Categoriearchief: Public

Publieke sector voorbeelden

Jack de Prikker

Geef een reactie

Elk moment was er de dreiging dat hij weer kon terugkomen – Margreet Horselenberg, burgemeester van Lelystad over ‘Jack de Prikker’

In de winter en het voorjaar van 2009 wordt Lelystad opgeschrikt door ‘Jack de Prikker’.  Een man, die lange tijd spoorloos blijft, steekt willekeurig mensen neer. Van de vier keer dat ‘Jack de Prikker’ toeslaat, treft hij eenmaal iemand dodelijk. Margreet Horselenberg spreekt  over een bizarre opsporingszaak die gemeente en politie lange tijd in zijn greep houdt.

Het verhaal begint op 24 december 2008, als een 60-jarige vrouw ’s avonds opeens wordt neergestoken. Er werd een rechercheteam in het leven geroepen, maar het was op dat moment nog een op zichzelf staand incident. De vrouw werd in zorgwekkende toestand aangetroffen door politieagenten. Gelukkig heeft ze het incident overleefd. Kort daarop kwam het werkelijke besef dat er iets groters gaande was. Twee dagen later werd een 63-jarige man die zijn hondje uitliet vanuit het niets neergestoken. Tientallen agenten waren direct paraat. Een helikopter en speurhond werden ingezet, maar van de dader ontbrak helaas elk spoor. Het Algemeen Dagblad berichtte over de steekincidenten en benoemde de dader voor het eerst als ‘Jack de Prikker’, een term die al snel ingeburgerd raakte in Lelystad. Zeker na het tweede slachtoffer begint de onrust in de stad volgens de burgemeester merkbaar toe te nemen. In de driehoek wordt daarover gesproken.  In de driehoek werd duidelijk waar de verantwoordelijkheid van de burgemeester verschilt van die van de hoofdofficier. Het OM benaderde de casus eerst en vooral als een strafrechtelijke zaak die moest worden opgelost. De burgemeester is er verantwoordelijk voor om maatschappelijke onrust te voorkomen. Pas wanneer je die verschillen onderkent kun je samen zoeken naar een haalbare oplossing. Vooral op het punt van communicatie komen de verschillende verantwoordelijkheden op tafel. De politie wilde graag naar buiten treden om zo snel mogelijk de dader te kunnen vinden. Ik begreep dat standpunt, maar wilde er tegelijkertijd ook voor waken dat we de onrust onnodig zouden aanwakkeren. Ik vond het beter om extern een laag profiel te kiezen. Mensen waren wel geschrokken maar reageerden vrij beheerst. Dan is het nogal een signaal wanneer je als burgemeester een bijeenkomst organiseert. Het schept verwachtingen, omdat je de situatie direct zwaar aanzet. Wel hebben we vanuit het driehoeksoverleg een persstatement uitgebracht, waarin we onze zorgen kenbaar maakten en mensen opriepen met tips te komen.

Driehoeksoverleg

Horselenberg merkte dat sommige van de gemeentelijke medewerkers moeten wennen aan de verhoudingen in de driehoek. Vooral op het vlak van communicatie merk je dat er
lessen te trekken zijn. Een communicatiemedewerker ziet de burgemeester als degene die de leiding heeft, maar in een driehoek zijn de verhoudingen anders. Dan is het belangrijk dat de communicatiemedewerkers van gemeente, politie en OM samen een afstemmingsoverleg vormen en tot overeenstemming komen over de teksten. Een gemeentelijke medewerker moet zich er ook bewust van zijn dat het risico bestaat dat er daderinformatie in een persbericht terechtkomt. Het OM wil niet klem komen te zitten tijdens het onderzoek of bij de latere rechtszaak. Vanuit de gemeente wil je betrokkenheid tonen en mensen waarschuwen, maar het OM is er huiverig voor om iemand al bij voorbaat expliciet tot dader te bestempelen. Die afstemming vereiste nogal wat overleg.

Dodelijk getroffen
Een maand na het tweede steekincident slaat ‘Jack de Prikker’ opnieuw toe. Het bloedend slachtoffer probeert nog hulp te zoeken bij buurtbewoners, maar overlijdt op straat aan zijn verwondingen. Na dit derde incident zat de angst er bij de bevolking goed in, mede door het plotselinge en willekeurige karakter van de steekincidenten. Ook qua tijdstippen zat er geen herhalingskenmerk in. Dat maakte het lastig om grip te krijgen op de situatie. Ik heb hen uiteraard opgeroepen elk brokje informatie aan de politie door te geven. De recherche zat er bovenop. Er zijn twee compositietekeningen gemaakt in die periode. Ook is sms-alert ingezet, zodat de politie mensen kon vragen uit te kijken naar een bepaald signalement als er weer iets zou gebeuren. In die periode hebben zich in heel Flevoland meer dan 10.000 mensen aangemeld voor sms-alert, waarbij 90 procent uit Lelystad kwam. Voor het derde slachtoffer willen vrienden en familie een stille tocht organiseren. De burgemeester wordt gevraagd mee te lopen, maar houdt de boot af.  Ik heb mijn betrokkenheid met de familie wel geuit, maar wilde het vooral een kleine stille tocht van vrienden laten zijn. Vanuit de gemeente is er uiteindelijk niemand meegelopen. Na het vierde incident heeft de Driehoek besloten een bewonersbijeenkomst te organiseren. Die bijeenkomst verliep goed en is door de bewoners goed ontvangen.

Preventief fouilleren
Wel zorgt Horselenberg ervoor dat specifieke burgemeestersbevoegdheden van stal worden gehaald. In de APV ontbrak de mogelijkheid om preventief fouilleren als instrument in te zetten. We hebben binnen twee dagen de APV gewijzigd en een veiligheidsrisicogebied aangewezen. De politie kon daardoor de straat op en mensen fouilleren op onder andere steekwapens. De meeste bewoners waren positief. De gemeenteraad, die bij het vaststellen van de nieuwe APV betrokken is, wordt door Horselenberg doorlopend op de hoogte gehouden van de stand van zaken. Ik wilde voorkomen dat raadsleden het idee kregen dat zij als raad buitenspel stonden, omdat de besluitvorming in dit geval vooral in het driehoeksoverleg plaatsvond.

Kliniek in Heiloo
Horselenberg vertelt hoe de steekincidenten iedereen een paar maanden lang in de greep hield. In een oefening krijg je vaak een scenario met kop en staart. De crisis is dan in een dag afgelopen. Deze crisis duurde bij elkaar wel een half jaar. En elk moment was er de dreiging dat hij weer kon terugkomen. Dat was voor iedereen een heel benauwend gevoel. Op dinsdagmiddag 17 maart 2009 slaat ‘Jack de Prikker’ voor de vierde en laatste keer toe. Een man die in de tuin van zijn woning aan het werk is wordt zonder aanleiding in zijn hals gestoken. Het slachtoffer is in staat om een signalement te geven. Aan de hand van zijn verklaring wordt een compositietekening verspreid. Ook worden buschauffeurs geïnstrueerd, omdat hij elke keer lopend was vertrokken. En toen bleef het opeens langere tijd stil, zegt Horselenberg. We merkten dat de rust terugkwam en het uit de belangstelling raakte. Omdat ‘Jack de Prikker’ niet meer van zich liet horen, is de politie in gevangenissen gaan zoeken. Want wellicht zat hij al vast voor een ander delict. Uiteindelijk bleek hij in een psychiatrische kliniek in Heiloo te zitten. Daar heeft de politie hem een jaar later gearresteerd. De rechtbank had hem in de kliniek laten plaatsen omdat hij volledig ontoerekeningsvatbaar was na een steekincident in Amsterdam.

Verrassend einde
Het verhaal krijgt daarmee een verrassend einde. Toch maakt de geestesgesteldheid van de dader weinig uit voor de beleving in Lelystad, denkt Horselenberg.  In Lelystad is vooral de schrik van die eerste periode bijgebleven. Al bleek de dader later een verwarde man te zijn, daarmee werd het angstgevoel niet gerelativeerd. De angst van destijds was terecht. Maar het belangrijkste dat nu telt is dat hij is opgepakt en de rust in Lelystad weer is teruggekeerd.

