Auteursarchief: Arnout de Vries

Tussen hulp en hype: de inzet van opsporingsberichtgeving in ontvoeringszaken

PK66

De veiligheid van het slachtoffer is de belangrijkste overweging voor OM en recherche bij de inzet van opsporingsberichtgeving bij ontvoeringszaken. Het opsporingsteam maakt voortdurend een moeilijke afweging van risico?s tegen opbrengsten van het via (sociale) media en andere openbare berichten de hulp van het publiek inroepen. Die risico?s maken recherche en OM soms terughoudend. Terugvinden van het slachtoffer is dan ook een belangrijk overgangsmoment in het gebruik van opsporingsberichtgeving; v??r en n? dat overgangsmoment wordt het met een ander doel en op andere wijze ingezet. Dat concluderen onderzoekers? Yvette Schoenmakers, Jennifer Doekhie en Jaap Knotter in een onderzoek naar ervaringen van de politie met het inzetten van opsporingsberichtgeving in ontvoeringszaken. Dit deden de onderzoekers door acht Nederlandse ontvoeringszaken te bestuderen en te spreken met dertig respondenten van politie en justitie.

Opsporingsberichtgeving is een opsporingsmiddel in strafvorderlijke zin, waarbij via de media en andere openbare berichten de hulp van het publiek wordt ingeroepen, om voor het opsporingsonderzoek relevante informatie te verkrijgen.
Een belangrijke vraag in het onderzoek was met welk doel de berichtgeving wordt ingezet en in welke fase van het opsporingsonderzoek dit gebeurt. Ook is er gekeken naar de mogelijke risico?s en wat het middel heeft opgeleverd. Voor de politie begint een ontvoeringszaak vaak met een melding van een persoonsvermissing. Dit kan later een ontvoering blijken te zijn. Bij ontvoeringen kan gedacht worden aan een losgeldontvoering met winstoogmerk, ontvoering met ideologisch motief, ontvoering in het criminele circuit, relationele ontvoering (schaking), een ouder-kind ontvoering en ontvoeringen met een seksueel motief.

De belangrijkste overweging bij het al dan niet inzetten van opsporingsberichtgeving is de veiligheid van het slachtoffer. Andere overwegingen om al dan niet tot inzet over te gaan zijn de snelheid en het bereik van opsporingsberichtgeving, de privacy van de betrokkenen (proportionaliteit), in hoeverre er alternatieve recherchemiddelen inzetbaar zijn (in plaats van of juist in combinatie met opsporingsberichtgeving), welke tactische informatie er beschikbaar is, de nieuwswaarde van het bericht, of de zaak al door de media belicht wordt en het voorkomen van negatieve beeldvorming over de politieaanpak. Een reden om van opsporingsberichtgeving af te zien is vooral het risico dat de daders het slachtoffer wat zullen aandoen als er berichten in de media komen.
Uit de interviews blijkt dat de recherche en OM met name vanwege het veronderstelde risico voor het slachtoffer soms terughoudend zijn in het inzetten van opsporingsberichtgeving. terugvinden van het slachtoffer vormt dan ook een belangrijke ?knip? in het politieonderzoek. Opsporingsberichtgeving wordt v??r en n? dat overgangsmoment met een ander doel en op andere wijze ingezet. In de eerste fase van het onderzoek zijn de doelstellingen vooral het zoeken naar getuigen en/of informatie over het gebeurde. Na het vinden van het slachtoffer zijn er weer andere tactische doelstellingen, zoals een specifieke informatievraag betreffende bewijsmateriaal.? Uit de acht bestudeerde ontvoeringszaken is overigens niet gebleken dat opsporingsberichtgeving inderdaad een gevaar voor het leven van het slachtoffer oplevert. In de zaken waarin het slachtoffer overleed, gebeurde dit al voordat opsporingsberichtgeving werd ingezet.

De waarde van opsporingsberichtgeving is vooral gelegen in de snelheid waarmee een grote groep bereikt kan worden, of dat juist een zeer specifieke doelgroep kan worden aangesproken. Er wordt vooral een combinatie van verschillende middelen aangeraden. Sociale media worden in de praktijk als belangrijk middel gezien, waar nog meer gebruik van gemaakt kan worden. Opsporingsberichtgeving staat niet op zichzelf: het zal worden opgevolgd of gecombineerd met andere recherchemiddelen. Uit het onderzoek blijkt dat de opsporingsberichtgeving het meeste opleverde wanneer er een zeer concrete informatievraag gedaan werd, zoals betreffende een specifiek type auto met een bepaald kenteken.

Bron: Politie en Wetenschap

V – Verkrachting

? thinkstock.

Duizenden vrouwen van over de hele wereld hebben hun toevlucht tot Twitter genomen om te getuigen dat zij het slachtoffer van verkrachting zijn. Een feit dat ze niet aan de politie durven melden maar toch kenbaar willen maken omdat verkrachting niet door de beugel kan. Als overlevers willen zij vrouwen waarschuwen en overtuigen om te doen wat zij niet deden: de dader aangeven. Voor dames op Twitter zit er nu namelijk meestal niets anders meer op dan te getuigen via sociale media, voor de politie is het immers te laat. Daarom #BeenRapedNeverReported: omdat zwijgen ni?t helpt.

Als slachtoffer van welke misdaad dan ook word je aangemoedigd om te praten en te getuigen. Makkelijk gezegd… Want hoe praat je in godsnaam over een verschrikkelijke, beangstigende, emotionele en pijnlijke situatie? Je natuurlijke reflex dwingt je er vaak toe in een hoekje te kruipen en het zo te verwerken, als dat al ooit lukt. Voor veel slachtoffers is het opbiechten van die gebeurtenis aan de politie dus onmogelijk en blijft de dader vaak ongestraft. Om toch wat in het reine te komen met de gebeurtenis en het hele hoofdstuk op een of andere manier af te sluiten, getuigen moedige vrouwen nu op Twitter. Ook al staat Twitter niet veel letters toe, toch straalt er veel kracht uit de woorden van deze vrouwen.

Embedded image permalink

De hashtag werd gelanceerd door de Canadese journalistes?Sue Montgomery?van de?Montreal Gazette en?Antonia?Zerbisias die actrice Lucy DeCoutere een hart onder de riem wilde steken en hun eigen verhaal ook deelden. DeCoutere was de eerste vrouw die er openlijk voor durfde uitkomen dat ze aangerand was door?Jian Ghomeshi, een medewerker van de Canadese omroep. Na haar voorbeeld deden nog acht dappere vrouwen hetzelfde. Zerbisias moest verslag uitbrengen over het hele gebeuren en maakte door #BeenRapedNeverReported?heel wat los bij andere dames. “Als alle verkrachte vrouwen de schaamte achter zich laten en hun verhaal delen, zal er geen taboe en stigma meer zijn”, liet Zebisias weten.

Lees even de hartverscheurende getuigenissen:

BEEN RAPED NEVER REPORTED
Bronnen: HLN, Huffington Post

Ready2Help

Op zaterdag 1 november 2014 lanceerde het Rode Kruis Ready2Help. De noodhulporganisatie bereidt zich met dit nieuwe burgerhulpnetwerk voor op de grootste rampenoefening in haar geschiedenis.

