Tagarchief: politie

Overlijden arrestant Mitch Henriquez leidt tot Haagse rellen

Door: Vina Wijkhuijs, Anouk Ros, Menno van Duin, uit Lessen uit crises en mini-crises 2015

Inleiding
In de zomer van 2015 is het opnieuw onrustig in de Haagse Schilderswijk. Vonden er een jaar eerder verschillende demonstraties plaats voor en tegen de Islamitische Staat (IS), deze zomer is de wijk het toneel van rellen naar aanleiding van de dood van Mitch Henriquez. De 42-jarige Arubaan overlijdt op zondag 28 juni in het ziekenhuis, nadat hij de avond ervoor bij het verlaten van een festival in het Zuiderpark was gearresteerd. Op maandag 29 juni en de daaropvolgende avonden breken er heftige rellen uit op en rond het Hobbemaplein. De politie, en in het bijzonder de politie-eenheid Den Haag, wordt verweten racistisch te zijn en bij de aanhouding van Mitch Henriquez buitenproportioneel geweld te hebben gebruikt.

Het overlijden van Mitch Henriquez en de rellen die daarop volgen, trekken landelijke aandacht in de media en politiek. De Haagse driehoek staat voor de lastige taak de gemoederen tot bedaren te brengen. Het gaat aanvankelijk om de vraag in hoeverre er ruimte kan worden geboden aan een betoging om emoties over het drama te uiten, met het risico dat er openbare orde-problemen ontstaan. Wanneer zich eenmaal meerdere avonden achtereen rellen hebben voorgedaan en verschillende agenten zijn bedreigd, ziet de driehoek zich gesteld voor de vraag hoe de rust in de wijk te doen terugkeren.

In dit stuk komen deze twee dilemma?s aan de orde. Het hoofdstuk is mede gebaseerd op gesprekken met respectievelijk burgemeester Van Aartsen van Den Haag, voormalig plaatsvervangend hoofdofficier van justitie Nooy, politiechef Van Musscher en de heer Van der Vet, directeur Veiligheid bij de gemeente Den Haag.

Feitenrelaas
Zaterdagavond 27 juni vindt in het Haagse Zuiderpark het drukbezochte popfestival ?Night at the Park? plaats; het festival trekt zo?n 30.000 bezoekers (bron). Bij het verlaten van het festivalterrein, zo rond 21.45 uur, spreekt Mitch Henriquez enkele politieagenten aan. Hij zou hebben geroepen dat hij een wapen had. De agenten willen hem aanhouden, maar Henriquez verzet zich. Er volgt een worsteling, waarbij Henriquez door agenten op zijn buik tegen de grond wordt gewerkt en in bedwang wordt gehouden. Omstanders die van de worsteling getuige zijn en dichterbij proberen te komen, worden op afstand gehouden. Enkelen van hen maken van de worsteling beeldopnamen, die de dagen erna veel bekeken worden op YouTube. Daarop is te zien hoe Henriquez uiteindelijk door twee politieagenten moeizaam in een ME-busje wordt gedragen, waarmee hij naar het politiebureau zou worden vervoerd. Onderweg blijkt echter dat hij per ambulance moet worden overgebracht naar het ziekenhuis, alwaar hij zondagavond 28 juni overlijdt.

De premier van Aruba en de Arubaanse gevolmachtigd minister in Den Haag worden maandag 29 juni door minister Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van het overlijden van hun landgenoot op de hoogte gebracht. Plasterk verzekert hen dat er door de Rijksrecherche een onafhankelijk onderzoek naar de omstandigheden rond zijn dood zal plaatsvinden (bron). Het OM, dat de avond van zijn overlijden een eerste bericht naar buiten had gebracht, komt maandag met een aangepaste verklaring over wat er die bewuste zaterdagavond is gebeurd (bron):

?De man verzette zich tegen zijn aanhouding en de politie gebruikte daarom geweld tegen de man om hem over te brengen naar het politiebureau. Wat er vervolgens gebeurde, wordt nader onderzocht.?

Onderwijl zijn via sociale media de beelden verspreid die omstanders van de aanhouding hebben gemaakt. Ook verschijnen er op sociale media berichten om te protesteren tegen het politieoptreden en de dood van Mitch Henriquez. Volgens de berichten vindt de demonstratie maandagavond om 20.30 uur plaats bij het politiebureau De Heemstraat in de Schilderswijk. De signalen bereiken ook de Haagse driehoek: burgemeester Van Aartsen, hoofdofficier van justitie Nooy en politiechef Van Musscher. Hoewel bij de burgemeester geen officieel verzoek tot het houden van een demonstratie is ingediend, worden de nodige voorbereidingen getroffen.

Zoals de berichten deden vermoeden, verzamelen zich maandagavond zo?n vijfhonderd mensen bij politiebureau De Heemstraat. De demonstratie begint vreedzaam, maar loopt vanaf 21.15 uur ernstig uit de hand. Politiemensen worden bedreigd en bekogeld met stenen. Als een aantal betogers probeert het politiebureau te bestormen, grijpt de ME in. De demonstranten verspreiden zich door de wijk en richten talloze vernielingen aan. Ook worden er winkels geplunderd. Tot diep in de nacht blijft het onrustig; er worden zestien mensen gearresteerd.

De volgende dag gaat burgemeester Van Aartsen samen met politiechef van Musscher naar de Schilderswijk om met buurtbewoners en ondernemers te spreken die vanzelfsprekend aangedaan zijn door de rellen. De familie van Mitch Henriquez, alsook burgemeester Van Aartsen en minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie (VenJ) roepen op de kalmte te bewaren. Desondanks is het dinsdagavond opnieuw onrustig in de Schilderswijk. Elf mensen worden aangehouden voor openlijke geweldpleging en vandalisme.

Op woensdag 1 juli geven hoofdofficier Nooy, burgemeester Van Aartsen en politiechef Van Musscher gezamenlijk een persconferentie. Op de persconferentie maakt de hoofdofficier van justitie de voorlopige uitkomsten van de sectie op het lichaam van Mitch Henriquez bekend (bron):

?Volgens het sectierapport kan het overlijden van het slachtoffer zeer waarschijnlijk worden verklaard door een bij hem ontstaan zuurstoftekort. Het is aannemelijk dat dit zuurstoftekort is ontstaan als gevolg van het politieoptreden.?

De vijf agenten die bij de aanhouding van Mitch Henriquez betrokken waren, heeft politiechef Van Musscher met onmiddellijke ingang buiten functie gesteld, zo meldt hij tijdens de persconferentie. Het betekent dat zij voor de duur van het onderzoek hun functie niet mogen vervullen en ook geen andere werkzaamheden mogen doen.

Die avond verzamelen zich opnieuw enkele honderden jongeren bij bureau De Heemstraat en op en rond het Hobbemaplein. Zij richten voor de derde achtereenvolgende avond vernielingen aan, stichten brand en bekogelen de politie met flessen en stenen (bron). Dit keer moet onder meer het theater De Vaillant het ontgelden, waarvan de ruiten worden ingegooid en meubilair wordt vernield.

De volgende dag, donderdag 2 juli, geeft de Haagse driehoek een gezamenlijke persconferentie, waarin wordt aangekondigd dat streng zal worden opgetreden tegen relschoppers. Naast het samenscholingsverbod dat in de Schilderswijk al geldt, zal worden verhinderd dat jongeren op scooters en motoren de wijk in komen. Op het stadhuis vindt die dag overleg plaats tussen burgemeester Van Aartsen, politiechef Van Musscher en onder meer jongeren en andere sleutelfiguren en organisaties uit de Schilderswijk. Mede op verzoek van de burgemeester zullen die avond tientallen jongeren uit de Schilderswijk met gele vestjes de straat op gaan om te surveilleren en zo nodig de gemoederen te sussen. Ouders zijn al eerder opgeroepen om hun kinderen voorlopig in de avonden thuis te houden.

Het blijft die avond tot ongeveer 22.30 uur rustig, maar dan verschijnen er jongeren die volgens verschillende betrokkenen niet uit de Schilderswijk komen en wederom rellen aanstichten. Er worden die nacht maar liefst 200 aanhoudingen verricht. In de dagen erna blijven ongeregeldheden uit.

Het gebruik van de nekklem De dood van Mitch Henriquez werd mede geweten aan het gebruik van de zogenoemde nekklem, een fysieke techniek die bedoeld is om een persoon onder bedwang te krijgen. Enkele dagen na het overlijden van Mitch Henriquez heeft minister Van der Steur de Inspectie VenJ gevraagd naar het gebruik van de nekklem onderzoek te doen. Terwijl de Inspectie dit onderzoek ter hand nam, diende bij de rechtbank in Den Haag een kort geding tegen de Nederlandse Staat om het gebruik van de nekklem per direct te stoppen. Op 17 september oordeelde de voorzieningenrechter dat een algeheel verbod op de nekklem niet op zijn plaats is, omdat de toepassing niet altijd onrechtmatig is. De rechtbank achtte het aan de minister van VenJ om ? mede op basis van de uitkomst van het inspectieonderzoek ? een nader standpunt in te nemen. Uitspraak Rechtbank Den Haag d.d. 17 september 2016 in zaaknr. C/09/493516/KG ZA 15/1149 (ECLI:NL:RBDHA:2015:10831).

In maart 2016 verscheen het rapport van de Inspectie VenJ. Op basis daarvan stelde minister Van der Steur dat, gelet op de risico?s die aan de nekklem verbonden zijn, het gebruik ervan beperkt dient te blijven tot die gevallen waarin er geen alternatief voorhanden is (bron: TK 2015-2016, 29 628 nr. 623). Ook zou de nekklem in principe alleen mogen worden toegepast door personeel dat adequaat getraind is in de techniek. Verder gaf de minister aan dat hij de politie heeft verzocht een eenduidige, landelijke instructie op te stellen voor het trainen en toepassen van de nekklem, waarbij aandacht wordt besteed aan de (verstikkings)risico?s die zich kunnen voordoen bij de toepassing ervan.

Op zaterdag 4 juli lopen familieleden en vrienden van Mitch Henriquez, bij elkaar ongeveer driehonderd mensen, een stille tocht van station Moerdijk naar het Zuiderpark. Burgemeester Van Aartsen en politiechef Van Musscher brengen de volgende dag een bezoek aan de familie. Ook de hoofdofficier van justitie onderhoudt met de familie contact. Enkele dagen later start de familie van Mitch Henriquez op Facebook een petitie, ?Justice for Mitch Henriquez?, waarin premier Rutte onder meer wordt opgeroepen raciale profilering en discriminatie van minderheden aan te pakken (bron).

Woensdag 8 juli vindt er in de Haagse gemeenteraad een ruim zeven uur durend debat plaats over de dood van Mitch Henriquez en de rellen die daarop volgden. Burgemeester Van Aartsen, maar ook hoofdofficier Nooy en politiechef Van Musscher geven een toelichting op wat er in de afgelopen week is gebeurd en hoe daarop door de autoriteiten is gereageerd. Sommige raadsfracties zijn kritisch, andere meer begripvol voor de dilemma?s die speelden. Vooral de woorden van de zichtbaar aangedane politiechef Van Musscher maken duidelijk hoe moeilijk de situatie ook voor hem en de Haagse politie is geweest.

Emoties om dood arrestant versus handhaving openbare orde
Deze casus speelde zich af op het grensvlak van enerzijds handhaving van de openbare orde en anderzijds handhaving van de rechtsorde. Daarmee betrof deze casus bij uitstek een driehoek-aangelegenheid. Binnen de driehoek hebben de partijen en dan met name de burgemeester en de hoofdofficier van justitie elk hun eigen rol en verantwoordelijkheid.

Naast het feit dat burgemeester Van Aartsen tal van lastige beslissingen te nemen had, stond vooral politiechef Van Musscher voor een lastig dilemma. Terwijl een strafrechtelijk onderzoek naar de handelwijze van een aantal politiemensen van de politie-eenheid Den Haag werd gestart en mensen op straat hun ongenoegen over het politieoptreden uitten, was het tegelijkertijd aan het Haagse politiekorps om de openbare orde en veiligheid in de stad te handhaven, ook tijdens de rellen.

Er zijn in deze casus ten minste twee kritieke momenten te onderscheiden. Het eerste moment deed zich voor op maandag 29 juni, toen op sociale media werd aangekondigd dat er een herdenkingsbijeenkomst zou plaatsvinden bij politiebureau De Heemstraat in de Schilderswijk. In hoeverre kon en moest er ruimte worden geboden aan de behoefte emoties te uiten, met het risico dat er openbare orde-problemen zouden ontstaan?

