In Falcon Heights heeft de politie afgelopen woensdag een zwarte man doodgeschoten. Een dag eerder vond eenzelfde incident plaats.?Kort na de schietpartij startte de vriendin van het slachtoffer een livestream op Facebook. De vriendin zegt dat haar vriend ?zonder aanwijsbare reden door de politie is doodgeschoten?.?De politie zou de 32-jarige Philando Castile staande hebben gehouden om een kapot achterlicht. De politieagent in uniform vroeg om zijn rijbewijs, waarop Castile vertelde dat deze in zijn portemonnee zat. Op het moment dat hij het rijbewijs wilde pakken, werd er op hem geschoten. Hun dochter van 4 zat nog op achterbank…
?
De video van deze schietpartij laat Castile zien in een plas bloed. Volgens zijn vriendin schoot de agent hem vier of vijf keer in de arm. In de video is de agent te horen: ?Ik heb gezegd dat hij het niet mocht pakken. Hij moest zijn armen omhoog houden.? Een paar minuten nadat Castile aankwam in het ziekenhuis, zou hij zijn bezweken aan zijn verwondingen. De Facebookpagina is een tijdje?uit de lucht geweest, maar de video is inmiddels wijdverspreid (let op, de beelden kunnen heftig zijn).
Het?schietincident volgt op de eerdere schietpartij van dinsdag, waarbij een 37-jarige zwarte man in Baton Rouge werd doodgeschoten door de politie. Ook dat incident werd gefilmd en dat zorgde voor veel ophef. Dinsdagavond gingen zo?n tweehonderd mensen de straat op. Ze scandeerden ?black lives matter?, naar de naam van de beweging die protesteert tegen politiegeweld tegenover zwarte Amerikanen. De twee betrokken agenten zijn direct na het incident op non-actief gesteld. Een andere agente, Nakia Jones, reageerde op de incidenten met een vurige video.?
In Dallas namen een aantal sluipschutters agenten onder vuur tijdens een demonstratie tegen politiegeweld, dat juist naar aanleiding van de incidenten van Alton Sterling en Philandro Castile georganiseerd was. Ook die gebeurtenis was via een Facebook Live stream te volgen:
Wordt live streaming normaler?
“The revolution will be televised, but now online“. We blogden er eerder over, zoals in het blog “Burgers filmen politieoptreden steeds vaker. En agenten ook“. De Amerikaanse politie gebruikt al een tijdje bodycams zoals de Golden i-Police pro of de?Axon Flex?van Taser en zet de beelden na incidenten in sommige staten ook online.
Ook de Nederlandse politievakbond ACP was enige tijd?tegen dergelijke transparantie, terwijl de bodycam in Amerika al een tijdje enthousiast gebruikt wordt. Voorzitter Gerrit van der Kamp van de ACP vreest dat de camerabeelden ook tegen de agent gebruikt kunnen worden. Ook het Nederlandse kabinet heeft besloten om dit soort systemen niet in te voeren, omdat het de veiligheid niet vergroot, terwijl onderzoekers nog over elkaar heen buitelen met diverse resultaten:
Steeds meer burgers filmen ook juist zelf hun aanhouding of politieoptreden, wat online in veel gevallen discussies oplevert over normen en waarden. En de beelden geven natuurlijk ook vaak maar een deel van het verhaal.?Je kunt als burger op elke willekeurige smartphone zo’n?filmpje opnemen, maar er zijn steeds meer streaming apps zoals van Facebook. Ook zijn zelfs speciale apps voor ontmoetingen met de politie, zoals ACLU (American Civil Liberty Union) ?Police Accountability?-app die speciaal is ontwikkeld om de rechten van de burger te ondersteunen. Bijvoorbeeld bij een staandehouding.
Facebook reageerde als volgt op het gebruik van live video bij?gewelddadige incidenten:
We understand the unique challenges of live video. We know it?s important to have a responsible approach. That?s why we make it easy for people to report live videos to us as they?re happening. We have a team on-call 24 hours a day, seven days a week, dedicated to responding to these reports immediately.
The rules for live video are the same for all the rest of our content. A reviewer can interrupt a live stream if there is a violation of our community standards. Anyone can report content to us if they think it goes against our standards, and it only takes one report for something to be reviewed.