Naschrift: In 2011 is via het onderzoeksprogramma van Politie en Wetenschap een publicatie uitgebracht waarin de afwegingen
van deze casus centraal staan. Deze studie Balanceren tussen alert maken en onrust voorkomen. Publiekscommunicatie over
seriële schokkende incidenten (2011) is te verkrijgen via Politie en Wetenschap.

Bovenstaand stuk is ontleend uit ‘Ingrijpende gebeurtenissen. Bestuurlijke ervairngen bij crises met lokale impact‘ van het NGB.

Impact op het opsporingsproces

De incidenten zorgden voor grote onrust in Lelystad en de toen nog onbekende dader, in de volksmond Jack de Prikker geheten, kreeg zelfs een site op het web waar door burgers gemaakte compositietekeningen en een signalement te zien waren. Burgerparticipatie, burgeropsporing of eigenrichting  Het zal in elk geval steeds lastiger worden burgers te verhinderen om een compositietekening op het web te zetten.

In het Algemeen Dagblad van mei 2010 waarschuwde de voorzitter van de Landelijke Selectiecommissie Opsporingsberichtgeving, hoofdofficier van justitie Diederik Greive, voor deze ontwikkelingen: ‘Iedereen kan een site in elkaar sleutelen en er foto’s en informatie op plaatsen. Er zit een soort cowboyaspect aan de opsporing door burgers. Je moet goed kijken naar de kwaliteit en het beheer van de informatie. De website moet actueel zijn en de inhoud beschaafd.’ Greive doelde daarmee op de wildgroei aan opsporingssites, waarbij vooral op particuliere sites de informatie soms gedateerd of onbetrouwbaar is. Antipedosites en de site die burgers maakten over de mysterieuze Jack de Prikker in Lelystad vond Greive onwenselijk: ‘Het toepassen van dwangmiddelen, geweld en ingrijpende opsporingsmethoden is het monopolie van politie en justitie. Burgers moeten zich beperken tot meedenken en het geven van informatie.’

Brandstichtingen ?t Zandt

Geef een reactie

?We waren niet blij maar opgelucht toen de dader gepakt werd? -?Burgemeester Albert Rodenboog van Loppersum over de serie brandstichtingen die ?t Zandt in zijn
greep hield.

Met de arrestatie van een 20-jarige verdachte wordt in 2007 een reeks van brandstichtingen in ?t Zandt gestopt. Burgemeester Albert Rodenboog van Loppersum kijkt terug op een periode waarin de ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgden en de kleine dorpsgemeenschap op het Groninger platteland werd geteisterd door 19 branden.

De reeks van branden start volgens burgemeester Rodenboog direct met een bijzondere brand.??De eerste brand vond op 4 augustus 2007 plaats in een leegstaand pand, in het midden van het?dorp?, zo vertelt Rodenboog. ?Omdat het een oud huis van een aalmoezenier was, werd van meet?af aan rekening gehouden met het feit dat er mogelijk nog munitie in het huis lag. Het hele dorp?was uitgelopen om te zien wat er gaande was. De hulpverlening was groots opgeschaald. Als?burgemeester moest ik op enig moment zelfs het besluit nemen om een van de muren met een?shovel naar binnen te drukken. Dat maakte de brand in dat opzicht wel bijzonder. Gelukkig bleek?dat er geen munitie in het pand lag en dus spraken we gekscherend nog van een ?mooie oefening?.?Rodenboog weet op dat moment nog niet dat de bewuste brand het werk is van een pyromaan.

Onrust onder bewoners
?Het idee dat er mogelijk sprake was van een pyromaan begon echter al snel te dagen. De tweede?brand vond ook in een leegstaande woning plaats. Ook hier was het gas en licht al afgesloten.Toen zetten wij de eerste vraagtekens. De hulpdiensten maakten al de opmerking dat muizen?niet met vuur spelen. We waren op ons hoede.? De branden volgen elkaar daarna in hoog tempo?op. Naarmate het aantal branden toeneemt, beginnen de lokale media zich ook steeds sterker?op ?t Zandt te richten. ?Week na week kwamen de branden terug. Naarmate de situatie langer?aanhield begon ook de onrust onder de bewoners toe te nemen.? De burgemeester vertelt hoe hij?naar manieren zocht om de rust in het dorp te behouden. ?Ik bemerkte bij mijzelf dat ik keer op?keer hetzelfde verhaal hield tegen de media. Vanuit de gemeenschap kwamen er signalen op mij?af dat de kinderen slechter sliepen, uit angst voor nieuwe branden. Dat was voor mij de aanleiding?om nadrukkelijk iets richting de bevolking te doen. Ik wilde de bevolking bijpraten en laten zien?dat we er vanuit de overheid bovenop zaten.? De politie was op dat moment nog niet zover om?een gezamenlijke bewonersbijeenkomst te organiseren. ?De politie vroeg zich in eerste instantie?af of ?berhaupt iets er verteld kon worden. Het onderzoek was immers nog in volle gang en een?bijeenkomst zou het verloop daarvan kunnen schaden. Na een gezamenlijk overleg waren ze?gelukkig toch bereid om mee te werken aan een ontmoeting met de dorpsbewoners.?Op een besloten bijeenkomst hebben we hen ingelicht en betrokkenheid getoond. De politie heeft?vooral verteld over de dingen die zij sinds de eerste brand had ondernomen. Al met al was het een?goede avond.? Later wordt de bijeenkomst nog drie keer herhaald. ?Er kwamen per keer circa?120 mensen op de bijeenkomsten af. Op een van de bijeenkomsten heb ik mensen erop gewezen?dat er een gerede kans was dat de pyromaan op dat moment in de zaal zat. Op een dergelijk?moment wordt het dan ijzig stil. Later blijkt dat de jongen die als verdachte is opgepakt ook?daadwerkelijk aanwezig is geweest bij een van die bijeenkomsten. We zaten er dus niet ver naast?met onze inschatting.?

Politiepost in het dorp
Omdat de angst en zorgen onder de bevolking blijven, zoekt Rodenboog naar nieuwe strategie?n.??Ik pleitte voor een politiepost in het dorp. Terwijl in heel Nederland her en der politieposten?waren gesloten, pleitte ik ervoor om in een dorp een 24-uurs post te bemannen. Het idee is tot?aan de korpsleiding doorgesproken. Uiteindelijk is in het dorpshuis een post geopend, waar men?in de dagsituatie kon binnenlopen, een babbeltje kon maken en opvallende zaken kon melden.?Dat heeft uiteindelijk erg goed gewerkt.? Waar gedurende de eerste branden vooral de lokale en?regionale media als het Dagblad van het Noorden en RTV Noord op de branden afkomen, merkt?Rodenboog bij de tiende brand dat ?t Zandt inmiddels onderdeel is geworden van een heuse?landelijke mediahype. ?Ik dacht nog, wat gebeurt me hier? Zo? n beetje heel Nederland was naar??t Zandt gekomen om verslag te doen. Om hen tegemoet te komen hebben we op een gegeven?moment een persconferentie gegeven met de laatste stand van zaken.? Rodenboog staat stil?bij deze persconferentie. ?We hebben toen de fout gemaakt om de persconferentie echt aan te?kondigen, waardoor er bij de pers verwachtingen ontstonden dat wij met groot nieuws zouden?komen. Toen bleek dat we alleen het nieuws van de tijdelijke politiepost konden geven en nog niet?met de aanhouding van een mogelijke dader naar buiten kwamen, was dat voor de aanwezige?media een teleurstelling. We dachten alles juist te co?rdineren door de filmploegen tegelijkertijd?te woord te staan. Maar onder deze omstandigheden werkte dat averechts.??Lange tijd is de voormalige blusploeg uit ?t Zandt bij veel dorpsbewoners verdachte nummer ??n.??Het was een buitengewoon vervelende situatie. In 2006 had de gemeenteraad besloten om de?brandweerpost in het dorp op te heffen. Al bij de eerste brand bij het pand van de aalmoezenier?kreeg ik dat besluit weer terug op mijn bord, door dorpsbewoners die me toevertrouwden dat?de ?aig?n brandweer ?t met ain stroaltje nog had kunn?n bluss?n?. Hoe dan ook, het besluit is?indertijd weloverwogen genomen. Via een herverdeling van de posten was de dekking in ?t Zandt?gegarandeerd, waardoor de brandweerpost in het dorp niet langer in stand hoefde te worden?gehouden. Toen de branden ontstonden, hadden veel mensen richting de oude blusgroep iets van??het zal wel iemand van de brandweer zijn?. Dat was voor de betrokken jongens heel ?vervelend,?juist omdat ze zo geworteld zijn in de lokale samenleving. Ze kregen het ook moeilijk toen de?politie hen wilde horen. Er bestaat een verschil tussen ?verhoren? en ?horen?. In het eerste?geval ben je verdachte, in het tweede geval niet. Toch leverde ook het ?horen? van de blusploeg?spanning op in het dorp. Aan de pers hebben ze doorlopend uitgelegd dat zij het niet waren.?Gelukkig had de jongen die uiteindelijk is opgepakt niets van doen met de voormalige blusploeg?uit ?t Zandt?.

