SocialMediaDNA richt zich op kennisdeling rondom social media, politie en maatschappelijke veiligheid. Onderwerpen vari?ren van de online aspecten van openbare orde, opsporing, vervolging, rechtspraak tot crisisbeheersing en communicatie.
Crimemapping is internationaal gezien enorm in ontwikkeling. Niet alleen misdaad in brede zin wordt in kaart gebracht. Er zijn ook thematische kaarten, zoals hieronder voorbeelden van drugs gerelateerde misdaad, aanranding en moord. Aangezien het vaak publiek-private samenwerkingen zijn die crimemapping mogelijk maken, en data steeds vaker uit meerdere bronnen zal komen (ook van burgers) komen verwachte vragen over de gevolgen en aansprakelijkheden van het ontsluiten van deze data, maar ook het eigendomsrecht. We weten immers hoe je met crimemapping data niet alleen naar het verleden kunt kijken, maar het ?real-time crimemaps zou kunnen maken (door oa social media berichtgeving weer te geven op thema’s) en zelfs geografische voorspellingen kunt doen over misdaad (predictive policing).
Mooi filmpje over gebruik crime data in de Verenigde Staten:
Eigendom van de misdaad-data
In de Verenigde Staten zijn er inmiddels zoveel crimemapping diensten en bedrijven, dat er nu een discussie is ten aanzien van het eigendom van die misdaadgegevens. Diverse bedrijven krijgen van de politie geld om crimemapping diensten mogelijk te maken, maar doordat ze andere businessmodellen hanteren is niet duidelijk of all bedrijven nu bij deze data zouden mogen. Zo liggen CrimeReports.com en Spotcrime.com in een juridisch geschil verwikkeld.
Narcotica maps
Onderstaande misdaadkaart toont alle drugsgerelateerde geweldsdelicten in?Mexico. De website?Wikinarco.com?geeft een zelfs uitgebreider overzicht waarin diverse doorsnijdingen te maken zijn in de beschikbare data. Ook het huidige gebied dat gecontroleerd wordt door ” Los Zetas” is in paars weergegeven. Alle vermeende gebieden van de grote drugskartels zijn te vinden op de site.
Zedenmisdrijven in kaart gebracht:
Family Watchdog is een gratis dienst in de VS die veroordeelde plegers van zedenmisdrijven in kaart brengt. Zo kun je zien wie er in je buurt woont. De data wordt ook door de FBI bijgehouden in een landelijke database.
Aanrandingen in kaart en via app ontsloten:
Ook in andere landen zijn dit soort initiateven populair. Hieronder een voorbeeld van een dienst die zich met name op vrouwen richt.?Rebecca Chiao geeft uitleg over de Harassmap:
Moorden in kaart:
Zie hieronder de moordkaart van Washington, D.C. van november 2004 tot november 2006 (bron: Crime maps?van de Metropolitan Police Department).
ALert ID
Alert ID?app met realtime Crimemaps is een soort Burgernet die burgers waarschuwt over diverse delicttypen. Daarnaast biedt de dienst ook de mogelijkheid om besloten groepen aan te maken en als burgers of bedrijf onderling te communiceren op een veilige en privacyvriendelijke manier. Men kan daarnaast natuurlijk ook de politie zelf op de hoogte brengen via diverse mogelijkheden.
MapInfo Crime Profiler?is een interessante misdaadanalyse tool voor de politie om hotspots en andere patronen te identificeren.
Mapinfo biedt data visualisatie van crime reports in diverse vormen om de agent optimaal te ondersteunen:
Trulia crime maps?heeft ook een nette manier van visualisatie en plot misdaden op opensource kaarten van OpenStreetMaps.org:
Crimemapping in Australi? door Daily News:?
Crime mapping in Alaska (Anchorage):?
Crimemapping partijen
?
In ons inleidende blog noemden we al?CrimeReports.com?die in de VS de marktleider is en al zo’n 80 miljoen misdrijven in haar database heeft en kan ontsluiten. Maar ook?SpotCrime.com?is een grote partij en deze kent ook een zustersite?MyLocalCrime.com, en een full-screen versie van SpotCrime -?SpotCrime.info. Dan is er nog?MyLocalCrime?geeft dezelfde data weer als SpotCrime, maar in een ander formaat. SpotCrime.info is weer eenvoudiger op een mobiele telefoon te raadplegen. Het bedrijf erachter, ReportSee Inc. heeft daarnaast ook?UCrime.com, een universiteitscrime mapping website. Er is daarnaast een?iGoogle?Gadget,?iPhone?versie,?Android,?Layar?en?DirecTV?versie.
Er zijn een aantal interessante analyses verschenen over de rellen in Londen. Hieronder een aantal lezenswaardige stukken waarin media, universiteiten en politie samenwerken om van de rellen te begrijpen hoe het ontstond, wat er eigenlijk allemaal gebeurde, hoe dat te verklaren is en wellicht het belangrijkste: zodat iedereen er van kan leren.
Er wordt op social media gigantisch veel informatie geproduceerd, en wanneer er iets staat te gebeuren is dat nog eens vele malen meer. Big data, geproduceerd vanuit de maatschappij: ” More than 12 billion signals a day into a Hive data warehouse of more than 1 trillion rows. And hundreds of millions of user profiles”. (Bron: Klout Blog 11.10.2012). Alleen al in Nederland zijn ongeveer 4 miljoen Whatsapp gebruikers, bijna 2 miljoen Twitteraars en 5 miljoen Facebook gebruikers, waarvan de aantallen nog enorm stijgen.
Bij de Londonse rellen zijn er bijna 2.6 miljoen riot tweets geanalyseerd?waarvan 700k individuele accounts. Guardian publiceerde het onderzoek waar oa de London School of Economics (LSE) en Political Science aan meewerkten, maar ook?de?Manchester?University en Leicester University. De Twittergegevens zijn gedoneerd door Twitter. The Guardian heeft een mooie overzichtspagina waarop alles in detail nog na te lezen valt en niet te vergeten het rapport:?reading the riots conference. Het rapport volgt de aanpak van een analyse die werd gemaakt van de?Detroit rellen in 1967.
Het?onderzoek naar de 2.6 miljoen tweets?stelt vraagtekens bij de suggestie dat Twitter een belangrijke rol heeft gespeeld bij vooraf plannen van de rellen. Een interessant detail van het onderzoek: 8% van de tweets ging over de co?rdinatie van het opruimen n? de rellen (RiotsCleanup actie).
Ook is?Google fusion gebruikt om alvast experimentele data?visualisaties te maken en samen te werken. Zo zijn er data patronen onderzocht op deze website om vroege signalen te analyseren die zouden duiden op de rellen en om te kijken hoe daar een relatie mee aan te brengen was.
Hieronder een bloemlezing van de gedane analyses.
De Aanleiding
De Britse rellen (van 6 tot 9 Augustus 2011) starten nadat de politie Mark Duggan neerschieten waarna hij overleed op 4 August.
Dag 1 Tottenham ? 6 Augustus:?De mensen verzamelen buiten het politiebureau in Tottenham om een hogere officier te spreken. Niemand staat hen te woord. Om 21:00 verlaat de familie de groep en groeit de spanning. Politie auto’s worden in brand gestoken en intense plunderingen volgen, waarna branden en gevechten met de politie ontstaan.
Dag 2 – de rest van London: De rellen breiden uit naar Enfield, enkele kilometers ten noorden van Tottenham. Minder aanraking met de politie, maar meer plunderingen van winkels. Vergelijkbare verstoringen in het zuiden (Brixton). En verdere uitbraken op plekken in Londen, zoals Oxford Circus, Hackney en Waltham Forrest.
Dag 3: De onrust verspreid via Twitter. Maandag was de dag met de meest intense?24 uur van sociale onrust uit de Britse geschiedenis. 22 van de 32 Londense gemeenten werden getroffen. Twee dodelijke slachtoffers en rellen die zich verspreiden naar de Midlands, Birmingham, West Bromwich, Nottingham, Leicester, Liverpool en elders.
Dag 4: De politie actief, ook op Twitter? Ongekende aantallen politie in Londen. Slechts kleine incidenten in de hoofdstad, maar wel rellen in de rest van Engeland zoals Birmingham waar 3 jonge mannen gedood werden terwijl zij hun winkel probeerden te verdedigen. Ongeregeldheden waren er ook in Manchester en Salford met hevige plunderingen in de stadscentra.
De overheid regeerde kort: ?Criminaliteit:?pure and simple? En zij benadrukten dat het niets te maken had met armoede, gebrek aan educatie, en de economische crisis. Zij zagen geen noodzaak voor een onderzoek (nothing to see here, move along). Social media was de zondebok en de oorzaak van de rellen (Blackberry Messenger, Facebook en Twitter).
David Cameron, de minister president startte de discussie of ?het misschien terecht was om mensen te belemmeren om via deze online diensten te communiceren als bekend was dat men met sociale onrust en criminele activiteiten zouden plannen. Over de rellen: “ik was geschokt om te zien hoe ze via social media werden georganiseerd”.
Louise Mensch, van de conservatieven, stelde een tijdelijke ‘shutdown’van Facebook en Twitter voor. ?Logisch. Als rellen en angst zich verspreiden via Facebook en twitter moet je het een paar uur afsluiten totdat de rust zich hersteld. De wereld vergaat niet als je dat doet?. Lees meer over deze zware ‘killswitch‘ interventie, die ook is overwogen als interventie mocht het misgaan bij de trouwerij van Kate en William.
Volgens Kevin Hoy, web manager van de Manchester politie, zorgt Twitter juist voor ?onmiddelijke geruststelling? en?verjaagt het geruchten ? op een manier die eerder niet mogelijk was?. het gebruik van Twitter is volgens hem juist ?overwhelmingly positive?.
Interventies:
Uit een publieke peiling bleek dat 2/3e van de ondervraagden een social networking blackout (het gebruik van de killswitch) zou steunen?bij toekomstige rellen. Uit een enqu?te van beveiligingsbedrijf Unisys?onder 973 respondenten blijkt dat 70% het uitzetten van Twitter, Facebook en Blackberry Messenger (BBM) ondersteund, en slechts 27% er tegen is. De steun was het sterkst onder 65 plussers en het zwakst bij 18 tot 24 jarigen.
Veroordelingen
Diverse jongeren kregen enkele jaren gevangenisstraf. Zoals 4 jaar voor ” Facebook incitement”? (Jamie Counsel, 25, who set up a FB page called Bring the Riots to Cardiff on 9th of August). En ook Jordan Blackshaw en Perry Sutcliffe-Keenan kregen 4 jaar.
De geruchtenmachines
Een analyse van 2.6 miljoen tweets laten zien dat Twitter een erg handig medium is om geruchten snel op grote schaal de wereld in te helpen, maar dat er ook vaak goede zelfcorrectie mechanismes van de crowd in werking treden, bijvoorbeeld in het geval er een vermeende Tijger uit de deirentuin is ontsnapt en op Primrose Hill rondloopt.
Zoals het gerucht van de dieren die losgelaten zouden zijn uit de London Zoo. In de onderstaande plaat is te zien hoe zo’n gericht zich verspreid en hoe er op diverse manieren op gereageerd wordt. Groen is het doorzetten van het bericht (support), rood het tegenspreken van het gerucht, geel het in twijfel trekken en grijs is neutraal commentaar.
