geven dat zoiets niet wordt getolereerd’. Dat de rechter uiteindelijk milder oordeelde, deed niets af aan deze boodschap, reageerde het OM na afloop.

Of situatie in Londen inspiratie was, wil politie niet zeggen.

Bronnen:?NRC Handelsblad?(7 dec 2012),?NRC Handelsblad (25 sept 2012),?AD/Rivierenland (30 maart 2012),?AD/Rivierenland (24 sept 2012),?Trouw (15 aug 2011)

M – Medeplichtigheid

Geef een reactie

Medeplichtigheid in Facebookmoord?

De officier van justitie heeft om openbaarheid gevraagd, omdat het om een zeer ernstige en schokkende zaak gaat. Winsie Hau werd op straat bij haar ouderlijk huis in Arnhem neergestoken. Zij overleed aan de verwondingen. De 15-jarige jongen die dat zou hebben gedaan, zou dat hebben gedaan in opdracht van Winsie?s beste vriendin Polly (16). Polly en haar 17-jarige vriendje uit Rotterdam worden verdacht van het uitlokken van de moord. Winsie moest vermoedelijk een lesje worden geleerd omdat ze intieme dingen over Polly doorvertelde.

?De oorzaak van dit ernstige feit lijkt te liggen in een heel klein conflict?, aldus het OM. ?Dit heeft gezorgd voor een enorme schokgolf.??De 15-jarige jongen uit Capelle aan den IJssel die het meisje zou hebben neergestoken, zit in jeugdinrichting Teylingereind voor psychisch onderzoek. Hij wordt beschuldigd van de moord op het meisje en van poging tot doodslag op haar vader.

Polly?s vriend ontkent dat hij iets met de moord te maken heeft. Hij wijst naar zijn vriendinnetje als opdrachtgever. Zij zou social media-accounts, onder meer op Facebook, van hem hebben gebruikt om de moordopdracht te geven en dreigementen te uiten. Het Openbaar Ministerie meent echter dat de jongen wel degelijk actief is geweest om de steekpartij mogelijk te maken. Polly ontkent ook dat ze de moord heeft uitgelokt. Zij wijst juist weer naar haar vriend, die crimineler zou zijn dan hij zich voordoet. De drie verdachten zitten vast.

De oorzaak van de moord waren roddels die Winsie op Facebook had verspreid over Polly, en dat liep uit op ruzie. Polly zou daardoor zo boos zijn geworden dat ze tegen haar vriendje Wesley zei dat ze Winsie het liefst dood zag.?En Wesley maakte daar vervolgens werk van. Hij schakelde een vriend in, Jinhua K. Ze hadden afgesproken dat Jinhua honderd euro zou krijgen als hij de 15-jarige Winsie iets aan zou doen.

Volgens de rechter waren ze uiteindelijk wel schuldig aan het uitlokken van moord, maar zijn ze niet medeplichtig bevonden.

Vereniging Eigen Huis en de schandpaal voor inbrekers

Geef een reactie

Inbrekers op internet te kijk gezet

De Vereniging Eigen Huis (VEH) wilde in juni 2011 inbrekers aan de schandpaal nagelen. Beelden van inbrekers zouden?op een speciale website komen.?De maat is vol voor de vereniging voor huizenbezitters, ze hebben?er genoeg van?dat nog geen 5 procent van de inbraken in particuliere huizen wordt opgelost. Daarom gaat de?vereniging beeldmateriaal dat anoniem wordt aangeboden online zetten. Iedereen kan beelden opsturen van inbrekers. Voorwaarde voor plaatsing is dat een kopie van een aangifte wordt meegestuurd, met daarin een verwijzing naar het beeldmateriaal.

Bij Vereniging Eigen Huis (VEH) zijn sinds zoveel filmpjes en foto?s van inbrekers binnengekomen, dat de consumentenorganisatie meer tijd nodig heeft om het materiaal op de site te zetten.?Mogelijk wordt de?internetpagina?gebruikt als een opsporingsmiddel, waarbij burgers wordt gevraagd zich te melden bij de politie als zij dieven op de beelden herkennen.

VEH

Grappenmakers

?We gaan online met de site, maar er zullen nog geen filmpjes op te zien zijn. Wel laten we foto?s van inbraakschades zien en geven we tips ter voorkoming van. We hebben zoveel materiaal binnengekregen, dat we dat eerst goed willen onderzoeken. Er blijken tot nu toe ook wat grappenmakers tussen te zitten. De privacy van een crimineel boeit ons niet, maar we moeten wel alles doen om te voorkomen dat iemand als boef wordt afgebeeld terwijl hij dat niet is?, aldus woordvoerder Andr? de la Porte van de VEH.