Tips van basisscholen
Achter de schermen wordt hard gewerkt om de dader te pakken te krijgen. Ook defensie wordt?betrokken bij de operatie en biedt onder meer technische ondersteuning met nachtkijkers. Op het hoogtepunt zijn veertig rechercheurs betrokken bij het onderzoek. ?De recherche kreeg daarnaast?ondersteuning uit onverwachte hoek?, zo vertelt Rodenboog lachend. ?Op een gegeven moment?kreeg ik een e-mailtje binnen van een basisschool uit Staphorst. Zij hadden in een kringgesprek?over de pyromaan gesproken en mailden een aantal tips door. Ik heb hen keurig teruggemaild?dat ik hen bedankte voor de tips en dat ik deze aan de politie zou doorgeven.? Het e-mailtje uit?Staphorst blijkt de voorbode te zijn voor stapels post die in de dagen daarna op het bureau van?de burgemeester landen. ?Ik wist niet wat me overkwam. Totdat mij later bleek dat er wekelijks?op de basisscholen een actueel thema wordt gekozen, waar de groepen over spreken. Laat?nou net de pyromaan van ?t Zandt die week als landelijk thema voor de basisscholen te zijn?gekozen.? Rodenboog bladert door de mappen vol met tips die hij van basisscholen uit het hele?land mocht ontvangen. ?We kregen tal van tips binnen. Zoals deze: ?Als ze de pyromaan vinden,?sluit hem dan levenslang op, dan kunnen de kinderen rustig slapen. Groetjes van Nathalie? of?deze: ?U moet overal camera?s ophangen en spioneren. Als u de pyromaan pakt dan is mijn?bankrekeningnummer dit-en-dit?.? Een minder wenselijke ?tip? komt van een paragnost, die op?een congres in Groningen zegt dat de pyromaan ?Edwin? heet en uit het dorp komt. ?Dat stond?vervolgens op de voorpagina van het Dagblad van het Noorden. Diezelfde ochtend hing Edwin?bij mij aan de lijn. Hij woonde middenin het dorp en was helemaal overstuur.? De jongen is gebeld?door RTL4 en SBS6, die al met een filmploeg onderweg zijn naar ?t Zandt om opnamen te maken?van zijn ontkenning. ?In een goed gesprek heb ik hem ervan kunnen overtuigen dat het beter was?om af te zien van het interview, om te voorkomen dat hij de situatie, zowel voor zichzelf als voor?het dorp, van kwaad tot erger zou maken. ?De volgende dag was het vijf december en ik wilde voorkomen dat we dan nog meer heisa in het?dorp zouden krijgen.? Dan slaat het noodlot toch toe. ?We zaten middenin de cyclus van branden,?toen midden op de dag een grote bewoonde boerderij afbrandde. Het hele dorp was weer?overstuur. Later bleek dat het een ?gewone? brand met een technische oorzaak was.?Het leidde tot een vreemd gevoel. Enerzijds was ik opgelucht dat het niet het werk van de?pyromaan was, anderzijds was het een nieuw drama voor iemand wiens huis was afgebrand.??Naarmate het aantal branden groeit, neemt ook de zorg toe dat de medewerking van de burgers?omslaat naar kritiek. ?In totaal heeft het vier maanden geduurd. Je verwacht dat het geduld op?een gegeven moment opraakt. Het is vooral dankzij de grootschalige inzet en de zichtbaarheid?van de politie geweest, dat het omslagpunt nooit is bereikt. Zo zijn huis-aan-huis bezoeken?afgelegd om mensen te bevragen over de mogelijke dader. Het was duidelijk dat ook de politie?alles uit de kast haalde om het probleem uit de wereld te helpen.?

Aanhouding
De opsporing leidt op 19 december 2007 tot de aanhouding van de 20-jarige verdachte, een?inwoner uit het dorp. ?Ik heb gedurende het hele onderzoek tegen de politie gezegd dat ik?geen namen wilde horen. Ik had al moeite genoeg om mij te concentreren op mijn eigen rol als?boegbeeld richting het dorp. Dat wilde ik niet laten vertroebelen door kennis over mensen die?mogelijk verdacht werden van betrokkenheid bij de branden.? Het bericht dat tot een aanhouding?wordt overgegaan bereikt Rodenboog, wanneer hij een bezoek brengt aan de politiepost in het?dorpshuis. ?De politie kwam uit het hele land om het onderzoek te ondersteunen en de post te?bemannen. Daar hing een aparte sfeer. Voor veel van de politieagenten was het een kleine re?nie,?mensen die elkaar jaren niet hadden gezien kwamen elkaar in ?t Zandt tegen.? Als Rodenboog?op de post arriveert wordt hij verzocht om naar Groningen te komen, alwaar hij door het hoofd?van het onderzoeksteam nader zal worden bijgepraat. ?Toen ik daar de naam van de verdachte?vernam en het gegeven dat hij en zijn familie daadwerkelijk uit ?t Zandt kwamen, bekroop mij?direct het gevoel van ?dit is niet best?. Bij de politie was een lichte euforie waar te nemen. Ik had?op dat moment veel meer oog voor de kant van de verdachte en zijn familie. Ik stelde mij een?jonge jongen voor, die hiermee de ruiten van zijn eigen leven ingooide.?

Opgelucht
Op de latere persconferentie kiest Rodenboog, daarin bijgestaan door voorlichter Hans?Coenraads, zijn woorden zorgvuldig. ?Vanuit de Voorlichterspool van de veiligheidsregio ben ik?een aantal weken ondersteund door Hans Coenraads, die toen nog bij de gemeente Stadskanaal?werkte. Samen stelden we vast dat we vooral ?opgelucht? waren. We waren niet zozeer ?blij? dat?we een mogelijke dader te pakken hadden, maar we waren vooral ?opgelucht? omdat het mysterie in ?t Zandt was opgelost en er een einde zou komen aan de periode van onrust.??Nog voor de persconferentie op het hoofdbureau van politie legt Rodenboog contact met de?familie van de verdachte. Ook in de dagen na de aanhouding buigt Rodenboog zich nadrukkelijk?over de familie van de dader. ?Op de afsluitende bewonersbijeenkomst heb ik nog nadrukkelijk het?verzoek gedaan om de familie niet met de nek aan te kijken. Dat is gelukkig ook niet gebeurd.?Die zijn enorm goed opgevangen door het dorp. Daar ben ik ontzettend blij om.’

Collegiaal sparren
‘Ik heb in die weken onder meer contact gehad met Jan Mans en het Genootschap, om te sparren?over de aanpak die we hadden gekozen. Mans stuurde me nog een sms?je, nadat ik in Nova had?toegelicht dat we een verdachte te pakken hadden. Dat zijn zaken die je enorm goed doen.?Ook de betrokkenheid van de korpsleiding, de commissaris van de Koningin en collegaburgemeesters?hebben me goed gedaan. Juist die collegiale betrokkenheid is enorm belangrijk?voor je functioneren in dergelijke unieke situaties.? De waardering richting de burgemeester wordt?ook gedeeld door de eigen inwoners. ?Op de nieuwjaarsbijeenkomst werd aan de branden in??t Zandt gememoreerd. Men sprak zijn waardering uit voor mijn optreden. Mijn echtgenote en ik?werden in het zonnetje gezet. Het was fijn om die waardering ook uit de eigen gemeenschap te?vernemen.?

Bovenstaand stuk is ontleend uit ‘Ingrijpende gebeurtenissen. Bestuurlijke ervairngen bij crises met lokale impact‘ van het?NGB.