Het tweede kritieke moment ontstond nadat de demonstratie op maandagavond uit de hand was gelopen en zich nog twee avonden met (vooral op woensdag heftige) rellen in de Schilderswijk hadden voorgedaan. Voor de driehoek was toen de maat vol. Er werd besloten alles in het werk te zetten om de rellen te stoppen. De vraag was alleen hoe?

Analyse

De lastige taak aan de driehoek
In de dagen na de dood van Mitch Henriquez had de Haagse driehoek een belangrijke rol. De burgemeester, de hoofdofficier van justitie en de politiechef hadden elke een eigen verantwoordelijkheid, maar kwamen wel dagelijks ? soms enkele keren per dag ? bij elkaar en overlegden ook nog veel telefonisch om zaken af te stemmen. Veel informatie werd binnen de driehoek (vertrouwelijk) gedeeld.

Voor burgemeester Van Aartsen was het handhaven van de openbare orde en veiligheid het belangrijkste doel. Het was helder dat onderzoek zou moeten uitwijzen wat er tijdens de aanhouding van Mitch Henriquez fout was gegaan. Dat onderzoek diende zo snel mogelijk, maar ook zorgvuldig te geschieden. In zijn reactie op kritiek op het politieoptreden hanteerde de burgemeester het credo: ?Wat goed is, is goed en wat fout is, is fout?. Tegelijkertijd was het noodzaak ruimte te bieden aan diegenen die vanwege de dood van Mitch Henriquez bijeen wilden komen en tegen het politieoptreden wilden demonstreren. Burgemeester Van Aartsen vervulde de rol van burgervader door empathie te tonen voor de nabestaanden van het slachtoffer, alsook voor diegenen die door de rellen gedupeerd waren. Onderwijl was hij verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid en veroordeelde hij ? als verantwoordelijk gezag voor de politie ? de bedreigingen jegens agenten.

Voor hoofdofficier van justitie Nooy was het primaire doel om duidelijkheid te krijgen over wat er die zaterdagavond precies was gebeurd. Het onhandige voorval dat het eerste persbericht van zondag 28 juni niet leek te kloppen met de beelden van de aanhouding voedde aanvankelijk de geruchtenstroom dat de autoriteiten het incident ?onder de pet? zouden houden. Het zette de
beeldvorming over het OM als onafhankelijke organisatie onder druk en maakte zorgvuldigheid in het vervolg des te noodzakelijker. Naar de inhoud van het eerste persbericht (en de tijdslijn van deze eerste minuten) zal tevens onderzoek worden gedaan, aldus de hoofdofficier van justitie tijdens de raadsvergadering van 8 juli 2015. Daarnaast was er vooral in de eerste dagen ? met het oog op mogelijke openbare orde-problemen ? grote snelheid geboden bij het verkrijgen van duidelijkheid over primaire vragen als: Was er wel of geen wapen? Wat was de doodsoorzaak? Vanaf het moment dat uit het sectieonderzoek was gebleken dat Mitch Henriquez zeer waarschijnlijk was overleden door zuurstofgebrek dat waarschijnlijk was veroorzaakt door het politieoptreden, startte het OM een strafrechtelijk onderzoek naar de betrokken agenten. De Rijksrecherche werd ingeschakeld om het onderzoek te verrichten, hetgeen standaard gebeurt bij dergelijke incidenten. Hoewel het strafrechtelijk onderzoek duidelijk prioriteit had, was er steeds voldoende oog voor andere belangen, zoals de dreigende ordeverstoringen. Er mocht echter op geen enkele wijze twijfel kunnen ontstaan over de onafhankelijkheid van het strafrechtelijk traject. Daartoe werd er, naast de twee officieren van justitie die de leiding kregen over het onderzoek, een derde officier van justitie uit een ander arrondissement aan het onderzoeksteam toegevoegd, die ten behoeve van de objectiviteit en distantie gedurende het proces zou meekijken (aldus de hoofdofficier van justitie tijdens de raadsvergadering van 8 juli 2015). Verder zou datgene wat te zijner tijd uit het onderzoek naar voren zou komen, worden voorgelegd aan een reflectiekamer, bestaande uit mensen met verschillende achtergronden die de conclusies van het onderzoek zouden toetsen.

De gebeurtenissen vielen politiechef Van Musscher waarschijnlijk nog het zwaarst. Dat Van Musscher het ook echt moeilijk had, werd duidelijk tijdens de raadsvergadering van 8 juli 2015, toen hij even een moment nodig had om zijn emoties te bedwingen. Aan hem was de taak om enerzijds als werkgever zorg te verlenen aan de vijf betrokken agenten en anderzijds voldoende afstand te bewaren tot het strafrechtelijk onderzoek dat naar hun handelen was ingesteld. Bovendien vergde de casus van hem veel aan personeelszorg richting al die andere politieagenten van de politie-eenheid Den Haag die wekenlang voor racist (of erger) werden uitgemaakt. Via sociale media werden foto?s van politieagenten verspreid met daarbij teksten als ?Dit is de moordenaar van Mitch? (bron).

Desalniettemin stonden de politieagenten van het Haagse korps in die dagen voor de opgave om de openbare orde in de stad te bewaren. Hoe kon de politie het in dit geval nog ?goed? doen?
Als gevolg van de gebeurtenissen stond de politie-eenheid Den Haag volop in de schijnwerpers. Wat daarbij meespeelde was dat de Haagse politie-eenheid in het verleden al eerder veel aandacht had gekregen vanwege vermeend discriminerend politieoptreden (zie hieronder). Na de dood van Mitch Henriquez verscheen er op de opiniepagina in De Volkskrant een oproep van onder andere enkele bekende presentatoren en artiesten (als J?rgen Raymann, Sylvana Simons, Typhoon en Anousha Nzume) waarin het aftreden van politiechef Van Musscher werd ge?ist (bron).

Klachten en feiten over discriminerend politieoptreden
Al sinds oktober 2013 wordt de politie-eenheid Den Haag verweten racistisch op te treden en overmatig geweld te gebruiken. De aantijgingen zijn onder meer afkomstig van de links-extremistische Anti-Fascistische Actie (AFA) en deels ook direct aan politiechef Van Musscher gericht.

Een zaak die door de AFA wordt aangedragen is de vermeende mishandeling van Mustafa Seatili op politiebureau De Heemstraat. In 2011 zou Mustafa Sealiti (die na een aanrijding door een motoragent was aangehouden) op dit politiebureau zijn mishandeld. De Nationale ombudsman, die naar aanleiding van klachten van Sealiti de zaak heeft onderzocht, kwam echter tot de conclusie dat dit niet aannemelijk was (Nationale ombudsman, 2015). De Nationale ombudsman citeert in zijn rapport het gerechtshof dat eerder in deze zaak een klacht had afgewezen:
?Op de door de raadsman van klager opgegeven fragmenten (?) is evenwel niet te zien dat beklaagde de klager opzettelijk heeft mishandeld, noch kan naar het oordeel van het hof uit de beelden een vermoeden van opzettelijk mishandelen worden afgeleid. Evenmin kan het hof uit het dossier en de beelden afleiden dat nader onderzoek alsnog bewijs van de beweerlijke mishandeling zou kunnen worden verkregen. Het hof is met de advocaat-generaal en de hoofdofficier van justitie van oordeel dat ook overigens onvoldoende wettig en overtuigend bewijs voorhanden is om tot vervolging van beklaagde over te gaan. Het voorgaande leidt tot de conclusie dat het beklag dient te worden afgewezen.?

Een andere zaak die in de discussie wordt aangedragen, betreft de dood van de Haagse scholier Rishi Chandrikasing, die in 2012 op station Hollands Spoor door een politiekogel werd geraakt en korte tijd later overleed. De politieagent die het schot loste was ? vanwege een melding van NS-personeel ? in de veronderstelling dat het slachtoffer een wapen bij zich had. Eind 2013 werd de politieagent door de rechter vrijgesproken en ontslagen van alle rechtsvervolging. Zie uitspraak Rechtbank Den Haag d.d. 23 december 2013 in zaaknr. 09/711963-12(ECLI:NL:RBDHA:2013:18257).

De rechterlijke uitspraak was aanleiding voor een demonstratie van zo?n vijftig personen van wie er enkelen werden aangehouden voor geweld tegen politieagenten (bron).

2/2 #Demonstratie #DenHaag was oa tegen politiegeweld. Bijzonder dat dan de demonstranten met stokken inslaan op agenten. #ontoelaatbaar.

? Politie Den Haag (@POL_DenHaag) December 28, 2013

De discussie over het al dan niet rechtmatig optreden van de politie laaide zo de afgelopen jaren bij tijd en wijlen op. De politie zou met name in de Schilderswijk buitensporig geweld toepassen. Die stelling vormde in januari 2014 het uitgangspunt van een discussie in het tvprogramma Pauw & Witteman, waarin door het actiecomit? ?Herstel van Vertrouwen? voorbeelden werden aangedragen van onheuse bejegening van buurtbewoners door agenten. In de beeldvorming over het politieoptreden spelen daarnaast ook gebeurtenissen in de VS een rol, waaronder de demonstraties in Ferguson (2014).

Vanuit de Universiteit Leiden is enkele jaren geleden onderzoek gedaan naar de mate waarin onder politieagenten in Den Haag (feitelijk) sprake is van ?etnisch profileren?. Onder die term wordt verstaan: ?het disproportioneel vaak staande houden van burgers op grond van hun zichtbare etnische achtergrond en/of huidskleur, zonder dat daar een objectieve en redelijke rechtvaardiging voor bestaat? (Van der Leun et al., 2014, p. 6; zie ook Bovenkerk, 2015). Uit het onderzoek volgde dat politiefunctionarissen in Den Haag niet zo maar te pas en te onpas personen op grond van etnische kenmerken staande houden. In veruit de meeste gevallen was het politieoptreden te rechtvaardigen op grond van concrete gedragingen, informatie of situationele omstandigheden; in een zeer beperkt aantal gevallen was dat niet het geval. Desondanks meenden jongvolwassenen van met name Turkse en Marokkaanse afkomst, met wie in het kader van het onderzoek een straatinterview had plaatsgevonden, dat zij onnodig vaak werden staande gehouden om identiteitspapieren te laten zien. De onderzoekers kwamen dan ook tot de conclusie dat er een sterke discrepantie bestaat ?tussen de observaties van het politie- handelen, de uitleg die hierover wordt gegeven door de politiefunctionarissen en de percepties van de jongvolwassenen op straat? (Van der Leun et al., 2014, p. 40). Tot eenzelfde conclusie kwam ook de Nationale ombudsman die naar aanleiding van signalen in de media en klachten van het actiecomit? ?Herstel van Vertrouwen? uit eigen beweging onderzoek deed naar specifiek het optreden van politieambtenaren van bureau De Heemstraat (zie Nationale ombudsman, 2014).

[slideshare id=76820041&doc=rapport2014078contrasterendebeelden-170610084302&type=d]

Herdenkingsbijeenkomst annex demonstratie wel of niet bewilligen?

Kort na het overlijden van Mitch Henriquez verschenen er berichten op sociale media over een bijeenkomst die op maandagavond 29 juni zou plaatsvinden om bij de dramatische gebeurtenis stil te staan en te demonstreren tegen (discriminerend) politiegeweld. De demonstratie zou plaatsvinden bij politiebureau De Heemstraat in de Schilderswijk. De keuze voor deze locatie was opmerkelijk, omdat er geen enkele relatie bestond tussen dit politiebureau en hetgeen zich die bewuste zaterdagavond had voorgedaan. Bij de aanhouding van Mitch Henriquez waren geen politiefunctionarissen van bureau De Heemstraat betrokken geweest. Wel was er eerder veel te doen geweest over het optreden van de politie in de Schilderswijk en was bureau De Heemstraat symbool geworden van vermeend discriminerend politieoptreden. De aankondiging van de bijeenkomst annex demonstratie werd maandagmiddag in de Haagse driehoek besproken. In een relatief kort tijdsbestek moest burgemeester Van Aartsen een besluit nemen hoe met deze betoging in de Schilderswijk om te gaan. Er moest een afweging worden gemaakt wat de risico?s van een demonstratie waren en wat eventuele alternatieven zouden zijn. Ook was het de vraag of er voldoende middelen waren om het verloop van de demonstratie in de gaten te houden.