Te zien valt bij diverse geruchten hoe het zelf corrigerende vermogen werkt: hoe langzaam of snel het kan gaan en hoe hardnekkig sommige gerichten kunnen zijn. Sommige geruchten worden zelfs nauwelijks gerectificeerd. In het geval van de losgelaten dieren (wat toch enige paniek veroorzaakte), is het zelfcorrigerende vermogen vrij sterk te noemen. Natuurlijk heeft de context van de berichtgeving ermee te maken, want de meeste mensen zullen minder wakker liggen van het gerucht dat relschoppers hamburgers staan te bakken bij McDonald’s en eerder geneigd zijn zo’n “grappig” bericht te laten voortbestaan.
200 meest invloedrijke Twitteraars tijdens de Londense rellen (bron: Lisa Evans, 08-12-2011).
Op Twitter kun je zien dat ~45% bepaald wordt door de mainstream media. Ook bij Project X-Haren zijn soortgelijke effecten te zien, hoewel minder in percentage. Overeenkomstig is natuurlijk dat de nieuwsmedia aanwezig waren en zelfs live uitzendingen deden en dit ook via social media uitbrachten. De traditionele media partijen en individuele journalisten worden het meest genoemd (mentions). Toch komt de Manchester Politie in de top 10 van accounts voor. Andere veiligheidsdiensten scoren zeer laag.
Let op: viral foto’s zijn niet hetzelfde als impact op verstoring van de openbare orde!
Zoals onderstaande foto:
En ook genoeg grappen die weinig invloed hebben op de openbare orde, maar wel in de publieke ruimte plaatsvinden, zoals het fenomeen ‘planking‘ dat al geruime tijd een populair meme was:
Fake accounts
Bij ProjectX Haren ook dergelijke accounts (Burgemeester Bats, Ivo Opstelten, de Koningin).
Vroegdetectie voorafgaand aan event:
Bekijk de volledige?visualisaties?van het Twitterverkeer tijdens de rellen.
Lessen voor Britse overheid:
De meeste accounts zijn in Feb 2012 aangemaakt, waarvan de meesten op 27 en 28 februari
Op 4 augustus 2011 werd?de 29-jarige Mark Duggan door de politie in Londen neergeschoten bij een poging hem aan te houden. Hij stierf aan zijn?verwondingen. De dood van Mark was de aanleiding voor massale rellen in Londen en andere?Britse steden, de ergste sinds de Brixtonse rellen.
Al snel werd een?Facebookpagina?geopend ter nagedachtenis aan de 29-jarige Duggan. Deze post op Facebook trok de belangstelling van de Britse media en politie:
Het lijkt erop dat deze post de lont in het kruitvat is geweest, in combinatie met tweets waarin aangekondigde doelwitten stonden, vergezeld van foto?s van leeggeplunderde winkels en uitgebrande politiewagens. Niet erg clever, omdat de Britse politie ook actief is op sociale media en BlackBerry-gebruikers weet te achterhalen en te vervolgen, zoals deze tweet van BBC News laat zien:
Gewelddadige confrontaties tussen honderden, vooral jeugdige, relschoppers en de Engelse?politie. Ze begonnen op 6 augustus?in Tottenham?in Noord-London?en verspreidden zich later naar andere wijken en steden, waaronder Birmingham, Manchester, Liverpool, Nottingham, Bristol en Medway. Tijdens de rellen werden auto’s, winkels en huizen in brand gestoken en ook werden er winkels geplunderd. Op 9 augustus viel het eerste dodelijke slachtoffer van de rellen in het Zuid-Londons?stadsdeel Cryodon. Op 10 augustus vielen er drie doden in Birmingham; zij waren onderdeel van een?burgerwacht.?Een van de drie mannen die in de nacht van dinsdag op woensdag omkwam bij de rellen in Birmingham, stierf voor de ogen van zijn vader. Die probeerde zijn zoon te reanimeren, maar tevergeefs.
Premier Cameron wijst naar de politie, zo bleek tijdens het debat in het parlement. Volgens de premier ziet de politie de rellen teveel als een probleem met de openbare orde, en niet als criminaliteit.?Tijdens het debat bleek dat er binnen de politiek veel onenigheid is over de oorzaken en mogelijke oplossingen van de rellen.
Conservatieve parlementari?rs stellen dat een slechte opvoeding en slecht onderwijs de boosdoeners zijn. Links meent dat er veel kansloosheid is als gevolg van bezuinigingen en gebrek aan banen.
Intussen maken rechtbanken overuren om het grote aantal arrestanten te verwerken. Er zijn alleen al in Londen nu bijna 1000 verdachten aangehouden.?De situatie is chaotisch. Soms is onduidelijk welke arrestanten waar zijn ondergebracht. Voor de rechtbanken staan busjes met verdachten in de file.?Scotland Yard deed donderdagochtend invallen bij verdachten. Daarbij zijn niet alleen arrestaties verricht, maar zijn ook goederen in beslag genomen die vermoedelijk afkomstig waren van plunderingen.
De media deden uitgebreid verslag van de rellen. Zowel het nieuwskanaal van de BBC?als SkyNews?zonden dagelijks rechtstreekse beelden uit van de rellen. Sociale media, in het bijzonder de BlackBerry Messenger, speelden, naast de?klassieke media, een grote rol in het verspreiden van de rellen.De rellen werden gevoed door?en becommentarieerd op Facebook en Twitter. Twitter heeft nauwelijks een rol gespeeld bij het ontstaan van de rellen in Londen en andere Britse steden een paar weken geleden. Dat meldt de Britse krant?The Guardian.De krant analyseerde meer dan 2,5 miljoen tweets over de rellen en daaruit blijkt dat het sociale netwerk vooral gebruikt werd om te reageren op de onrust en plunderingen. De actieco?rdinatie vond vooral plaats met behulp van?BlackBerry Messenger (BBM). Met BBM is het mogelijk om een versleuteld bericht gratis te?versturen naar een grote groep mensen. Dankzij een uniek PIN-nummer kan alleen de?ontvanger het bericht lezen.?In Groot-Brittani? zijn BlackBerry?s goedkoper dan op het Europese vasteland en meer in omloop dan de iOS en Android-smartphones. Ruim eenderde van de Britse jongeren heeft?volgens een onderzoek van de Britse telecomautoriteit?een BlackBerry. Daarnaast is BlackBerry Messenger –pingen?in de volksmond-?gratis, kunnen je berichten naar meerdere mensen tegelijk sturen, en worden ze versleuteld verstuurd, waardoor gedacht wordt dat de autoriteiten de BlackBerry niet kunnen aftappen. Twitter is daarnaast geen handig medium om rellen te organiseren: de autoriteiten kijken mee.
Foto: Brand in Tottenham ten noorden van Londen op zaterdagavond.
The Guardian?verzamelde BlackBerry berichten, die aan duidelijkheid weinig te wensen overlaten.
?Everyone from all sides of London meet up at the heart of London (central) OXFORD CIRCUS!!, Bare SHOPS are gonna get smashed up so come get some (free stuff!!!) fuck the feds we will send them back with OUR riot! >:O Dead the ends and colour war for now so if you see a brother? SALUT! if you see a fed? SHOOT!?
Vlak voor het uitbreken van de rellen in Enfield op zondag werd deze oproep gepingt.
?Everyone in edmonton enfield wood green everywhere in north, link up at enfield town station, at 4 o clock sharp!?
Jenny Jones, kandidaat voor de burgemeestersverkiezingen in Londen in 2012 maakte direct haar eigen analyse over?who is to blame ?(ze was er snel bij):?als er meer politieagenten waren, zouden ze meer tijd hebben om alle Twitterberichten en Facebookposts door te nemen. ?It?s quite possible if they had more resources they could have picked up on this.?
Slechts door een overmacht van politie in de straten wist de overheid de rellen?te bedwingen. BlackBerry Messenger bleek heel effectief te zijn in het organiseren van de?mensen op straat en het identificeren van doelwitten, volgens een relschopper zelfs met?militaire precisie. Het was bijvoorbeeld mogelijk om direct dezelfde ?informatie te zenden naar?alle contacten, soms honderden tegelijk. Ook werd geadverteerd voor middelen voor de rellen,?zoals handschoenen, maskers of petroleumbommen. Daar waar BlackBerry Messenger en?Facebook het belangrijkste medium waren voor het organiseren van de rellen, werd Twitter?meer gebruikt als nieuwsbron met reportages en actualiteiten over de rellen. Overigens?werden ook liveblogs van traditionele media gebruikt om te zien waar politietroepen zich?bevonden.
Dat de overheid een invloedrijke rol toekent aan het pingen, blijkt uit de oproep van enkele Britse parlementari?rs om het pingen tijdelijk te verbieden. Een linkse Nederlandse politicus kwam ook met dit weinig democratische idee.
Waarom zet niemand BlackBarry Messenger uit in London? Lijkt me een effectieve manier de 'organisatie' van nieuwe rellen te ontregelen #dtv
Groot-Brittanni? onderzoekt de invloed van social media bij de rellen. Dat heeft premier Cameron laten weten. Is het een goed idee om een censuur in te stellen? Cameron sluit niet uit dat het gebruik van social media aan banden wordt gelegd. ?”Wij werken samen met de politie, de inlichtingendiensten en bedrijven om te kijken of het goed zou zijn om mensen het communiceren via deze websites en diensten onmogelijk te maken als wij weten dat zij geweld, onrust en criminaliteit beramen”, aldus Cameron.
Drempel
Eerder deze week kwam de berichtendienst BlackBerry Messenger al onder vuur te liggen. De relschoppers zouden daar veel gebruik van maken om informatie uit te wisselen.
Volgens social-media expert Edwin Res van Social Inc., een bureau voor social media marketing, verlagen social media inderdaad de drempel om groepen bij elkaar te krijgen die rotzooi willen trappen.?Toch lijkt het hem geen goede stap om deze manier van communicatie aan banden te leggen: “Dat voelt een beetje als censuur zoals China of Noord-Korea dat doet. Dat kan je niet maken.”?Cameron kan de social media beter op een positieve manier gebruiken, stelt Res: “Vraag de mensen die iets zien, dat direct te melden.”
Premier David Cameron wil dat relschoppers geband worden van social networksites als Twitter en Facebook, naar aanleiding van de?rellen in Londen en andere Engelse steden?twee weken geleden. Maar of dat voorstel nog steun krijgt, is maar de vraag. De minister van Binnenlandse Zaken, Theresa May?wil inventariseren wat de grote sociale netwerken zouden kunnen doen om onrust te beperken, in plaats van de sites af te sluiten. Ook wil ze kijken hoe de overheid gebruik kan maken van de websites, dus hoe politie en netwerksites kunnen samenwerken – wat nog een interessant discussiepunt kan worden. Zij wenst dat?de sociale netwerken meer verantwoordelijkheid nemen voor wat er op hun websites gepost wordt. En Twitter en Facebook moeten aantonen wat ze al doen om berichten die oproepen tot geweld te verwijderen. Facebook zegt dat ze ten tijde van de rellen in de Britse hoofdstad meerdere “geloofwaardige bedreigingen” hebben verwijderd. En Research in Motion, het Canadese bedrijf dat de BlackBerry maakt, moet uitleggen welke delen van hun Messenger priv? of gecodeerd zijn. Relschoppers zouden vooral met Ping van BlackBerry gecommuniceerd hebben.?De Amerikaanse bedrijven gaan de overheid ten sterkste afraden om noodmaatregelen te nemen die een nieuwe vorm van internetcensuur zouden kunnen inluiden.?De sociale netwerken willen uitleggen wat zij gepaste maatregelen vinden tegen provocerend materiaal. Bedrijven kunnen gedwongen worden om berichten van gebruikers aan de politie te overhandigen. En de Britse politie wist enkele ongeregeldheden te voorkomen door priv?-berichten op de BlackBerry te onderscheppen. Dat is mooi, maar hoe ver mag de politie hiermee gaan?