In februari 2015 wil het starten met een omvangrijk project dat ertoe moet leiden dat burgers snel kunnen worden ingeschakeld als zich een grote ramp voordoet.?Doel van de oefening is te zien of het oproepsysteem via Ready2Help werkt en op welke manier mensen gehoor geven aan de oproep. De rampenoefening vindt gedeeltelijk online plaats: de Ready2Help-ers zullen via sociale media moeten aangeven dat zij de oproep hebben ontvangen en dit met een virtuele actie bevestigen. Voor het praktische deel van de rampenoefening krijgt een aantal mensen de vraag om zich zo snel mogelijk te melden op een Rode Kruis-locatie ergens in het land. Mensen die willen helpen in het geval van grote rampen of calamiteiten kunnen zich alvast?aanmelden.

“De oefening zal uitgaan van een rampenscenario waarbij grote groepen mensen getroffen worden en er op verschillende manieren hulp geboden moet worden”, meldt het Rode Kruis. Mensen die zich hebben aangemeld voor het project worden via sms opgeroepen. Hen wordt gevraagd aan te geven of zij op dat moment inzetbaar zijn.

Het netwerk van opgeleide en getrainde noodhulpvrijwilligers wil het Rode Kruis gaan versterken met behulpzame burgers. De noodhulporganisatie is van plan deze nieuwe helpers op te roepen bij grote rampen en calamiteiten, als aanvulling op de hulpverlening van reguliere hulpdiensten. Voor Ready2Help zijn geen eerstehulpverleners nodig, maar burgers die in actie willen komen bij een noodsituatie. Met praktische hulp als zandzakken vullen, opvang en vervoer van mensen of tolken in een vreemde taal bijvoorbeeld. Wie zich aanmeldt voor Ready2Help krijgt op het moment van een noodsituatie een oproep per sms met de vraag of hij op dat moment inzetbaar is.

Naar Oostenrijks voorbeeld

Ready2Help is opgericht naar een voorbeeld van het Oostenrijkse Rode Kruis, dat met Team ?sterreich meer dan 35.000 extra mensen kan oproepen om te helpen bij een ramp of calamiteit. Helpers van Team ?sterreich zijn sinds 2006 succesvol ingezet bij onder meer grote ongelukken, overstromingen en zoekacties naar vermiste personen.

Bronnen: Nu.nl, RodeKruis

 

App: KopieID

kopieID
Als je een hotelkamer reserveert, of wanneer je een telefoonabonnement koopt: je wordt vaak gevraagd om een kopie van je paspoort. Kwaadwillenden kunnen met gegevens van jouw identiteitsdocument makkelijk fraude plegen. Hoe voorkom je misbruik?
De Overheid heeft nu een app gelanceerd?waarmee gebruikers een veilige kopie van hun identiteitsbewijs kunnen maken.
De app heet KopieID (iOS,Android,?Windows Phone) en hiermee?kun je??een identiteitsbewijs inscannen en en vervolgens bewerken om de kopie beter te beschermen tegen identiteitsfraude. Zo kun je de?gevoelige informatie, zoals het burgerservicenummer, doorstrepen en er een datum en bestemming aan toe te voegen, zodat de kopie enkel bruikbaar is voor de ontvanger.
iPhone schermafdruk 1iPhone schermafdruk 2iPhone schermafdruk 3iPhone schermafdruk 4iPhone schermafdruk 5

Vervolgens is het document direct te versturen vanuit de app, bijvoorbeeld per mail, of op te slaan op de telefoon of tablet zelf. ?De KopieID-app maakt onderdeel uit van een voorlichtingscampagne van het ministerie van Binnenlandse Zaken om identiteitsfraude tegen te gaan.

Wil je weten hoe het werkt? Bekijk dan onderstaande video:

In het TV programma Radar gaf minister Plasterk van Binnenlandse Zaken uitleg:

Bronnen: Nu.nl, Radar

App: Samaritans Radar

radar3

De Britse hulporganisatie voor su?cidale mensen Samaritans heeft een app ontwikkeld die tweets analyseert op mogelijke su?cidale gedachten. Wie de app installeert, krijgt bericht als een van de mensen die zij volgen, zo?n bericht plaatst.

De mentale gezondheidsproblemen van de Britse jeugd is zorgelijk, en social media wordt aangewezen als facilitator. Zelfmoord is doodsoorzaak?nummer 1 onder mannen tot 35 jaar. Naar schatting hebben bijna 10% van de jongeren tussen 5 en 16 erkende?mentale gezondheidsproblemen.

De app komt in actie als tweets woorden als depressed, help me, hate myself en dergelijke bevatten. Het is daarna aan de persoon die de app geinstalleerd heeft, om te beoordelen of de twitteraar inderdaad su?cidaal is en om actie te ondernemen. Volgens de makers is de app nog niet in staat om de betekenis van een tweet voor honderd procent te vangen. ?Sarcasme is lastig in algoritmes te vangen, door de feedback van gebruikers hopen we de dienstverlening te verbeteren?. Samaritans belooft verder discretie. ?De personen die je volgt op Twitter weten niet dat hun volgers zich hebben aangemeld voor de app?.

radar2

Er zijn wel zorgen over inbreuk op de privacy

Bronnen: Copsincyberspace, The Guardian, SamaritansRadar

Project X feest? Daar is nu een app voor: KickOn

party kick on app dancing crowd people

Binnenkort een Project X Feestje? Daar is nu een app voor. De app KickOn (nu nog alleen?iOS) is al erg populair down under, waar Project X feesten destijds ook als een van de eerste werden georganiseerd. Niet verwonderlijk, want de app is ontwikkeld door een ondernemer uit Sydney, Charles Stewart. De app wordt al in de volksmond de “Tinder foor feestjes” genoemd en is het antwoord op de lockout wetgeving die in Australi? van kracht werd om feestjes en partijen die via social media georganiseerd werden een halt toe te roepen. Stewart stelt:”Verantwoordelijke volwassen mensen die graag een feestje willen worden kinderlijk door de overheid naar huis gestuurd bij een feestje dat in andere landen pas net op gang zou komen”.
In KickOn kunnen gebruikers zelf een profiel aanmaken en feestjes aanmaken en vrienden en vreemden daarvoor uitnodigen. Ook kunnen ze verzoeken om te mogen komen op een feestje van een ander. Zowel de gastheer als de feestgangers kunnen middels de app ook beoordeeld worden op hun gedrag.
kickon-app-337x600
Toch kopten de kranten sensationeel. De Syndey Morning Herald?waarschuwde voor het effect onder jongeren en verwees naar het uit de hand gelopen feest van Corey Worthington?uit 2008 met 500 feestgangers waar de film Project X op is gebaseerd:

De politie waarschuwde alvast dat zij de app ook zullen gebruiken om dat soort feestjes de kop in te drukken. De nieuwe wetgeving moet daarbij helpen, die de overheid in staat stelt “gewelddadige activeiten” te voorkomen.