In de gemeenteraadsvergadering van 8 juli 2015 hebben verschillende partijen kritische vragen gesteld over het toestaan van de demonstratie bij bureau De Heemstraat. Was niet bijvoorbeeld het Malieveld of het Zuiderpark een betere locatie geweest? De Schilderswijk was immers al te vaak het toneel van demonstraties geweest. Sommige raadsleden bekritiseerden de burgemeester uiterst stevig over de gemaakte keuze. Volgens de burgemeester waren er echter in de uren waarin een beslissing moest worden genomen weinig argumenten om te veronderstellen dat een betoging elders in de stad minder problemen zou geven. De wens om te betogen en aan frustraties uiting te geven leefde onder meer bij de familie van Henriquez en de Arubaanse gemeenschap. Er was geen aanleiding te denken dat zij uit waren op ongeregeldheden. Familieleden van Mitch Henriquez hadden juist (ook in de media) aangegeven dat zijn aanhouding niets met racisme van doen had (bron). De betoging zou echter aangegrepen kunnen worden door anderen, onder wie personen van wie ? gezien de ervaringen uit het verleden ? de motieven twijfelachtig waren. Omdat de demonstratie echter niet officieel bij de gemeente was aangemeld, was niet duidelijk wie nu precies de organisatoren van de demonstratie waren. Er is getracht om met hen in contact te komen om vooraf eventuele afspraken te maken. Die pogingen waren echter tevergeefs en feitelijk was er dus geen mogelijkheid geweest om een andere locatie voor de betoging aan te wijzen. Bovendien had het toewijzen van een andere locatie voor het houden van een betoging of het opleggen van beperkingen mogelijk juist aanleiding kunnen geven tot weerstand of ontevredenheid en daarmee tot ongeregeldheden kunnen leiden. Als demonstranten het gevoel zouden krijgen dat hun recht om te demonstreren zou worden beperkt, zou dat de verhoudingen mogelijk extra op scherp hebben gezet. Uiteindelijk is de aanleiding voor de betoging ? de dood van Mitch Henriquez ? de doorslaggevende reden geweest om de bijeenkomst niet te beletten.

?Uit pi?teit en gezien de ernstige aanleiding heb ik de ruimte gegeven en de gelegenheid geboden om uiting te geven aan die frustraties, die gevoelens en die emoties?, aldus burgemeester Van Aartsen tijdens het raadsdebat van 8 juli 2015.

Om geen aanstoot te geven was er in de driehoek afgesproken dat de politie in normaal tenue bij de betoging aanwezig zou zijn. Er was echter ook de nodige politie achter de hand voor het geval de situatie uit de hand zo lopen: twee pelotons van de Mobiele Eenheid (ME), een aanhoudingseenheid, een verkenningseenheid, beredenen en bikers. Aanvankelijk verliep de bijeenkomst op maandagavond rustig en probeerde de politie alsnog om met vertegenwoordigers van de demonstranten in gesprek te gaan. Maar juist op het moment dat de politie op het bureau met een vertegenwoordiging van de demonstranten in gesprek was, grepen anderen dit aan om de agenten buiten met stenen en vuurwerk te belagen. Om de belaagde agenten te beschermen en te voorkomen dat deze groep het bureau zou binnendringen, moest de ME worden ingezet (bron). Nadien gaf burgemeester Van Aartsen aan dat de problemen niet waren veroorzaakt door de groep mensen die gevoelens over het overlijden van Mitch Henriquez wilde uiten. Er waren mensen omheen geweest, ?een beetje van de groep ?all cops are bastards??, die voor ellende ?en meer dan dat? hadden gezorgd (bron).

Naar herstel van de status quo
Hoewel tijdens de persconferentie op woensdagmiddag de waarschijnlijke doodsoorzaak van Mitch Henriquez bekend was gemaakt en de vijf agenten die bij zijn aanhouding betrokken waren op non-actief waren gesteld, deden zich die avond opnieuw hevige rellen voor in de Schilderswijk. Er was niet alleen sprake van gevechten met de politie, maar ook van vernielingen en vandalisme. ?Dat had niets meer met de dood van Mitch Henriquez te maken?, aldus Van Aartsen. Na drie onrustige avonden in de Schilderswijk (die in het verleden ook al het nodige te verduren had gekregen), was voor de burgemeester, maar eigenlijk voor de gehele driehoek, de maat vol. Het kon niet zo zijn dat het avond na avond onrustig was en sprake zou zijn van een kat-en-muisspel tussen demonstranten en de politie. Ook vanuit de Schilderswijk kwam een duidelijk signaal dat het nu eens afgelopen moest zijn. Inmiddels was wel duidelijk geworden dat het overgrote deel van de relschoppers niet afkomstig was uit de wijk. Velen kwamen van elders en sloten zich niet zozeer uit ideologisch motief, maar eerder rel-gedreven bij de demonstraties aan. De demonstratie op woensdagavond was wederom niet bij de gemeente aangemeld. Wel had de politie die avond nog geprobeerd de demonstranten te bewegen naar het Malieveld te gaan, maar dat had eerder een averechts effect gehad. De driehoek vreesde dat het donderdagavond nogmaals uit de hand zou lopen.

Om de rust in de Schilderswijk te herstellen deed de burgemeester een beroep op de relaties die de afgelopen jaren zowel vanuit de gemeente als de politie met bewoners van de wijk waren opgebouwd. Op donderdag 2 juli vroeg en kreeg de burgemeester de hulp van zo?n 150 tot 200 jongeren uit de Schilderswijk. Zij zouden die avond proberen de politie te helpen de rust te bewaren en vechtpartijen te voorkomen. Daarmee zou tegelijkertijd het signaal worden afgeven dat inwoners van de Schilderswijk ook zelf weer de rust wilden doen terugkeren. Uiteraard werd hiermee een groot risico genomen, niet alleen door de jongeren die op pad gingen om te surveilleren, maar ook door de burgemeester. Het kon immers ook misgaan.

Met deze wijze van ingrijpen werd in feite aangesloten bij de methode die in Den Haag al een aantal jaren met oudjaarsnacht wordt gehanteerd: de hulp van rolmodellen inschakelen om de rust
te bewaren. Zonder de investeringen van de afgelopen jaren om in de Schilderswijk voor verbinding te zorgen zou dit niet zijn gelukt. Natuurlijk zaten er risico?s aan deze methode en was er bij de verantwoordelijken grote aarzeling geweest of deze methode in dit geval wel kon worden gebruikt. Zouden de jongeren uit de Schilderswijk wel willen meewerken; mochten de jongeren wel aan de risico?s worden blootgesteld en zou met deze aanpak niet de opgebouwde band geheel of ten dele teniet worden gedaan? In een mooie documentaire van Omroep West wordt ingegaan op met name de inzet van de groep jongeren en hoe dat proces verlopen is (bron).

Bekijk hier die uitzending.

Afronding
Het overlijden van Mitch Henriquez leidde tot een ingewikkelde casus voor de Haagse driehoek. Via sociale media waren beelden van zijn arrestatie verspreid en daarmee rezen vragen over de manier waarop de politie had opgetreden. Er werd veel kritiek op het Haagse politiekorps geuit. Kritiek die inhield dat de politie-eenheid Den Haag zich schuldig zou maken aan discriminatoir optreden en overmatig geweldgebruik. De vraag waar de Haagse driehoek voor stond, was hoe ruimte te laten voor emoties om de dood van Mitch Henriquez en tegelijkertijd de openbare orde te bewaken.
Wij kunnen concluderen dat het verleden in deze casus een tweeledige rol heeft gespeeld. Enerzijds speelde het verleden mee als aanleiding van de rellen; anderzijds boden de initiatieven die de laatste jaren in de Schilderswijk zijn ontplooid een basis voor de remedie. De afgelopen jaren hebben de gemeente en de politie-eenheid Den Haag met verschillende programma?s en de inzet van wijkagenten getracht om de banden met en binnen de Schilderswijk te vergroten. Het betrekken van de jongeren bij het beheersen van de rellen kan gezien worden als een belangrijke indicatie dat dit beleid succesvol is geweest. Zonder de reeds opgebouwde contacten was er immers geen groep jongeren geweest die men kon benaderen, terwijl de jongeren ook hadden kunnen weigeren de burgemeester te helpen.

Vanzelfsprekend speelde in deze casus de politie een centrale rol, zowel bij de dood van Mitch Henriquez als bij de rellen nadien. Toch zou in deze casus blijken dat ook de andere hulpdiensten voldoende bij de aanpak aangehaakt moeten zijn en dat gaandeweg ook waren. In eerste instantie werden de brandweer en ambulancezorg/GHOR wat verrast door de onrust die zich maandagavond in de Schilderswijk voordeed. Zonder dat zij vooraf waren ge?nformeerd, had de situatie wel gelijk effect op hun optreden en het aantal spoedmeldingen uit het gebied. Zo moest de brandweer al die maandagavond onder lastige omstandigheden optreden op het Hobbemaplein. Vanaf dinsdag participeerden de andere hulpdiensten in de Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden (SGBO) van de politie (en was er dus feitelijk sprake van een SGBO+). Daardoor verliep de samenwerking tussen de diensten steeds beter. De brandweer kon zelfs bijdragen aan de de-escalatie door mee te werken aan een ?waterfeest? voor kinderen uit de wijk. Door het Sigma-team van het Rode Kruis werd ondersteuning geboden aan de (mobiele) politie-eenheden die ? vanwege de hitte in die dagen ? met een ware uitputtingsslag te maken kregen.

Bronnen: Lessen uit crises en mini-crises 2015

[slideshare id=76810474&doc=lessen-uit-crises-en-mini-crises-2015-170609204630&type=d]

Project X Haren “re?nie”

Geef een reactie

De gemeente Haren stelde van te voren wel een noodbevel in vanwege de ‘Project X-re?nie’.?Daardoor kan de politie controles houden op de toegangswegen naar Haren en mensen op basis van een samenscholingsverbod wegsturen. In sommige gevallen worden boetes uitgedeeld.?Volgens jurist Adriaan Wierenga had de burgemeester van Haren voldoende redenen om het bevel in te zetten. ‘Een noodbevel kan al worden ingezet bij de vrees voor ernstige ongeregeldheden. Gezien de gebeurtenissen van vier jaar geleden in Haren, was de vrees terecht. Het ging hier niet om een betoging’, aldus Wierenga.

Het is woensdag vier jaar geleden dat er ernstige rellen uitbraken na een oproep op Facebook. Ter gelegenheid daarvan is een nieuwe Facebookpagina aangemaakt, waar ruim 21.000 mensen aan hebben gegeven woensdagavond naar Haren te komen.

Pagina verwijderen?
De gemeente heeft nog geprobeerd om de Facebookpagina te laten verwijderen. Maar volgens burgemeester Pieter van Veen heeft Facebook dat geweigerd: ‘Ze vonden eventuele gevolgen voor de openbare orde niet zwaarwegend genoeg’, zegt hij dinsdag. Hij ging er niet van uit dat er opnieuw Facebook-rellen uitbreken in het dorp.

Het bleef rustig

‘Ik heb geen moment gedacht dat het mis zou gaan’, zegt burgemeester Pieter van Veen van Haren woensdagavond. Het is rustig gebleven tijdens de ‘Project X-re?nie’ in het dorp.

Enkele honderden jongeren die kwamen, zijn door de politie weggestuurd. Verder zijn er geen vernielingen gepleegd.

ME’ers
Volgens Van Veen hadden gemeente en politie voldoende maatregelen getroffen en zijn alle scenario’s doorgesproken. Drie ME-teams waren opgeroepen. Verder gold er een samenscholingsverbod en al het verkeer dat naar Haren wilde, werd gecontroleerd.

Op de stations van Zwolle en Amersfoort zijn jongeren met kratjes bier gesignaleerd die naar Haren wilden. Zij mochten daar niet uitstappen, maar moesten doorrijden naar het Hoofdstation in Groningen.

Niet grimmig
‘Het is geen enkel moment grimmig geweest’, zegt de burgemeester. Wel is er iemand gearresteerd. Van Veen weet niet of het om een inbreker ging of een de deelnemers aan de ‘re?nie’.

Familie
In aanloop naar woensdagavond is contact geweest met de familie van het meisje, dat de aanleiding vormde voor het originele Project X in Haren. Zij had destijds een uitnodiging op Facebook gezet die werd gekaapt. De familie is op de hoogte gebracht van de maatregelen die woensdagavond zijn getroffen.