?The discussions looked at how law enforcement and the networks can build on the existing relationships and co-operation to prevent the networks being used for criminal behaviour. The government did not seek any additional powers to close down social media networks.?
De volgende vraag is natuurlijk: aan wat voor ?co-operation? zou de Engelse regering denken ? zeker als die bedoeld is om rellen te?voorkomen? Dit verhaal krijgt vast nog een vervolg.
Riot Clean Up?
Via bovenstaande account werden inwoners van Londen en andere getroffen steden en wijken opgeroepen om hun wijken en steden op te ruimen. Hier kwam massaal reactie op: @RiotCleanUp?heeft op dit moment maar liefst zo?n 86.419 followers, en dat op slechts enkele dagen. Mensen komen dan ook massaal op straat met de bezem in de aanslag om alles terug op te kuisen.
En dat het werkt is te zien in?deze fotoserie.?Ondertussen zijn er ook nog andere Twitter accounts opgericht met gelijkaardige doelen:?@RiotCleanUpBrum?@RiotCleanUpManc?@riotcleanupWolv?@cleantottenham?@RiotRescue?@RiotRescue?bijvoorbeeld wilt mensen en idee?n samenbrengen om de kleine handelaars die overvallen en geplunderd zijn tijdens de rellen. En ook YouTube wordt gebruikt om een anti-rellen boodschap te verkondigen. Zo heeft rapper Guvna B een video online gezet waarin hij mensen verzoekt om te stoppen met de rellen: ?A track pleading with the youth involved in the current UK riots to stop?.
http://youtu.be/KzNmrYrGs_8
Ook zijn er burgers die YouTube gebruiken om hun afschuw uit te spreken over de rellen. Bekijk bijvoorbeeld onderstaande video waarin een burgerjournalist aan de plunderaars vraagt of ze trots zijn op zichzelf?
Burgeropsporing na de rellen
Afgelopen donderdag een interessant artikel van Eva de Valk in de NRC. Hieronder een weergave van het artikel aangevuld met achtergrondinformatie.
Burgers ontdekken de mogelijkheden van internet als digitale schandpaal, blijkt bij de rellen in Groot-Brittanni?. Op straat weren burgers zich tegen relschoppers met honkbalknuppels, op internet plaatsen ze foto’s van plunderaars met het verzoek extra informatie te sturen. Maandag zijn twee van zulke ‘name-and-shame’- sites opgericht: ‘Catch a Looter’ en ‘Identify the London Rioters’. ,,Ik wil laten zien dat gewone mensen dit gedrag niet accepteren en actie ondernemen”, zegt de oprichter van ‘Catch a Looter’.
Ook de Britse politie heeft?beveiligingsbeelden?van vermeende Londense relschoppers prijsgegeven op internet. Opvallend niet genoeg alleen op hun eigen website, maar ook via Flickr (Metropolitan Police?Flickr account), een site waar particulieren foto’s kunnen delen. De boodschap: weet je wie deze mensen zijn, neem contact op met het onderzoeksteam.?En ondertussen werd er ook een?Google Group?aangemaakt, ?London Riots Facial Recognition? waarbij men hoopt via gezichtsherkenningstechnologie mogelijke daders te kunnen laten vervolgen.
In Groot-Brittanni? wordt traditioneel niet moeilijk gedaan over de privacy van verdachten. Het land heeft de meeste beveiligingscamera’s ter wereld en anders dan in Nederland plaatsen kranten zonder pardon foto’s van verdachten. Vandaag plaatst The Times foto’s van vermeende relschoppers op acht pagina’s.?Foto’s van verdachten op internet leiden tot nieuwe dilemma’s. Waar bij de foto’s van de politie kan worden aangenomen dat ze alleen foto’s plaatsen van mensen waarbij een redelijk vermoeden van schuld is, is dat bij particuliere sites minder vanzelfsprekend. Hoe weten we dat de mensen die we zien daadwerkelijk betrokken waren?
‘Identify the London Rioters’ bestaat uit een lange reeks foto’s van jongens en meisjes die met tassen vol kleding, computers en plasmatv’s door Londen sjouwen. Bij elke foto kan de bezoeker aanklikken of hij de afgebeelde persoon kent en zo ja, extra informatie doorgeven. Ook kunnen nieuwe foto’s worden geplaatst. Het is niet duidelijk wie er achter de site zit en wat het beleid is ten aanzien van de geplaatste afbeeldingen. Een verzoek om extra informatie te verschaffen blijft onbeantwoord.
De oprichter van Catch a Looter is wel bereid om de pers te woord te staan. Om veiligheidsredenen wil hij anoniem blijven, en hij beantwoordt vragen uitsluitend via e-mail.?Hij kwam op het idee voor de site toen iemand op Twitter voorstelde om de relschoppers terecht te stellen via internet, schrijft hij. ,,We waren het erover eens dat de plunderaars niet handelden uit sociaal-economische motieven, maar dat ze wilden profiteren door gestolen goederen te verkopen, of simpelweg een nieuwe tv wilden. Het kostte een uurtje om de site te ontwerpen en een paar foto’s te plaatsen. Vanaf dat moment ging het vanzelf.”
Aanvankelijk plaatste hij foto’s die al op internet stonden. Nadat nieuwssites over zijn initiatief schreven en #CatchaLooter trending topic werd op Twitter, werden nieuwe foto’s direct naar hem opgestuurd.?Veel van het materiaal besloot hij niet te publiceren. ,,Sommigen stuurden Facebookfoto’s op van anderen of foto’s waarop niet duidelijk was wat er te zien was. Ik heb geprobeerd alleen foto’s te plaatsen waarbij overduidelijk sprake was van plunderen. Ik wil mensen niet vals beschuldigen.”?Al snel groeide het werk hem boven het hoofd. ,,Ik heb een baan en een gezin”, schrijft hij. Sinds gisterochtend, ??n dag na de oprichting van de site, accepteert hij daarom geen nieuwe foto’s meer en verwijst hij mensen met tips en foto’s door naar de site van de politie.?De al geplaatste foto’s blijven staan. Wel plaatste hij een waarschuwing op zijn site: ‘Het moge duidelijk zijn dat het verschijnen in een foto niet betekent dat iemand schuldig is. Het dragen van een bivakmuts of het vervoeren van spullen is niet illegaal.’
De dinsdag opgerichte Google discussiegroep ‘London Riots Facial Recognition’ gaat verder dan het vragen om tips: zij willen beveiligingsbeelden en foto’s van de rellen analyseren met gezichtsherkenningstechnieken. Dat is nu nog niet mogelijk, maar in de nabije toekomst misschien wel. ,,We zijn een groep computerprogrammeurs die technologie willen inzetten om te helpen”, schrijft de beheerder van de groep per e-mail.?De groep gebruikt alleen beelden die zijn vrijgegeven door de politie, en willen niet dat hun techniek wordt gebruikt om mensen direct te beschuldigen.?Maar in eerste instantie gaat het om de technische uitdaging, schrijft de beheerder. ,,Ons doel is om te experimenteren met technologie, we willen niet in sociale en ethische discussies verzeild raken. We zullen onze Google-groep binnenkort sluiten om ons buiten de schijnwerpers op het technische handwerk te concentreren.”?’Ik wil mensen niet vals beschuldigen’ – oprichter website Catch a Looter.
Hulp van buiten: Bill Bratton?
Het besluit van premier Cameron om de Amerikaanse oud-politiecommissaris Bratton als adviseur straatgeweld aan te stellen, is bij de Britse politie?niet lekker gevallen.?Bill Bratton, oud-politiechef van New York, Boston en Los Angeles, gaat de Britse regering helpen bij het bestrijden van ongeregeldheden en het in kaart brengen van bendes.?Politiechef Hanson van Manchester is boos over de benoeming van iemand ?die 5000 mijl verderop woont?. Hij zei dat in zijn korps met woede, teleurstelling en ongeloof is gereageerd.?Volgens Hanson heeft de Britse politie het bij de onlusten uitstekend gedaan. ?Het enige wat we nodig hebben is meer geld, en geen bezuiniging van 20 procent. Lees meer over Bill Bratton in ons artikel over hem.
Duivestein en Bloem 2012: Duivestein, S. en Bloem, J., ?De zwarte kant van sociale media?2012. Alarmbellen, analyse en de way-out?, Frankwatching, 2012.
In de Volkskrant verscheen een artikel van een klein onderzoekje dat TNO deed op de mailbox van een journalist van de Volkskrant Bard van de Weijer. De titel “Wie ben ik? TNO?ging op zoek in?mijn 32.272 mails”.?Veel reacties op het Amerikaanse spionageprogramma?Prism komen neer op: ik heb niks te verbergen. Echt?niet? Ook niet als digitale experts eens goed snu?elen?”
Dat deden TNO-ers in de mailbox van Bard, om te kijken wat ze van hem te weten zouden komen met de nieuwste data mining technieken.
Hieronder het artikel (zoals eerder ook online te lezen hier en hier).
Ook Volkskrant-datajournalist Sybren?Kooistra heeft een analyse gemaakt?van Bards uitingen op Twitter en?Facebook. Daaruit kwam het?volgende naar voren:
Twitter
Wiskundemeisje
– Ionica Smeets
? wetenschapcollega?s
– Martijn van Calmthout
– Maarten Keulemans
? Andere journalisten
– Toine Heijmans
– Peter Vandermeersch
– (Elektrische) auto?s
– Ruimtevaart
– Technologie
– volgt David Pogue,
– Elon Musk
Facebook
Houdt van jazz en motown
? Valt op mannen* en vrouwen
? Interesse in Eerste Wereldoorlog/
ruimtevaart/koken
? Is op het werk actiever op FB dan thuis,
vooral op donderdag
? Vriendin is niet de moeder van de kinderen*
? Actief op Facebook sinds 6 dec 2009
? Woont in Oude Diemen*
? Jarig op 29 september
* Klopt niet over mij
De zaak Snowden als game
Nederlandse gamemakers hebben een ? enigszins melige – online-game ontwikkeld?over de zaak-Snowden. Daarbij kruipt de gamer in de huid van klokkenluider Edward?Snowden, die usb-sticks laadt met gevoelige informatie, om deze uit het raam van?het NSA-gebouw te werpen zonder te worden betrapt door beveiligers en camera?s.
De agent op straat moet een alleskunner zijn. Juridisch geschoold, ICT nerd en van alle talen thuis, en oh ja ook nog een superheld.?Wat handig dat er allemaal apps voor zijn. Want hoe vertel je iemand welke rechten hij heeft of hoe vertaal je waarvoor je iemand verdenkt? Speciaal voor agenten zijn er vertaal apps zoals deze. Spanish for Police.
Agenda voor de agent
Met al die ploegendiensten en samenwerking is het handig dat je van elkaar en voor je zelf weet wie wanneer dienst heeft. Speciaal voor agenten is er daarom een CopApp Calender Schedule ontwikkeld waarmee je je nooit meer een verslaapt voor een dienst en elkaar blindelings weet te vinden als het nodig is.