Stewart vind het allemaal overdreven:”Ze hebben een zeer conservatieve blik op de zaak. ?Wij willen alleen maar exclusieve private feesten vindbaar en toegankelijk maken. Waarom zou een 17 jarige niet kunnen afspreken met een 19 jarige, zeker als het feest niet gericht is op het drinken van alcohol? Wij bieden juist opties in de app om gewelddadige ladingen bij feesten te melden. Ongepaste inhoud die gedeeld wordt in aanloop van het meest kan eenvoudig gemeld worden.”

” Dat de politie mee gaat kijken is niet het beoogde doel van de app, het is zelfs verrassend te noemen dat ze die uitspraken doen. Meestal is het zo dat als de politie iets zegt over verkeerd gedrag, zoals “niet springen” ?vraagt de menigte meestal ” hoe hoog?”. Meestal heeft het zelfs een aanzuigende werking doordat het aandacht geeft in de pers, dus zo’n slecht idee is het misschien niet. ?KickOn is vooral bedoeld om de uitnodigingen van feesten beter te managen, beter dan Facebook nu doet, dus we hopen dat de politie het initiatief juist steunt.”

Op de vraag of KickOn niet bang is dat ze aangeklaagd gaan worden, net als AirBnB dat werd toen een flat in New York?als orgieplaats werd gebruikt, antwoord Stewart:”Ja, daar hebben we nauwkeurig naar gekeken. ?KickOn kan tenslotte best gebruikt worden voor orgies, maar dat terzijde. We hebben een privacy beleid en gebruikersvoorwaarden, maar wij zijn uiteindelijk niet verantwoordelijk voor het gedrag dat mensen vertonen op de locaties van dergelijke bijeenkomsten.”

iPhone Screenshot 1iPhone Screenshot 2

Bronnen: TheNewDaily, IntheMix, ToneDeaf, 3News

Gamergate

gta-v-big

Een spel als?”GTA 5″ kent al lange tijd veel controverse. Kan het leiden tot geweld? Onder andere?ISIS maakt er gebruik van?om te recruteren.

Binnen korte tijd zijn drie vrouwen uit de game-industrie ondergedoken. Wat is Gamergate nu eigenlijk?

Brianna Wu maakt iPhone- games. Op een dag plaatste ze een paar plagerige plaatjes over boze gamers op Twitter. Een paar dagen later moest ze onderduiken.
Dat gamers rancuneus zouden reageren was te verwachten. Maar de situatie escaleerde toen hackers het adres en andere persoonlijke informatie van Wu op internetfora verspreidden. Een?fenomeen dat onder internet trollen bekend staat als Doxing. Niet lang daarna ontving Wu een concrete doodsbedreiging.

brianna wu
Binnen korte tijd zijn er nu drie vrouwen uit de game-industrie ondergedoken.

Gamemaker Zoe Quinn moest haar huis in augustus verlaten na bedreigingen van verkrachting en moord. Feministe en blogger Anita Sarkeesian zei vorige week een lezing af, nadat iemand had gedreigd een bloedbad aan te richten op de de Utah State University waar ze zou spreken. Sarkeesian maakte meerdere YouTube-filmpjes over seksisme binnen games.

De bedreigingen zijn de uitwassen in een internet-discussie over gamecultuur die al twee maanden woed, onder de hashtag ‘GamerGate‘. Betrokken gamers zeggen dat ze de integriteit van gamejournalisten aan de kaak willen stellen. Zij zouden de ontwikkelaars van alternatieve (of ‘feministische’) spellen voortrekken in hun recensies. Anderen zien in de GamerGate-beweging vooral een aanval op vrouwen in de game-industrie.

NRC Handelsblad geeft beknopt antwoord op vijf vragen over deze gamestrijd:

1 Wie zitten er achter GamerGate?
Dat is lastig te zeggen. Sommige gamers maken zich zorgen over de nauwe banden tussen journalisten en ontwikkelaars. Maar tussen tussen de ‘gamergaters’ zitten ook mensen met minder nobele bedoelingen: vrouwenhaters en complotdenkers met bizarre theorie?n. Zo zouden feministen zichzelf bedreigen om de GamerGate-beweging verdacht te maken.
De discussie vindt grotendeels plaats op Twitter. Maar ook in de minder bekende?hoekjes van het internet, zoals de anonieme internetfora 4Chan en 8Chan, is GamerGate het gesprek van de dag. Het zijn de plekken waar adressen van journalisten en ontwikkelaars worden gelekt en lastercampagnes voorbereid.

Het Amerikaanse tijdschrift Forbes noemt GamerGate de IS van de computerspelletjeswereld en de FBI bemoeit zich er nu ook mee. In eerste instantie begon de beweging als een clubje dat vindt dat de ethiek in de computerspelletjesjournalistiek te wensen over laat. Maar eigenlijk is het gewoon een uitlaatklep van boze, blanke mannen die maandenlang alles en iedereen die een vooruitstrevend geluid laten horen op een heel nare manier lastigvallen, aldus Forbes.Een leider is er niet.

2 Hoe begon GamerGate?
Niemand weet precies meer hoe het begon. Seksisme tegen vrouwelijke gameontwikkelaars is niet nieuw. Maar de vlam sloeg in de plan op een blog, eind augustus. Toen werd gamemaker Zoe Quinn zwartgemaakt door haar ex-vriend Eron Gjoni. Quinn zou tijdens hun relatie met gamejournalisten zijn vreemdgegaan, in ruil voor positieve recensies voor haar spellen.
Diezelfde maand bracht Quinn de game Depression Quest uit. Het is een verhalend spel waarbij je in de huid kruipt van iemand met depressie. En nu kwam, volgens de gamergaters, ineens naar buiten dat Quinn en journalisten op de meest banale wijze samenspanden om deze game te promoten: seks voor aandacht.
Nu er drie vrouwen met de dood zijn bedreigd, is het moeilijk om de beweging los te zien van de discriminatie van vrouwen. ,,Wie #gamergate steunt, steunt impliciet het intimideren van vrouwen”, tweette de bedreigde Anita Sarkeesian gisteren.

3 Is discriminatie van vrouwen nieuw in de game-industrie?
Nee. De gamewereld wordt gedomineerd door mannen. Discriminatie is een terugkerend probleem. Toen gamejournalist Samantha Allen in juli, nog v??r GamerGate, kritieke uitte op een gamesite vanwege het grote aantal mannelijke recensenten, werd zij lastiggevallen tot ze zich terugtrok uit de journalistiek. Weggepest.
Een tweet van de bedreigde Brianna Wu maakt duidelijk hoe gespannen de verhoudingen zijn: ,,Mijn grootste angst is dat dit de nieuwe status quo zal zijn voor vrouwen die games ontwikkelen”.
Steeds meer vrouwen gamen: 48 procent van de gamers is vrouw, volgens een rapport van de Entertainment Software Association. Er zijn veel meer volwassen vrouwen die gamen (36 procent) dan minderjarige jongens (17 procent) – de traditionele doelgroep. Vrouwen gebruiken vaak wel een mannelijk pseudoniem, om niet te worden lastiggevallen.

4 Zijn alleen vrouwen doelwit?
Vrouwen krijgen het het zwaarst te verduren, maar ook de mannen die het opnemen voor vrouwen moeten het ontgelden. In de woorden van de gamergaters zijn dat ‘social justice warriors’, moraalridders.