Live blog

Bronnen: Dagblad van het Noorden, RTV Noord

Buurtwacht nuttig, maar jammer dat het noodzakelijk is

Geef een reactie

Prima dat er buurtwachten zijn, maar jammer dat het nodig is, zo luidt de conclusie van de deelnemers aan de Stelling van de Dag. ?Dan wordt de boel tenminste in de gaten gehouden?, stelt een respondent, ?want politie zie je niet?.

Het aantal vrijwillige buurtpreventieteams is de afgelopen jaren fors toegenomen. Bijna 40 procent vindt dat geen positieve ontwikkeling. ?Dat er buurtwachten nodig zijn is van de zotte. Dat geeft precies aan hoe ver wij in Nederland zijn afgezakt met politie, aanpak en rechtspraak?, reageert iemand verbolgen.

Mensen voelen zich door de overheid en daardoor ook de politie, niet gehoord en in de steek gelaten, redeneren veel respondenten. Logisch dat steeds meer mensen zich aanmelden als buurtwacht. Een van hen merkt op: ?Probleem is dat de politie niets kan, niets mag en geen gezag meer uitstraalt. Er gebeurt pas iets als de buurt de problemen in het nieuws brengt.?

Zie Maassluis, waar bewoners het afgelopen weekend het heft in eigen hand dreigden te nemen omdat zij vonden dat gemeente en politie niet adequaat ingrepen bij overlastgevende jongeren. Ruim 90 procent kan zich de frustratie van die bewoners heel goed voorstellen. ?De overheid faalt en mensen zien geen andere mogelijkheid.?

De overgrote meerderheid is van mening dat burgerwachten zeker van nut kunnen zijn. Ze hebben een preventieve werking, zorgen voor saamhorigheid in de wijk en kunnen een gevoel van veiligheid cre?ren, worden als voordelen genoemd.

Maar voor sommigen kleven er ook wel wat nadelen aan, zoals het risico op eigen rechter spelen, een tekort aan kennis van wet en regelgeving en beperkte kunde over hoe het best te reageren op bepaalde situaties.

De ervaringen met buurtpreventieteams zijn niet altijd positief. Een respondent vertelt: ?Hier lopen buurtwachten in de wijk, de afvalbakken staan de hele week op straat maar er wordt niets van gezegd. Het zijn gewoon kletsclubjes, die niets aan de veiligheid in de wijk toevoegen, integendeel zelfs.? Een ander: ?Mijn persoonlijke ervaring is dat buurtwachten zichzelf enorm belangrijk vinden en zich willen bewijzen.?

Een buurtwacht kan ook stigmatisering in de hand werken, meent een op de vijf. ?Het grote nadeel is dat zij zelf bepalen wie of wat gevaarlijk of verdacht is. En zeer vaak vindt dit plaats onder hun eigen oordeel, een vooroordeel. Mijn man is al vier keer aangehouden in onze buurt omdat hij de vuilniszakken wegbracht.?

De meeste respondenten vinden het dan ook van groot belang dat de preventieteams samenwerken met politie en gemeenten. ?Stel eisen aan de deelnemers van deze teams; stel een landelijk beleid op (kaders, bevoegdheden en taken); zorg voor een centraal meldpunt.?

Tegenwoordig kunnen buren elkaar ook via een digitale buurtwacht op Whatsapp attenderen op overlastgevend gedrag of verdachte situaties. Niet iedereen ziet daar het voordeel van in. ?Iedereen is verdacht en bij elk geluid wordt een appje gestuurd. Hoe maak je de hele buurt bang voor niets?.

Twee derde is echter van mening dat zo?n app de buurt veiliger maakt. Een gebruiker stelt: ?Sinds wij zelf een whatsapp buurtpreventie hebben, wordt er een stuk minder ingebroken?.

Burgerwacht: zegen of vloek?

De overheid is maar wat blij met de duizenden burgers die via buurtpreventie een oogje in het zeil houden. Maar het gevaar is dat bezorgde buurtwachten voor eigen rechter spelen, zoals afgelopen weekend dreigde in Maassluis. Wat mag je wel verwachten van de burgerwacht?

Boos over de overlast van vernielzuchtige jongeren togen buurtwachten en bewoners in Maassluis zaterdagavond de straat op, waar het tot een handgemeen kwam met een van de jongeren. Burgemeester Haan vond de situatie zo dreigend, dat hij een noodbevel uitvaardigde.

Gemeenten moedigen buurtpreventie aan om criminaliteit in de buurt te signaleren. Burgers geven daar massaal gehoor aan: er bestaan ruim vijfduizend WhatsAppgroepen die veiligheid in de buurt moeten vergroten. Maar wat wordt er eigenlijk verwacht van de onbetaalde vrijwilligers van buurtpreventieteams?

Boze burgers

Juridisch gezien ligt het simpel, legt Jan Brouwer, hoogleraar Algemene Rechtswetenschap uit. ?Burgerwachten mogen niks meer dan jij en ik. Als je iemand op heterdaad betrapt bij het plegen van een strafbaar feit, mag je die staande houden tot de politie er is. Als het nodig is, mag je iemand zelfs vastbinden.?

Toch liggen de mogelijkheden van de burgerwacht in de praktijk ingewikkelder. Bij asociaal gedrag is het voor politieagenten vaak al moeilijk om met normloze hangjongeren om te gaan. Voor boze burgers, die zich in de steek gelaten voelen door de gemeente en politie, is dat niet eenvoudiger.

Voor hetzelfde probleem gebruiken burgerwachten ook heel verschillende oplossingen. Zo verbieden gemeente en politie de mensen van de ?nachtpreventie? in het Haagse Laakkwartier met hangjongeren te praten. ?Als ze overlast veroorzaken, melden we dat meteen aan de wijkagenten?, zegt aanvoerder Jan Zuiderhoek van deze buurtwacht.

In Capelle aan den IJssel maakt Alex Weekhout van buurtpreventieteam De Diepen juist steevast een praatje met de jeugd. ?Als je aardig tegen ze doet, zijn ze ook flex tegen jou?, is de ervaring die hij opdeed in het half jaar dat de buurtwacht nu actief is. ?Maar gaan ze te ver, dan is er van ons ook meteen een waarschuwing?, vervolgt hij. ?Nog ??n keer en dan sturen we de handhavers van de gemeente op je af.? In Capelle moet de buurtwacht nog getraind worden door de gemeente. Wel is er al een zes pagina?s tellend document met regels, waaruit blijkt wat absoluut verboden is. ?Iemand staande houden mag wel, iemand meesleuren niet?, noemt hij als voorbeeld.

Zaterdagnacht had zijn team waakzame burgers voor het eerst ?beet?. Een vermoedelijke inbreker gooide een ruit in, lieten buren weten via de app. Via de portofoons, aangestuurd door Weekhouts vrouw die aan haar keukentafel een provisorische ?meldkamer? beheert, wordt iedereen op straat gewaarschuwd. ?We hebben ons opgesplitst en zijn gaan zoeken. Het was uiteindelijk een hele achtervolging, waarbij de inbreker in de sloot sprong. Toen kon hij niet meer weg, en kwam de politie om hem op te halen.?

Zo spannend werd het tijdens de buurtwacht in Laak nooit, zegt Zuiderwijk. ?En ik doe het al sinds het begin in 2003. Wat we vaak tegenkomen, is dat bedrijven niet goed afsluiten. Of mensen die vergeten zijn de auto op slot te doen.? In zo?n geval laten ze de wijkagent het kenteken natrekken. Woont iemand in de straat dan belt burgerwacht Zuiderwijk even aan. ?Laatst bracht ik nog een motorhelm terug die iemand inderhaast had laten liggen. Je kan je voorstellen hoe blij hij was.?

Zowel in Capelle als in Den Haag worden de vrijwilligers vooraf gescreend. De gemeente en de wijkagent kijken of de deelnemers geen crimineel verleden hebben.

Verschillende gemeenten controleren de burgerwachten via vooraf opgelegde spelregels. Gelokt met subsidie voor bijvoorbeeld kleding, portofoons en zaklampen ondertekenen de buurtwachten een convenant, waarin is vastgelegd wat de burgerwachten wel en niet mogen.

?Het is vooral belangrijk dat het contact met de politie goed is geregeld?, zegt een woordvoerder van de Haagse burgemeester Van Aartsen. Een wijkagent heeft bijvoorbeeld geen zin om de hele dag allerlei berichten uit WhatsApp-groepen in zijn gebied te ontvangen. Belangrijke tips worden daarom via de telefoon aan de politie doorgegeven.

Iedereen mag een buurtwacht oprichten. Ook zonder visie op veiligheidsproblemen. Vasco Lub, socioloog aan de Erasmus Universiteit en onderzoeker naar buurtpreventie, pleit voor meer duidelijkheid over wat buurtwachten precies mogen. ?Zij zijn de ogen en oren van de politie bij verdachte situaties. Maar wat onveilig of verdacht is, is voor iedereen weer anders.?

Gerrit van de Kamp, voorzitter van de politievakbond ACP, waarschuwt al langer voor de burgerwacht. ?Ik vind het wel logisch dat burgers boos zijn. Te vaak wil, kan of durft de gemeente haar bevoegdheden niet in te zetten. Dan blijft de irritatie toenemen.?

Hoe vaak buurtpreventie uit de hand loopt, is niet duidelijk. ?Maar schimmige groepjes zijn er wel degelijk. Ze hebben het gevoel dat ze problemen beter zelf kunnen oplossen, voelen zich in de steek gelaten door politie en gemeente?, zegt Eric Bervoets, die onderzoek deed naar problemen in Ede. ?Zij moeten echt aangesproken worden om niet als The A-team door de buurt te rijden.?

Toch handelen burgerwachten over het algemeen niet gewelddadig, volgens onderzoeker Vasco Lub. ?De problematiek bij buurtpreventie zit over het algemeen meer in passieve agressie: een controlecultuur is de wens voor een veilige wijk.?

Voor Zuiderwijk en Weekhout staat vast dat het hebben van een buurtwacht preventief werkt tegen criminaliteit.

Weekhout: ?Sinds wij zes dagen in de week rondlopen, is er nog maar ??n keer ingebroken. En dat was in een steegje dat pikdonker was omdat een lantaarnpaal het niet deed. Hadden wij al weken eerder aan de gemeente doorgegeven, maar die deed niks met de melding.?

Maar het leger op straat, is dat het waard?

‘Een buurtwacht voelt veilig’

Martin Romijn en Rachid Aityahya Leden buurtwacht Maassluis
“Sinds de onrust heeft de buurt twee buurtwachten”, zegt Martin Romijn. Hij loopt al drie jaar als vrijwilliger mee. De Marokkaanse vaders lopen sinds drie dagen. Als reactie op de ‘raddraaiers’, zegt Rachid Aityahya. “Ik heb zelf vijf kinderen en voel me verantwoordelijk voor deze wijk.” “Jongens van 12 tot 16 veroorzaken ellende”, zegt Romijn. “Gewoon pubers dus. Maar naar mij luisteren de Marokkaanse jongens niet.” “En naar mij de Nederlandse niet”, zegt Aityahya. Samen lopen ze nu rondes door de wijk om ellende te voorkomen. “Ik ben begonnen wegens de inbraken. Nu spreek ik ook jongeren aan. Wijkbewoners reageren positief, een buurtwacht voelt veilig.”
‘Zo lang het nodig is, gaan we door’

Paul R?bbecke Initiatiefnemer burgerwacht Oude Pekela
Sinds twee weken surveilleert een burgerwacht in Oude Pekela. In het dorp is onrust ontstaan door incidenten met asielzoekers. “Mensen uit Oost-Europa zorgen voor overlast”, zegt initiatiefnemer Paul R?bbecke. “Ze drinken bier in het park, plegen winkeldiefstallen en roepen naar dames. We zijn met twaalf tot vijftien man. Zodra we iets signaleren schakelen we de politie in.” De burgerwacht is spontaan opgericht ‘door bezorgde vaders en boze Pekelders omdat de politie weinig doet’. Volgens R?bbecke voelen dorpelingen zich nu veiliger. “Zolang het rumoerig blijft, gaan we hiermee door”, zegt hij. De burgerwacht is inmiddels in gesprek met de gemeente Pekela.