Ten Four Ministries: steun en toeverlaat bij moeilijke taken
In 2007 is het boek Take Up The Shield aan meer dan 10.000 agenten in de VS gegeven, dat praktische en spirituele steun aan agenten geeft. Agenten kunnen nu ook steun zoeken bij de app, omdat daarin alle teksten eenvoudig ontsloten zijn.
Flitsmelders zijn er in vrijwel alle landen. Ze zijn niet overal legaal, maar worden veel gebruikt. In de VS is er de Policeradar app?die op allerlei vlak meldingen geeft aan burgers. Snelheidscontroles, parkeerwachten, ongelukken en andere zaken die het wegsituatie van de burger kunnen be?nvloeden worden bijgehouden door eindgebruikers.
Impala: Automatisch foto?s sorteren:
Impala?is een nieuwe Nederlandse app, die laat zien hoe foto?s op je iPhone snel en automatisch gesorteerd kunnen worden. Eigenlijk is de app vooral een demonstratie van de technische mogelijkheden van software, ontwikkeld door de Amsterdamse hoogleraar Arnold Smeulders. Het idee achter Impala?lijkt op Everpix, een app die we eerder beschreven als?een alternatief voor Apple?s Fotostream?en die helaas een?paar dagen geleden is gestopt. Er is ookovereenkomst met Tidy, een fotoalbum-app die je foto?s opruimt.?Er is een duidelijk verschil tussen Everpix en Impala: bij Impala is geen server nodig. Al het rekenwerk voor de patroonherkenning gebeurt lokaal, op de iPhone zelf. Je foto?s worden dus niet naar een cloudserver gestuurd, maar op je eigen iPhone ingedeeld in categorie?n als Text, Outdoor, Indoor, Architecture, Mountains, Food en ja? ook katten, mocht je foto?s daarvan hebben gemaakt.
We hebben eerder een hele?blogpost?gewijd aan deze app.?De app is bedacht door professor?Graham Pike?die gespecialiseerd is in ooggetuige verklaringen en het identificeren van daders op basis van gezichtsherkenning.De Photofit methode houdt in dat beeldkenmerken van een gezicht worden gecombineerd (ogen, neus, haar) waarmee een volledig gezicht geconstrueerd kan worden. Maar ook deze methode kent gebreken. Het menselijk brein onthoudt niet zomaar onderdelen van een gezicht zoals een neus of mond. De?PhotoFit Me app?daagt je daarom ook uit om je cognitieve vermogen te testen door eens te proberen om een beroemdheid (of jezelf) te construeren middels de app.
Self Evident app
De?Self Evident app?is een voorbeeld van hoe burgers een eigen opsporingsdossier kunnen maken vanaf het plaats incident. We plaatsten er eerder een uitgebreider blog over .Als getuige of slachtoffer kunnen burgers foto?s of video?s toevoegen, een opname maken van hun getuigenverklaring en relevante zaken op een kaartje plotten. Dit dossier kan met een druk op de knop met de politie gedeeld worden.?Het mini-opsporingsdossier staat op een besloten plaats in de cloud en middels een cocreatieproces wordt het met de politie gedeeld. Of met een verzekeringsmaatschappij. Een getuigenverklaring kan zelfs tot en met de rechtzaal gebruikt worden, omdat het de verklaring van de getuige als audiobestand voor de rechter kan afspelen daar waar een agent aan het bureau nu een getuigeverklaring nog in de computer moet typen wat feitelijk al een vertaling is. De gebruiker kan ook tekst toevoegen of een filmpje maken en toevoegen van verklaringen van eventuele andere getuigen. Ook social media is onderdeel van de app, waarmee je ook anderen kunt informeren over hetgeen gebeurd is.
?Digitale buurtwacht apps
We plaatsten eerder blogs over Buurtwacht Whapsappgroepen, en over de apps die op deze trend ingaan. De beveiligingsbranche werpt een nieuw wapen in de strijd tegen alsmaar toenemende inbraken in woningen en andere veel voorkomende criminaliteit in woonwijken.?Dankzij een speciale Civilant-app?op smartphones of tablets (iPhone?of?Android), die deze week wordt ge?ntroduceerd, kunnen buurtbewoners en politie elkaar waarschuwen voor gevaar.? Deze ?digitale buurtwacht? lijkt een uitgebreidere versie van?al bestaande groepchats van wijkbewoners via whatsapp. Eerder was er ook al de?SafeCity?app (gebaseerd op de Bambuser) en de ?Heterdaad App?die in Gemeente Rotterdam werd gelanceerd waar ook?Rijnmond Veilig?via de?Yazula app?ontsloten wordt.
Na de burgerwacht, de buurtgroepsapp en initiatieven zoals de Civilant app om buurten veiliger te maken, is er nu ook het?Lokaal Alarm Systeem. Een app waarbij je snel je buren kunt waarschuwen als er een inbreker actief is, of ander onheil dreigt. Erik Hamelink uit Vught heeft de gratis app ontwikkeld (Android) en de app wordt vandaag officieel gelanceerd door?Twitterend?burgemeester vd Mortel uit Vught. Bij deze app moet je wel even goed nadenken of je dit wenst: bij registratie wordt je net alsbuurtwachters.nl?meteen gevraagd je 06 nummer en ook nog je adres in te vullen.
iPhone App tbv herkenning van seriemoordenaars en overvallers
Deze iPhone app is ontwikkeld door BI2 Technologies en belooft dat het alleen zal worden gebruikt wanneer vereist door het politiebureau.?De app kan close-up foto’s van een verdachte doorsturen door de iPhone-camerabeelden met de database van de lokale politie te vergelijken, die het zich het matcht met reeds geregistreerde daders en naar de iPhonegebruiker het resultaat terugstuurt.?De app is ook uitgerust met een aantal handige functies zoals een iris scanner, waarbij een close-up shot van het oog van de verdachte terug naar de centrale gestuurd is voor referentie, samen met een vingerafdruklezer. Moderne sensoren die in mobiele telefoons te verwachten zijn (zoals er nu al hartslag apps zijn die je vinger scannen) bieden potentieel nog meer biometrische mogelijkheden.
Op het openbare gedeelte van de site van de Politieacademie is verder onderstaande lijst nog te vinden:
Politie app:?Nieuwe politie app, bevat (lokaal)nieuws, opsporingsberichten en contactgegevens. Voor:?iphone,?ipad,?android,?windows
PolitieConditie:?Sportapp waarmee selectiekandidaten kunnen trainen voor de sporttest.?Voor:?android,?iphone
Backbone:?Test je juridische kennis over de basisbevoegdheden?Voor:?platformonafhankelijk?(PKN inlog vereist)
Lexicon Opsporing: Geeft?de relevante juridische inhoud voor de opsporing in de praktijk. Voor:?platformonafhankelijk
Stop Heling: Controleer serienummers van producten of ze gestolen zijn.?Voor:?android
Kenteken opzoeken:?Technische gegevens, datum aansprakelijkheid, waarden van een voertuig en of deze gestolen is. Voor:?iphone,?android
Rijbewijsrichtlijnen:?Zien welk rijbewijs de bestuurder van een voertuig nodig heeft. Voor:?platformonafhankelijk
Aanwijzing Verkeersongevallen: Geleidt je door de Aanwijzing verkeersongevallen.?Voor:?platformonafhankelijk
Buitenlandse rijbewijzen app: Echtheidskenmerken van buitenlandse rijbewijzen.?Voor:?platformonafhankelijk
Rijden onder invloed: Hiermee is de procedure van een alcoholcontrole is op te vragen. Voor: platformonafhankelijk:?binnen politienetwerk,?via internet?(PKN inlog vereist)
Rollenbank-app: Berekent de overschrijding van de constructiesnelheid van een brommer of snorfiets.?Voor:?platformonafhankelijk
ViaStat Dashboard:?Hiermee kun je o.a. de offici?le ongevallencijfers bekijken.?Voor:?iphone
Body of Knowledge (BOK):?verzameling van alle specifieke, vakinhoudelijke kennis en vaardigheden van het initieel politieonderwijs, niveau 3 en 4.?Voor:?platformonafhankelijk
IM app (Incident Management):?Bevat de Richtlijn eerste veiligheidsmaatregelen bij verkeersincidenten en hulpmiddelen voor communicatie met buitenlandse chauffeurs.?Voor:?iphone,?ipad
RB&W Public Safety?App:?Met deze?app kun je o.a. allerlei politiebladen downloaden.?Voor:?ipad
VISplanner:?(Sportvisserij Nederland): geeft aan waar je mag vissen met jouw VISpas.?Voor:iphone,?android,?mobiele website
EuroBiljet:?Laat in 4 stappen zien hoe je eurobiljetten kunt controleren op echtheid. Voor:iphone,?android,?mobiele website
Databanken?Ebsco: Wetenschappelijke databanken van uitgever Ebsco.?Voor: iphone, ipad, blackberry, android, windows
ScienceDirect: Wetenschappelijke databanken van uitgever Elsevier.?Voor: iphone, ipad, blackberry, android
WettenNL: Nederlandse wet- en regelgeving.?Voor:?ipad
BinnenvaartPolitieReglement: tekst van het reglement.?Voor:?iphone
Ministerie van Veiligheid en Justitie:?app waarbij je toegang krijgt tot nieuws, antwoorden op de meest gestelde vragen en meer dan duizend contactgegevens.
Dagelijks worden 35.000 doodsbedreigingen via internet verspreid. Kinderen pesten elkaar online. En pedofielen zoeken digitaal naar potenti?le slachtoffers. Delicten uit de fysieke wereld vinden ook plaats in onze digitale samenleving. Maar er zijn nauwelijks beproefde methoden om op te treden tegen ongewenst digitaal gedrag. TNO brengt daar nu verandering in.
In de publicatie #SM @OOV presenteert TNO haar visie op social media en kansen in het veiligheidsdomein. Kijken, zenden, vragen en interacteren met behulp van sociale media spelen een centrale rol in deze visie. “Het helpt je inzicht te krijgen in wat er leeft in de (digitale) samenleving, informatie te verspreiden via social media, vragen te stellen en te interacteren met burgers”, vertelt Carlijn Broekman, onderzoeker bij TNO. “De politie maakt al wel gebruik van sociale media, maar vaak is het op eigen initiatief van agenten en rechercheurs. En het ontbreekt hen aan beproefde mogelijkheden om ongewenst digitaal gedrag te detecteren en er tegen op te treden. Zo mag de politie zich bijvoorbeeld niet voordoen als een minderjarige om een pedofiel te kunnen pakken. Daarom ontwikkelt TNO een aanvullende methode die de politie helpt bij haar werk in de digitale samenleving.”
Positieve gedragsbe?nvloeding
Digigeren is een nieuwe methode om online gedrag positief te be?nvloeden. Het kan ongewenst digitaal gedrag voorkomen en biedt handelingsperspectief naar aanleiding van dergelijk gedrag. Broekman: “Door je informatiepositie te verbeteren of door te informeren, interveni?ren, motiveren, demotiveren of te de-escaleren, valt online gedrag te be?nvloeden.” Als voorbeeld haalt zij de vele doodsbedreigingen aan. “Om te achterhalen of een bedreiging serieus is, wil je de informatiepositie verbeteren. Om het aantal te verminderen, kun je informatie verstrekken over de strafbaarheid daarvan. Interveni?ren doe je door mensen te wijzen op hoe zij onbewust zichzelf of hun kind aantrekkelijk maken als potentieel slachtoffer. En motiveren of de-escaleren kan door slachtoffers van pestgedrag of digitale omstanders handelingsperspectieven aan te reiken.”