One of the most sensitive situations involves people sharing violent or graphic images of events taking place in the real world. In those situations, context and degree are everything. For instance, if a person witnessed a shooting and used Facebook Live to raise awareness or find the shooter, we would allow it. However, if someone shared the same video to mock the victim or celebrate the shooting, we would remove the video.
Omstanders – en soms slachtoffers – die zelf filmen
Meer dan twaalfhonderd mensen zagen onlangs hoe een 19-jarige Fran?aise een einde aan haar leven maakte. Ze sprong voor de trein. De toeschouwers stonden niet voor een spoorwegovergang of op het perron, maar keken live mee met de aangekondigde zelfdoding via Periscope, de livestreamingsdienst van Twitter. De Franse politie stelt een onderzoek in.
Het is niet de eerste keer dat er gruwelijke en/of strafbare gebeurtenissen via livestreaming apps te zien zijn. In april verscheen een Amerikaanse tiener voor de rechter omdat ze de verkrachting van een vriendin met behulp van haar smartphone uitzond. Op 9 mei arresteerde de Spaanse politie een jongeman die zichzelf livestreamde, terwijl hij 195 kilometer per uur reed – het dubbele van de toegestane snelheid.
Op 14 juni zegt een?man te handelen namens Islamitische Staat als hij een livestream start op?Facebook nadat hij in het Franse Magnanville een politiecommandant en zijn vrouw had?neergestoken.
Dan was er nog een vader uit de Amerikaanse staat Virginia die zijn spijbelende, 17-jarige zoon een lesje wilde leren. Hij livestreamde een ‘bokswedstrijd’ die hij met zijn zoon in de woonkamer had. De vader slaat de jongen in elkaar en dwingt hem aan het eind van de video excuses te maken aan zijn vrienden en docenten. Inmiddels is de vader gearresteerd en de jongen uit huis geplaatst.
In het nog jonge bestaan van livestreamen stapelen dit soort verhalen zich op. Eerder blogden we al over het gebruik van Periscope en andere streamingdiensten die worden gebruikt om geweld en andere incidenten vast te leggen. Opent deze nieuwste vorm van social media een doos van Pandora of zijn dit incidenten?
‘Excessen op internet zijn niet nieuw, maar met steeds geavanceerdere technologie wordt het makkelijker om over de schreef te gaan’, zegt Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek aan de Universiteit van Delft. ‘Er is een soort wedloop om aandacht gaande. Denk aan ‘happy slapping‘, een fenomeen dat al zeker tien jaar oud is, waarbij mensen anderen aftuigen, dat filmen en op internet zetten.’
‘We moeten als samenleving nadenken waar de grenzen liggen en hoe we die bewaken, want dankzij internet zijn sommige gevaarlijke fenomenen levensvatbaar en zeer besmettelijk.’
Het is ook niet de eerste keer dat een zelfmoordpoging live is uitgezonden. Een 21-jarige Canadees kondigde in 2013 op een internetforum aan dat hij van plan was zijn leven te be?indigen. Hij vroeg andere leden van het forum om een link waar hij zijn daad kon livestreamen.
Een forumgebruiker gaf gehoor aan zijn verzoek en faciliteerde dat 200 mensen live toekeken hoe de jongen pillen en wodka tot zich nam, om vervolgens zijn studentenkamer in brand te steken. Ze zagen ook hoe de student uiteindelijk gered werd door de brandweer.
Sommige gebruikers van het forum moedigde de jongen aan tijdens zijn zelfmoordpoging en trapten genadeloos na. ‘Gefeliciteerd, je hebt gefaald in een van de makkelijkste dingen in het leven’, bijt iemand hem op Facebook toe.
Censureren
‘De enige begrenzing van livestreamen komt van het strafrecht en goede smaak’, zegt Philip Brey, hoogleraar ethiek aan de Universiteit van Twente. ‘Wel moet vanuit het strafrecht duidelijk zijn waar de grenzen liggen. Een interessante vraag is hoe schuldig de kijkers zijn. Wanneer moedig je iemand aan om zelfmoord te plegen? Dat is nog te weinig voorgekomen om juridisch een grens te kunnen trekken.’
‘Er waren altijd mogelijkheden om uitingen op social media voor- en achteraf te censureren. Maar bij livestreamen wordt dat ingewikkelder, omdat de beelden bijna niet te screenen zijn zoals dat met tekst via sleutelwoorden gaat. En achteraf, tja, het is live.’