Lara Croft
5 Waarom reageren de gamers zo heftig?
Volgens sommige commentatoren gaat het debat in de kern niet over vrouwen of journalistiek, maar is het een cultuurslag tussen innovatieve gamebouwers en conservatieve gamers.
De game-industrie emancipeert. Steeds meer mensen – mannen ?n vrouwen – maken spellen over onconventionele onderwerpen zoals depressie of verlies. Dat past niet bij het beeld dat traditionele gamers van games hebben. Het bestaan van deze alternatieve games is een bedreiging voor hun identiteit.
,,Gamers zijn voorbij”, schreef de Britse gamejournaliste Leigh Alexander in een veelbesproken artikel. ,,Dat is waarom ze zo kwaad zijn.” Gamergaters hebben haar portret onlangs in een foto van een nazipartij gefotoshopt.

‘De politie is net geweest. Man en ik gaan naar een veilige plek.’ Dit bericht plaatste Brianna Wu onlangs op Twitter, nadat een anonieme twitteraar haar woonadres bij de stad Boston had onthuld en haar en passant bedreigde. Nu was Wu de dreigementen wel gewend, maar de combinatie met haar adres deed haar schrikken. “Laat het glashelder zijn: ik ben bang geworden door de doodsbedreigingen,” zegt ze.

Want waar heeft Wu die dreigementen aan te danken? De simpele versie: ze is vrouw, ze maakt met succes computerspelletjes met veel vrouwelijke karakters en ze maakt zich sterk voor een verbeterde positie van vrouwen in de door mannen gedomineerde computerspelletjeswereld. Die vooruitstrevendheid wordt haar door een uiterst conservatieve stroming in de gamewereld, GamerGate, niet in dank afgenomen. Zo’n?76 procent van de banen in de computerspellenwereld wordt ingenomen door mannen.

Een tegenstander van Wu opende op Twitter een account met de naam ‘Death to Brianna’ – dood aan Brianna. Het account is verwijderd, de dreigementen die erop geuit werden zijn ernstig. ‘Je hebt een waardeloos spelletje gemaakt. Niemand die het erg vindt als jij doodgaat,’ is nog een van de mildere dreigementen. Maar er staat ook op dat ze verkracht zal worden, dat als ze kinderen heeft die ook hun leven niet zeker zijn. En dan: ‘Weet je wat, bitch. Ik weet waar je woont. Jij en Frank wonen aan…’ Toen was voor Wu de maat vol.

Een analyse van het Twitterverkeer van zo’n 300.00 tweets (of bekijk een grotere versie met namen). Links staan pro-Gamergate mensen, rechts anti. Elk stipje is een persoon en zo zie je dat ook veel personen niet verbonden zijn in de discussie. In het midden zie je slechts een paar mensen die verbonden zijn met beide kampen, maar verder staan ze recht tegenover elkaar.

gamergate1

Ook de Gamergate groep verdedigt hun opinie en gedrag, omdat zij vinden dat de gamerswereld de verkeerde kant op gaat. Zie bijvoorbeeld onderstaande poster:

Image preview

Bronnen: NRC Handelsblad (20 okt 2014), Het Parool (18 okt 2014), AD, Wikipedia, TheGuardian, Medium, IB Times

Van digitaal kijken naar begrijpen en ingrijpen

NVCB2014

De vijfde editie van het Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing gaat in op maatschappelijk onrust. Afgelopen zomer werd duidelijk hoe zeer onze nationale veiligheid is verbonden met internationale ontwikkelingen en de internationale veiligheid. De ramp met de MH17, de oplaaiende oorlog in Gaza, de dreiging van ISIS en de uitbraak van Ebola: allemaal voorbeelden van transboundary crises: crises over de grens met, soms grote, nationale impact.

Maatschappelijke ontwrichting

Er zijn veel gebeurtenissen die tijdelijk of plaatselijk onrust veroorzaken, maar wanneer raakt dat onze nationale veiligheid? Bij sommige van bovenstaande voorbeelden is dat duidelijk, maar hoe schat je het verloop van de onrust binnen onze samenleving naar maatschappelijke ontwrichting in? Welke factoren spelen een rol en welke indicatoren zijn er? En welke rol spelen sociale media bij het vertalen van de gevoelens van individuen naar mogelijke actie door velen? En leidt aandacht, bijvoorbeeld voor jihadisme of ISIS, per definitie tot maatschappelijke onrust over de toegenomen dreiging? Op dit soort vragen wordt in het nieuwste Magazine nationale veiligheid en crisisbeheersing ingegaan.

Van digitaal kijken naar begrijpen en ingrijpen

kijken

Figuur: om slim te kunnen zenden, vragen of interacteren op social media is slim kijken cruciaal

De kracht van social media is in de afgelopen paar jaar explosief?toegenomen terwijl we het nog maar nauwelijks effectief (kunnen)?gebruiken in onze aanpak om misstanden en onrust te voorkomen.
Aanhang voor ISIS wordt gerekruteerd, amateurs speuren mee bij de?Boston Marathon en de MH17, en natuurlijk Project X waarmee het?allemaal begon. Wouter Jong, adviseur bij het Genootschap van?Burgemeesters, noemde Project X Haren destijds treffend een ?Perfect?Storm?: een samenloop van omstandigheden waarin diverse zaken?achtereenvolgens misgingen. Het was in ieder geval een goede?wake-up call als inkijkje op enkele invloeden van social media.

Veiligheidsdiensten hebben zich sindsdien moeten aanpassen aan?een nieuwe werkelijkheid waarin de digitale wereld direct impact?heeft op de werkelijke wereld. Waarin social media soms zelfs?dominant zijn in het cre?ren van een (on)werkelijke situatie. Toch?blijft het beeld bestaan dat de kracht van social media nog te vaak?over- of onderschat wordt. Want was het afzetten van de stad?Arnhem na een nieuwe Project X dreiging echt nodig? Of het sluiten van de scholen in Leiden na een klein berichtje op 4Chan waar per?dag 1 miljard grappen gemaakt worden? En worden de social media?strategie?n van de Islamitische Staat (IS) echt op waarde geschat??We letten nu online wel meer op, maar snappen we werkelijk wat?we zien? Een effectieve aanpak, in zowel de echte als virtuele?wereld, is alleen mogelijk door dit nieuwe krachtenveld goed te?begrijpen.

4chanthreat

Effecten op sociale onrust
De kennispublicatie van Politie & Wetenschap ?Sociale media:?factor van invloed op onrustsituaties?? (2013) beschrijft een aantal?incidenten waaruit blijkt dat de impact van social media op
veiligheidsprocessen en sociale onrust buitenproportioneel groot?kan zijn. Een incident klein houden is bijna niet meer te doen en?grotere incidenten leiden al snel tot (inter)nationale bemoeienis en
rumoer dat vooral aanhoudt als ethische of complexe dilemma?s?een rol spelen.