Inzet social media
De methode maakt gebruik van de mogelijkheden die sociale media bieden: een bericht sturen, volgen, favoriten of liken, forwarden, een vraag stellen en reageren. Cruciaal bij het be?nvloeden van ongewenst digitaal gedrag zijn inhoud, woorden en afzender van het bericht. Naast de politie kunnen ook andere partijen gebruik maken van digigeren. Zo hebben ook scholen een rol in de digitale opvoeding en het digitale toezicht.
Het eiland Ut?ya in Noorwegen, genomen op 21 Juli 2011, met daarop de route die Anders Behring Breivik liep,?gekleed in politie uniform terwijl hij het vuur opende op een jeugdkamp op het eiland.
Bomaanslag in Oslo
Om 15:26 uur (CEST) vond een bomaanslag plaats in in het?Regjeringskvartalet, de regeringswijk van?Oslo. Een?ANFO-autobom?explodeerde vlak voor de ingang van het kantoor van premier?Jens Stoltenberg, gelegen aan het?Einar Gerhardsens Plass?bij Grubbegata. Centrale delen van de regeringsgebouwen liepen door de explosie ernstige schade op en in de wijde omtrek braken ruiten. Na de explosie brak er brand uit in een gebouw aan Grubbegata, achter de kantoren van de premier. De kracht van de explosie werd deels opgevangen door een onderliggende parkeergarage. Zonder deze parkeergarage zou het kantoor van de premier en het Ministerie van Justitie en Politie hebben kunnen instorten met een groot aantal slachtoffers tot gevolg.?Nu vielen er acht doden, twee zwaargewonden en vijftien gewonden.?De premier en de andere ministers raakten niet gewond.
Ut?ya
Twee uur na de explosie van de bom in Oslo vond een bloedbad plaats op het eiland?Ut?ya, circa 50 kilometer ten noordwesten van Oslo. Op dat eiland werd door de jeugdafdeling van de regerende?sociaaldemocratische?Noorse Arbeiderspartij?een jeugdkamp georganiseerd waar tussen de 500 en 700 jongeren aanwezig waren.?Rond 5 uur op 22 juli 2011 arriveerde Breivik ?als ge?niformeerde man met een grote tas op het eiland. Hij deed zich voor als politieman en wist zich onder het mom van een routinebezoek in verband met de bomaanslag in Oslo toegang tot het eiland te verschaffen. Eerst riep hij de jongeren op zich rondom hem te verzamelen en daarna begon hij op hen te schieten en later ook op de mensen die daarna al zwemmend probeerden te vluchten. Sommigen zochten toevlucht in het water, terwijl anderen zich probeerden te verstoppen en met hun mobiel tekst berichten via SMS en Twitter verstuurden om hulp in te schakelen. ?Onderstaand bericht toont de tweet van Kjetil Vevle??Er is iemand aan het schieten op Ut?ya. Bel de politie!?.
De spaarzame berichtgeving van het eiland kwam van tieners – de meeste waren rond de 15 a 16 jaar – die berichten verstuurden waarin ze aangaven niet te kunnen bellen omdat ze zich verschansten en stil probeerden te blijven. Ouders in volledige paniek konden geen betrouwbare informatie krijgen. De politie en ambulances durfden uit vrees voor meer bomaanslagen niet zomaar het eiland te benaderen. Berichten (vertaald) toonden ” Bel me niet, ik schuil hier” ?en ?Is er iemand met een boot nabij Ut?ya? Haal de zwemmende jongeren uit het water die het eiland ontvluchten! Vertel het voort!? gaven ze aan. Velen deden alsof ze voor dood lagen om te overleven.
Er verscheen kort daarna een foto op Twitter ? ogenschijnlijk vanuit een helicopter genomen ?? terwijl de aanslag nog gaande was, waarbij de schutter hoewel op afstand in beeld is.
Breivik belde gedurende de schietpartij verscheidene malen met de politie. Op een persconferentie op 18 augustus gaf de politie details vrij van twee telefoongesprekken die hij pleegde met telefoons die hij vermoedelijk op het eiland had buitgemaakt. Tussen de gesprekken door ging hij door met schieten. In die gesprekken noemde hij zichzelf de gezagvoerder van de Noorse verzetsbeweging die namens de ridderorde van de Tempeliers een opdracht vervulde. “Ik wil me graag aangeven”, zei hij tegen de telefoniste. “Ik heb de operatie volbracht.”
Lees hier wat burgerjournalistiek verzameld met Storify:
De twee gesprekken werden vanmiddag in Noorwegen vrijgegeven in een persconferentie van de politie en zijn gepubliceerd door de?Noorse krant VG. Het eerste telefoontje kwam 35 minuten na de eerste melding van de schietpartij op Ut?ya. Nadat hij zei zichzelf te willen aangeven, duurde het nog 28 minuten voordat hij daadwerkelijk gearresteerd werd. Er gingen geruchten op Twitter rond dat er een tweede schutter was. In de tussentijd ging hij onverstoord door met het bloedbad. Breivik belde met een telefoon die niet van hem was. Lees hieronder de gesprekken tussen Breivik en de Noorse politie.
Gesprek I om 17.59 uur
Gesprek met de politie van Noord-Buskerud (Noorse provincie), welke ook na te luisteren is:
Politie: U spreekt met de politie
Breivik: Ja, hallo. Mijn naam is gezagvoerder Anders Behring Breivik van de Noorse anti-communistische verzetsbeweging.
P: Ja.
B: Ik ben nu op Ut?ya. Ik wil me aangeven.
P: Okee, met welk nummer belt u?
B: Ik bel met een mobiel nummer.
P: U belt met uw mobiel?
B: Ja. Het is niet mijn telefoon, een andere.
P: Moment, wat was u aan het doen? Hallo? Hallo.
Gesprek II om 18.26 uur
Het tweede gesprek is volgens de krant VG gevoerd met een mobiele telefoon zonder simkaart. Daarmee is het nog altijd mogelijk het alarmnummer 112 te bellen.
Gesprek met de politie van Zuid-Buskerud:
Politie: U spreekt met de politie.
Breivik: Hallo, mijn naam is Anders Behring Breivik.
P: Hallo.
B: Ik ben de gezagvoerder van de Noorse verzetsbeweging.
P: Ja, hallo.
B: Kunt u mij doorverbinden met het hoofd van de Delta-politie (speciaal Noors arrestatieteam, red.)?
P: Ja. Waarvandaan belt u en waarvoor?
B: Ik ben op Ut?ya.
P: U bent op Ut?ya, okee.
B: Ik heb mijn operatie voltooid, ik wil me overgeven.
P: U wilt zich aangeven?
B: Ja.
P: Kunt u uw naam nog eens noemen?
B: Anders Behring Breivik.
P: En u was gezagvoerder van wat?
B: De ridderorde van de Tempeliers Europa heeft hiervoor gezorgd, maar we zijn georganiseerd in de anti-communistische verzetsbeweging tegen de Islamisering van Europa en Noorwegen.
P: Ja.
B: We hebben zojuist een operatie uitgevoerd uit naam van de Tempeliers.
P: Ja.
B: Voor Europa en Noorwegen.
P: Ja.
B: En aangezien de operatie voorbij is, ben ik er klaar voor mezelf aan te geven.
P: U wilt zichzelf aangeven?
B: Kunt u me nu doorverbinden met het hoofd van de Delta-politie?
P: Ja, u kunt met de hoofdverantwoordelijke praten.
B: Kijk maar wat u kunt doen en bel me dan terug op dit nummer.
P: Ja, maar het telefoon.
B: Mooi, dag.
P: Ik heb het nummer niet! Hallo?
Na de aankomst van een antiterrorisme-eenheid gaf de dader zich over en kon hij worden gearresteerd. Dit optreden is deels gefilmd vanuit de helicopter.
http://www.youtube.com/watch?v=cXwY47Y3sso
Het offici?le dodental van dit bloedbad ligt op 69 personen. Premier Stoltenberg zou oorspronkelijk op 23 juli, de dag na de aanslag, een bezoek brengen aan het kamp maar dat vond vanwege de aanslagen geen doorgang.?Op de dag van de aanslag was wel ex-premier?Brundtland?aanwezig, maar doordat de schutter onderweg naar Ut?ya werd opgehouden, had Brundtland Ut?ya reeds verlaten toen hij arriveerde. Op het inwonersaantal van Noorwegen heeft het land minstens, zo niet meer, relatief meer mensen verloren in 1 dag dan Amerika met 9/11 meemaakte.
De schutter die op Ut?ya werd gearresteerd, was de 32-jarige Noorse man Anders Behring Breivik uit Oslo, met naar eigen zeggen?radicaal rechtse?en?anti-islamitische?opvattingen.?Zowel voor deze aanslag als voor de schietpartij op Ut?ya legde hij een bekentenis af.?Breivik is op 24 augustus 2012 door de rechters toerekeningsvatbaar verklaard en is daarbij veroordeeld tot een celstraf van 21 jaar
Vele jongeren verwerkten hun drama en verdriet op social media. Zoals op Facebook waar?Nina Volstad?haar verhaal doet. Ook via traditionele media deden velen hun verhaal:
Veel indruk maakt ook de blog van Prabhleen Kaur (18). Onder de titel De hel vanUtoya?beschrijft ze tot in detail hoe ze een uur lang dood speelt om te overleven. Als ze eindelijk haar hoofd optilt en rondkijkt merkt ze dat haar drie vrienden over haar heen liggen. Dood. “Er is een paar uur verstreken. Ik ben nog steeds in shock. Ik heb de lijken van mijn vrienden gezien. Ik ben blij dat ik kan zwemmen. Ik ben blij dat ik leef. Dat God op mij gepast heeft… Het mooiste zomersprookje is Noorwegens ergste nachtmerrie geworden”, schrijft ze.
Gemeenteraadskandidate voor Oslo Khamshajiny Gunaratnam (21) beschrijft haar vlucht van het eiland. “We renden en renden. Het ergste was, dat we wisten dat degene die schoot eruit zag als een politieman. Wie kunnen we vertrouwen? Als we de politie bellen, is het dan deze vent die komt kijken?” Ze duikt in zee en begint samen met een vriend te zwemmen. “Mijn vriend zei: Kamzy, nu moet je niet achterom kijken, alleen vooruit naar de wal en bedenken dat dat je doel is.” De man schiet op hen, maar mist.
Anderen hebben behoefte te laten weten dat ze ok? zijn, maar eerst alles willen verwerken. “Ben helemaal leeg, alles voelt zinloos, denk aan al mijn overleden kameraden”, twittert politiek adviseur Edvin S?vik (26).
Ook Facebook biedt troost. Wereldwijd gebruiken veel mensen een Noorse vlag of ‘I love Oslo’ logo als profielfoto om hun steun te betuigen. Maar ook voor nabestaanden en vrienden van de vermisten zijn sociale media een belangrijk communicatiekanaal. H?vard Vederus (21) wordt nog steeds vermist. Vriend Espen Briskodden Aarflot schrijft op zijn Facebook-muur: “Ik heb vannacht van je gedroomd… Droomde dat je een nieuwe status op Face had, dat je in leven en in goeden doen was. Ik hoop… Ik hoop dat die status snel komt…”
In de week voorafgaande aan de aanslagen in Oslo heeft de politie oefeningen gehouden die gebaseerd waren op een soortgelijk scenario. Dit scenario ging uit van een aanslag, waarbij een of meerdere personen zo veel mogelijk mensen zouden doodschieten. De oefeningen eindigden op de dag dat de ‘echte’ aanslag plaatsvond, om 15:00 uur, 26 minuten voordat de bom ontplofte.