Dat mensen op internet veel radicalere dingen doen, komt volgens mediasocioloog Jan van Dijk van de Universiteit van Twente door een gebrek aan non-verbale communicatie. ‘Er is geen enkele nuance waardoor mensen online veel verder gaan dan op straat.’
‘We leven nu in een aandachtssamenleving. Door de oneindige stroom van berichten en informatie wordt het steeds moeilijker om op te vallen’, zegt Van Dijk. ‘Dat geldt voor zowel de verzenders als ontvangers van boodschappen. Tieners ontvangen verreweg de meeste berichten. En zij ondervinden ook de meeste problemen van wat ik ‘overcommunicatie’ noem’, zegt Van Dijk.
‘Het wordt vooral problematisch als een adolescent niet zo lekker in zijn vel zit. Digitale berichten hebben niet of nauwelijks nuance. Daardoor komt een online-opmerking veel harder aan dan een opmerking op het schoolplein.’
Documentairemaker Nicolaas Veul kan meepraten over de effecten van altijd online zijn. Hij ging samen met Tim den Besten het experiment Super Stream Me aan. De jongens wilden drie weken lang, 24/7, hun leven livestreamen. Ze draaiden naar eigen zeggen door en stopten het experiment vroegtijdig.
‘Livestreamen is niet per se slecht’, zegt Veul. ‘Het kan een mooie manier zijn om een verhaal te vertellen, of gebruikt worden als platform voor artistieke doeleinden. Maar wat mensen zich niet altijd realiseren is dat je in de digitale wereld een masker op zet. Je wordt een versie van jezelf waarvan je denkt dat die het meest gepast is voor een groot publiek. Daardoor leg je jezelf beperkingen op. Bij mij leidde dat tot ontzettend veel stress.’
Veul: ‘Ons experiment was extreem, maar de samenleving verhuist steeds meer naar een digitale omgeving. Mensen gedragen zich in het echt anders dan online omdat ze die gefilterde versie van zichzelf laten zien. Ik denk dat we meer moeten nadenken over de consequenties daarvan.’
Hype of radicale impact op samenleving?
Gaat live video sociale media en de samenleving radicaal veranderen? Of is het een hype die snel zal overwaaien? NRC Next schetste vijf scenario?s:
- Een privacy-nachtmerrie
Door de lancering van Live begint Facebook steeds meer te lijken op The Circle, het machtige technologiebedrijf en sociale netwerk uit Dave Eggers? gelijknamige roman. In dat boek brengt The Circle een livestreaming camera op de markt die al gauw leidt tot de ideologie dat mensen ?transparant? moeten worden: gebruikers hangen de camera permanent om hun nek omdat ze geloven dat als potentieel miljarden mensen met je meekijken, je sneller geneigd bent de juiste beslissing te nemen.
Ook Zuckerberg gelooft dat totale transparantie de wereld kan verbeteren. Hij schreef bijvoorbeeld dat de video van Reynolds aantoont hoe belangrijk het is om ?een open en verbonden wereld? te hebben.
In het boek eindigt het niet goed. De ideologie van The Circle cre?ert een surveillancemaatschappij waarin iedereen elkaar in de gaten houdt en het niet lang duurt voordat ook gedachten publiek bezit worden.
- Het einde van het geschreven woord
Tekst maakt op internet steeds vaker plaats voor video. Een voorbeeld van die ontwikkeling is het onder jongeren immens populaire Snapchat waarop gebruikers elkaar video-updates sturen in plaats van geschreven berichten. Ook grote nieuwsorganisaties als BuzzFeed, Vice en The New York Times investeren steeds meer in video.
Die transitie heeft twee oorzaken: jongeren kijken liever naar video dan naar tekst en adverteerders betalen er meer voor, omdat zij denken dat reclameboodschappen beter in beeld en geluid zijn over te brengen. Zuckerberg en zijn Europese chef Nicola Mendelsohn voorspellen dat we over vijf jaar alleen nog maar via videoboodschappen op sociale media communiceren.
- Facebook concurreert met televisie
Na een lange dag op kantoor, schopt u uw schoenen uit om eens lekker op de bank neer te ploffen en de tv aan te zetten voor een avondje Facebook. Zuckerberg maakt er geen geheim van dat hij van Facebook een videobedrijf wil maken dat precies weet waar de kijker (en adverteerder) behoefte aan heeft: een filmpje over de eerste stapjes van een kleinkind of het laatste bericht van uw favoriete nieuwslezer.