Bronnen: De Telegraaf (1, 2), ?Trouw, NRC

Dark web: de rechterhand van terrorisme

Geef een reactie

Macht, propaganda en illegaliteit ? het dark web als social cyber crime paradijs voor criminelen en terroristen. Waarom kunnen zij hier ongestoord hun gang gaan? En: is het dark web wel zo anoniem? ?E?n foutje en je bent de pineut.?

De terroristen die vorig najaar de aanslagen in Parijs? pleegden, kwamen op eenvoudige wijze aan wapens. Via de zwarte markt op het dark web. Het deel van het internet dat versleuteld is en dat je alleen met speciale software kunt bezoeken. De kans is groot dat velen hen voorgingen in de duisternis van deze digitale onderwereld .

Ondoorzichtige envelop
Hoewel het vaak criminelen en terroristen zijn die zich op de zeebodem van het internet begeven, weten ook ?goedhartigen? de ogenschijnlijke anonieme route te vinden. Onzichtbaarheid maakt het dark web tot d? uitkomst voor internetgebruikers in gecensureerde landen. Zo kunnen zij blokkades omzeilen om toch informatie te vinden en te delen. Ook journalisten, activisten en rechercheurs speuren op dit jachtterrein naar verborgen informatie.

Dit gebeurt meestal via de browser Tor (The Onion Router), die je datatransport onzichtbaar maakt. Ontwikkeld door de Amerikaanse overheid om anoniem en vertrouwelijk te kunnen communiceren. Gratis en volledig legaal.

Je IP-adres blijft via deze techniek dus verborgen. In het ?normale? internet bestaat er een link tussen de machine en de server waar de website op staat. Bij Tor is deze link niet meer zichtbaar. ?Vergelijk het met een ui?, illustreert Rolf van Wegberg, promovendus aan de TU Delft. ?Het internetverkeer splitst zich op in verschillende laagjes, zoals ringen van een ui. Je stopt al die laagjes elk in een aparte ondoorzichtige envelop, die vervolgens elke keer via unieke routes het netwerk in wordt gestuurd. Het envelopje zelf weet niet welke route het moet afleggen. Het weet alleen naar welk volgend ?postkantoor? het doorgestuurd wordt. Vervolgens komen alle laagjes weer bij elkaar ? en is de hele ui dus weer compleet ? wat maakt dat je een website kunt bezoeken.?

Goudmijn
Wanneer iemand het dark web bezoekt voor handel, heeft diegene een betaalmiddel nodig. Koop je bijvoorbeeld drugs op straat, dan geef je dollars, euro?s of een ander geldig middel. De virtuele wereld gaat hand in hand met de valuta Bitcoin. Het is ?openbaar, niemand is eigenaar of beheerder en iedereen kan meedoen?, omschrijft de website zelf. Geen toezicht: een goudmijn voor illegale handel.

Zo verlopen transacties van de ene portemonnee (wallet) naar de andere, zonder tussenkomst van centrale banken of andere instanties. Hoewel elke wallet uit een unieke reeks cijfers en letters bestaat, blijft de gebruiker anoniem. ?Je kunt het vergelijken met een auteur die boeken schrijft onder een pseudoniem?, legt Van Wegberg uit. ?Zolang je niet weet wie er onder het pseudoniem schuilgaat, kun je wel al die boeken aan elkaar linken, zodat je weet dat het ??n auteur moet zijn. Alleen je weet niet wie het is.? Een bitcoinadres als een ?normale? bankrekening, maar dan zonder naam.

Toch gaat het soms fout en pakt de politie criminelen op na illegale handel met bitcoins. Pieter Hartel, hoogleraar Cyber Security Universiteit Twente, legt uit: ?Met bitcoins kun je niets kopen, ja, een pizza. Als je een huis of auto wilt aanschaffen, moet je het toch eerst omzetten in euro?s. En hier komen banken aan te pas. Daar gaat het balletje vaak rollen.? Het is mogelijk om deze stap te omzeilen. Via criminelen met een vriendje die voor bank spelen. ?Maar dan kun je natuurlijk bedot worden. Je vriendje neemt je mee naar een louche caf? en zegt: ik heb nog wel een zakje met dertig duizend euro, laten we die transactie doen. Voor je het weet, kom je zonder bitcoins, zonder dertig duizend euro en m?t een blauw oog weer buiten.?

Big data
Ondanks dat het bij de omzetting van de valuta soms verkeerd gaat, is het een betrouwbare weg. Als je het goed aanpakt, is een wapen zo besteld. Het samenspel van Bitcoin en Tor maakt het volgens Van Wegberg tot een toxic cocktail. ?Op het moment dat je beide technologie?n combineert, heb je een systeem waarmee je anoniem kunt betalen en internetten, wat betekent dat je anoniem met elkaar kunt communiceren en handelen.?

De technologie zelf is dus nagenoeg zuiver. Hoe anoniem je op het dark web blijft, bepaal je volgens professor Hartel zelf. ?E?n foutje en je bent de pineut.? Van Wegberg vult aan: ?Tot op heden zijn arrestaties rondom personen die illegale dingen op het Tor-netwerk deden voornamelijk verricht door het klassieke politiewerk van het infiltreren van een organisatie, of mensen die fouten maakten. Dat zat ?m dus niet in het technisch breken van het Tor-netwerk.?

Fouten maken, goed speurwerk. Dat is mogelijk door de grote hoeveelheid data die op het dark web wordt geproduceerd. ?Als je genoeg datapunten hebt, kun je via big data-oplossingen dingen aan elkaar proberen te correleren?, stelt Van Wegberg. ?Op dit moment verzamelen ze voornamelijk in de Verenigde Staten veel data, vooral de FBI en NSA houden zich hiermee bezig.?

Vingerafdrukken
Maar in de zomer van 2015 verschenen op diverse nieuwssites verontrustende berichten dat Tor helemaal niet zo anoniem zou zijn als werd gedacht. Onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) kwamen met een nieuwe methode om aan de hand van ?vingerafdrukken? het signaal van een gebruiker te volgen. Zij stellen dat ze dankzij verschillende patronen, algoritmes en heel veel data met 88 procent nauwkeurigheid verborgen servers kunnen identificeren.

Professor Hartel is hier vrij nuchter onder. ?Iedereen is verschillend. De manier waarop jij tikt is anders dan waarop ik tik. Met die verschillen kun je best wat. Je kunt correlaties doen, informatie aan elkaar linken, maar daarmee heb je niet meteen een boef te pakken.? En zo blijven terroristen vrijwel zonder risico wapens bestellen, propaganda zaaien en ongehinderd communiceren.

Puzzelwerk
Inlichtingendiensten gaan door met hun jacht op criminelen. Het is als vissen met een schepnetje in die reusachtige oceaan: je moet goed zoeken. Af en toe hebben ze beet, en verandert die ondergrondse crimineel in een zichtbare ziel.

Maar het blijft een lastige klus. ?Het kost heel veel puzzelwerk om iemand op te sporen?, aldus Hartel. Kunnen hackers in dienst van de overheid de systemen kraken, zodat identiteiten van criminelen zichtbaar worden? ?Of ze het echt kunnen, weet niemand?, zegt Hartel, ?maar als er een organisatie is die dat weet, dan zou het de NSA zijn.?

Gigantische hoeveelheden data, uitgebreide puzzels en kraken is lastig. De overheid zou surfen op de Tor-browser kunnen verbieden. Maar volgens Hartel is handhaving onmogelijk. In China is het wel verboden, wordt Tor-verkeer ?afgetapt en weggemikt?. ?Maar Tor wordt ook gebruikt voor goede doeleinden. Het vermoeden is dat ongeveer de helft goed is en de andere helft kwaad. Elke technologie is dual used.?

Marktplaats
Die kwade kant ontdekte Ross Ulbricht, oprichter van de online zwarte markt Silk Road. D? plek waar het allemaal begon. Een zwarte markt waar echt alles te koop was, maar na vele maanden speurwerk opgerold door de FBI dankzij een fout van Ulbricht zelf.

Mede door deze ?vangst? signaleert Van Wegberg een verschuiving van aanbod. ?Wat je nu ziet gebeuren is dat iedereen zijn eigen toko begint. Iedereen zet zijn eigen marktplaats op.? De markt fragmenteert en het aanbod vergroot. Verschillende vormen van cybercrime worden nu aangeboden als service. ?Hierdoor is de technische drempel voor mensen om bijvoorbeeld een DDoS-aanval uit te voeren theoretisch heel laag. Jij en ik hoeven er geen verstand van te hebben. Je moet alleen weten waar je het kunt aanschaffen en op welke server of site je je pijlen wilt richten.?

Nu steeds meer spelers de markt betreden, is het voor opsporingsdiensten nog lastiger om identiteiten te achterhalen. Zij moeten zoeken in een alsmaar groter wordend web van onzichtbare datanetwerken. In een web waarin alle spelers elkaar blind ontmoeten. Waar rechercheurs hand in hand gaan met hun prooi, zonder te weten wat ze hebben gevangen. Tot de prooi zijn masker verliest. Zichtbaar wordt in de onderstroom van de reusachtige oceaan en niet langer meer verdwenen is. Tot die tijd blijven nieuwe terroristen de weg naar het anonieme paradijs betreden.

Bronnen: Kijk op kennis

Dark Web: Donkere digitale wereld zonder wetten

1 reactie

Waar koop je de beste hero?ne? En hoe vind je een geschikte huur?moordenaar? Gewoon vanachter de computer, terwijl je volledig anoniem surft op het ?dark web?. Opsporingsdiensten krijgen er nauwelijks greep op.

Nederland is wereldwijd koploper in de online verkoop van drugs. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van instituut RAND Europe in Brussel. De handel op internet in allerlei soorten verdovende middelen groeit explosief. En voor de politie is het niet makkelijk om grip te krijgen op deze schimmige wereld.

De grote hoeveelheden drugs worden verkocht via illegale marktplaatsen op internet. Cryptomarkten, heten ze in jargon. Deze websites zijn verstopt achter een TOR-browser voor extra anonimiteit. De drugs worden na betaling met bitcoins vaak gewoon via de post verstuurd.
Nederlandse verkopers zijn verantwoordelijk voor minstens 8 procent van de wereldwijde maandelijkse online drugsomzet. Vooral XTC en speed zijn favoriete exportproducten.
De online handel in drugs floreert ook wereldwijd. Tussen 2013 en 2016 is het aantal drugstransacties verdrievoudigd. In EenVandaag spreken we hierover met Gert Ras, die aan het hoofd staat van het Team High Tech Crime van de Landelijke Eenheid. Ook een gesprek met IT-specialist en ?ethisch hacker? Arjen Kamphuis.

De Duitse politie gaat zich meer richten op de bestrijding van criminaliteit op het ‘dark web’. Het wapen dat gebruikt werd bij de recente schietpartij in M?nchen werd via een digitale zwarte markt gekocht.

Voor zuivere drugs tegen een betaalbare prijs surfen de slimste verslaafden met een speciale internetbrowser naar een online zwarte markt. Silk Road is met zijn miljarden aan omzet en gelikt design ongetwijfeld de bekendste illegale onlinemarktplaats. Met een beetje geluk en heel veel mankracht kreeg de Amerikaanse opsporingsdienst FBI de eigenaar van de website in het vizier. Maar ook talloze andere handelsplekken, met namen als Alphabay, Abraxas en Nucleus, trekken maandelijks honderdduizenden duistere bezoekers. De 18-jarige jongeman die twee weken geleden een aanslag pleegde in M?nchen, kocht zijn wapen op het ?dark web?.

Je kunt het zo gek niet bedenken of het is te koop op deze marktplaatsen. Niet alleen wapens, drugs en kinderporno, maar ook het Amerikaanse staatsburgerschap, een vals paspoort of een onherleidbare creditcard worden via deze plaatsen bemachtigd.

Betalen kan er met de virtuele bitcoin. Anonimiteit van ver?zender en ontvanger zijn daarmee gegarandeerd. Het product belandt enkele dagen na bestelling via de post op de deurmat. Dankzij de reviews van andere gebruikers zijn verkopers zeer betrouwbaar.