Breivik heeft enige tijd gebruik gemaakt van Facebook (inmiddels verwijderd) en op?Twitter?ha dhij slechts 1 posting:
Ook op YouTube was hij aanwezig. Hiernaast zie je Anders Breivik op een foto uit het filmpje dat hij op youtube heeft gezet onder de naam Andrew Berwick. Deze naam hebruikte hij ook voor zijn manifest.
Het manifest van meer dan 500 pagina’s dat hij op internet plaatste is door TNO onderzocht op sentiment. Deze resultaten kunnen niet gedeeld worden, maar het was opvallend dat het stuk eerst pseudo wetenschappelijk en redelijk objectief is opgeschreven, waarna hij zich aan het einde van het document verliest in zijn woordgebruik en sentiment- en anomalie analyse uitwees dat zijn schrijftstijl begon af te wijken. Uiteraard is het ondoenlijk om op deze manier alle documenten die gepubliceerd worden op het internet te analyseren, maar wellicht is mens en computer in de toekomst beter in staat dit soort zwakke signalen op te pikken, aan elkaar te binden en er melding van te doen of te?interveni?ren?indien mogelijk.
Het incident leidde in Nederland ook tot enkele ” Breivikjes”, dreigingen op Twitter. Zo bericht de Twentsche Courant Tubantia?over een 15-jarige jongen uit Nijverdal die voor commotie zorgde met de tweet??’Ik ga naar Texel en pleeg een aanslag als Breivik.’ Volgens justitie bedreigde de jongen zo twitteraars en volgers in zijn woongemeente Hellendoorn en op Texel. Hij stond gisteren voor de kinderrechter in Almelo. Daar is hij schuldig bevonden, zonder strafoplegging. Anders gezegd: hij kreeg een stevige waarschuwing van de rechter. De officier van justitie had een voorwaardelijke taakstraf van 24 uur ge?ist, met een proeftijd van een jaar. Hij uitte meerdere bedreigingen zoals dat hij ‘een nekschot’ zou geven en ‘Na de zomer ga ik met Hitlersnor op school komen’, was een andere boodschap. Tijdens de zitting breidde de officier van justitie de aanklacht tegen de jonge Tukker uit. Hij moest zich niet alleen verantwoorden voor een bedreiging, maar het Openbaar Ministerie voegde er een tweede feit aan toe: het opzettelijk door vals alarm verstoren van de rust, juridisch gezien een minder zwaar vergrijp. De Almelose rechter sprak de verdachte Nijverdaller vrij van de bedreiging en veroordeelde hem voor het verstoren van de rust. Het vonnis: schuldigverklaring zonder strafoplegging.
Wil je meer lezen, dan is dit wetenschappelijk onderzoek naar het gebruik van?Anders Behring Breivik van?social media een aanrader.?Een kijktip is ook de uitzending van Medialogica die probeert de verklaren waarom er een tunnelvisie bestond bij de media en sommige experts:
Bij chatten?(kletsen) wissel je online korte zinnen uit in een chatbox.?Omdat we nu eenmaal sneller denken en spreken dan we kunnen tikken zijn er allerlei eigenheden aan chatsessies, zoals het gebruik van?internetjargon, afkortingen en?smileys of emoticons genoemd (zoals?:-)?dat betekent dat iemand blij is).?Jongeren gebruiken bij de spelling een soort breezertaal.?Chatters hebben vaak een bijnaam (nick) die hun (vaak gewenste) persoonlijkheid weergeeft. Chatten is ook gevaarlijk. Dat leuke meisje van dertien aan de andere kant kan heel wel een viespeuk van tachtig zijn die op kleine kinderen valt. In het buitenland wordt chat ook gebruikt in de opsporing. Zo zijn ooit 230 kinderen gered?uit handen van een internetpedofielenclub met 70.000 (!) leden uit dertig verschillende landen. Uit dit netwerk werden 184 mensen gearresteerd, en Europol blijft op zoek naar meer vermiste kinderen. De groep maakte ook gebruik van illegale chatrooms. Zo ook Engelse pedofiel ?Cox?. Via hem kwam de politie op het spoor van nog eens eenendertig kinderen. De jongste hiervan was twee maanden oud.
Kansen en gevaren
Chatten is niet zonder gevaren. Vele jonge kinderen wisselen gemakkelijk persoonlijke informatie uit, maar de persoon aan de andere kant van de computer is niet altijd wie hij zegt te zijn. Vaak passen deze mensen ook hun taal aan zodat ze niet door de mand vallen.?Pedofielen?maken gebruik van het internet om contact te leggen met kinderen.
Hoewel chat is geassocieerd met interactie tussen consumenten onderling, is het steeds meer ingezet als communicatiekanaal tussen bedrijven en hun klanten (B2C,?business-to-customer). Hiermee krijgt een bezoeker van een website direct en live ondersteuning. Dit in tegenstelling tot de?telefoon?of?e-mail. Onderzoek van TNO toonde aan dat het gebruik van chat op de?helpdesk?effici?nter is dan het gebruik van telefoon of e-mail. Ook binnen bedrijven gebruiken de chat steeds vaker om kennis tussen medewerkers uit te wisselen en bijvoorbeeld de?CEO?direct te laten praten met grote groepen medewerkers wereldwijd. Zeker wanneer medewerkers op veel verschillende locaties werkzaam zijn, is dit een effici?nte en goedkope manier om te vergaderen. Chat was ook wel bekend onder de namen IRC en Multi-User Dungeons (MUDs), en, maar ook in instant messaging programma’s kon je in chatgroepen meedoen zoals ICQ, MSN messenger en AOL instant messenger,
Rechercheur geeft antwoord in een chatbox
De Politie chat met jongeren over loverboys: er zijn veel vragen over aangifte doen en het is een extra middel om contact te maken.?Ik denk dat mijn vriendin in de ban is van een loverboy, wat kan ik het beste doen? Het is een vraag die gistermiddag meerdere keren voorbij kwam tijdens de eerste chatsessie op de nieuwe website http://vraaghetdepolitie.nl. Met de site, gericht op jongeren, hoopt de politie beter met hen in contact te komen.?We houden deze eerste chatsessie bij de politie RotterdamRijnmond, omdat deze veel kennis heeft van loverboypraktijken , vertelt medewerkster Renate van der Burg. Door anoniem in contact te kunnen treden bestaat de kans dat slachtoffers nu wel dingen aan de politie durven te vragen. Mochten de rechercheurs vermoeden dat er meer achter de vraag zit, dan kunnen zij een priv?-chat aangaan, en eventueel een onderzoek starten.?Internetrechercheur Maurice, gespecialiseerd in zaken rondom loverboys, zegt al tijdens deze eerste sessie een dergelijk geval te hebben. Ik ga hier morgen op mijn gemak even mee verder. We willen graag direct contact met slachtoffers, dit doen we sowieso al met socialmedia, zoals Twitter en Facebook, maar deze chat is weer een ander laagdrempelig middel.?Samen met collega Amber probeert hij zo uitgebreid mogelijk de vragen die worden afgevuurd te beantwoorden. Deze lopen uiteen van wat is het verschil tussen een loverboy en een lief vriendje? tot ik moest vijf jaar terug tegen mijn wil seks hebben, kan ik nog aangifte doen? Amber: We proberen zo goed mogelijk raad en informatie te geven, maar vaak moeten slachtoffers zelf de eerste stap zetten. Dat is vaak het lastige aan dit onderwerp.?Accepteer geen vriendschappen op Facebook en Hyves van mensen die je niet kent. Het kan een loverboy zijn.?Inloggen op de chatbox is sowieso anoniem, maar medewerkers van de politie kunnen daarnaast ook een priv?-gesprek aangaan met een deelnemer.
Politie als digitale vraagbaak
Tijdens de eerste chatsessie op http://vraaghetdepolitie.nl is het nog niet enorm druk, maar dat is volgens Renate van der Burg, medewerker van de site, niet erg. We gaan komende tijd meer bekendheid aan de site geven. Onder meer door middelbare scholen mee te laten werken. Wanneer er op een school iets heftigs is gebeurd, zoals een steekpartij, dan kan bijvoorbeeld de wijkagent plaatsnemen achter de computer om met de leerlingen te chatten. Het is voor het eerst dat de politie op deze schaal een aparte site met chatbox inzet om met jongeren in contact te treden. De regio Limburg Zuid doet dit al een tijdje op kleinere schaal. Nu tillen we het landelijk.
De eerste chatsessie wordt in Rotterdam gehouden, omdat daar veel expertise zit op het gebied van de aanpak van loverboy-praktijken. We kijken hoe goed dit uitpakt en gaan dan opzoek naar andere onderwerpen die bij jongeren leven, zoals alcohol, pesten, drugs en het verkeer. Vervolgens kijken we welke medewerkers van welk korps hier het best aan kunnen deelnemen.
Internationale voorbeelden
In het buitenland wordt chat ook gebruikt in de opsporing. Zo schoot een 19 jarige man uit Nebraska zichzelf dood terwijl hij in een videochat zat. Het bleek een ongeluk en niet een bewuste actie te zijn, maar toch werd onderzocht of het nu zelfmoord was of dat de webchat er iets mee te maken had. De politie monitoort chats ook om tieners van een zelfmoord te behoeden. Zo zijn op het laatste moment 12 mensenlevens gered door kordaat optreden van de politie. Maar natuurlijk worden vele andere misdaadvormen ook via chat georganiseerd.
In Piedmont moet een prominente dokter zich verantwoorden voor aanranding die hij via internet chats georganiseerd had, waarbij hij zich voordeed als een jong meisje. Ook andere mannen werden kort daarna gearresteerd op verdenking van illegale prostitutie. Sommige mannen zijn actief vanaf hun werk. Een man uit Springfield?was aan het chatten over “sexually explicit” content met een undercover agent en had het over perverse onderwerpen en liet zijn zaakje vervolgens over de webcam zien.?Een vader uit Ottowa bood zelfs zijn zoon van 7 aan voor sexuele diensten via een chatroom aan andere mannen.?Maar ook een ” rookie” agent uit New York (Suffolk) is gearresteerd voor sexueel getinte chats terwijl hij aan het chatten was met een “undercover” agent die zich als jong meisje voordeed (een zgn. “online sting operation”).
De politie surveilleert al enige jaren gerichter chatrooms af op jacht naar pedofielen. De Engelse politie werkt hierin samen met?Australi?, Canada and de Verenigde Staten om gezamenlijk de internet chat rooms te patrouilleren in een zogenaamde ” International Virtual Global Taskforce“?.
Maar ook andere vermeende delicten waarover wordt gekletst in chatrooms heeft de aandacht van de politie. Zo heeft de politie extra gepatrouilleerd bij de Jackson County school (Georgia) nadat eerder diverse mensen op internet chatrooms een schietpartij bespraken.