Geen wonder dat ook in Hilversum tv-makers er nerveus van worden. Wat als Facebook de rechten koopt van de Eredivisie? Geen ongegronde zorg: Twitter kaapte eerder tien American football-wedstrijden weg voor de neus van Facebook.
Ook video?s van online nieuwsbedrijven kunnen een bedreiging vormen voor bestaande tv-zenders. Vorige maand lekte uit dat Facebook voor 50 miljoen dollar exclusieve deals heeft gesloten met ruim honderd nieuwsorganisaties om live video voor het netwerk te produceren. Hoe lang duurt het nog voordat Facebook de volgende House of Cards uitzendt?
- De verkeerde mensen gaan livestreamen
De video van Reynolds was niet de eerste schokkende livestream op het platform en zal niet de laatste zijn. Nadat IS-sympathisant Larossi Abballa vorige maand een politieagent en zijn vrouw had neergestoken in een Parijse buitenwijk, zond hij beelden van de plaats delict uit op Facebook Live en spoorde kijkers aan zijn voorbeeld te volgen. Drie dagen filmde een man in Chicago zichzelf op Facebook toen hij tot schrik van zijn volgers plotseling werd neergeschoten. Eerder werden op Facebook en Twitter verkrachtingen, dodelijke schietpartijen en zelfmoorden live gedeeld.
Tot voor kort lag de verantwoordelijkheid voor wanneer het beeld op zwart gaat bij tv-omroepen, die een overzichtelijk aantal kanalen beheerden. Nu iedereen live kan uitzenden, krijgen techbedrijven als Facebook en Twitter die taak in de schoot geworpen. En zij lijken geen pasklaar antwoord te hebben op gebruikers die gewelddadig materiaal uitzenden (zie kader). Vooralsnog vertrouwen ze op kijkers die ongewenste streams melden, waarna ze uit de lucht kunnen worden gehaald. Maar met live-video is het kwaad dan al geschied. Gaat de horror die sommige gebruikers uitzenden zich tegen de platforms keren?
- Zelfs Facebook kan livestreamen niet populair maken
Livestreamen is populair, maar nog lang niet zo ingeburgerd als het versturen van een tweet of status-update. Kijk maar naar Facebooks interactieve kaart waarop alle live-uitzendingen van het moment te zien zijn. In een stad als Amsterdam zijn maar een paar livestreamers tegelijkertijd actief, de meesten hebben maar een handvol kijkers.
De reden? Het kan nogal saai zijn. De gemiddelde livestream wordt gemaakt door een wildvreemde die een langdradig verhaal vertelt waarvan je het begin hebt gemist. Het wordt pas interessant als een van je vrienden livestreamt of een professionele nieuwsorganisatie met berichtgeving komt waar je iets aan hebt.
Het dagelijkse leven is doorgaans betrekkelijk oninteressant. Daarom knippen tv-makers alle saaie onderdelen uit hun opnamen. Facebook mag dan wel voorspellen dat we over vijf jaar op geen andere manier communiceren, maar livestreaming kan tegen die tijd net zo goed zijn beland op het kerkhof van gesneuvelde tech-innovaties, omdat het te slaapverwekkend bleek.
Wraakporno
Volgens mediasocioloog Van Dijk ligt er een taak voor ouders en scholen om hierover met tieners in gesprek te gaan. ‘Maar de bedrijven die dit soort diensten aanbieden, moeten ook meer verantwoordelijkheid nemen. Als iemand bijvoorbeeld slachtoffer wordt van wraakporno kan ik ze zo uitleggen wat ze moeten doen. Ik zie zo’n uitleg niet prominent op Facebook staan. Sociale media moeten hun gebruikers gaan voorlichten over wat ze moeten doen als het misgaat. De redenering dat zij alleen een platform bieden, is te kort door de bocht.’
Een woordvoerder van Facebook zegt dat het bedrijf er alles aan doet om een open en veilige omgeving te cre?ren, onder andere door samenwerking met politie en justitie. ‘We erkennen en begrijpen dat er unieke uitdagingen aan livevideo zitten wanneer het aankomt op (online) veiligheid. De effectiviteit van het afhandelen van de eerder genoemde meldingen – live content die onze richtlijnen schendt – willen we ook verbeteren’, laat de woordvoerder weten.
Bronnen: De Volkskrant, De Morgen, RTV Noord Holland,?NRC Next.