Denk bijvoorbeeld aan de onrust die online en in de echte wereld?werd veroorzaakt na de overval in Deurne, gekoppeld aan de?discussie over zowel het noodweer van de eigenaresse van de?juwelierszaak als de jongere daders, kort na de anti-Marokkanenuitspraak?van Geert Wilders. Denk aan de ?kopschoppers van?Eindhoven? met het debat dat loskwam over het door justitie
prijsgeven van de volledige beelden en het risico op eigenrichting.?En zelfs de gestrande potvis ?onze Johannes? gaf landelijk maatschappelijke?commotie, iets dat we vaker zien bij dierenleed, zoals
ook in het geval van de ponypletter of de recente jacht op de?paardenmishandelaar. En wat te denken van sociale onrust in?kleinere kringen, zoals seksueel getinte foto?s en video?s die?schoolkinderen digitaal verspreiden. Met slechts een druk op de?knop zijn sexting foto?s of filmpjes onder een grote groep verspreid.?Slachtoffers en hun omgeving, maar ook politie en justitie weten?zich nog slecht raad met deze nieuwe en extreme vormen van?pesten, smaad of laster.

leiden scholen

Consumeren wordt coproduceren
De herdenking van 9/11 herinnert er aan hoe de live televisiebeelden?ons destijds raakten. Vandaag de dag spelen social media een veel?ingrijpender rol dan de televisie destijds deed. Het medium is
ongefilterd, genetwerkt en interactief, waardoor je altijd wel?iemand kent die betrokken is en voor je het weet word je erin?gezogen. Je bent geen passieve lezer van het nieuws meer, maar?doet mee. De protesten over de doodgeschoten Michael Brown in?Ferguson brachten wereldwijd rassenstrijd en politiegeweld tegen?burgers onder de aandacht. Deze voorbeelden laten een ongekend?volume en snelheid zien, maar zorgen door de ongezouten en soms?heftige beelden ook voor veel maatschappelijke onrust: Twitter??ontploft? en ook traditionele media buitelen over elkaar heen met?diverse gezichtspunten, in de strijd om de beste ?scoop?. De effecten?zien we in de werkelijke wereld: demonstraties en tegendemonstraties,?groepen die elkaar opzoeken, ramptoeristen die voor hinder?kunnen zorgen en bovendien als een katalysator kunnen werken?voor (social) media berichtgeving. En daarmee komt de cyclus pas?echt op gang…

De onrust ontstaat omdat het vaak actuele maatschappelijke?thema?s betreft waar diverse groepen in de samenleving verschillende?meningen over hebben, waarin de grenzen van ethiek,?wetgeving of procedures onduidelijk zijn. Een maatschappelijk?debat waarvan het goed is dat het gevoerd wordt, maar dat wel?gevoerd wordt in het heetst van de strijd: waar de politie, het OM en?de rechter nog in moeten handelen terwijl er in de politiek al?Kamervragen gesteld worden. Confrontaties met de gevestigde orde?worden opgenomen en direct online gedeeld om een eigen verhaal?te vertellen. En het acht uur journaal komt diezelfde avond eigenlijk?met ?oud? nieuws.

Slim kijken, slim duiden
Social media bieden een thermometer voor het sentiment in de?samenleving: is het druk, rustig, hoe is de sfeer, is er onrust, zijn er?geruchten? Door slim te kijken en professionals te laten duiden wat
er op social media gebeurt, kan sociale onrust in een vroeg stadium?gesignaleerd worden. Professionals slagen er steeds beter in feiten?van fictie te onderscheiden, maar het is een rat race. Zowel onschuldige?tieners als internet trollen, raddraaiers en extremistische?groeperingen, ja zelfs hele regimes, is er alles aan gelegen om ?hun??verhaal kracht bij te zetten. Project X Haren toonde niet alleen de?kracht van social media in het mobiliseren van mensen, maar ook?het effect van zorgvuldig geplande ?geruchten? werd pijnlijk?duidelijk. Het bewust verzonnen bericht over een meisje dat
zogenaamd was doodgedrukt leidde tot veel onrust en druk op de hulpdiensten. En hoe scheid je kaf van koren bij bijvoorbeeld de duizenden online doodsbedreigingen per dag, waarvan er misschien maar ??n serieus is?

begrijpen

Digigeren: slim ingrijpen
Wat kunnen politie en justitie doen bij digitale onrust? ?Digitale?daden? zijn doorgaans in een fractie van een seconde gepleegd,?bijvoorbeeld een aanstootgevende foto delen, een Project X?uitnodiging ?liken?, een hoax onbewust doorsturen. De relatief kleine?handeling maakt grote politie-inzet gevoelsmatig buitenproportioneel.?Daarnaast maakt het grote aantal (vaak onbedoelde) overtredingen
het onmogelijk voor politie en justitie om alle overtreders?op te sporen en te vervolgen. Bovendien leidde grote politie-inzet?bij ?veroorzakers? van sociale onrust al meermaals tot maatschappelijke
discussie, maar niks doen ook. Voorstanders van ?vervolgen??juichen politie-inzet toe: ?Afzenders van digitale doodsbedreigingen?moet een halt toegeroepen worden?. Tegenstanders willen dat
politie-inzet wordt gericht op substanti?le bedreigingen: ?Die tiener?zou die doodsbedreiging nooit uitvoeren?. Beide sterke argumenten,?wat de discussie alleen maar lastiger maakt. Deze maatschappelijke?discussie toont het gebrek aan betekenisvolle en acceptabele?manieren om in te grijpen.

begrijpen2

Maatschappelijke onrust kan sneller gedetecteerd worden via social?media en veiligheidsdiensten kunnen daarop anticiperen door?sneller en gerichter personeel aan te sturen. Het is zelfs mogelijk
om ook online al te interveni?ren en mensen waar nodig effectief?aan te spreken op hun gedrag. Dit noemen we ?digigeren?: een?interventiemethode die gebruik maakt van psychologische
principes van gedragsbe?nvloeding. Denk hierbij bijvoorbeeld aan?het digitale equivalent van iemand op straat in de ogen kijken (ik?heb je gezien, we houden je in de gaten), zoals het favoriten van een
tweet. Dit is nog niet gemakkelijk, zo blijkt uit digitale interventies?gericht op het tegengaan van gebruik van illegaal vuurwerk. In?KRO?s Reporter uitzending van 2 januari 2014 is te zien dat de
jongeren juist trots zijn als de politie online ingrijpt: ?De politie?heeft mijn vuurwerk als gevaarlijk betiteld!? Digigeren beoogt?diverse instanties van een effectieve toolset te voorzien voor digitaal
ingrijpen. Niet ingrijpen bij (dreigende) maatschappelijke onrust is?immers geen optie, net zomin als een buitenproportionele inzet.?Digigeren als een slimme en nieuwe methode om via social media
de onrust te mitigeren: niet slechts door het zenden van informatie,?maar vooral door slim te luisteren en vervolgens de digitale dialoog?(gericht) aan te gaan met betrokkenen en waar nodig actie
ondernemen in de fysieke wereld. Dit maakt het mogelijk de?discussie te be?nvloeden om zo maatschappelijke onrust te temperen.

digigeren1

Crimiclowns

crimiclowns

Het zuiden van Frankrijk heeft af te rekenen met een reeks misdrijven door daders die zich als clown verkleden. In Montpellier werd een 35-jarige man in de nacht van zaterdag op zondag dertig keer geslagen met een ijzeren staaf.?In andere dorpen in dezelfde regio werden drie automobilisten aangevallen door ?clowns?. Vrijdagavond herleidde een als clown geschminkte man al een auto tot schroot. Hij werd zaterdag opgepakt en verklaarde dat het om een hype ging op de sociale media.