Naschrift: In 2008 is Johnny B. door de rechtbank in Groningen veroordeeld tot een gevangenisstraf van 24 maanden waarvan?9 voorwaardelijk. Er kwam geen hoger beroep. In 2012 werd hij opnieuw bestraft vanwege een nieuwe reeks brandstichtingen en?(pogingen tot) inbraken. Voor die feiten kreeg hij vijf jaar cel opgelegd.

Impact op de opsporing

Een week nadat de pyromaan van ?t Zandt na een gevangenisstraf van twee jaar vrijkwam, brak er weer een brand uit. Ondanks verwoede pogingen slaagde de politie er niet in de man op heterdaad te betrappen. Opvallend was echter wel dat de man direct toen hij thuiskwam na de brand was gaan kijken of er al iets over op de 112-website te vinden was.

Predictive Policing: Big Data en voorspellend politiewerk

Geef een reactie

Een van de dingen waar de politie in de zeer nabije toekomst zeker mee te maken krijgt is predictive policing (voorspellend politiewerk) op basis van enorme hoeveelheden digitale gegevens. Een ontwikkeling uit de VS. Wat is dat precies? Heel in het kort: de politie heeft een enorme hoeveelheid gegevens (big data) over misdaden uit het verleden tot haar beschikking. Big data is een grondstof die nooit opraakt. Door hier een diepe analyse op los te laten kan de politie straks in combinatie met verfijnde algoritmen toekomstige misdaden voorspellen. Met andere woorden: op grond van predictive policing kunnen mensen straks worden opgepakt nog voor ze een misdaad hebben begaan. Dat is eng. Kan dat allemaal zo maar?

De politie van Los Angeles maakt bijvoorbeeld gebruik van de software PredPol. Die analyseert oude misdaadstatistieken ? voor accuratesse zijn er wel zo?n paar duizend nodig ? en plot die op een kaart, waarin het surveillancegebied is opgedeeld in echt kleine eenheden (van 45 vierkante meter). Zo kan de politie dus per kleine oppervlakte zien wat er daar allemaal is gebeurd en wat er vermoedelijk gaat gebeuren, waarbij zelfs de weersvoorspellingen worden meegewogen. Dat is wel iets anders dan de misdaadanalist met gekleurde spelden en een stadsplattegrond. In een blinde proef ? de ene dag gingen agenten op pad met een traditionele hotspotkaart en de dag erop met een van PredPol ? bleek al snel dat Predpol tot betere resultaten leidde. Niet alleen meer arrestaties, maar vooral dalende misdaadcijfers.

Hier goede achtergrond documentaire:

In feite is dit niet veel anders dan wat een bedrijf als Amazon doet: goed kijken naar de klant en precies uitvinden hoe die koopt, wat die koopt en waarom die koopt. Dit maakt het voor Amazon mogelijk toekomstig gedrag te voorspellen (en het koopgedrag te bevorderen). Welke algoritmen Amazon hiervoor gebruikt is trouwens onduidelijk (dat is bedrijfsgeheim).

PredPol maakt het eenvoudiger om effici?nt en effectief te surveilleren. Het gaat daarbij zeker ook om het voorkomen van een misdrijf. Juist omdat de politie gericht surveilleert op de plekken waar het telt zullen op die plekken minder misdaden worden gepleegd. Niet meer blauw op straat maar gerichter blauw op straat. Dat is althans de theorie. De cijfers laten zien dat die theorie klopt: in het gebied dat door PredPol in Los Angeles wordt bestreken daalde de misdaad met 13%. In Santa Cruz, waar ze het ook gebruiken om hotspots te identificeren, ging het aantal inbraken met 27% omlaag. Hier zijn voor 60.000 inwoners ? en 150.000 in het hoogseizoen ? slechts 94 politiemensen beschikbaar, en geld voor meer personeel is er niet. Predictive policing zal daarom groot worden. Het scheelt mankracht.

Gaat het hierbij vaak veelal om het voorkomen van inbraken, de politie van Seattle gaat al een stap verder. Daar worden alle kentekenplaten gelogd en in een database gestopt. Handig straks bij een misdaadonderzoek. Het stoplicht registreert haarfijn wie er in het verkeer over de schreef gaat en schrijft automatisch een bon uit (die dan wel weer door een politieman moet worden geautoriseerd). Een onbemand vliegtuigje om de boel vanuit de lucht in de gaten te houden haalde het niet. Dat vonden de burgers een te grote inbreuk op hun privacy. Twitter dient hier als een continue monitor, waarbij de burgers worden opgeroepen mogelijke misdrijven in hun wijk te melden. Ook via Twitter. Binnenkort strekt predictive policing zich ook uit tot het mogelijke gebruik van vuurwapens.

Achtergrond filmpje van de Economist over Predictive Policing:

Dan New York. Daar werkt de politie samen met Microsoft aan een zeer geavanceerde analysetool, het Domain Awareness System. Die analyseert straks de beelden van de meer dan 3000 politiecamera?s in de stad, inclusief alle databases die de politie tot haar beschikking heeft. Het wordt dan mogelijk precies na te gaan waar een verdachte auto in de weken voor een misdrijf is gesignaleerd. Het screenen van Facebook en Twitter op gangs is hier al standaard.

Uitleg Domain Awareness System

Ver van ons bed? Nee, want hier gebeurt het ook al. In het programma Politie en Wetenschap werkt de politie van Amsterdam samen met onderzoekers van het Centrum Wiskunde & Informatica en de Vrije Universiteit Amsterdam aan een soortgelijk systeem van geavanceerde plannings- en voorspellingsmethoden om te voorspellen welke incidenten waar plaats gaan vinden. En hoe laat. En sinds enige tijd is het Criminaliteits Anticipatie Systeem in gebruik genomen door wijkteams en flexteams in Amsterdam. In onderstaande uitzending van Factchecker legt Dick Willems uit hoe het globaal werkt (na ongeveer 9 minuten in de uitzending): Zie ook hier

Het gevaar is wel dat de politie straks allerlei mensen gaat oppakken om vervolgens te zeggen: ja, dat moest van mijn algoritmen. De rechter zal hier natuurlijk geen genoegen mee nemen. Ook al weten we dat de meeste misdaad voorkomt in arme, multiculturele wijken, de politie kan niet zo maar ineens alle mensen gaan oppakken op grond van een impuls. Er zal toch minstens een aanwijzing moeten zijn dat voortkomt uit het algoritme: het moet immers controleerbaar zijn.

En wat moeten we met zaken die helemaal niet bij de politie worden aangegeven, zoals veel verkrachtingen en geweld? Voorspellend politiewerk is gebaseerd op misdaadstatistieken. Als die er niet zijn zal de software dus alleen voorspellingen kunnen doen over misdaden die ooit zijn aangegeven. En blijft de rest ? zoals veel andere misdrijven ? ongezien.

Die trend van voorspelling is al lang aan de gang. De meeste mensen weten het niet, maar bedrijven als Facebook werken al met big data en algoritmen om hun klanten te screenen. Ook dat gaat ver. Schrijf je bijvoorbeeld altijd berichtjes aan meisjes van dertien, en gebruik je ook het trefwoord seks een beetje te vaak, dan kan Facebook jou als verdachte aanmerken en de politie inseinen. Dit voorbeeld is trouwens echt gebeurd. Met de politie in de rol van het meisje (op haar computer). Goed, dat een viespeuk wordt opgepakt zullen we allemaal niet zo erg vinden. Maar wat als Facebook straks voorspellingen gaat doen over mogelijk druggebruik, of wie er straks allemaal naar alle waarschijnlijkheid mee zullen doen met nieuwe rellen in Londen. En Facebook kan dit nu al, juist omdat men alles kan volgen. Zonder gerechtelijk bevel om die priv?gegevens in te zien (dat heeft de politie wel altijd nodig). Dat gaat heel ver.

Straks worden we door Facebook bij de politie aangegeven voordat we ook maar iets hebben gedaan. Of een priv? detective koopt je data. Of op grond van de Nederlandse versie van PredPol staande gehouden terwijl we geheel onschuldig met een gereedschapskist door een buurt lopen waar statistisch op dat moment veel wordt ingebroken. Dan heb je als burger ineens veel uit te leggen. Die algoritmen weten ook niet alles natuurlijk.