Bronnen: Wikipedia,?Metro(30 aug 2011), Metro (17 maart 2011,?Predators op pedoweb bij bosjes gearresteerd, Niels Rigter)
Politie 2.0 is er voor de mensen die willen weten wat web 2.0 betekent voor het werk van de politieman en politievrouw. In dit geval laten we gewoon de site zelf even aan het woord:?Op Politie 2.0 is informatie te vinden over Web 2.0. Deze informatie is te vinden in de vorm van blogs, discussies, video?s, links, foto?s, audio, boeken, documenten en presentaties. Wat betekent Web 2.0 voor de Politie? Wat zijn de uitdagingen? Kan de Politie er zijn voordeel mee doen? En hoe dan? Wat betekent het voor de informatieorganisatie? Wat betekent het voor politiemedewerkers? Wat betekent het voor burgers? Hoe kunnen Web 2.0 tools ingezet worden om de veiligheid te bevorderen van politiemedewerkers en van burgers? Hoe kan de huidige informatievoorziening verbeterd worden zodat deze aansluit op de toekomst? Hoe moet er om gegaan worden met beveiliging en privacy? Welke cultuur hoort bij Web 2.0? Dat zijn allemaal vragen met een open einde. Iedere bijdrage is welkom en kan veel betekenen. Iedereen maar dan ook iedereen wordt uitgenodigd om mee te denken en mee te praten. Vooral de inbreng van medewerkers die het werk doen midden in de samenleving is belangrijk om de informatievoorziening te laten aan sluiten op de dagelijkse praktijk. De informatievoorziening moet zo optimaal mogelijk het werk van elke politiemedewerker ondersteunen. Het gaat dus ook jou aan!?
In de nacht na Koninginnedag 1999 wordt de 16-jarige Marianne?Vaatstra verkracht en vermoord. De volgende ochtend wordt haar?lichaam in een weiland in Veenklooster aangetroffen. Nadat de politie?jarenlang vergeefs naar de dader van de moord heeft gezocht, wordt op?18 november 2012 de 44-jarige Jasper S. aangehouden. Hij bekent de?moord kort na zijn arrestatie.?Het onderzoek naar de moord is in een stroomversnelling gekomen?door een grootschalig DNA-verwantschapsonderzoek dat de politie?in de wijde omgeving rond Veenklooster organiseert. Aan het DNAverwantschapsonderzoek?ging een intensief etgevingstraject vooraf,?waarin onder meer het spanningsveld tussen maatschappelijke druk?en de eigen afweging om al dan niet mee te werken aan bod kwam. Uiteindelijk doet 89 procent van de mannen uit het gebied mee aan?het onderzoek, waardoor de dader uiteindelijk aan het licht komt. Waar?vlak na de moord de vinger naar het asielzoekerscentrum in Kollum?werd gewezen, blijkt de moordenaar uiteindelijk uit de eigen kring te?komen. Een 44-jarige Fries, geboren en getogen in het gebied, heeft de?moord die zoveel losmaakte op zijn geweten. Hij wordt op 19 april 2013?veroordeeld tot 18 jaar cel.
Mooi artikel in AD over techniek,tactiek en co-productie politie-OM-burgers-fam Vaatstra bij DNA onderzoek pic.twitter.com/wKOv6pEhtW
Feitenrelaas De moord op Marianne Vaatstra in 1999 heeft veel impact op de directe?omgeving. Een week na de moord nemen 20.000 mensen deel aan een?stille tocht in Zwaagwesteinde, het dorp waar Marianne vandaan komt.?Op dat moment vermoeden inwoners uit het gebied dat de dader onder?de asielzoekers uit een nabijgelegen tijdelijk asielzoekerscentrum moet?worden gezocht. ?Iemand uit Zwaagwesteinde moordt niet zo?, citeren?kranten dorpsbewoners, verwijzend naar de doorgesneden keel (bron: ?Een litteken dat pijn blijft doen?, Trouw, 24 november 2012). Op?een voorlichtingsbijeenkomst over het asielzoekerscentrum loopt de?spanning verder op. Het mondt uit in demonstranten die het college?van burgemeesters en wethouders van de gemeente Kollum met eieren?bekogelen. Dertien jaar lang lopen alle onderzoeken op niets uit. Het op de?plaats delict aangetroffen DNA blijkt niet te matchen met diverse?opgepakte verdachten. Zo gaan een Afghaan en Irakees van het asielzoekerscentrum?vrijuit. Het moordonderzoek wordt, mede gezien de?publieke commotie, een van de meest omvangrijke onderzoeken van?de afgelopen decennia. Ook misdaadverslaggever Peter R. de Vries?bijt zich vast in het onderzoek. Hij trekt vanaf het begin nauw op met Bauke Vaatstra, de vader van Marianne. In 2003 poogt hij met een kort?geding de staat te bewegen om een vrijwillig DNA-onderzoek onder?mannen in de buurt te organiseren. Het richt zich dan op alle mannen?tussen de 20 en 45 jaar die woonachtig zijn (geweest) binnen een?straal van 15 kilometer rond de plaats van het delict. Bij een dergelijk?grootschalig onderzoek zou het gaan om ongeveer 20.000 mannen.?Het verzoek wordt afgewezen (bron: vonnis in de zaak LJN: AA8273, rechtbank Leeuwarden (10/11/2000)).. Vanaf 2007 houdt de politie de coldcase opnieuw tegen het licht, mede?op basis van voortschrijdende DNA-technieken. De opmaat naar een?doorbraak komt in april 2012, wanneer een wetswijziging wordt aangenomen?die DNA-verwantschapsonderzoek mogelijk maakt.?In het DNA-verwantschapsonderzoek wordt gekeken of bij de onderzochte?personen het Y-chromosoom overeenkomt met het Y-chromosoom?dat op de plaats delict is aangetroffen. Het Y-chromosoom gaat over van vader op zoon. Dat betekent dat vaders en zoons over identieke?Y-chromosomen beschikken, maar ook broers en ooms en neven?aan vaderszijde. Door van een grote groep mannen een DNA-profiel te?maken, kan worden nagegaan in welke mannelijke lijn de dader zich?hoogstwaarschijnlijk moet bevinden. Het impliceert dat de politie daarmee?op het spoor van de dader komt, ook wanneer deze zelf niet meedoet?aan het onderzoek. Immers, als een broer, vader, zoon of (achter)?neef meewerkt aan het onderzoek, kan de politie op basis van aanvullend?onderzoek alsnog bij hem uitkomen. Op zaterdag 29 september 2012 start het grootschalig DNAverwantschapsonderzoek?dat door het Nederlands Forensisch Instituut?(NFI) wordt uitgevoerd. In totaal worden 8080 mannen uit de omgeving?van Veenklooster gevraagd vrijwillig DNA af te staan. Zij krijgen?vooraf een folder waarin de procedure wordt uitgelegd. Uiteindelijk bereikt het onderzoeksteam een opkomstpercentage van 89 procent. Van de opgeroepen mannen uit Zwaagwesteinde (het geboortedorp van Marianne) neemt maar liefst 96 procent deel aan het onderzoek. Ook melkveehouder Jasper S. uit Oudwoude doet mee aan het onderzoek. Nadat er een match is gevonden tussen zijn DNA en het DNA dat in 1999 is achtergelaten op de plaats delict, wordt hij op zondagavond 18 november 2012 gearresteerd. Zijn boerderij ligt een kleine drie kilometer van de plek waar Marianne Vaatstra in 1999 werd gevonden. Peter R. de Vries is de eerste die het nieuws ? via Twitter ? midden in de nacht wereldkundig maakt:128
BREAKING NEWS: 100 PROCENT DNA-MATCH IN MOORDZAAK MARIANNE #VAATSTRA!!!! ? Peter R. de Vries (@PeterRdeV) November 19, 2012
De volgende morgen licht Bauke Vaatstra, de vader van Marianne, de?arrestatie op Radio 1 toe: ?Je schrikt je rot, al had je het wel verwacht.?Ik ben blij dat we hem hebben. Onvoorstelbaar wat er door je heengaat.?Je denkt: dit kan niet want het is al dertien jaar geleden, nooit kwam?er iets.? (bron:?Radio 1 journaal, 19 november 2012).
De schok in het gebied is groot. De gemeenten Dantumadeel en?Kollumerland c.a. organiseren bewonersbijeenkomsten in Zwaagwesteinde?en Oudwoude over de aanhouding. Op de bijeenkomsten?zijn ook het Openbaar Ministerie en de politie aanwezig om vragen van?bewoners te beantwoorden.
Twee weken later, op 6 december 2012, bekent de gearresteerde?Jasper S. dat hij de moordenaar van Marianne Vaatstra is. Zijn advocaat,?Jan Vlug, maakt dit diezelfde avond bekend in een uitzending?van Nieuwsuur (Uitzending van donderdag 6 december 2012). Op 28 maart 2013 start onder grote belangstelling de?rechtszaak bij de rechtbank in Leeuwarden. Naast de zittingszaal zijn?nog twee zalen beschikbaar gesteld, zodat media en belangstellenden?de zitting via een videoverbinding kunnen volgen. In de strafzaak verklaart?Jasper S. dat hij Marianne niet kende en haar toevallig die nacht?was tegengekomen. Hij heeft Marianne onder bedreiging van een mes
het weiland in gedwongen. Op 19 april 2013 veroordeelt de rechtbank?hem tot achttien jaar cel voor de moord en verkrachting op Marianne?Vaatstra.
Analyse
Interessant om de voor ons zo vertrouwde Vaatstra-zaak door de ogen van media-logica terug te bezien http://t.co/KARETcS8hC
Maatschappelijke impact Met de bekentenis van Jasper S. werd de moord op Marianne Vaatstra?na 13 jaar opgelost. In de eerste jaren richtte de verdenking zich nog op?bewoners van het asielzoekerscentrum. Het asielzoekerscentrum lag?op ongeveer een kilometer van de plaats delict. In 2010 wees nieuw?onderzoek uit dat de dader, zowel via de vaderlijke lijn als die van de?moeder, van West-Europese afkomst moest zijn. Toch bleven volgens?Mathijs Euwema, van 1995 tot 2000 co?rdinator Vluchtelingenwerk?in Zwaagwesteinde en omgeving, velen ervan overtuigd dat de dader?een asielzoeker zou zijn. ?Zelfs nadat er al langer nadrukkelijke DNAaanwijzingen?waren dat de dader wel een westerse man moest zijn,?waren er veel mensen in Zwaagwesteinde en omstreken die ervan?overtuigd bleven dat de moordenaar een ?b?tenl?nner? was.? (?Dader was geen ?b?tenl?nner?, dat vraagt bezinning?, Trouw, 8 december 2012).?Hij?stelt dat het na de opluchting over de arrestatie tijd zou worden dat de gemeenschap in Zwaagwesteinde en Dantumadeel zou overgaan tot?serieuze zelfreflectie over wat er verder in die tijd is gebeurd. Toen het DNA-verwantschapsonderzoek startte sprak burgemeester?Aalberts van Zwaagwesteinde zich daarover positief uit. Hij zag het als?goed nieuws dat de wet deze nieuwe mogelijkheid bood. Volgens hem?werd de moord door het DNA-onderzoek misschien opgerakeld, maar?de moord op Marianne Vaatstra was eigenlijk nooit uit de gedachten?van de plaatselijke bevolking geweest. Dat werd beaamd door collegaburgemeester?Bilker van Kollumerland c.a., die in Trouw drie verklaringen?gaf voor de grote impact die de moord van dertien jaar daarvoor?heeft achtergelaten: ?Ten eerste: het meisje was vrij bekend. Populair, zo je wilt. Twee:?we hadden hier een asielzoekerscentrum met veel spanningen. Kijk,?Amsterdam heeft veel buitenlanders. Maar dit was hier nieuw. Zo?van, o, o, wat gebeurt hier. En natuurlijk de familie Vaatstra zelf. De?vader. Die heeft eraan getrokken en geduwd. Op de bekende W?ldenmanier.?Dus bleef het leven.? Bron:??Een litteken dat pijn blijft doen?, Trouw, 24 november 2012.