In Agde arresteerde de politie zaterdagavond veertien gewapende jongeren die als clown waren verkleed. Ze hadden pistolen, messen en baseballbats bij zich. Het fenomeen dook eerder al op in het noorden van Frankrijk. Een 19-jarige man werd er afgelopen week veroordeeld tot zes maanden met uitstel omdat hij voorbijgangers terroriseerde als clown.?Ook in Groot-Brittanni? en de Verenigde Staten werd het fenomeen al gesignaleerd.?Het Engelse Northampton werd precies een jaar geleden een maand lang geterroriseerd door een enge clown.


More ABC US news | ABC Health News

Het lijkt een goede practical joke: je trekt een clownspak aan, schminkt je gezicht en gaat de straat op om mensen eens goed te laten schrikken. Maar voor een 14-jarige Franse jongen liep deze grap wat minder goed af: hij werd gisteren gearresteerd. Frankrijk is namelijk helemaal klaar met de ‘clownterreur’ op straat.

Frankrijk wordt al wekenlang opgeschrikt door ’terreurclowns’: bijna elke dag zijn er meldingen van clowns die de straat opgaan om voorbijgangers de stuipen op het lijf te jagen. Vaak zijn het tieners die het gewoon leuk vinden om een grap uit te halen, maar soms gaat het om ‘echte’ criminelen die met messen of knuppels mensen overvallen.

crimiclowns3

De politie vraagt daarom iedereen meteen te bellen als er zo’n clown wordt gespot en pleegde de afgelopen week al heel wat arrestaties. Zo pakte de politie afgelopen zaterdag in het zuiden van Frankrijk veertien verklede en bewapende tieners op. Een andere man hoorde gisteren dat hij vier maanden de cel in moet, omdat hij – verkleed als clown – een man met een staaf sloeg. Hij was dronken.

Clownjagers

De angst zit er bij veel mensen goed in. Sommige Fransen gaan zo ver dat ze zwaarbewapend de straat opgaan om op clowns te jagen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken zegt in een verklaring dat mensen zich niet gek moeten laten maken door de clownhysterie en dat het in de meeste gevallen om een grap gaat. En echte clowns zijn ook nog eens een keer slachtoffer van al deze aandacht.

bijna iedereen is bang voor clowns, zegt psychiater Damiaan Denys. Hij is hoogleraar en gespecialiseerd in angsten. Er zijn volgens hem verschillende redenen dat we clowns eng vinden. “Een clown draagt een masker, zodat je geen emotie in zijn gezicht ziet. Dat vinden we heel bedreigend, want we willen dat iemand reageert als we iets zeggen. Daarnaast zijn clowns heel onvoorspelbaar. Daar hebben we geen controle over en dat vinden we onprettig.”

De media hebben ook bijgedragen aan de algemene ‘clownhaat’, zegt Denys. “Clowns worden de afgelopen jaren vaak voorgesteld als een vreselijk monster. Hij is niet meer de leuke vriend voor kinderen, maar een horrorfiguur in films en boeken.” Een eng schepsel uit horrorfilms dus. Van de engste filmclowns maakten wij een overzichtje.

Maar ook Denys zegt dat we niet echt bang moeten zijn voor de ‘killer clowns’. “Er zijn een aantal filmpjes verschenen op internet van jongens en meisjes die het leuk vinden om elkaar bang te maken, waarbij ze soms grenzen overschrijden. Maar zolang het bij bang maken blijft, moet je er gewoon niet naar kijken. En als je wel zo’n clown tegenkomt, begin dan gewoon te lachen. Want dat willen ze helemaal niet.”

De clowntrend lijkt te zijn overgewaaid uit Amerika en Engeland. Verschillende media schrijven dat het is begonnen met Twisty, een clown uit de serie American Horror Story. De? @RealWascoClown?claimt verantwoordelijk te zijn, maar volgens de politie is er geen bekende connectie.?”I am the creepy, evil-looking clown that is roaming the streets of Wasco, California at night. Come Find Me I will give you a balloon,” zegt het account.?Wasco is ongeveer twee uur rijden van Los Angeles

“Anyone, aggressive clowns or clown hunters, found in possession of a weapon in a public place will be arrested and can be held in police custody,” staat in een verklaring van de?politie.

crimiclowns2

Het is als een scene uit een horrorfilm.


En?mogelijk heeft onderstaande prankvideo veel mensen op een idee gebracht:

In California werd men ook geterroriseerd door clowns, sommigen met kapmessen of honkbalknuppels. “Er is een natuurlijke angst voor clowns,” zegt ?Joe Grubbs van de Bakersfield PD. “En helemaal als zo iemand verkleed is als clown en bovendien met een wapen dreigt, dat boezemt angst in.” Er was al 20 keer melding gemaakt van een clown, maar er was er maar eentje gevangen. Het betrof een 14 jarige jongen die niet gewapend was. De jongen gaf aan dat hij gewoon meedeed aan iets wat hij online gezien had.

Vele Instagram?foto’s zijn inmiddels alweer verwijderd. Daar stonden clowns op in Wasco, Delano en Bakersfield, voorzien van teksten als “come out and play” en “It’s funny you guys think I got arrested.” De?”evil clowns” zijn een?trending topic op Reddit?en?Twitter. Er was ook een Facebook pagina?en er zijn vele video’s op YouTube, eentje is zelfs al 29 miljoen keer bekekenen.

Nederland

In Nederland is het ook al eerder voorgekomen. Zo werd een 22-jarige man is veroordeeld tot een werkstraf omdat hij voor de grap fietsers in Katwijk de schrik op het lijf joeg. Hij kreeg 80 uur werkstraf waarvan de helft voorwaardelijk. Twee vrienden die de actie filmden kregen dezelfde straf. De man uit Valkenburg bij Katwijk had zich op de avond van 24 april verkleed en geschminkt als clown. Hij verstopte zich in de bosjes bij een fietspad en sprong met een hakbijl in zijn hand naar voren zodra er een fietser aankwam. De vrienden filmden hoe hij dreigend achter de fietsers aanrende.

Drie slachtoffers belden de politie en vertelden dat ze doodsbang waren geweest en totaal niet doorhadden dat het om een grap ging. De drie daders hadden een bedrijfje dat filmpjes op internet zet, die tegen betaling kunnen worden bekeken. Justitie had een hogere straf ge?ist: 100 uur werkstraf en twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf.

In Nieuwegein heeft een clown met een hakbijl mensen in de wijk Jutphaas de stuipen op het lijf gejaagd.?Dinsdag 28 oktober 2014 rond 14.00 uur ontstond paniek op de Prof. Dr. Ornsteinlaan. Een clown met een bijl in zijn hand rende achter iemand aan. De achtervolging eindigde in een bushalte. Mensen schrokken en politieagenten kwamen erbij. Het bleek te gaan om tv-opnames van Stuk TV en Man bijt hond, de hakbijl was van plastic.?De twee tv-makers hebben een boete gekregen voor het verstoren van de openbare orde. “Dit is gewoon gevaarlijk”, zegt een politiewoordvoerder. “Voor hetzelfde geld schiet een agent zo iemand neer vanwege de dreiging.”