Toen Jamie Bartlett zich in de krochten van het web begaf, viel het hem vooral op hoe klantvriendelijk de dealers zijn. ?Ze adverteren met kwaliteit, stunten met prijzen en sturen zeer correcte berichten.? Niet zo verwonderlijk, want klant?beoordelingen zijn de enige manier om zich op die verder volledig anonieme marktplaats te kunnen onderscheiden. ?Er was zelfs iemand die fairtradedrugs aanbood. Niet die van drugs?baronnen, maar van Colombiaanse boeren. De verkoper beloofde zelfs 20 procent van de opbrengst te investeren in educatieprogramma?s?, zei hij op een conferentie van Technology, Entertainment en Design (TED) in september vorig jaar. Op die jaarlijkse TED-bijeenkomst worden vooraanstaande mensen gevraagd om laag?drempelig een ?goed idee? met het grote publiek te delen. Ondertussen vloeien er miljarden euro?s over de internationale zwarte markt. Volledig buiten het zicht van de bovenwereld.

Lesje cybercrime

Drugsdealers en -gebruikers hoeven dankzij het dark web hun stoel niet meer uit. Er zijn geen rivaliserende straatbendes, geen overlastgevende dealers en geen vervuilde drugs. De concurrentie is internationaal. ?Zeecontainers worden de wereld rond gestuurd tussen producerende, bestellende en doorvoerlanden?, ervaart de internationale politieorganisatie Interpol. ?Om deze criminaliteit en bedreiging voor de volks?gezondheid te bestrijden, moeten wetshandhavingsinstanties hun eigen cybercrime-eenheden ontwikkelen?, stelt de organisatie in een rapport uit februari vorig jaar.

Het duistere internet is voor de politie een groot internationaal probleem. Toch wagen opsporings?instanties pogingen om criminelen te ontmoedigen gebruik te maken van deze onlineplatforms. Volgens Rolf van Wegberg, cybercrimeonderzoeker en verbonden aan de Technische Universiteit Delft en het onderzoeksinstituut TNO, moet de nadruk niet enkel liggen op het ?vangen van boeven?, maar dient de politie te proberen ?hun ecosysteem om zeep te helpen.? Hij traint regelmatig klassen van twintig internationale politie- en opsporingsmedewerkers om criminelen online het leven zuur te maken.

Anonimiteit is volgens de 28-jarige wetenschapper de voedingsbodem voor illegaal gedrag. Deze vorm van criminaliteit is volgens hem interessant voor lieden met onzuivere bedoelingen omdat ze gegarandeerd buiten het zicht van politie en justitie kunnen handelen en betalen. De politie moet uit die anonieme infrastructuur juist haar kracht putten, vindt Van Wegberg.

Als voorbeeld neemt hij de Zweedse politie. ?Toen zij een illegale marktplaats offline wilde en kon halen, zorgde ze er eerst voor dat ze de gebruikersnamen van de twintig grootste handelaren in beeld had. Daarna haalden ze de site offline. Voordat een crimineel zich kon registreren op een nieuwe website, die vaak binnen enkele dagen of weken na een ?takedown? online komt, registreerde de politie een account met de gebruikersnaam van de crimineel. Daarachter zetten ze, in grote letters: politie.?

Data vangen boeven

Op die manier richt de politie in ??n keer de zorgvuldig online opgebouwde reputatie van een crimineel te gronde, volgens Van Wegberg. ?Zo?n boef moet weer bij nul beginnen. Zo maak je het dark web minder aantrekkelijk voor criminele activiteiten.?

Zo nu en dan worden er ook boeven gevangen. Meestal personen die nooit eerder in aanraking kwamen met politie en justitie. Van Wegberg kreeg inzicht in een database van arrestanten die in verband werden gebracht met drugshandel en het dark web. ?Vaak zijn het jonge mannen. Verder kan ik er niet veel over zeggen, omdat er gewoon te weinig mensen zijn opgepakt.?

Een crimineel is in deze om?geving vaak alleen op te pakken wanneer hij een foutje maakt. De eigenaar van zwartemarktplaats Silk Road liep tegen de lamp toen hij ergens op een forum zijn e-mailadres liet rondslingeren in combinatie met zijn gebruikers?naam. Een tweede kiest een gebruikersnaam die lijkt op zijn echte naam, en een derde wisselt de bitcoins waarmee drugs zijn verkocht in tegen euro?s. Ook pedofiel Robert M. was actief op het dark web. Na zijn arrestatie in 2013 werkte hij mee met het politieonderzoek. De politie dook in zijn onlinenetwerk en bracht meer dan 500 kinderpornozaken aan het licht.

Bitcoins zijn volledig anoniem, maar de politie heeft ??n voordeel; het kasboek is openbaar. Van ieder account is precies bekend hoeveel bitcoins erop staan, wie er geld op de virtuele rekening stort en aan wie geld wordt toegestuurd. Het enige wat niet bekend is, is het antwoord op de vraag van welk ?natuurlijke persoon? de rekening is.

Met ?big data?-analyses probeert de politie daar de vinger achter te krijgen. Alle gegevens worden op ??n hoop gegooid en door de politie geanalyseerd. Zo weet ze welke rekeninghouders met elkaar samenwerken, en of het om een handelaar of een koper gaat.

En eens wil een crimineel zijn bitcoins weer omzetten in valuta waarmee hij een auto kan kopen, of een broodje bij de bakker. Daar raakt de virtuele wereld de werkelijke wereld. Een foutje is zo gemaakt, en met een beetje geluk pakt de politie dan niet alleen een enkel crimineel individu, maar rolt ze het hele netwerk op dat ze met die analyse in kaart bracht.

Kopten

Op deze manier internet afspeuren, kost opsporingsinstanties wel veel meer mankracht dan wanneer mensen met Firefox, Google Chrome of Internet Explorer op het web surfen. ?Steeds vaker zijn we niet in staat om te achterhalen wat terroristen met elkaar bespreken. Dat geeft hun een enorme voorsprong op ons?, klaagde FBI-directeur James Comey vorig jaar over het dark web.

?Dat is te kort door de bocht?-reageert Van Wegberg. ?Het is op zich zuiver om gebruik te maken van technologie?n die je communicatie versleutelen. Sinds kort heeft ook WhatsApp een ?encrypted? berichtenservice. Niet om gebruikers dingen te laten doen die het daglicht niet kunnen verdragen, maar om hun privacy te gunnen. Het is kortzichtig om te roepen dat het vervelend is wanneer gesprekken tussen onverdachte individuen de strijd tegen terrorisme bemoeilijken.?

Interpol stelt in zijn werelddrug?rapport uit 2014 dat de onlinemarktplaats voor drugs steeds groter en brutaler wordt. ?Als deze trend doorzet, heeft het dark web met verboden goederen het potentieel om uit te groeien tot een populaire koopplaats?, waarschuwt de UNODC, de VN-organisatie tegen drugs en misdaad.

Toch is het dark web niet enkel aantrekkelijk voor criminelen, pedo?fielen en rekruterings?websites van Islamitische Staat. ?Voor alle minderheidsgroeperingen in een ondemocratische samenleving kan anoniem surfen meerwaarde hebben.? Jaap-Henk Hoepman, universitair hoofd?docent digital security aan de Radboud Universiteit Nijmegen: ?Ik kan me voorstellen dat ook de kopten in Egypte een eigen website op het dark web zouden willen.?

?Anonieme browser bevordert democratie?

Iets wat via het anonieme Tor-netwerk wordt verstuurd, reist via een aantal wille?keurige servers van het netwerk. Tor staat voor The Onion Router, omdat het netwerk de versleutelde bestanden als een ui laag voor laag afpelt en decodeert. De Amerikaanse marine ontwikkelde de technologie in de jaren 70 van de vorige eeuw om veilig te kunnen communiceren.

Jaap-Henk Hoepman, universitair hoofddocent digitale veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen, biedt vrijwillig zijn computer aan als tussenstation. Op zijn weg op internet bevat het verstuurde bestand slechts de informatie van een verzendende server en een ontvangende server. De berichten zijn bovendien versleuteld, zodat geen van de servers de inhoud kan lezen.

Hoepman erkent dat er via het Tor-netwerk bestanden verstuurd worden die het daglicht niet kunnen verdragen. ?Maar dat gebeurt op het normale internet ook. Ik bied een snelweg aan waarover mensen met hun bestanden kunnen reizen. Dat ze daar vervolgens ook misbruik van kunnen maken, is hun eigen verantwoordelijkheid.?

Voor Hoepman is privacy de belangrijke motivatie om onderdeel te zijn van het Tor-netwerk. ?De opsporingsdiensten van nu kunnen meer dan de Stasi uit toenmalig Oost-Duitsland. Denk alleen al aan het feit dat de politie van iedereen met een smartphone precies kan zien waar je de hele dag bent geweest.?

Anoniem surfen is voor Hoepman dan ook ?een druppel op een gloeiende plaat.? Meewerken doet hij uit ide?le overwegingen. ?Het helpt te voorkomen dat veiligheidsdiensten in bulk ?lle informatie over ieder??n verzamelen. Dat kan vooral schadelijk zijn voor kwetsbare groepen in de samenleving.?

Jamie Bartlett zei in zijn TEDTalk in september vorig jaar al de voordelen van het Tor-netwerk te zien voor burgers die bezorgd zijn over hun privacy. ?In de jaren 70 is internet begonnen als een militair project. In de jaren 80 ontdekten academici het. In de jaren 90 omarmden commerci?le bedrijven internet, en in 2000 kwamen de socialemedianetwerken op. En nu evolueert internet weer.?

Het ?nieuwe? internet is volgens Bartett ?veilig, volledig anoniem en moeilijk te censureren.? Dat is goed nieuws als je illegale pornografie wilt bekijken of ongestraft goede drugs wilt bestellen. Maar het is ook goed nieuws als je geeft om vrijheid en democratie.

E?n praktisch nadeel heeft surfen via de Tor-browser tot nu toe wel. Doordat informatie via servers over de hele wereld wordt gestuurd, is het snel bekijken van een YouTubefilmpje er vooralsnog niet bij.

?Oprollen Silk Road verdient geen schoonheidsprijs?

Met veel bombarie maakte de Amerikaanse opsporingsdienst FBI in oktober 2013 bekend dat hij de ?drugsmarktplaats? Silk Road 1.0 had opgerold. ?Niet zo slim?, oordeelt Rolf van Wegberg. Enkele weken daarna ging Silk Road 2.0 online. Die marktplaats trok ?mede door de media-aandacht en FBI-pers?berichten? meer gebruikers dan zijn voorganger.

Twee, drie beheerders van Silk Road 1.0 werden opgepakt. ?Bepaald geen label voor succes?, vindt Van Wegberg. ?De FBI had daar veel meer uit kunnen halen?, stelt de onderzoeker, die verbonden is aan de TU Delft en TNO. ?Op de site waren minimaal 5000 handelaren actief. De FBI was succes?vol ge?nfiltreerd in de website. Ze konden de achterkant van de website in kaart brengen. De administratie, de bitcoin?adressen, alles.?

Ze deden het niet. Dat het probleem Silk Road niet was opgelost, bleek toen er enkele weken later een nieuwe versie van de marktplaats op het dark web verscheen. ?De server van Silk Road 2.0 stond in Nederland. De Nederlandse politie heeft, voordat die website werd opgedoekt, daar een kopie van gemaakt. Die data worden nu geanalyseerd.?

Inmiddels is Silk Road 3.0 in de lucht.

De documentaire “Down the Deep, Dark Web” verkent de kansen?en de gevaren van de dit deel van het web dat niet?ge?ndexeerd wordt door zoekmachines. Yuval Orr, een Isra?lische journalist, werd gefascineerd door het Dark Web en voerde?maandenlang gesprekken?met technische experts en crypto-anarchisten over de diverse mogelijkheden ervan. In bovenstaand fragment is?Orr aan het begin van zijn reis: een niet-gereglementeerde markt, een ruimte voor verborgen revoluties, drugs, terrorisme en kinderporno.

https://www.youtube.com/watch?v=Ct_tb0UVaWg

Bronnen: Reformatorisch dagblad, The Atlantic

Technologische revoluties voor Defensie

Geef een reactie

Een interessant?artikel van Henke Geveke dat deze zomer gepubliceerd werd in de Militaire Spectator beschrijft de mogelijke gevolgen van nieuwe technologische ontwikkelingen voor Defensie, maar is zeker ook relevant voor andere veiligheidsorganisaties!