? Toen het in november 2012 tot een arrestatie kwam, gingen in Zwaagwesteinde?letterlijk de vlaggen uit. Er heerste in het dorp van de Vaatstra?s?vooral eens sfeer van opluchting, nu er na al die jaren eindelijk?een DNA-match was. Een paar kilometer verderop, in Oudwoude, waar?Jasper S. zijn boerderij had, werd de match anders beleefd. Enerzijds?werd ook daar gedeeld in de opluchting, maar tegelijkertijd heerste er?ook verslagenheid omdat het ???n van ons? was. Na de arrestatie werden?in zowel Oudwoude als Zwaagwesteinde bijeenkomsten georganiseerd,?waarin bewoners konden samenkomen om het nieuws te bespreken. Burgemeester Bilker gaf na afloop een korte terugkoppeling op de?bijeenkomst in zijn dorp. In de media vertelde hij dat hij vooral was?getroffen door het gevoel van saamhorigheid, omdat het dorp had aangegeven?om de familie van de verdachte heen te willen gaan staan (bron:?Uitzending Nieuwsuur van dinsdag 20 november 2012).
DNA- verwantschapsonderzoek Het verwantschapsonderzoek kende een hoge opkomst, terwijl er?vooraf enige scepsis over het nieuwe instrument was. Zo stelden onderzoekers?Van Kempen en Van der Staak dat ?het verzet mee te werken?wellicht nog groter (zal) zijn, nu het niet alleen om eigen belangen gaat?(die men goed kan afwegen omdat men weet of men de dader is en of?er andere redenen zijn om te weigeren), maar ook om die van verwanten??(Van Kempen & Van der Staak, 2013). Het opkomstpercentage van?89 procent zal ook hen hebben verrast.?Tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel voor?DNA-verwantschapsonderzoek hield ook het parlement rekening met?de (mogelijke) verstrekkende gevolgen alvorens het besloot met de?nieuwe wet in te stemmen. Zo stelde de minister van Veiligheid en Justitie in de Memorie van Antwoord aan de Eerste Kamer: ?Het element van vrijwilligheid behoeft grote nadruk, te meer daar??vrijwilligheid? onder druk van grote maatschappelijke onrust eventueel?afgedwongen kan worden, zo menen deze leden. (…) Met de?leden van de PvdA-fractie onderschrijf ik dat de derde in alle vrijheid?moet kunnen afwegen of hij wel of niet wil meewerken (…). Van?belang is dat voorkomen wordt dat de derde door grote maatschappelijke?druk zich gedwongen voelt om mee te werken en om die reden zijn toestemming verleent. Een dergelijke toestemming is ook?niet in het belang van de strafzaak, want een toestemming is niet?rechtsgeldig als de derde onder druk van de omstandigheden waarin?hij verkeerde, zijn toestemming aan het DNA-onderzoek heeft verleend?en zijn celmateriaal heeft afgestaan.? De minister gaf in dezelfde Memorie van Antwoord aan dat het belangrijk?is om de personen om wie het gaat goed te informeren. ?Informed consent is een duidelijke eis van de Wet bescherming persoonsgegevens?die ook geldt ten aanzien van het verlenen van vrijwillige?medewerking aan een DNA-verwantschapsonderzoek, in die zin?dat men voorafgaand aan de beslissing al dan niet mee te werken,?ge?nformeerd moet worden, ook over de mogelijkheid te weigeren.?Noch in de memorie van toelichting noch tijdens de parlementaire?behandeling tot nu toe, is volgens de leden van de fracties van de?SP, PvdA en GroenLinks duidelijk geworden hoe de regering dit gaat?aanpakken. Algemene voorlichting is naar de mening van deze leden?onvoldoende. Ook mondelinge voorlichting in een concreet geval is?naar de ervaring van de genoemde leden lang niet altijd voldoende:?mensen moeten de mogelijkheid hebben wat gezegd is nog eens?na te lezen en met anderen te bespreken. Het betreft immers een?zeer beladen beslissing. Emoties verhinderen vaak dat betrokkenen?in staat zijn alle aspecten van wat ze verteld is, goed tot zich?door te laten dringen. De leden van de fracties van de SP, PvdA en?GroenLinks vragen dan ook hoe de regering dit van plan is te gaan?organiseren. Specifiek vragen zij of er een folder komt.? Bron:?TK 2011-2012, 32 168, nr. C. Uiteindelijk kwam de minister van Veiligheid en Justitie, op verzoek?van leden van de fracties van SP, PvdA en GroenLinks, met de toezegging?een folder te ontwerpen. Onder meer SP-senator mevrouw?Quik-Schuijt was hem hier erkentelijk voor. ?Ik dank de minister ook?nog ? ik wil het hier zeggen voor de geschiedschrijving ? voor de toezegging?dat er een folder zal komen over het informed consent. Ik denk?dat het goed is om het thuis in alle rust nog eens te kunnen nalezen.? (bron: Handelingen EK 2011-2012, 32 168, nr. 7).?De brochure die de politie en het Openbaar Ministerie ontwierpen?werd toegestuurd aan de 8080 personen die werden gevraagd om in?het DNA-verwantschapsonderzoek te participeren. Op de voorpagina?van de brochure stond: ?DNA-verwantschapsonderzoek kan de moord?op Marianne Vaatstra oplossen.? De folder was te beschouwen als de?concrete uitwerking van het verzoek van de Eerste Kamer dat sprake?moet zijn van informed consent. Met andere woorden: de mannen die?in het onderzoek werden aangeschreven, behoorden de informatie te?krijgen die zij ?redelijkerwijs? nodig hadden om hun beslissing in vrijheid?te kunnen nemen. Vanuit deze context is het opvallend dat in de brochure een aantal?vrouwen aan het woord komt. Zij benadrukken het nut en de noodzaak?om mee te doen aan het onderzoek. Aangezien vrouwen zelf geen deel?uitmaakten van de onderzoekspopulatie is dat op zijn minst een ruime?invulling van het begrip informed consent. In de folder komt bijvoorbeeld?Emmie (getrouwd met Jan) aan het woord. Zij lijkt bij voorbaat uit?te sluiten dat haar eigen man de dader is en legt de focus op een soort??burgerplicht? om de familie van Marianne te ondersteunen. Zij stelt: ?De onderste steen moet bovenkomen. Ook voor de familie van?Marianne die al die jaren in onzekerheid leeft. Het moet fijn voor?hen zijn om te zien dat de bevolking meeleeft door mee te werken?aan dit onderzoek. Daarom vind ik dat Jan mee moet doen. Zelfs als?dat het risico meebrengt dat er misschien een ver familielid uitkomt?als dader.? De folder zet niet in op persuasieve communicatie en laat ook de keerzijde?van medewerking zien. Toch is de vraag gerechtvaardigd of de?maatschappelijke druk niet alsnog een stem heeft gekregen via dergelijke?opmerkingen van vrouwen. Zij stonden zelf immers niet voor?de ? soms lastige ? afweging om mee te doen aan het onderzoek, terwijl?door het parlement juist nadrukkelijk aandacht was gevraagd om?de beslissing vrij van maatschappelijke druk te kunnen nemen. De betrokkenheid van de vrouwen in het gebied moet niet worden miskend.?Maar het is wel de vraag of het passend is geweest om die insteek?in de folder door te laten klinken. Indachtig de discussie in de senaat?zijn dit lessen om voor een volgende keer dat een DNA-verwantschapsonderzoek?wordt gestart mee te nemen. Het is het resultaat dat telt,?maar de manier waarop het resultaat wordt bereikt verdient juist in dit?type onderzoek grote zorgvuldigheid. Zonder het DNA-verwantschapsonderzoek zou de moord hoogstwaarschijnlijk?onopgelost zijn gebleven. In diverse media leidt dit na de?arrestatie?ook tot de vraag of het de dader niet verweten kon worden dat?hij zich dertien jaar lang heeft stilgehouden. De rechtbank was daar?echter klip en klaar over in haar vonnis: ?Anders dan het Openbaar Ministerie is de rechtbank van oordeel dat?het feit dat verdachte zich in de afgelopen dertien jaar niet bij de politie?heeft gemeld, niet strafverhogend mag werken. Verdachte had?weliswaar door zijn stilzwijgen te verbreken een einde kunnen maken?aan de jarenlange onzekerheid waarin de familie van Marianne heeft?verkeerd, maar van het nalaten daarvan kan verdachte geen strafrechtelijk?relevant verwijt worden gemaakt. Het is immers een van de?beginselen van ons strafrecht dat niemand verplicht kan worden aan?zijn eigen veroordeling mee te werken; het nemo tenetur-beginsel.? Bron:?Vonnis in de zaak LJN: BZ7928, rechtbank Leeuwarden (19/4/2013).
Over papegaai op twitter gesproken. Verhaal over mogelijke tweelingbroer heeft toch ca 3 uur rondgedoold op internet. #vaatstra
Afronding
De moord op Marianne Vaatstra heeft dertien jaar lang op veel media aandacht?kunnen rekenen. Niet in de laatste plaats door Peter R. de?Vries, die vasthoudend was in zijn onderzoek en jarenlang bij het?Openbaar Ministerie bleef aandringen om nieuwe onderzoekswegen?in te slaan. Toen Jasper S. op 18 november 2012 werd gearresteerd,?beheerste het nieuws de hele dag de media. Journalisten spoedden zich?naar Zwaagwesteinde en Oudwoude, om daar de meningen en indrukken?te peilen. Het werd de bewoners soms te veel. Zoals een inwoner?van Oudwoude in NRC Handelsblad verzuchtte: ?De media hebben?bezit van Oudwoude genomen.? Bij het verlaten van de kerk veegde ze?de tranen uit haar ogen. ?Dat doet vr?selijk pijn.? Bron: ?Een geheim kun je hier niet lang bewaren?, NRC Handelsblad, 24 november 2012.
Het is de paradox?van de media. Enerzijds waren de media hard nodig om de zaak in de?belangstelling te houden, anderzijds ervaren betrokkenen bij de ontknoping?pas goed hoe intimiderend diezelfde media soms kunnen zijn.?Waar in Zwaagwesteinde de vlaggen uitgingen omdat de zaak was?opgelost, kwamen in Oudwoude de dorpelingen bijeen in een dubbel?gevoel van verslagenheid en opluchting. Ook daar een paradox. Maar?uiteindelijk overwon het saamhorigheidsgevoel. Tijdens bijeenkomsten?in de plaatselijke kerk toonden bewoners hun medeleven met de?familie van de verdachte. Het is tekenend voor de kracht van deze lokale?gemeenschap dat deze de familie van Jasper S. in de armen sloot. De?gezinsleden worden opgevangen door de veerkracht van het collectief.
Ontleend aan:?Lessen uit crises en mini-crises 2012, onderzoeksreeks Politieacademie (lectoraat crisisbeheersing i.s.m. NGB).?Auteur: Wouter Jong. redactie: Menno van Duin,?Vina Wijkhuijs,?Wouter Jong
Een kijktip is ook de uitzending van Argos TV Medialogica over de rol van de media bij de zaak Marianne Vaatstra, onder andere over het verdacht maken van asielzoekers:
?
Het besluit van premier Cameron om de Amerikaanse oud-politiecommissaris Bratton als adviseur straatgeweld aan te stellen, is bij de Britse politie?
We plaatsten eerder blogs over 
Deze 