Maar ook in Breda-Zuid loopt zo’n grapjas rond.?Tieners in Breda-Zuid zijn al twee weken in de ban zijn van een horrorclown. Basisschool Laurentius in het Ginneken heeft ouders van de 118 kinderen in groep 8 met een brief op de hoogte gebracht. Hockeyvereniging Zwart Wit heeft de jonge leden op het hart gedrukt ’s avonds niet alleen van de club langs het Mastbos naar huis te fietsen.

clown

Volgens BN DeStem begon de onrust op dinsdagavond 28 oktober 2015.?Vijf meisjes van 12 en 13 jaar fietsten na de training bij hockeyclub Zwart Wit naar huis, toen een man hen tegemoet fietste. De onbekende, die een capuchon droeg, deed?deze bij het passeren plotseling af waarna?de meisjes het gezicht van een angstaanjagende clown zien.?Hij heeft een wit masker op, uitpuilende ogen en zijn mond lijkt doordrenkt met bloed. De vijf zetten het op een gillen en fietsen zo snel ze maar kunnen naar huis. De mysterieuze clown blijft achter en doet geen enkele poging de vijf te achterhalen.

Een dag later belde de moeder van een van de meiden met de politie. Die zegt de zaak serieus te nemen, maar verder niks te kunnen doen omdat er, behalve het?laten schrikken van de meisjes, verder niets is gebeurd. Op de sociale media en in de schoolklassen worden de verhalen ondertussen steeds wilder. De ??n weet te vertellen dat ze met haar vader in het bos heeft gelopen en mensen heeft horen gillen. Een ander dat de clown opnieuw zou hebben toegeslagen en dit keer iemand in zijn arm gestoken. Reden voor de Laurentiusschool om alle ouders van de kinderen uit de hoogste klassen een brief te schrijven. “Je wilt toch voorkomen dat ze elkaar met hun wilde verhalen straks allemaal bang maken”, legt directeur Fons Fluitman uit.

Het bleek mogelijk een uit de hand gelopen hockeygrap. Dat zeggen twee leden van Zwart-Wit, de hockeyclub die de jonge leden nota bene al waarschuwde om ?s avonds niet alleen langs het Mastbos naar huis te fietsen. In een reactie laat Zwart-Wit echter weten ‘niet aan te nemen dat het om een grap gaat’. Ook zou er op de club amper over de clown worden gesproken, zo meldt een woordvoerder van de club.

Zelfs in de zomer van 2016 ijlt deze meme nog na, mede door de aandacht rondom een nieuwe horror clown film “31“?die uitkomt in?de Halloween periode:

clown-threats-philly-schools-two-width-800

 

Bronnen: Connexion France, De Standaard, BBC, NOS?(1,?2), NOSop3, RTVUtrecht, Omroep Brabant, BNdestem, Phillyvoice, Foxnews, DallasNews

Social Media censuur als antwoord op terrorisme?

In het meest recente magazine nationale veiligheid en crisisbeheersing schrijft Mirko Tobias Sch?fer over ‘het onzinnige sociale mediabeleid in de integrale aanpak van Jijadisme’. Mirko is universitair docent op de universiteit van Utrecht, Instituut Media en Cultuurwetenschap en medeoprichter en directeur van de Utrecht Data School. Hij doet onderzoek naar de impact van sociale media op burgerparticipatie, politiek en democratie. In 2011 is zijn boek ?Bastard Culture! How User Participation Transforms Cultural Production? verschenen bij Amsterdam University Press. Hieronder?zijn stuk en de reactie van de NCTV daarop:

censored

Sinds de zogenaamde Arabische Lente staan sociale media bekend?als instrumenten voor politiek activisme en massamobilisatie.?Na de rellen in Haren omtrent Project X hadden sociale media in de ogen van politie en openbaar bestuur hun onschuld verloren.?Tweets die vergelijkbare evenementen in Hoorn, Amsterdam of?Arnhem aankondigden, leidden toen tot wanhopige en overhaaste?reacties van de kant van de politie en overheid. De reacties waren?op zijn zachtst gezegd g?nant (Hoorn). In het ergste geval waren?ze een inbreuk op de burgerrechten (Arnhem). De aanwezigheid van terroristische groepen op sociale media leidt nu tot vragen?over de noodzakelijkheid van een verscherpt beleid en de expliciete?oproep tot censuur.

In het Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme wordt voorgesteld?om propaganda op sociale media te bestrijden. De auteurs?vestigen hoop op een ?notice and take down? procedure waarbij ze zich baseren op het wetsvoorstel computercriminaliteit III. Het is?hierbij de bedoeling dat een team van de Nationale Politie haatzaaiende?(jihadistische) content verwijdert. Het actieprogramma verwijst naar een ?vrijwillige gedragscode? die internetbedrijven?moet stimuleren om ?radicaliserende, haatzaaiende, jihadistische?content? te verwijderen. Het gebruik van het woord ?vrijwillig? in verband met de gedragscode is dubieus, wat blijkt uit het vervolg?van de tekst: “bedrijven die aan deze gedragscode tekortkomen,?zullen worden gedwongen om twijfelachtige content te verwijderen door de toepassing van verschillende bestaande of nog te cre?ren?wetten”.

De voorgestelde aanpak is op verschillende punten zorgwekkend.?Hij laat zien dat er een schrikbarend gebrek heerst aan kennis bij?politici en bestuurders wat betreft internettechnologie en het?gebruik daarvan.

Het is het niet verwonderlijk dat iedereen gebruik maakt van de?goedkope communicatiekanalen van sociale media. Ook terroristische?groeperingen zijn geen uitzondering op de regel. Vrijwel alle?partijen die een rol spelen in het conflict in het Midden-Oosten zijn?te vinden op sociale media. Ook andere media worden ten behoeve?van propaganda ingezet: het Amerikaanse leger maakt bijvoorbeeld gebruik van de online-game America?s Army om op een speelse manier soldaten te werven. Hezbollah tracht de moraal van haar jonge achterban te bevorderen door de computer game Special Force, en de Islamitische Staat haalde onlangs het nieuws met een gemodificeerde versie van Grand Theft Auto die zij voor propagandadoeleinden gebruiken.

gta ISIS

Tevens verspreiden niet alleen jihadisten hun haatzaaiende berichten via internet; ook de racistische Stormfront, de Ku Klux Klan, diverse linksradicale groeperingen, nationalisten en chauvinisten van elke etnische minderheid en nationaliteit verspreiden hun radicale opvattingen via dezelfde kanalen. Op websites zoals 4chan is een oneindige stroom aan vernederende, haatzaaiende en politiek meer dan incorrecte uitingen te vinden. Moet deze content niet ook allemaal gecensureerd worden? Een les die te leren valt uit het proces tegen politicus Geert Wilders is dat het niet makkelijk is om te bepalen wat haatzaaiende content is. Maar als het actieplan omgezet wordt, zal deze definitie in toekomst zonder tussenkomst van een rechter in handen van de politie zijn.