Bij de VEH zijn ook kritische en bezorgde reacties binnengekomen van leden die niet begrijpen waarom de belangenvereniging voor woningbezitters zich met deze anti-inbraakactie bezighoudt. ?We doen dit omdat we vinden dat het genoeg is geweest. Mensen moeten zich weer veilig voelen in hun huis?, reageert de zegsman.

Politie en justitie omarmen het plan van Vereniging Eigen Huis (VEH) om inbrekers publiekelijk aan de schandpaal te nagelen. De Raad van Korpschefs heeft laten weten het tijd te vinden voor meer controversi?le maatregelen. De partijen gaan op korte termijn om tafel om te kijken of ze tot een samenwerking kunnen komen.

Publicatie van foto’s van inbrekers op een particuliere website is nieuw, maar sluit wel aan bij een bestaande?ontwikkeling. Politie en Justitie zetten foto’s van boeven in alle gradaties op hun websites http://boevenvangen.nl en?http://overvallersgezocht.nl, GeenStijl?schroomt niet foto’s van skimmers te plaatsen en via?opsporingsprogramma’s op tv zijn vaak beelden te zien van criminelen die hun slag slaan.?Politie en Justitie hebben offici?le bevoegdheden. Eigen Huis niet. Of de actie juridisch door de beugel kan, is niet?duidelijk. De vereniging heeft niet overlegd met Justitie noch met het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP).?’We merken wel waar we tegen de grenzen aanlopen’, zegt woordvoerder Hans Andr? de la Porte van Eigen Huis.?Zowel Justitie als het CBP houden zich op de vlakte. Het CBP zegt dat er geen contact is geweest, maar dat de?publicaties wel degelijk vragen over privacy oproepen.?Er bestaan richtlijnen over publicatie van foto’s op internet. Het CBP heeft in het verleden een aantal keren met succes?geageerd, onder andere tegen de site http://Beoordeelmijnleraar.nl.?Beveiligingscamera’s spelen een belangrijke rol. Voorheen waren ze slechts te zien bij grote bedrijven en villa’s, nu?steeds vaker in de hal van een flatgebouw of woning. Op elke bouwmarkt is zo’n camera te koop. Eigen Huis plaatst?alleen foto’s en video’s die vergezeld gaan van een offici?le aangifte bij de politie. Is er twijfel over de herkomst van de?foto, dan wordt de indiener nader aan de tand gevoeld. Blijft de twijfel bestaan, dan volgt er geen publicatie. ‘We willen?geen YouTube-achtige filmpjes, die we achteraf moeten verwijderen’, zegt De la Porte.

Directeur ontwerpbureau zet inbraakvideo op internet

Terwijl op de achtergrond een James Bond-achtig deuntje speelt toont een filmpje op Youtube hoe inbrekers vijftien computers stelen bij ontwerpbureau Mediamatic in Amsterdam. Het zijn echter geen sc?nes uit een nieuwe actiefilm, maar bewakingsbeelden van zondagnacht. Drie dieven namen voor ruim vijftienduizend euro aan spullen mee. Mediamatic was het zoveelste bedrijf in het Duintjer CS gebouw aan de Vijzelstraat in Amsterdam waar in augustus is ingebroken. Directeur Willem Velthoven zette daarom de beelden op internet. Dat hij de wet overtreedt door de privacy van verdachten te schenden, neemt hij voor lief.

“Ik begrijp dat zij recht hebben op privacy, maar de inbraken gaan maar door. Ik vind dat ik als burger ook het recht heb op privacy in mijn kantoor”, zegt Velthoven. Op de video is te zien hoe de dieven recht in de camera kijken. “Daar lijken ze zich niets van aan te trekken”, zegt Velthoven. “Ze gaan gewoon door en schermen hun gezicht niet eens af. Als je je zo blootstelt, vind ik dat de privacywetgeving best anders ge?nterpreteerd mag worden.” Velthoven is niet de enige die de behoefte heeft inbraakbeelden van bewakingscamera’s online te zetten. In juni ontstond een fel debat over de privacy van inbrekers toen?Vereniging?Eigen Huis?gegevens van dieven op internet wilde zetten. Het College Bescherming Persoonsgegevens riep de vereniging op het matje, maar vindt het wel een goed idee dat er een?website?komt waar mensen de beelden kwijt kunnen. De politie zou die dan moeten beheren en ervoor moeten zorgen dat er geen gemanipuleerd materiaal op komt.