Boodschappen vergeten? We printen straks ons eten thuis. Ziek? Sensoren in en op ons lichaam stellen de diagnose. De technologische ontwikkelingen gaan hard. Internet of Things, 3D-printing, robotics en big data: de mogelijkheden lijken eindeloos, ook voor militaire toepassingen. Maar er is ook een keerzijde. Geweren printen, kritische infrastructuren hacken of synthetische biowapens fabriceren: voor elke technologie geldt dat het gebruik ervan ook een bedreiging voor de veiligheid kan vormen, zeker nu complexe technologie tegen steeds lagere kosten beschikbaar komt. In dit artikel gaat de auteur in op de nieuwste technologische revolutie en verkent hij mogelijke militaire toepassingen en dreigingen. Op basis daarvan betoogt hij dat Defensie meer moet investeren in het beter en sneller benutten van nieuwe technologie, wil de krijgsmacht niet weerloos zijn tegen tegenstanders die de mogelijkheden ervan allang gebruiken.

Lees dit artikel verder op de website van Militaire Spectator

Pok?mon-spelers als buurtwacht

Geef een reactie

Wellicht ge?nspireerd door voorbeelden bij korpsen Amerika en Engeland, gaat de politie Vlaardingen Pok?mon-spelers inzetten als buurtwacht. Immers, wie door elke straat van de wijk wandelt op zoek naar Pok?mon, ziet misschien ook wel een boef of iets anders dat verdacht is. En hoe je het ook wendt of keert, het zijn toch een paar duizend extra ogen en oren. Vanuit die gedachte is het plan bedacht om zogeheten lures te maken. Pok?mon-spelers zien die op hun smartphone en haasten zich vervolgens naar die locaties om de beestjes te vangen. Wijkagent Kor de Jong denkt aan lures bij winkels, rond sluitingstijd. ?Door de drukte van al die Pok?mon Go-spelers worden criminelen afgeschrikt?.

Verder is aan de spelers gevraagd of ze willen meedoen in een Whatsapp-groep. Pok?mon-spelers hebben zo al een fietsendief gespot, aldus De Jong. Het inzetten van lures kost weliswaar geld ? De Jong kocht 180 lures voor 100 euro ? maar gehoopt wordt dat het aantal inbraken omlaag gaat. Het zelf plaatsen van lures is voorlopig niet aan de orde, zegt ontwikkelaar Niantic. Twee problemen zijn er nog wel: z?en Pok?mon-spelers uberhaupt wel wat er om hen heen gebeurt, en wat als de winkeldief nu ook Pok?mon speelt?

Creatieve Pokemonactie van wijkagent@Kor_deJong benieuwd of dit verder wordt opgepakt + video https://t.co/5jPKTI6ROp

? FrankSmilda (@FrankSmilda) August 11, 2016

Behalve in Vlaardingen blijken ook andere?polities in Nederland druk met Pok?mon! ?Ben jij een fanatieke Pok?mon Go-speler? Dan kun je tijdens je zoektocht naar de stripfiguurtjes de gemeente en politie van dienst zijn?, schreef de politie in de regio Roosendaal, Rucphen, Halderberge, Oudenbosch en Moerdijk al op facebook. Volgens Wietske Muller van het basisteam Roosendaal kunnen de spelers tijdens hun zoektocht de gemeente en politie van dienst zijn. Ze moeten hun?oren en ogen openhouden en verdachte situaties melden via 112, vooral in de strijd tegen woninginbraken, overvallen en straatroven.

Niet iedereen is enthousiast trouwens. Zo heeft buurtco?rdinator Ronald Rensen uit Hoeven een dubbel gevoel. ?Het is fijn om extra oren en ogen te hebben in de wijk, maar het moet niet voor extra overlast gaan zorgen?. De politie benadrukt daarom om vooral ook oog te hebben voor het verkeer en te letten op de veiligheid. De actie volgt op de speurtocht van twee tieners die, half juli, werden gewaarschuwd door de politie toen ze op een afgesloten terrein zochten naar Rattata, Magmar, Onix en andere Pok?mon. De jongens waren over het hek geklommen; agenten hebben ze uitgelegd dat dat niet de bedoeling is.

In Maarssen gaat de politie ?harder optreden? tegen de overlast die Pok?monspelers bij het zwembad veroorzaken. ?Aankomende week zullen we iedereen na 22.00 uur wegsturen?, schrijft de politie op facebook. ?, schreef de politie op Facebook. De actie volgt op klachten van omwonenden die ?het helemaal hebben gehad? met al die Pok?monzoekers. Sommige bewoners slapen in een andere kamer, aldus het bericht. Omdat extra politiecontroles geen effect hadden en zelfs de inzet van een jongerenwerker niet hielp, wordt nu sneller bekeurd.

Vrouw in VS opgepakt na “politie pokemon actie” https://t.co/AFoCyeulQH via @@WFMY

? Ren? Leijen (@nummer14) August 5, 2016

Ook de politie in Roosendaal roept Pok?mon Go-spelers op om in hun zoektocht naar de virtuele stripfiguurtjes ook hun ogen en oren open te houden op de plekken waar zij komen en verdachte situaties te melden via 112.
Is het inderdaad handig om Pok?mon Go-spelers te betrekken bij de aanpak van veiligheidsproblemen in de wijk, of brengt het misschien juist risico?s met zich mee? Met de informatie in deze factsheet kunnen gemeenten hun afweging om hierbij een rol te spelen, sneller en weloverwogen maken.

Pokemon Go als burgerparticipatie from socialmediadna

Bronnen: AD, CopsinCyberspace, RTL Nieuws

Modernisering 112 meldproces: bellen we over 10 jaar nog?

Geef een reactie

Onderstaand artikel van Jolanda Haven werd eerder gepubliceerd in?Brand & Brandweer, editie juli/augustus 2016.

Welke nieuwe manieren van melden zijn er al en welke ontstaan in de toekomst? TNO deed onderzoek naar de modernisering van het 112-meldproces en schreef de roadmap Het nieuwe melden op basis van onderzoek, trends en ontwikkelingen. Bellen we over tien jaar nog met?de meldkamer? Ja en nee. Tegelijkertijd stelt Arnout de Vries van TNO dat de meldkamer over twintig jaar vrijwel overbodig is geworden.

We Whatsappen en gebruiken Skype of FaceTime?om met elkaar te videobellen. Instagram zetten we vol met foto?s en als we op een festival zijn, delen we de locatie. Op tal van manieren kun je met elkaar in contact komen. Toch kun je in geval van nood nog niet via een app melding maken van een spoedeisend incident, chatten met de meldkamer of foto?s sturen van de situatie waarin je je bevindt of je locatie doorgeven. We bellen. En dat zal over een aantal jaar nog steeds zo zijn. Bellen is een krachtig middel, vol?gens De Vries van TNO, maar dan wel aangevuld of deels vervan?gen door andere middelen. ?Er zijn ook situaties waarin het niet mogelijk is om te bellen. Ook voor doven en slechthorenden moet er een alternatief zijn voor het bellen met de meldkamer.?

Toekomstverkenning

TNO stelde de roadmap Het nieuwe melden op met daarin de te nemen stappen om vernieuwende manieren van interactie tussen burger en overheid bij incidenten mogelijk te maken. Het ministerie van Veiligheid en Justitie, de Landelijke Meldkamer Organisatie (LMO) en politie hebben TNO gevraagd waar zij reke?ning mee moeten houden bij het moderniseren van het meld- proces. Welke nieuwe manieren van melden zijn er al en welke ontstaan in de toekomst? Welke kansen biedt dat? Hoe integreer je dat in toekomstbestendig beleid? De Vries: ?Om deze vragen te beantwoorden heeft een team experts een roadmap 2025 voor het meldkamer- en politiedomein ontwikkeld.? Aan de hand van toekomstverkenningen beschrijven zij welke stappen gezet moe?ten worden om vernieuwende manieren van melden mogelijk te maken. Wie wil je zijn in 2025 en in welke wereld leven we dan? Welke keuzes maak je? Om tot een visie te komen heeft TNO trends en ontwikkelingen geanalyseerd.

112 app

Burgers gaan er volgens De Vries vanuit dat de meldkamers beschikken over alle relevante informatie rondom een incident. ?Zover is het nog niet. De ICT-systemen, processen en organisatie zijn daar onvoldoende op ingericht. Daarom kun je de meldka?mer ook nog niet bereiken via een 112-app. De technologie is er. Nederland is koploper als het gaat om goede telecommunicatie en internet. We hebben een robuuste infrastructuur en je kunt een app en belfunctie prima met elkaar combineren, maar organi?satorisch zijn we nog niet zover. Er zijn zoveel mogelijkheden en opties. Daar moet eerst over worden nagedacht voordat je dat kunt toepassen. Ook in de wetgeving.? Andere landen zoals Spanje zijn iets verder op dat gebied. Zij hebben een app, daarmee kun je al videobellen en chatten met de meldkamer.

Leefwerelden

Aan de hand van vier toekomstige leefwerelden verkent de road?map welke stappen op korte en lange termijn nodig zijn om het nieuwe melden mogelijk te maken en te laten aansluiten op de beleving en verwachtingen van de burger. De eerste leefwereld is budget. De Vries: ‘Dat is de wereld waar we ons nu in bevinden. De burger volgt de overheid. Die zorgt op haar beurt dat er in de basis?behoefte kan worden voorzien. Je belt de meldkamer en die zorgt dat de juiste hulpdiensten op pad worden gestuurd.? Betrouwbaar, robuust en effici?nt. Niks meer, niks minder.

‘De meldkamer zoals we hem nu kennen verdwijnt’?

De tweede leefwereld is avontuur. Dat is de wereld met innova?tieve burgers. Ze hebben lef, zijn continu op zoek naar vernieu?wing, uitdaging en fun. ‘Zij gebruiken de nieuwste gadgets en kunnen tijdens een incident bijvoorbeeld live streamen?, aldus De Vries. ?Processen en systemen moeten worden afgestemd op de voorkeuren.? De derde wereld is comfort. Gemak dient de mens. Burgers worden in de watten gelegd met uitstekende dienstver?lening. KLM is volgens De Vries een goed voorbeeld van comfort. ‘Zij bieden allerlei handvaten om het de burger zo comfortabel mogelijk te maken. Bij comfort draait het om slimme technieken die problemen signaleren en zelf melding maken. Vergelijk het met automatische meldingen naar de meldkamer na bijvoorbeeld een auto-ongeval. Of dat technieken onvolkomenheden signale?ren zoals hartfalen en de burger daarop wordt geattendeerd. Het gaat om slimme, snelle en effici?nte dienstverlening op maat.? Bij de leefwereld comfort moet samengewerkt worden met externe, private partijen om dit mogelijk te maken. Duurzaam is de vierde leefwereld. ?Interactie met burgers staat centraal?, vervolgt De Vries. ?Het zijn geen individuen, maar groepen. Burgers willen eerst zelf problemen oplossen. Ofwel samenredzaamheid. Ze zijn betrokken en de sociale cohesie is groot. Pas wanneer ze het probleem niet kunnen oplossen zullen hulpdiensten worden inge?schakeld. Ze willen dan niet aan de kant worden geschoven, maar het liefst ook een rol spelen in de dienstverlening.? De samenleving beslaat al deze vier leefwerelden. Er zal een ver?schuiving plaatsvinden van budget naar de andere drie werelden. Hoe ver ga je daarin? Kijkend naar de leefwereld comfort zou dat kunnen betekenen dat wanneer je betrokken bent bij een aanrij?ding, je van de meldkamer wordt doorgeschakeld naar je verze?keringsmaatschappij om de schade te melden en af te handelen. Bij comfort is er meer aandacht voor de omgeving die indirect ook slachtoffer zijn van een incident.

Innovatieslag

Om de roadmap te realiseren is het nodig om te experimenteren, te innoveren, te verbinden en samen te werken met burgers en bedrijfsleven. De Vries: ?Burgers denken namelijk dat de meld?kamer weet waar je bent als je belt. Dat is lang niet altijd zo. Laat meldkamers experimenteren met deze nieuwe techniek. Door de ontwikkeling van de LMO is er weinig ruimte voor innovatie en lokale experimenten. Er verandert al veel in de huidige situatie. Er wordt gebouwd aan een groot robuust ?huis?, maar meldkamers willen er graag een paar ?schuurtjes? bij. Maatwerk. Je zou speer?punten voor de modernisering prima onderling kunnen verdelen en de LMO de samenhang daarvan laten bewaken. Ieder gebied heeft haar eigen wensen Je moet ergens beginnen.?