Het actieplan suggereert dat jihadistische content doelgericht verwijderd kan worden. Er wordt echter met de internationale dimensies van deze klus ? de verschillende regelgevingen van de landen waar de content uiteindelijk ligt opgeslagen ? geen rekening gehouden.

Hoewel de auteurs benadrukken dat het actieplan ondersteuning?moet bieden voor een actieve maatschappij waarin diverse?stemmen gehoor krijgen, wordt er geen enkele moeite gedaan om?elke burger het recht op vrije meningsuiting te garanderen. Er wordt?met geen enkel woord benoemd, wie de procedure van censuur ? en?dit is waar het verwijderen van content op neerkomt ? zou moeten?controleren. Tevens wordt niet duidelijk welke criteria voor het?censureren gehanteerd zullen worden of hoe de censuur gedocumenteerd?zal worden. Is het de bedoeling dat een politieagent zelfstandig de opdracht geeft om content te verwijderen zoals dat?nu in Turkije het geval is?

De affaire omtrent de samenwerking van de AIVD met buitenlandse?diensten heeft duidelijk laten zien dat onze gekozen volksvertegenwoordigers,?die de controle over dergelijke procedures zouden moeten uitoefenen, hooguit een symbolische functie hebben. Ze?bleken zelfs uitermate slecht over de gang van zaken ge?nformeerd.?Is het in dit licht verstandig om het verwijderen van willekeurige content onder het mom van terrorismebestrijding ongecontroleerd?over te dragen aan de executieve? Zonder enige juridische of?parlementaire controle? Het zal een kwestie van tijd zijn voordat copyright-houders, politici of bedrijven druk uitoefenen om?ongewenste content zonder tussenkomst van een rechter te laten?verwijderen.

Met een censuur van het internet plaatsen we ons land in hetzelfde?schuitje met landen zoals Turkije, Wit-Rusland, Rusland, China,?Egypte en talloze andere landen. Deze landen staan terecht elk jaar opnieuw op de lijst van de onderdrukkers van het internet en de vrije meningsuiting. Censuur blijkt echter vooral de civiele maatschappij te onderdrukken, in plaats van dat deze maatregel terroristen effici?nt in het nastreven van hun doelen belemmert.

Het actieplan suggereert dat door het verwijderen van haatzaaiende content de radicalisering van internetgebruikers tegengehouden zou kunnen worden. Deze suggestie geeft blijk van een incorrect begrip van media-effecten. Radicalisering is nooit het effect van het?lezen van twijfelachtige content hetzij op online media of in de printmedia. De Britse cultuurtheoreticus Stuart Hall ontkrachte dit idee al in de jaren ?70 van de vorige eeuw op basis van zijn beroemde encoding-decoding-model. Politieke opvattingen formeren zich als gevolg van de individuele situatie en de sociale context van een individu.

Ook om andere redenen is een extreme en nauwelijks gecontroleerde?censuur van sociale media een volledig ineffectief middel. Aan de?ene kant worden alle activiteiten in de context van sociale media al?nauwkeurig gecontroleerd door de platformaanbieder zelf. Verder?zijn deze activiteiten openbaar toegankelijk voor analyse door social?media monitoring, welke niet alleen door marketingbedrijven maar?ook door politie en AIVD toegepast wordt. Een censuur zal voor deze?diensten echter betekenen dat waardevolle informatie verloren gaat.

Aan de andere kant betekent de censuur van bepaalde online media?niet dat de communicatiestromen zullen afbreken. Terroristische?groeperingen zullen andere, wellicht minder goed te monitoren platformen vinden om hun opvattingen te verspreiden. Internet?Relay Chat of het TOR-netwerk zijn slechts twee voorbeelden van?media die moeilijker te traceren communicatievormen voor?gebruikers aanbieden. Er kan voorondersteld worden dat veel?bestuurders niet eens weten hoe deze software te vinden, te?installeren en te gebruiken is. Volgens onderzoek van het Oxford?Internet Institute gebruiken in Nederland dagelijks tussen de?100.000 en 200.000 mensen het TOR-netwerk. Sociale media?en het door Google te doorzoeken web stellen maar een kleine?percentage van het internet voor.

Tor_Hexagons

Wat echter wel een oplossing kan bieden, is de inzet van goed?ge?nformeerde en meertalige rechercheurs met kennis van?interculturele aspecten. Tegenwoordig doorzoekt al een aantal?rechercheurs openbaar toegankelijke bronnen online om strafbare?handelingen op te sporen. De afdelingen binnen de politie die zich?met deze waardevolle taak bezighouden, verdienen de steun van de?politiek en de waakzame toezicht van de rechterlijke macht. De?censuur van sociale media is slechts symboolpolitiek en bovendien?gevaarlijker voor de democratische samenleving dan de haatzaaiende?content die op sociale media te vinden is.


De reactie van het NCTV, programmadirectie Contraterrorisme, ten aanzien van de bestrijding van jihadistische content online:

Internationaal ? en in Nederland ? spelen het internet en?sociale media een belangrijke rol bij jihadistische radicalisering.?De jihadistische content biedt een platform om de?gewelddadige jihadistische ideologie te verspreiden en?draagt bij aan verdere radicalisering en het binnen halen van?nieuwe aanwas. Zoals geconcludeerd door de AIVD in zijn?rapport Transformatie van het jihadisme in Nederland hebben?sociale media de jihadistische beweging in Nederland?gestimuleerd. Waar voorheen propaganda verticaal?verspreid werd via vrij ontoegankelijke webfora (van?enkelen naar velen), gebeurt dit nu op horizontale wijze (van?velen naar velen). Dit heeft de professionalisering van?vervaardigers en verspreiders doen toenemen, waardoor de?propaganda een groter bereik en meer impact heeft.?Hierdoor is de jihadistische boodschap toegankelijker en?makkelijker te verspreiden. Het internet en sociale media?spelen daarmee een belangrijke rol bij jihadistische?radicalisering. Er zijn websites en sociale mediakanalen die?Nederlandstalige jihadistische propaganda verspreiden, de?strijd verheerlijken en oproepen tot jihadgang. Het is?onacceptabel dat terroristische organisaties propaganda?vrijelijk verspreiden via onder andere Nederlandse?websites en social media. Ook tegen uitingsdelicten online?dient opgetreden te worden.

Onderdeel van het actieprogramma Integrale Aanpak?Jihadisme is de bestrijding van online jihadistische propaganda?met als doel het reduceren van de impact, hoeveelheid?en toegankelijkheid van jihadistische propaganda.?Hiervoor wordt ingezet op samenwerking met sociale media?bedrijven en Internet Service Providers, hosting partijen etc.?die de door hun aangeboden internetdiensten misbruikt zien?worden voor jihadistische doeleinden. De NCTV is in gesprek?met sociale media bedrijven, internet service providers en?hosting partijen over de wijze waarop zij, binnen hun?bestaande (juridische) mogelijkheden, kunnen bijdragen aan?het bestrijden van de online jihadistische content. De NCTV?ervaart deze gesprekken als zeer constructief. Sociale media?bedrijven kennen en erkennen het probleem en ook internet?service providers en hosting partijen denken mee over het?verbeteren van bestaande (juridische) procedures.