Vanuit een meer kritische blik bekeken is het weinig nieuws:

In Pauw en Witteman legt Peter de Kock uit hoe hij een voorspellend model maakte voor terroristische aanslagen, dat scenario?s van films en boeken kan combineren met die van criminaliteit- en terrorismebestrijding:

Tilburgpredictive

In 2010 schreef Carola Houtekamer in de NRC een interessant artikel over datamining bij de politie. Hier een achtergrondartikel van de leverancier.

Politiedatamining met datadetective

View more documents from frank.

In het Amerikaanse Richmond en Memphis stuurt de politie al agenten op pad aan de hand van statistische trendkaarten. New York heeft een Real Time Crime Center opgezet dat forecasting-technieken gebruikt, in Groot-Brittanni? en Canada investeren bedrijven in statistische programma’s als Daily Crime Forecast.

Verdiepingsartikel over predictive analysis of crime forecasting

Predictive analysis of crime forecasting

View more documents from frank.

Boek: Intelligence gestuurd politiewerk

Intelligencegestuurd politiewerk

View more presentations from frank.

Hier nog een aantal interessante links:

Watch more Susan Watts videos on Frequency

Fatale brand Veendam

Geef een reactie

Brand-Veendam

?Alleen de rol van boegbeeld is wat mij betreft een te karige invulling?van het ambt? -?Oud-burgemeester Ab Meijerman van Veendam over een omgekomen brandweerman en een reeksvan brandstichtingen in Veendam

Na een aantal eerdere brandstichtingen in Veendam gaat het op 8 maart 2010 opnieuw mis.?Op die dag ontstaat rond 3.15 uur een brand in de Kerkstraat. De brand heeft fatale gevolgen.?De 44-jarige brandweerman Wiebe de Vries komt om het leven nadat hij onder een vallende?muur terecht is gekomen. Ab Meijerman blikt terug op de impact van de brand en zijn rol als?voorzitter van het beleidsteam.?

?In een aantal maanden tijd hebben wij in het centrum twaalf of dertien keer brand gehad?, zegt?Ab Meijerman. ?Je zag per brand de onrust in de samenleving toenemen. Het ging in een aantal?gevallen om horecapanden waar de brandstichting ook kon worden aangetoond. Dat waren?doorgaans verzekeringskwesties. Maar het merendeel van de branden is nog niet opgelost.?Dat blijft frustrerend. Voor iedereen. De bewoners, de winkeliers, maar ook voor de politie en?mijzelf. Wij hebben het cameratoezicht in het centrum in de loop van de tijd opgeschaald.?Ook is het toezicht op straat van stadswachten en politie toegenomen. Maar omdat je zoiets?niet tot in lengte van jaren kunt volhouden is dat in januari 2009 weer afgeschaald. Vervolgens?bleven de branden doorgaan, niet alleen in Veendam maar ook in de buurgemeente Menterwolde.?Toen op 8 maart 2010 weer een brand in het centrum was uitgebroken, werd ik volgens afspraak?opgepiept. Terwijl ik er naartoe reedt schaalde het al vrij snel op van middelbrand naar zeer?grote brand. Onderweg kreeg ik al het bericht dat er twee gewonden waren, vermoedelijk?brandweerlieden. Vlak nadat ik ter plaatse was is de partner van Wiebe gealarmeerd, omdat het?toen al duidelijk werd dat het een zorgelijke situatie was. Kort daarna is Wiebe overleden.?

Gemeentehuis
Wiebe is voor de burgemeester geen onbekende. ?Hij werkte niet alleen bij de vrijwillige?brandweer, hij werkte ook op het gemeentehuis. Vanuit de personeelsvereniging had hij mij drie?jaar geleden eerder of ik Sinterklaas wilde spelen op het gemeentelijke kinderfeest. Hij speelde?samen met zijn kinderen en partner Zwarte Piet. Daar kende ik hen van.? De burgemeester besluit?om met de partner van Wiebe mee naar huis te gaan om het verschrikkelijke nieuws over zijn dood?aan de kinderen te vertellen. ?Op het moment dat wij bij de brand vertrokken had de pers bij de?brand al gehoord om wie het ging. Dat gerucht ging razendsnel. Na een half uur ben ik bij het?gezin van Wiebe weggegaan en ben ik naar het gemeentehuis gereden. Daar hebben we conform?de plannen van Crisismanagement Groningen met de regionaal commandant het gemeentelijk?beleidsteam gestart. Inmiddels was de eigen brandweer teruggetrokken van de brand.?Het blussen werd overgenomen door naburige korpsen. De brandweer kwam bijeen op de kazerne?om samen de dood van Wiebe te verwerken. Wij gingen op het gemeentehuis aan de slag met?alles dat geregeld moest worden. Om kwart voor acht hebben wij in de raadzaal bekend gemaakt?dat er inderdaad een dodelijk slachtoffer was gevallen en om wie het ging. Vervolgens is er nog?een driehoeksoverleg geweest, omdat brandstichting niet werd uitgesloten. Tussendoor zijn de?eigen gemeentewerkers ge?nformeerd. Om half tien was er nogmaals een beleidsteam, daarna?hadden wij rond tienen een persconferentie.? Tijdens de persconferentie wordt een slag om de?arm gehouden over de oorzaak van de brand. ?Wij hebben gecommuniceerd dat we het sterke?vermoeden van brandstichting hadden. Dat was mede ingegeven door het feit dat een discotheek?op 200 meter afstand op hetzelfde moment ook had vlamgevat. Maar uiteraard staat het pas?vast wanneer het bewijs ervoor op tafel ligt. Wij hebben niet om onze vermoedens heen gedraaid.?Gezegd hoe het zat?, zegt Meijerman. ?In de driehoek besloten wij om het toezicht weer op te?schalen en waar nodig ook de juridische voorbereidingen te treffen voor extra maatregelen op het?gebied van toezicht en handhaving.?

Onderzoeken
Terwijl de hele dag vergaderd wordt, bieden diverse partijen hun hulp aan. ?Het NGB heeft ook?hulp aangeboden. Op basis van eerdere ervaringen, niet alleen uit ?t Zandt maar ook elders,?gaven zij een aantal concrete aandachtspunten mee. Een van die aandachtspunten ging over?de onderzoeksinstanties die zich op een crisis als deze storten. Wij zijn er heel alert op geweest?dat de Inspectie OOV en de Arbeidsinspectie snel tot overeenstemming zouden komen om?gezamenlijk hun onderzoeken uit te voeren. Het is een les die onder meer is opgedaan na het?ongeval met een brandweerduiker in Terneuzen; daar werden brandweerlieden door verschillende?onderzoeksinstanties over hetzelfde onderwerp ondervraagd, wat een zware last voor de mensen?werd. Met die les in het achterhoofd is het ons gelukt om de onderzoekers te bewegen samen?een feitenrelaas op te laten stellen en de rest van het onderzoek zoveel mogelijk op elkaar?af te stemmen. Ook worden alle onderzoeken op dezelfde dag gepresenteerd, zodat wij niet?maandenlang van het ene rapport naar het andere rapport leven.?

Naaste familie
In zijn rol als voorzitter van het beleidsteam heeft Ab Meijerman goed voor ogen hoe hij?in crisissituaties de regie in eigen hand wil houden. ?In situaties wordt je van veel kanten
ondersteund. Wanneer je alle hulp toelaat is het risico groot dat je de leiding uit handen geeft?aan de adviseurs om je heen. Ik ben mij daar heel bewust van geweest. Dat gold niet alleen voor?de adviseurs op het gebied van crisis management, maar ook ten aanzien van het Begrafenis?Bijstand Team van de brandweer. Uit het rapport over de brand in De Punt (2008) was mij?bijgebleven dat het BBT goed werk verrichtte, maar soms ook een overdonderend gevoel kon?achterlaten bij de mensen waarmee het samenwerkte. Dat gevoel wilde ik voorkomen. Met goede?afspraken hebben gemeente en BBT samen een mooie herdenking voor Wiebe kunnen opzetten.??Mede omdat Meijerman de partner van Wiebe kent, heeft hij bij de opzet van de herdenking?extra aandacht voor de plek die de familie inneemt. ?Wiebe was een brandweerman in hart en?nieren. Hij had eerder de herdenkingsbijeenkomsten naar aanleiding van de brand in De Punt?meegemaakt. Kort voor de brand had hij tegen zijn partner gezegd dat hij dat ook wilde, als hij?ooit als brandweerman zou overlijden. De bijeenkomst werd een herdenking met korpseer, maar?wel dusdanig dat de familie zich er in kon herkennen. Het was een mooie bijeenkomst met een?openbaar deel en een besloten deel, waar de familie met goed gevoel op terugkijkt.?