“Geweldig idee”, vindt Velthoven. “Maar zolang die?website?nog niet bestaat, heb ik er niets aan. We hebben veel materi?le schade, maar de emotionele schade raakt mij dieper. Mijn personeel durft niet meer ’s avonds te werken.” Dat zijn actie consequenties kan hebben, beseft de directeur. “Het zou kunnen dat ik me bij de rechter moet verantwoorden. Dat begrijp ik, maar ik zie nu even geen andere uitweg om de dieven te vinden.” Velthoven heeft de video ook aan de politie gegeven, maar vertrouwt er niet op dat die de daders vindt. “Als de beelden alleen in het politiesysteem worden verspreid, moet een agent de jongens toevallig herkennen. Op Youtube zien veel meer mensen het filmpje.”

Tot die tijd bivakkeert de directeur in het kantoor, want hij verwacht dat de daders nog een keer terugkomen. “Ze hebben alleen meegenomen wat ze konden dragen. Maar ik zit hier heus niet met een knuppel te wachten. Ik jaag ze weg door hard te schreeuwen en bel 112.”

Toch werd het stil bij de digitale schandpaal

Kan dit allemaal zomaar? Wat als iemand zijn buurman een loer wilde draaien? Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP), de privacywaakhond, dreigde de vereniging met dwangsommen als inbrekers herkenbaar in beeld zouden worden gebracht.

Dat moest dan maar, vond VEH, die het plan wel wilde uitstellen, maar niet van afstel wilde weten. Toch was dat wat gebeurde. Het voornemen bloedde stil dood. Foto’s van inbraken werden wel gepubliceerd, maar zonder personen erbij. Andr? de la Porte benadrukt dat de VEH alleen beelden wilde gebruiken van echte inbrekers. ‘In het begin zat er een groot aantal twijfelgevallen tussen. Daarom wilden we per se een bewijs van aangifte erbij. Op dat ? ?verzoek hoorden we meestal niets meer.’ De PVV liet het er niet bij zitten en diende vorige week een motie in. Burgers moeten beelden van overvallers op internet kunnen zetten, tenminste als ze dan ook aangifte doen en het beeldmateriaal tevens aan de politie geven. De Tweede Kamer nam de motie aan. Het CPB staat voor een voldongen feit, en respecteert de wens van de politiek, aldus een woordvoerster. Terug naar de VEH, van wie je juichende reacties zou verwachten. Niet dus. ‘Deze ontwikkeling verrast ons eigenlijk. We zijn nog geen half jaar verder en nu kan het opeens wel’, aldus woordvoerder Hans Andr? de la Porte. Hij geeft aan dat VEH nu niet ‘halsoverkop’ de actie ‘Zet inbrekers te kijk’ nieuw leven gaat inblazen. De actie was expres gepland vlak voor de zomervakantie, als veel mensen weg zijn. Vraagtekens Net als de VEH is ook MKB Nederland, de brancheorganis atie voor ondernemers, terughoudend over het nieuwe fenomeen. ‘Hoewel we blij zijn met de verruiming van de mogelijkheden om iets met de beelden te doen, plaatsen we vraagtekens bij de effectiviteit en doelmatigheid ervan’, aldus woordvoerster Mieke Ripken. ‘Als mensen op allerlei sites beelden van overvallers en andere criminelen plaatsen, wie kan ze dan vinden? De kans op versnippering is groot. MKB-NL zou het toejuichen als mensen de beelden op een centrale?website?van de politie zouden plaatsen.’ De brancheorganisatie is vooralsnog niet van plan op de eigen?website?een mogelijkheid te cre?ren waar ondernemers de beelden kwijt kunnen. Dat geldt ook voor Koninklijke Horeca Nederland (KHN). Wel hebben ruim zeventig hotels in de regio Amsterdam hun eigen semi-openbare site waar beelden van dieven en ongenode gasten kunnen worden bekeken. ‘Het is bedoeld om elkaar te waarschuwen’, vertelt Guno Lauppe, voorzitter van Hotel Security Management die de?website?beheert. ‘Als een melding is geplaatst, krijgen alle leden een mailtje en kunnen ze het incident bekijken. Het kan gaan om diefstal van een koffer in de lobby, creditcardfraude of gasten die een kamer hebben vernield.’ Aanhoudingen Volgens Lauppe is er elke week wel een incident. ‘En het levert zeker wat op. Vorig jaar heeft de politie acht mensen aangehouden door dit systeem.’ Hoteleigenaars die meedoen, moeten zich wel aan een aantal voorwaarden houden. Ze moeten verplicht aangifte doen en ze mogen de beelden en de inloggegevens voor de site niet aan derden geven. Lauppe is tevreden met de werkwijze en ziet geen reden die te veranderen. ‘Wij willen niet dat iedereen die beelden kan bekijken.’ Ook de politie zelf benadrukt dat ze er de voorkeur aan geeft dat mensen beelden van inbrekers en overvallers aan de politie overhandigen, in plaats van ze zelf op internet te zetten. ‘Voor de zuiverheid is dat beter’, meent Ron Looije, woordvoerder van de Raad van Korpschefs. van internet, maar wijzen iedereen op z’n verantwoordelijkheid. Als je iemand online zet die niets met een crimineel feit te maken heeft, heb je wel een probleem.’ ‘Het zou heel vervelend zijn als onschuldige mensen worden beschuldigd van iets. We sluiten niet onze ogen voor de mogelijkheden