Meldkamer overbodig

In de toekomst zal de meldkamer volgens De Vries grotendeels overbodig worden. ?Dan spreken we over een termijn van twintig?jaar. Er zullen altijd mensen nodig zijn om een incident goed te duiden, maar de meldkamer zoals we hem nu kennen, verdwijnt. Door slimme technologische ontwikkelingen kunnen we burgers via systemen direct aan hulpverleners koppelen. Je kunt het ver?gelijken met het Uber-model. Daarmee is de taxicentrale eigenlijk overbodig geworden want via de Uber-app kun je eenvoudig een taxi bestellen.’

‘Laat meldkamers experimenteren met nieuwe techniek’?

TNO heeft bij het opstellen van de roadmap nauw samengewerkt met het ministerie van Veiligheid en Justitie, de politie en de LMO. De visie is aangeboden aan de Tweede Kamer. De Vries: ‘Het document wordt breed gedragen, dus ik verwacht dat op korte termijn actie wordt ondernomen om de meldkamerprocessen te moderniseren.? ?

[slideshare id=65044293&doc=modernisering112meldprocesbellenweovertienjaarnog-160816134831&type=d]

[slideshare id=59600264&doc=hetnieuwemelden-160315191155&type=d]

Van kennis naar innovatie voor veiligheid en justitie

Geef een reactie

Wat gebeurt er als prachtige innovaties in de zorg of industrie in?handen vallen van kwaadwillenden? Staan de kansen en risico?s van?3D-printen hoog op de beleidsagenda? Welke kansen en bedreigingen?neemt big data mee voor het domein veiligheid en justitie?

Dat waren enkele vraagstukken die Henk Geveke, directeur Defensie?en Veiligheid van TNO, op 20 mei 2016 op het symposium ?Van?kennis naar innovatie voor Veiligheid en Justitie? onder de aandacht?bracht. Meer dan 200 medewerkers van VenJ en haar ondersteunende?diensten en instellingen en TNO gingen in gesprek om elkaar te?inspireren, kennis en ervaringen te delen en nieuwe verbindingen te?leggen.

Tijdens de bijeenkomst kwamen tal van deelnemers met vragen en?idee?n. Daarvoor was een grote ?innovatiemuur? opgesteld, waar?iedereen zijn ?innovatie- en onderzoeksbehoeften? kon indienen.??Want innovatie, is en blijft een kwestie van kansen zien en pakken?,?benadrukte Riedstra.

Het ministerie stimuleert al jaren aandacht voor veiligheid en?justitie binnen de toegepaste wetenschap. Kennisinstituut TNO is?hierin actief met het onderzoeksprogramma ?Vraaggestuurd
Programma Veilige Maatschappij?. Onder regie van het innovatieteam?VenJ wordt dit programma jaarlijks afgestemd met TNO en?worden hierin doorlopend nieuwe onderzoeksvragen verwerkt.
Het toegepaste wetenschappelijk onderzoek helpt toekomstige?uitdagingen het hoofd te bieden waar het ministerie en haar?ondersteunende diensten en instellingen mee te maken hebben.

Samenwerken is informeren en stimuleren
Vragen en nieuwe idee?n voor onderzoek kwamen tijdens het?interactieve symposium van beide kanten. Geveke benadrukte dat?zijn organisatie direct bij VenJ aan de bel trekt als het nieuwe?ontwikkelingen signaleert in wetenschap en technologie die voor?het ministerie van belang kunnen zijn. Omgekeerd zullen zich bij?Veiligheid en Justitie steeds nieuwe vragen aandienen waar TNO?een antwoord op kan geven. Dat is wat hem betreft de kern van de?samenwerking: elkaar doorlopend informeren en stimuleren?nieuwe uitdagingen op te pakken.?Ook voor SG Siebe Riedstra stond vast dat samenwerking met?kennisinstituten, universiteiten en het bedrijfsleven, de sleutel is?tot innovaties binnen het veiligheidsdomein. ?Zo zijn we gezamenlijk?in staat oplossingen te ontwikkelen die voor ons praktisch?bruikbaar zijn”.

Meer dan technologie
Op het symposium kwam helder naar?voren dat TNO zich niet alleen richt op?technisch onderzoek, wat vaak wordt?gedacht. De organisatie ontwikkelt ook?kennis op het gebied van processen,?informatie en de mens. Tijdens de?interactieve sessies kwam naar voren dat?big data een belangrijke rol speelt in het?voorblijven van criminele activiteiten op?het internet. Criminelen ontwikkelen?volgens Riedstra namelijk ?sneller dan?het licht? nieuwe illegale concepten en?businessmodellen. Daar moeten VenJ en?TNO zeer alert op zijn binnen ?n buiten?onze grenzen. Intensieve internationale?samenwerking is voor een veilig internet dan ook essentieel. Geveke?noemde in dat verband de samenwerking tussen zijn organisatie en?INTERPOL, wat heeft geresulteerd in speciale algoritmes die met?succes kinderporno, wapen- en drugshandel en andere criminele?activiteiten op het Dark Web bestrijden.?Big data en algoritmes blijken belangrijke wapens in de strijd tegen?misdaad. Riedstra memoreerde de uitgave Van predictive naar?prescriptive policing die TNO hem in mei dit jaar aanbood. Daarin staat?dat algoritmes het politiewerk ingrijpend zullen veranderen. Zo kan?de politie op basis van eerdere incidenten voorspellen waar de?volgende misdaad zal gaan plaatsvinden. ?Fantastisch? noemde hij?deze ontwikkeling. Maar voor het analyseren van big data hebben?we tools van kennisinstellingen nodig waarmee de politie concreet?aan de slag kan.

Je baan wordt een algoritme
Geveke stond naast de mooie kansen ook stil bij de bedreigingen van?nieuwe technologie?n zoals algoritmes en robots. Als voorbeeld?noemde hij een groot advocatenkantoor in de VS die een machine?inzet in plaats van een geschoolde jurist: ?Meet Ross, the legal robot?

?Who?s next?? vroeg hij zich hardop af. ?Managers? Politieagenten ??Rechters? Beleidsmedewerkers? Misschien verandert uw baan straks?wel in een algoritme. Iets om grondig over na te denken. Welkom in?de wondere en veelzijdige wereld van TNO. Robots, data en?kunstmatige intelligentie zijn vertrouwde onderwerpen in onze?laboratoria. Ook op het terrein van veiligheid en justitie.?

You ain?t seen nothing yet
Geveke riep de periode 2004-2010 in herinnering, toen hij directeur?Nationale Veiligheid bij BZK was. De ontwikkelingen op het gebied?van technologie zijn sindsdien verdrievoudigd. Criminaliteit is?verschoven van de publieke ruimte naar het versleutelde Dark Web.?Meer blauw op straat? Daar is het volgens hem niet langer om te?doen. Mensen melden overlast tegenwoordig via Facebook of apps?en bellen naar alarmnummer 112 is niet meer van deze tijd. Het?woord cybercrisis klonk in 2004 nog als een exotisch begrip, maar?nu blijkt de vitale infrastructuur kwetsbaar voor uitval door iets?waar we slechts tien jaar geleden nauwelijks van hadden gehoord.?En ?you ain?t seen nothing yet?.?De 3D-printer brengt mooie innovaties, maar ook bedreigingen met
zich mee. Nog even en we kunnen eenvoudig bij een printshop?allerlei gebruiksvoorwerpen uitdraaien, tot aan voedsel toe.?Criminelen daarentegen zien 3D-printen als een technologie om
wapens mee te produceren, of drugs. Ze gebruiken daarvoor?grondstoffen die moeiteloos de scans op Schiphol passeren. VenJ en?TNO zijn genoodzaakt nieuwe barri?res te bedenken en te ontwikkelen?om die ontwikkeling tegen te gaan. Er zal toezicht moeten?komen op het digitaal verhandelen van printontwerpen.

Shared Research en Open Innovatie
Op al die snelle veranderingen zullen we volgens Geveke als ministerie?en kennisinstituut samen moeten anticiperen. Dat vraagt om een?intensieve manier van samenwerken. ?Als overheidsorganisatie bent?u gebaat bij het hebben of bereiken van zekerheden, terwijl we bij?TNO dagelijks juist omgaan met en op zoek zijn naar ?nzekerheden.?Innovaties kunnen ook mislukken. Daar leren we juist veel van.??Hij vervolgde: ?We geloven niet in het op eigen houtje onderzoek?doen, maar in shared research, open innovatie. Strategische?kennisopbouw mondt uit in innovaties op de langere termijn, maar?cre?ert tegelijkertijd een cruciale basis voor kort cyclische innovaties?die snel antwoord geven op plotselinge vragen. Intensieve?samenwerking op strategisch niveau helpt zowel lang cyclische als?kort cyclische innovaties mogelijk te maken.?

VenJ en TNO trekken samen op om de samenwerking tussen beide?partijen te versterken. Zij hopen dat de fascinatie en passie van TNO?ers?voor wetenschap en technologie op iedereen aanstekelijk zal werken.?Wij verheugen ons op een versterking van de samenwerking met het?ministerie, in brede zin, voor alle DG?s en uitvoeringsorganisaties.?Het Innovatieteam vormt hierin een belangrijke schakel tussen vraag?en aanbod uit het domein veiligheid en justitie en de kennisexperts?van TNO. Laten we elkaar blijven inspireren, veel experimenteren en?van elkaar leren.

Bron: Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing

[slideshare id=61354641&doc=104tnorpredictivepolicingweb-160426065651&type=d]
[slideshare id=59600264&doc=hetnieuwemelden-160315191155&type=d]
[slideshare id=45934998&doc=brochurecybersecurity2015web-150317070257-conversion-gate01&type=d]

App: Kapo Aargau

Geef een reactie

Zwitserse politie heeft een “pre-crime ‘smartphone-app (Android) gelanceerd waarmee het burgers over misdaden waarschuwt “voordat ze zich voordoen” op basis van predictive policing software.

De app, aangeboden?door de Aargau politie met?de naam “Kapo Aargau” deelt?een “pre-crime” kaart met burgers?voor het?gebied middels de Precobs forecasting software, die op basis van misdaadgegevens uit het verleden een voorspelling doet.
“De politie van Aargau gebruikte Precobs korte tijd en kwam ook tot deze?conclusie: het systeem heeft herhaaldelijk verbazingwekkend accurate voorspellingen opgeleverd,” schrijft de Aargauer Zeitung bij het testen van de app. “Dat laat andere politiekorpsen?aandachtig meekijken; politiekorpsen uit het hele land zijn ge?nteresseerd in het testen van deze software. ”
En die interesse is er natuurlijk over de hele wereld; tal van politiediensten in bijvoorbeeld de Verenigde Staten zijn ook al met behulp van een vergelijkbare technologie bezig, zoals de Miami Police Dept. waarin de software van Hunchlab dat werk doet.?Hunchlab geeft agenten?”de beste prognose over wanneer en waar misdaden kunnen ontstaan” middels misdaaddata uit het verleden.

“Het gaat?politiewerk niet vervangen,” vertelde Lt. Sean MacDonald aan de Miami Herald. “Het is gewoon politiewerk?met slimmere technologie.”

Maar pre-crime software kent uiteraard ook critici.?”De ervaring leert dat dergelijke apps uitgebreid en gewijzigd worden als ze op de markt komen,” vertelt privacy expert?Matthias Monroyaan Der Spiegel. Hij ziet ook?het risico dat?de politie onschuldige mensen gaat lastigvallen, omdat ze zich toevallig in het rode gebied bevinden.?”Om u te stoppen en te fouilleren, moet een politieagent nog steeds een aannemelijk?vermoeden hebben, dus mijn vraag is hoe dit hun?vermoeden gaat be?nvloeden?” vroeg Andrew Guthrie Ferguson, juridisch hoogleraar aan de Universiteit van het District of Columbia.

Bronnen: Infowars

[slideshare id=61354641&doc=104tnorpredictivepolicingweb-160426065651&type=d]

Social Media DNA

SocialMediaDNA richt zich op kennisdeling rondom social media, politie en maatschappelijke veiligheid. Onderwerpen vari?ren van de online aspecten van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak tot crisisbeheersing en communicatie.

Tagarchief: politie

Overlijden arrestant Mitch Henriquez leidt tot Haagse rellen

Project X Haren “re?nie”

Buurtwacht nuttig, maar jammer dat het noodzakelijk is

Dark web: de rechterhand van terrorisme

Dark Web: Donkere digitale wereld zonder wetten

Technologische revoluties voor Defensie

Pok?mon-spelers als buurtwacht

Van kennis naar innovatie voor veiligheid en justitie

App: Kapo Aargau