Bewonersavonden
Kort na de brand organiseert de gemeente ook een bijeenkomst voor de bewoners uit het centrum?van Veendam. Het is een bijeenkomst met veel emoties. ?Er was veel boosheid in de zaal, maar?ik heb daar gezegd dat ik die boosheid bij mijzelf herkende. Uiteindelijk begreep men dat het?opsporen van brandstichtingen heel lastig is. Wij deden wat wij konden. Het camerasysteem was?uitgebreid en er werd energie in extra stadswachten gestoken. Tegelijkertijd heb was duidelijk?dat de gemeente deze maatregelen niet tot in de eeuwigheid kon blijven volhouden. Mensen?droegen zelf tips aan, bijvoorbeeld om een aantal bosjes weg te halen zodat het zicht op de?openbare ruimte zou verbeteren. Daar zijn wij de volgende dag direct mee aan de slag gegaan.??Na een week neemt de brandweer van Veendam zelf weer de diensten over van de omringende?korpsen. De eerste brand waar het korps mee te maken krijgt is nota bene het buurpand van de?winkel waar Wiebe de Vries omkwam. ?Men pakte het professioneel op, maar het ging brandweer?en omwonenden uiteraard niet in de koude kleren zitten. Wij zijn die nacht doorgegaan. Met het?college zijn we de volgende dag de straat opgegaan, om met ondernemers en buurtbewoners te?praten. Opnieuw hebben we een bewonersavond georganiseerd. Dit keer kwamen er ongeveer?150 mensen op af. Waar de eerste keer het gevoel van verslagenheid, angst en boosheid?domineerde, waren het nu vooral daadkracht en solidariteit die overheersten. Het gevoel van??Hoe kunnen we samen erger voorkomen??? In nauw overleg met het Openbaar Ministerie heeft?burgemeester Meijerman gekeken in hoeverre een noodverordening kan bijdragen aan de snelle?opsporing van de mogelijke dader of daders. ?Al vrij snel na de fatale brand kwam in de driehoek?ter sprake of we tot preventief fouilleren moesten overgaan. Uiteindelijk is besloten om het in een?noodverordening te vervatten, omdat daarmee de kans van slagen bij een uiteindelijke rechtszaak?groter is. Als preventief fouilleren op basis van een veiligheidsrisicogebied wordt ingesteld, dan is?er een samenhang nodig met de Wet Wapens en munitie. In deze situatie wilden wij niet specifiek?op wapens fouilleren, maar op zaken die zouden kunnen worden gebruikt voor brandstichting.?De politie krijgt in de noodverordening de bevoegdheid om in het kader van de noodverordening?passanten te fouilleren, waarmee materieel gezien hetzelfde wordt bereikt. Alleen is de?slagingskans bij een eventuele rechtszaak nu groter.?

Rollen van burgemeester
Als Ab Meijerman terugkijkt naar de periode van de branden, komt hij te spreken over de adviseurs?in het gemeentelijke en regionale beleidsteam. ?Van het begin af aan heb ik voor ogen gehouden?dat ik de situatie zo klein als mogelijk en zo groot als nodig wilde maken. Dat vereist maatwerk en?hier en daar ook wat tegendruk richting adviseurs. Om mij heen heb ik adviseurs gezien die met?de beste bedoelingen advies gaven dat niet op de wens aansloot. Een adviseur moet voor ogen?houden wat voor burgemeester hij tegenover zich heeft. Dat lessen van de pyromaan uit ?t Zandt?mogelijk relevant zijn, maar dat tegelijkertijd niet elke situatie ??n-op-??n vergelijkbaar is.?Dat de sociale controle en cohesie in ?t Zandt met 900 inwoners anders zijn dan in het centrum?van Veendam. Die flexibiliteit heb ik bij sommigen wel gemist.? Daarnaast valt het Meijerman op?dat de adviseurs om hem heen sterk geneigd waren op hem in de rol van ?burgervader? te duwen.??De rest zouden zij bij wijze van spreken wel regelen. Met die visie ben ik het principieel oneens.
Vanuit de wet is de burgemeester de rol van opperbevelhebber gegeven, die moet je dan ook?waarmaken. Pak de regie en laat zien wie de keuzes maakt. Waarbij je best wat weerstand mag?ontvangen als je jezelf overschat. Maar alleen de rol van boegbeeld op mij nemen is wat mij?betreft een te karige invulling van het ambt.?

Bovenstaand stuk is ontleend uit ‘Ingrijpende gebeurtenissen. Bestuurlijke ervairngen bij crises met lokale impact‘ van het?NGB.

Opsporing en social media
De Groningse politie heeft Twitter ingezet om razendsnel berichtjes te versturen naar en te ontvangen van burgers over een reeks branden die Veendam in 2010 hebben geteistert. Ze hoopt dat de gouden tip over de pyromaan er snel bij zal zitten. De politie hoopt zo informatie binnen te halen die ze anders via de klassieke manieren niet had gekregen. Vooral de jeugd zit veel achter het computerscherm en is een interessante doelgroep.
Tevens wordt het drukbezochte YouTube ook ingezet. De politie draait er een bewakingsfilmpje op, dat gemaakt werd toen een brand in een winkel het leven kostte van een brandweerman. De opnamen van de bewakingscamera in het centrum van Veendam worden verwerkt in een opsporingsfilmpje op het YouTube-kanaal politiegrn. De politie Groningen vermoedt dat de verdachte betrokken is bij brandstichting. Hoewel de bewakingsbeelden weinig onthullen, komen er toch tips binnen van mensen die de persoon menen te herkennen. In mei 2010, nadat het filmpje 48.000 keer is bekeken, werd een verdachte aangehouden.

Opsporingsbericht op Youtube branden Veendam

Twittercop

Geef een reactie

Maandag 18 november tot en met zaterdag 23 november zond TV Dordrecht het programma Twittercop uit. Volg de belevenissen van agent Dirk Jan Grootenboer tijdens een van zijn diensten.

Promo:

Aflevering 1:

Aflevering 2:

Aflevering 3:

Aflevering 4:

Aflevering 5:

Aflevering 6:

Criminelen verraden moorden op Twitter

Geef een reactie

De bendeleden in San Francisco stuurden elkaar een waarschuwing via twitter met de tekst: ‘Een van ons is een verklikker’. Ze wisten niet dat hun tweets werden gevolgd door de politie. Rechercheurs leunden rustig achterover en noteerden alle belastende informatie.
Twitter en Facebook zijn populair onder Amerikaanse bendes. Daardoor worden ze een belangrijke informatiebron voor de politie. ,,Je leert er mensen door kennen van wie je nog nooit had gehoord,” zegt Dean Johnston van het Bureau voor Drugsbestrijding in Californi?. ,,Je leert hoe ze zich organiseren, je brengt hun netwerk in kaart.” In het geval van de verdachte informant leidden tweets naar drie andere bendeleden die meteen konden worden opgepakt wegens drugshandel.