Film de overval en help de politie

Burgers mogen van de Tweede Kamer foto’s van overvallers online zetten. Je zou juichende reacties verwachten, maar dat valt tegen. Belanghebbenden vinden dat het met name een taak van de politie is om beelden openbaar te maken.

Stel, je bent getuige van een overval. Je eerste impuls zal misschien zijn maken dat je weg komt. Maar dat heeft de politie liever niet. Die heeft liever dat je je mobiele telefoon pakt en de overval filmt, op veilige afstand dat wel. Onder het motto ‘Pak de overvaller. Pak je mobiel,’ is de politie onlangs een campagne gestart waarin mensen worden opgeroepen de daders van een overval te filmen of te fotograferen. Want beeldmateriaal van de eventuele daders vergroot de pakkans, is de redenering. Je kunt je beeldmateriaal vervolgens uploaden via de?website www.nationale-recherche.nl. Hoe vaak dat inmiddels is gebeurd, kon de politie gisteren niet zeggen.

We willen niet dat iedereen die beelden kan bekijken.?Hotels hebben hun eigen semi-openbare boevensite.?Op de site van VEH stonden foto’s van inbraken maar zonder personen, dat mocht in juni niet.

VEH praat met OM over inbrekerssite

De animo voor het insturen van bruikbare beelden van inbrekers voor een?website?van de?Vereniging?Eigen Huis?(VEH) valt dusdanig tegen dat de vereniging de opzet van de?website?wil veranderen. Daarom?overlegt zij met het Openbaar Ministerie om de site te gebruiken als landelijk platform voor (bewegende) beelden van onder meer inbraken en buurtvandalisme. Tot nu toe kreeg de vereniging ongeveer 100 inzendingen, vaak zonder aangifte. Ook ontbrak essenti?le informatie, zoals over data en over wat er op de beelden te zien is. Daarnaast kreeg de VEH positieve reacties van verscheidene regionale politiekorpsen.

Het CBP dreigde met boetes als beelden geplaatst zouden worden die niet door het Openbaar Ministerie of de politie bekeken waren.Nu is het tij echter gekeerd. Het CBP wil zelf een nationale misdaadsite opzetten, waarop burgers beelden van bijvoorbeeld overvallers en inbrekers kunnen plaatsen, maar deze beelden worden wel eerst gecontroleerd door de politie om onzorgvuldigheden te voorkomen.

Bronnen: Hart van Nederland,?De Telegraaf?(wo 08 jun 2011),?ANP (5 juli, 2011), ANP (15 november 2011),?Haarlems Dagblad (3 september 2011),?Trouw (26 augustus 2011)

 

Perspectief 2015. Een zichtbaar, merkbaar en herkenbaar OM

Geef een reactie

Openbaar Ministerie (2011). Perspectief op 2015. Een zichtbaar, merkbaar en herkenbaar OM. OM, Den Haag.

In Perspectief op 2015 presenteert het Openbaar Ministerie (OM) zijn visie op de strafrechtelijke handhaving voor de komende jaren. Centrale gedachte in ?Perspectief op 2015′ is dat het optreden van het OM pas maatschappelijke betekenis heeft als de gepleegde interventies zichtbaar, merkbaar en herkenbaar zijn voor slachtoffers, daders en hun omgeving.

De komende jaren wil het OM nog nadrukkelijker de samenwerking zoeken met de betrokken partners om tot een gezamenlijke interventiestrategie te komen. Op deze manier kan samen een grotere en effectieve bijdrage geleverd worden aan het veiliger maken van Nederland.

OM congres 2008: De burger als opspoorder

Geef een reactie

Boutellier, H. (2008). Participatie als panacee. In: De burger als opspoorder: OM congres 2008. Den Haag: Openbaar Ministerie.

Buruma, Y. (2008), Burgeropsporing in de dramademocratie. In: De burger als opspoorder: OM congres 2008. Den Haag: Openbaar Ministerie.

Brinkhoff, S. (2008). Burgeropsporing. In: De burger als opspoorder: OM congres 2008. Den Haag: Openbaar Ministerie.

Brouwer, H. (2008). ‘De betrokken burger’. In: De burger als opspoorder: OM congres 2008. Den Haag: Openbaar Ministerie.