Bedreigingen
Bendes waren al te vinden in chatrooms en op sociale netwerksites zoals MySpace, maar Twitter en Facebook zijn ‘hot’. Daar kunnen ze snel iemand bedreigen, opscheppen over misdrijven, informatie uitwisselen over andere bendes en met anderen ‘netwerken’. ,,Er lijkt geen rem op te zitten. Zij kloppen zich op de borst als ze iemand hebben neergeschoten,” zegt rechercheur Johnston.
In een klopjacht op een Californische bende komt bijna alle bewijslast van accounts op Facebook. De komende weken worden er arrestaties verricht. ,,Als je eenmaal in zo’n netwerk op Facebook zit, is het betrekkelijk eenvoudig.” Met een gerechtelijk bevel krijgen agenten ook alle medewerking van beheerders van Twitter en Facebook.
Hoeveel bendeleden Twitter en Facebook gebruiken, is onbekend. Amerikaanse politiekorpsen praten er niet graag over omdat zij niets willen prijsgeven over de technieken die ze gebruiken. De moeilijkste klus is het achterhalen van de echte identiteit van de Twitter-gebruiker. Bendeleden gebruiken bijnamen, niet hun echte naam. ,,Ook de boodschap is niet altijd meteen duidelijk,” zegt David Anguiano van de politie van Los Angeles County.
Bendes als de Crips, Bloods en MS-13 gebruiken al jaren MySpace om met foto’s en video’s al hun ‘prestaties’ breed uit te meten. Er staan ook berichten op voor en over rivaliserende bendes. Op accounts op Facebook van bijvoorbeeld de bende MS-13 zijn video’s te zien van vermoorde leden van de concurrerende 18th Street-bende. Ondanks waarschuwingen uit eigen kring dat de politie zeker zal meekijken, worden de beelden niet weggehaald. ,,Bendeleden scheppen altijd zo graag op over hun daden. Dat is ons grote voordeel. Ze willen schouderklopjes, meer aanzien en een grotere status, dus moet je er mee naar buiten komen. En dan komen ze in de problemen,” zegt politiechef David Anguiano.

Social Media Mobsters:

Bronnen: AD, Huffington Post, Tesh

Politie kan social media meer inzetten voor toezicht in openbare ruimte

Geef een reactie

De overheid anticipeert te weinig op de rol van de sociale media in regulering en handhaving in de publieke ruimte. Dat stelt Tjerk Timan als reactie op de Almelose politie die een Poolse veelpleger op de trein zette en de video daarvan op Facebook plaatste. Timan (onderzoeksinstituut CTIT) is gepromoveerd aan de Universiteit Twente. In zijn proefschrift?Changing Landscapes of Surveillance?behandelt hij (camera) toezicht in steden, sociale media en de rol van publiek en overheid daarin.

?Van CCTV ligt niemand meer wakker, maar smartphonecamera?s en sociale media brengen een nieuwe vorm van (on)veiligheid met zich mee?, zegt Tjerk Timan. ?De rol van zowel burgers als overheid wordt complexer. Politie is soms na?ef in gebruik van sociale media en weet niet altijd hoe daarmee om te gaan. Bij rellen in Eindhoven zagen we dat mensen publiekelijk aan de schandpaal genageld werden. Tegelijkertijd ben je als burger ook snel betrokken. Film je een overval, dan ben je onderdeel van de zaak. Wat we zien is dat nieuwe media door veel mensen niet voldoende begrepen wordt. Priv?- en zakelijk gebruik worden door elkaar gehaald en verantwoordelijkheden zijn soms vaag.?

Participatieve surveillance
Tjerk Timan (30) behandelt in zijn proefschrift, dat november 2013 verdedigd werd, veel aspecten van toezichttechnologie?n in Nederlandse steden. Hij richt zich daarbij vooral op de nachtelijke uitgaanscentra en deed praktijkonderzoek in Rotterdam, Utrecht, Groningen en Enschede. Hij beschrijft de maatschappelijke relevantie en schetst de situatie sinds de aanslagen van 11 september. Sinds die tijd ontstond er een wildgroei aan toezichtmaatregelen zoals cameratoezicht. Bovendien heeft tegenwoordig vrijwel iedereen een camera op zak. Burgers hebben smartphones en een trend onder toezichthouders is het gebruik van?bodycams, camera?s die op het lichaam gedragen worden.


Politie zet Poolse veelpleger op trein naar… door Zoomin_Nederland

Volgens Timan is het incident in Almelo niet het eerste, maar ook zeker niet het laatste op dit vlak. ?Een paar jaar geleden zag ik een video op YouTube van een agent die door het lint ging omdat hij werd gefilmd. Dat vond ik interessant en daarom ben ik binnen mijn promotieonderzoek die richting ingegaan. De veranderende privacy, verwachtingen en veiligheid scheppen nieuwe problemen. De overheid kijkt mee bij alles wat je doet (participatieve surveillance) en is zelf erg actief op de sociale media. In grote steden zijn er continu rechercheurs die via de sociale media monitoren wat we doen, maar een duidelijk beleid over waar de grenzen liggen en wat wel en niet mag is er lang niet altijd.?

Aanbevelingen
Timan zegt in zijn proefschrift dat beleidsmakers en technologie-ontwikkelaars van surveillance meer moeten kijken naar de rol van de eindgebruiker. Dat kunnen politieagenten zijn, maar ook burgers die bijvoorbeeld een avond gaan stappen. Zowel mens als technologie vormen de praktijk in surveillance en hun verantwoordelijkheden zijn niet altijd duidelijk.??Er moeten betere methodes komen om social media in te zetten in innovaties bij surveillance. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van een app op je smartphone.??

Lees de Nederlandstalige samenvatting:

Bekijk de presentatie:

Of lees de hele dissertatie:

Meer informatie
Zijn onderzoek deed hij binnen de vakgroep Science, Technology and Policy Studies (STEPS) van het onderzoeksinstituut CTIT en de faculteit Management en Bestuur (MB). Zijn promotor is Prof. dr. N.E.J. Oudshoorn. Een digitale versie van zijn proefschrift is te downloaden via de?eigen website?van Tjerk Timan.

Bronnen: TjerkTiman, UTwente

Slachtoffer identificatie via Facebook

Geef een reactie

Of je het ?Liked? of niet, de politie uit India plaatst nu foto’s van dodelijke slachtoffers van verkeersongevallen:

CaptureIndia

Facebookers kunnen nu samenwerken met de politie van Chennai. Gefrustreerd door mislukte pogingen om vermiste personen op te sporen en een aantal lichamen te identificeren, koos de politie ervoor om een??Facebook- pagina met foto’s te openen om enkele gevallen op te lossen samen met burgers. “We hebben een speciale pagina gemaakt met ge?dentificeerde lijken” zei een politieagent.?Verkeer politiechef Sanjay Arora geeft naar verluidt prompt antwoorden op reacties van kijkers en in een paar gevallen heeft het al tot actie geleid.

Het idee voor de nieuwe Facebook-pagina was een initiatief van de plaatsvervangend commissaris van politie R Samuthirapandi en is ontstaan door verzoeken van veel media om foto’s van niet-ge?dentificeerde lichamen liggen in verschillende ziekenhuizen in de stad te publiceren. “Iedereen weigerde om de foto’s te publiceren, om allerlei redenen. Dus hebben we besloten om onze eigen Facebook- pagina te starten” zei DCP Samuthirapandi.

De pagina wordt gecontroleerd door de assistent- commissaris van politie en het public relations kantoor. De politie zei dat er 67 niet-ge?dentificeerde lichamen liggen in de ziekenhuizen van de stad en dat de pagina op Facebook dagelijks duizenden bezoekers krijgt die proberen te helpen bij de identificatie.

Maar niet iedereen is enthousiast. ?Software engineerH Manikandan zegt erover: “Ik heb een paar foto’s op een aantal politie- websites gezien en ze zijn zeer verontrustend. “?P Sabareesh uit Bangalore voegt toe: ” Het is verschrikkelijk om een ??pagina met lichamen te bekijken en ook nog op een social networking site. ” S Pramila, werkzaam in een reclamebureau zegt: “Ze loggen in op Facebook om te genieten en te chatten met vrienden en familie, niet om bloederige foto’s van lichamen te zien. ”

Maar anderen verwelkomen het. M Karthikeyan, een advocaat op het Madras hogere gerechtshof zegt: “Net als iedereen gebruikt ook de politie social networking sites. Maar het moet goed worden bijgewerkt. Maar de politie moet voorkomen dat buitengewoon bloederige foto’s erop komen.

Bron: the Times of India

Schaduwen of volgen op Twitter?

Geef een reactie

image

Interessant bericht?bij Ouders Online waar ?digitaal wijkagent??Boudewijn Mayeur ingaat op de vraag: Mag de politie jongeren volgen op Twitter?

Het lijkt een gekke vraag ? Twitter is bed?eld om mensen te volgen, dus wat maakt het beroep van de volger nu uit? Maar voor de politie is dit toch niet zo?n heel gekke vraag, aangezien het ?volgen of stelselmatig diens aanwezigheid of gedrag waarnemen? van een burger volgens de wet alleen mag bij verdenking van een misdrijf en op bevel van de officier van justitie. En dat is letterlijk wat je bij Twitter doet.

Ook Petra de Boevere, op internet ?het meisje van de slijterij?, startte vorige week een discussie op haar blog, omdat haar zoon op Twitter werd gevolgd door de jeugdagente. Had Twitter maar een andere term bedacht dan ?volgen?, denken we wel eens ? maar dat terzijde. De Boevere?beschrijft?hoe ze haar 15-jarige zoon, ?een onderzoekende avontuurlijke puber?, opvoedt en leert wat hij online mag en kan en moet. Maar toen ze in zijn volgerslijst de jeugdagente ontdekte, gaf ze hem opdracht haar te?blocken. ?Als er een probleem is moet ze bij mij zijn?. Ze vraagt zich af of er criteria zijn om minderjarigen te volgen. ?Zijn dat de jongeren die ooit in aanraking met de politie kwamen? Of verdacht zijn? Worden ze gevolgd om ze te intimideren?? De Boevere belde de politie met haar vragen maar kreeg geen bevredigend antwoord. Ze houdt het er op dat je als overheid ook te persoonlijk kunt zijn. ?Afgezien nog van het feit dat die jongeren zich de tering schrikken als ze ineens gevolgd worden, zich afvragen wat ze hebben gedaan en zich ge?ntimideerd voelen. Of niet eens durven?blocken?omdat ze bang zijn dat dat een negatief effect zal hebben?.

Bij de vraag over het verschil tussen volgen op Twitter en volgen in de zin van ?structureel in de gaten houden? zit volgens Mayeur de kern van de vraag in het doel van het volgen, in wat er met die informatie gedaan wordt. Het doel van Twitter, en dus van het?followen?van mensen, is contact leggen en onderhouden. ?Twitterende agenten doen daarmee precies hetzelfde als wat ze op straat ook doen, namelijk zichtbaar en aanspreekbaar aanwezig zijn. Participeren dus. Actief informatie brengen, en beschikbaar zijn voor burgers?. ?Anders is het wanneer de politie iemand gericht in de gaten gaat houden via Twitter, door nauwkeurig vast te leggen wat diegene zegt of doet, waar, wanneer, en met wie? .

Arnoud Engelfriet geeft op zijn?blog zijn interpretatie van deze wetgeving:

‘Het idee achter het wetsartikel (art.?126g Sv) is dat stelselmatig volgen, observeren of registeren van gedrag van burgers door de politie een ernstige inbreuk op de privacy is. Kernwoord is ?stelselmatig?: dat een agent vijf minuten achter je aanrijdt of toevallig ziet dat je een winkel in gaat, is niet verboden. Maar zou hij datzelfde de gehele dag doen, of met een opschrijfboekje voor je deur zitten om vast te leggen wanneer je naar binnen en buiten gaat, dan wordt het een ander verhaal.

Je kunt je echter afvragen of volgen op Twitter valt onder het soort volgen of ?gedrag waarnemen? waar dit artikel op doelt. Het artikel is immers geschreven voor fysiek volgen en fysiek waarnemen, hoewel ook het aanwenden van een technisch hulpmiddel wordt genoemd ?voor zover daarmee geen vertrouwelijke communicatie wordt opgenomen?. Dit zou een GPS-beacon kunnen zijn, maar volgens de letter is een browser met Twitter ook zo?n hulpmiddel. Het neemt immers geen?vertrouwelijke?communicatie op.

Het opnemen van telefoongesprekken of aanbrengen van afluisterapparatuur is elders geregeld, net als het vorderen van digitale communicatiegegevens of opgeslagen priv?gegevens bij de provider. Zo regelt?artikel 126m?het opnemen van ?niet voor het publiek bestemde communicatie die plaatsvindt met gebruikmaking van de diensten van een aanbieder van een communicatiedienst?. Dat lijkt?wetssystematisch beter te passen bij het opvragen van Twitterberichten ? hoewel daarbij natuurlijk sprake is van w?l voor het publiek bestemde communicatie, mits de twittercommunicatie niet op slot zit.

Maar eigenlijk is de vraag of het h??rt te mogen, interessanter dan of het wetstechnisch mag. Enerzijds lijkt er niets op tegen, want je vertelt vrijwillig de hele wereld wat je doet dus wat is het probleem dat een agent meeleest. Anderzijds heeft het wel degelijk z?n weerslag als je w??t dat een agent meeleest. Net zoals er niets op tegen is dat een agent aan het verkeer deelneemt maar je t?ch anders auto rijdt als er een politiewagen achter je zit. Zeker als dat tien minuten lang het geval is.

Maar goed, dat is de echte wereld. Een agent in je nek is een stuk indringender dan in je logfile of Twittervolgerlijst. Plus, het is niet zo dat je Twitter op m?et, terwijl je de straat w?l op moet als je iets te eten wil krijgen. En je kunt bij online media genoeg maatregelen nemen om oom agent te ontlopen.

Een sterker tegenargument vind ik dat het zo wel ?rg makkelijk wordt om massaal iedereen te volgen en te zien wat men uitspookt. Volg heel Nederland, hang er een leuke logging en keyworddetectie aan en je hebt een prachtig systeem ter bestrijding van allerlei misdrijven. Dat kan toch ook weer niet de bedoeling zijn. Of is het niet meer dan gewenning?’

Bronnen: blogbijdrage?van Arnoud Engelfriet , ?Cops in Cyberspace, Maxius?en OudersOnline

Alert Online

Geef een reactie

Eind 2013 heeft de overheid de AlertOnline campagne gelanceerd om het bewustzijn over online veiligheid te vergroten. Nederland behoort tot de landen met de meeste internetaansluitingen, de grootste adoptie van social media en de meeste internetbankierende mensen. We zijn altijd en overal online. Dat geeft Nederland een voorsprong en biedt kansen voor innovatie en economische groei. Maar het betekent ook dat iedereen zich bewust moet zijn van gevaren en risico?s. Want?we moeten constateren dat er op veel plaatsen in de samenleving nog een schrijnend gebrek aan bewustzijn over de eigen en andermans digitale veiligheid bestaat.

Op een verantwoorde manier gebruik maken van social media, internet en van een computer, mobiele telefoons en andere digitale middelen is vaak eenvoudiger dan je denkt. Met een beetje gezond verstand kom je al een heel eind.?Iedereen kent ondertussen?het nut van een goede virusscanner op je priv?-computer, of het gebruik van een sterk wachtwoord. Maar ken je ook het risico van onbetrouwbare WiFi-netwerken? Of weet je wat je moet doen om je smartphone tegen een virus of malware te beschermen?

Naast je priv?-mobiel, computer of tablet heeft je werkgever wellicht ook digitale middelen beschikbaar gesteld. Priv? en zakelijk gebruik lopen steeds meer door elkaar. Apparaten aangesloten op het bedrijfsnetwerk kunnen vaker thuis worden gebruikt. Het is daarom van belang om de computers, netwerken en bedrijfsinformatie goed te beveiligen tegen onder andere hackers, virussen en gegevensdiefstal. Voor je het weet liggen er gevoelige bedrijfs-, personeels- of klantgegevens op straat.

AlertOnline heeft een aantal praktische, makkelijk uit te voeren ?tips voor je op een rij gezet. Zowel voor zakelijk als voor priv? gebruik. Uiteraard is er veel meer mogelijk en is dit overzicht niet compleet.?Meer informatie over wat je als priv?gebruiker of als ondernemer allemaal nog meer kunt doen, vind je onder andere op?www.digibewust.nl?of op?www.beschermjebedrijf.nl. Hier vind je handreikingen over informatiebeveiliging en hoe je hiermee in je eigen organisatie aan de slag kunt. Ook zijn er specifieke sites, zoals bijvoorbeeld over het wisselen van wachtwoorden, waarschuwingsdienst voor virussen. Er is een spel?‘Je bent zichtbaarder dan je denkt’?dat je laat zien welke sporen je digitaal achterlaat.


Hieronder zijn enkele factsheets van het NCSC?die tips geven over social media gevaren of wanneer je uitgelekte gegevens rondzwerven op social media. En ook de NCTV doet mee in de voorlichting met filmpjes en documenten.?En ook vanuit andere landen is er veel informatie beschikbaar, zoals de Engelse site?GetSafeOnline.